اما در مورد المعاملات و العقوبات، ممکن است نصوص مربوط به آن‌ها علت‌هایی داشته باشند، زیرا این احکام عموماً نتایج ملموسی در پی دارند. برای نمونه، الله به پیامبر ﷺ دستور داد که غنایم جنگی را میان یتیمان و مستمندان تقسیم کند. این نتیجهٔ ملموسی است که حکم بدان نظر دارد و همین امر می‌تواند باعث شود که حکم دارای علت باشد. هرچند که حکم به خاطر رضای الله انجام می‌شود، نتیجهٔ آن همچنان ملموس است، که به این معناست که ممکن است دلیلی وجود داشته باشد که چرا مستمندان باید از غنیمت بهره‌مند شوند. علت در اینجا البته در متن بیان شده است:

As for the Mu‟amalaat and „Uqubat it is possible that the texts regarding them may contain „Illah‟s because they generally entail tangible results. For example, Allah ordered the Messenger (saw) to distribute the spoils of war amongst the orphans and the poor. This is a tangible result sought by the Hukm which is open to having an „Illah. Even though the Hukm is fulfilled for Allah‟s sake the result is still tangible which means that there may be a reason why the poor should receive the booty. The reason here of course is stated in the text:

«تا آنکه این مال غنیمت، میان ثروتمندانِ شما دست به دست نشود.» (سورهٔ الحشر: ۷)

“So that the booty does not become a commodity only between the rich among you.” (TMQ Al-Hashr: 7)

البته بسیاری از متون دیگر که به این حوزه‌ها مربوط‌اند اصلاً هیچ «علّت»ی را شامل نمی‌شوند، مانند:

Of course many other texts relating to these areas do not include an „Illah at all such as:

«خداوند تجارت را حلال کرده و ربا را حرام نموده است.» (البقرہ: ۲۷۵)

“Allah has permitted trade and has forbidden Riba (interest).” (Al-Baqara: 275)

احکام و دلایلی که دربارهٔ پوشیدن خمار (روسری) و جلباب بر زن مسلمان، و جواز ازدواج مرد با تا چهار همسر در یک زمان، و ممنوعیت حکومت زنان، و بسیاری احکام دیگر آمده، بدون عِلّت آمده‌اند؛ بنابراین این احکام اصلاً نباید مورد تعلیل قرار گیرند و باید همان‌گونه که هستند پذیرفته شوند.

The rules and evidences regarding the Muslim woman having to wear Khimar (headscarf) and Jilbab, the allowance for man to marry up to four wives at one time, the prohibition of women being rulers and many other rules have come without „Illah, therefore these rules should not be reasoned at all and should be taken as they are.

چهار نوع «علّت» وجود دارد:

There are four types of „Illah:

صریحاً (صَراحَةً)

 Explicit (Saraahatan)

ضمنی (دلالتاً)

 Implicit (Dalaalatan)

مُسْتَنْبَطَاً (اِسْتِنْبَاطاً)

 Derived (Istinbaatan)

آن‌هایی که از راه قیاس (قیاساً) استنباط می‌شوند.

 Those derived through analogy (Qiyasan).

صراحتاً به یک دلالت آشکار (صریح) متن اشاره دارد. منظور از دلالت آشکار این است که علت‌یابی (تعلیل) در «منطوق» متن است، برخلاف «مفهوم» متن که معنای استنباطی یا برداشت‌شده از آن است. این را می‌توان از کاربرد برخی عبارات و حروف اضافه‌ای دید که بر علت دلالت می‌کنند. برای نمونه، عبارت «من أجل» در عربی که به معنای «به‌سبب» یا «به‌منظور» است، دلالتی آشکار بر رابطه علیت دارد و چیزی نیست که از متن استنباط یا استخراج شود.

Saraahatan refers to an explicit (Sareeh) indication of the text. What we mean by explicit indication is that the reasoning (Ta‟leel) is in the Mantuq (pronounced meaning) of the text as opposed to the Mafhum (inferred meaning) of the text. This we can see in the use of certain expressions and prepositions that denote reasoning. For example the expression „Min ajl‟ in Arabic which means „because of‟ or „in order to‟, it is an explicit indication of causality and not something that is inferred or derived from the text.

برای نمونه، پیامبر ﷺ فرمود:

For instance the Messenger (saw) said:

«بی‌شک، اجازه‌ی آن به‌سبب دیدن (من أجل النظر) واجب شده است.»21

“Indeed, permission has been made obligatory because of (min ajl) sight.”21

در اینجا، این علت در متن به صراحت با عبارت «به‌خاطر» بیان شده است. بنابراین، علت تشریع حکم اجازه‌گرفتن پیش از ورود به خانهٔ دیگران این است که (مِن أجل) ممکن است چیزی دیده شود که دیدنش جایز نیست، مانند زنی نامحرم که عورت‌های او (بخش‌هایی که باید کاملاً پوشیده شوند) به‌دلیل آن‌که در فضای خصوصی خود است، کاملاً پوشیده نیست. همین امر درباره‌ی این حدیث پیامبر ﷺ نیز صادق است:

Here, the reasoning is explicitly pronounced in the text by saying „because of‟. Thus, the reason for legislating the rule of asking permission before one enters another persons house is because (Min ajl) one might see that which is not lawful to see, such as a non-mahram woman whose „Awrah (parts which must be covered) are not completely covered because she is in her private space. The same goes for the following saying of Muhammad (saw):

«اگر سه نفر باشید، دو نفر نباید در حضور نفر سوم با یکدیگر نجوا کنند، زیرا این کار او را آزرده می‌کند.»22

“If there are three of you, two should not whisper to each other in front of the third because (Min ajl) that will upset him.”22

بنابراین علتِ (عِلّت) نهی از نجوا میان دو نفر در حضور شخص سومی، این است که ممکن است آن شخصِ سوم ناراحت شود.

So the reason („Illah) for not whispering between two people while a third is present is because that might cause the third to become upset.

علتِ دلالتی (دلالتاً) آن است که متن وصفی را ذکر کند که از نظر عقلی با حکمی که ذکر کرده ارتباط دارد.

An implicit (Dalaalatan) „Illah is when the text mentions an attribute which rationally has a link to the Hukm it has mentioned.

این پیوند بیان نشده، بلکه از متن فهمیده می‌شود. برای نمونه، پیامبر ﷺ فرمود:

This linkage is not uttered but understood from the text. For example, the Messenger (saw) said:

«بر گوسفندِ چرنده زکات واجب است.» وصفی که حکم را پدید می‌آورد، چریدن است. طبیعی است که کسی بپرسد: چه چیزی در چریدن، پرداخت زکات را واجب می‌کند؟ اگر به معنای چریدن بیندیشیم درمی‌یابیم که این واژه به معنای رها کردن دام‌ها برای چرا در چراگاه‌های باز است که مالکیت عمومی دارند. از آنجا که این کار بهره‌گیری از منابع عمومی است، باید با پرداخت زکات، یعنی بازگرداندن به عموم مردم، آن را جبران کرد. از این رو کسی که دام خود را در آغل تغذیه می‌کند، از منابع عمومی بهره نبرده و در نتیجه زکات بر او واجب نیست. این رابطهٔ علیت (تعلیل) میان وصف و حکم، به‌صراحت بیان نشده و بنابراین از قسم صریح نیست. اما چون از معنای واژهٔ «چریدن» و پیوند آن با حکم فهمیده می‌شود، می‌توان گفت این علت از دلالت متن استنباط شده است؛ یعنی این علت از راه مفهوم (مفهوم) تنبیه می‌شود و نه از راه منطوقِ لفظ (منطوق).

“On the grazing sheep zakah is payable.” The attribute which brings the Hukm into existence is grazing. Naturally one might ask, what is it about grazing that obliges Zakah? If we think about the meaning of grazing we understand that it means to let the animals graze from the open pastures which are public property. Since this is taking from the public resources then one should pay it back by paying Zakat i.e. give back to the public. Hence the one who feeds his livestock in a pen, he has not used the public resources and therefore Zakah is not payable. This causality (Ta‟leel) between the attribute and the Hukm is not explicitly stated and hence it is not from the category of sareeh. But since it is understood from the meaning of the word grazing and its linkage to the Hukm then we can say this is an „Illah extracted form the indication of the text i.e. this „Illah is notified (Tanbeeh) by the implied meaning (Mafhum) and not from the uttered expression (Mantuq).

پیامبر ﷺ فرمودند:

Let us look at another example, the Prophet (saw) said:

«آبِ دهانِ گربه نجس نیست، زیرا همواره در اطرافِ شماست (یعنی اهلی است).»23

“The saliva of the cat is not impure (najas) because it is constantly around you (i.e. domesticated).”23

یہاں (به‌عبارت ترجمہ: یہاں) بلی کی لعاب کے پاک یا ناپاک ہونے کا حکم اس بات سے جڑا ہوا ہے کہ بلی پالتو ہے یا نہیں۔ پس اگر بلی پالتو ہو تو اس کا لعاب پاک ہے، اور اگر پالتو نہ ہو تو اس کا لعاب ناپاک ہے۔ متن نے یہ صراحت نہیں کی کہ بلی کے لعاب کے پاک ہونے کی وجہ اس کا پالتو ہونا ہے۔ بلکہ یہ بات لفظ "پالتو" کی دلالت اور اس کے حکم کے وجود یا عدم وجود کے ساتھ تعلق سے سمجھی جاتی ہے؛ یعنی جب بلی گھر کے اندر ہو تو وہ نجاست نہیں کھاتی، اس لیے اس کا لعاب پاک ہے۔ لیکن اگر وہ جنگلی ہو تو وہ باہر جو کچھ پائے کھا لیتی ہے، لہٰذا اس کا لعاب پاک نہیں ہوگا۔ یہ علت متن میں بیان نہیں کی گئی بلکہ پالتو ہونے کے معنی سے سمجھی یا معلوم ہوتی ہے، اور اسی لیے یہ علت وصف کی دلالت (دلالۃ) سے اخذ کی گئی ہے۔ اس بنا پر ہم اس علت کو "علتِ ضمنی" (implicit علت) کہتے ہیں۔

Here the Hukm of impurity or purity of the cat‟s saliva is linked to whether it is domesticated or not. So if the cat is domesticated then the saliva is pure and if not the saliva is impure. Here the text did not say explicitly that the reason for cat‟s saliva being pure is because it is domesticated. Rather we understand this from the indication (dalaalah) of the word „domesticated‟ and its linkage to the presence or absence of the Hukm i.e. when the cat is around the house it is not going to eat Najas (impurities) and hence its saliva is pure. However, if it is wild then it is likely to eat whatever it finds outside and so its saliva will not be pure. This „Illah is not stated but understood or notified from the meaning of domestication and hence the „Illah is extracted from the indication (Dalalaah) of the attribute. Thus, we call this „Illah an implicit „Illah.

العلّةُ المُستَنبَطةُ (الاستنباطیّة) لا تُؤخَذ من صیغةٍ صریحةٍ أو حرفٍ من الحروف، ولا من دلالةِ اللفظِ المنطوق، بل تُستَخرَجُ من سياقِ النصِّ أو من تأمُّلٍ ودراسةٍ لنصٍّ واحدٍ أو أكثر.

The derived (Istinbaatan) „Illah is not taken from any explicit prepositions or particles and nor is it taken from the indication (Dalaalah) of the uttered expression. Rather it is inferred from the structure or a scrutiny of one or more texts.

نمونهٔ آن، علّتِ (illah) منعِ مالکیتِ خصوصیِ منابعِ عمومی است. این علّت با بررسیِ احادیثِ گوناگون استنباط شده است.

An example of this is the „Illah prohibiting the private ownership of public resources. This has been derived by looking at various Ahadith.

ابن عباس روایت کرده‌اند که پیامبر ﷺ فرمود: «مردم در سه چیز شریک‌اند: در آب، در چراگاه‌ها و در آتش». (ابوداود)

Ibn Abbas narrated that the Prophet (saw) said, “People are partners (associates) in three things: in water, pastures and fire” (Abu Dawud)

أَنَس روایت می‌کند از ابنِ عبّاس که افزود:

Anas narrated from Ibn Abbas adding:

«و بهای آن حرام است.» از ابوهریره (رض) روایت است که پیامبر ﷺ فرمود:

"and its price is haram (forbidden)." It is narrated from Abu Hurairah (ra) that the Prophet (saw) said:

«سه چیز از (مردم) بازداشته نمی‌شود: آب، چراگاه‌ها و آتش.» (ابن ماجہ)

"Three things are not prevented from (the people); the water, the pastures and the fire." (Ibn Majah)

این دلیلی است بر اینکه مردم در آب، چراگاه‌ها و آتش شریک‌اند، و اینکه فرد از تملک آن‌ها منع شده است. اما دیده می‌شود که احادیث این‌ها را سه چیز ذکر کرده‌اند، و آن‌ها اسم‌های جامد هستند، و در آن‌ها هیچ علت (عِلّت) ذکر نشده است. احادیث علت را شامل نمی‌شوند و این می‌تواند به این معنا باشد که این سه چیز تنها مواردی هستند که نشان‌دهنده مال عمومی‌اند، بدون توجه به اینکه آن‌ها برای نیاز جامعه چگونه تصویر می‌شوند.

This is an evidence that people are partners (associates) in water, pastures and fire, and that the individual is prohibited from possessing them. But it is noticed that the Ahadith mentioned them as three, and they are Jamid (rigid) nouns, and there was no mentioning of „Illah (reason) in them. The Ahadith did not include „Illah (reason) and this could imply that these three things are the only ones which represent public property, with no consideration given to their depiction for the community‟s need for them.

اما اگر کسی در این مسئله دقت کند، درمی‌یابد که پیامبر ﷺ به افراد اجازه داد که آب طائف و خیبر را مالک شوند، و آنان واقعاً آن را برای آبیاری گیاهان و مزارعشان در اختیار گرفتند. اگر اشتراک در آب تنها به سبب آن بود که آب است، و نه به سبب توجه به نیاز جامعه به آن، آن‌گاه ایشان به افراد اجازه تملک آن را نمی‌دادند.

However, if one scrutinised the issue he would find that the Prophet (saw) allowed the possession of water in At-Taif and Khaybar by individuals, and they actually possessed it for the purpose of irrigating their plants and farms. Had the sharing (association) of water been just because it is water and not because of the consideration of the community‟s need for it, then he would not have allowed individuals to possess it.

از فرمودهٔ پیامبر ﷺ:

So from the saying of the Prophet (saw):

مردم در سه چیز شریک یکدیگرند: در آب، چراگاه‌ها و آتش» (ابوداوود)

"People are partners (associates) in three things: in water, pastures and fire” (Abu Dawud)

علاوه بر اجازه‌ی پیامبر ﷺ به افراد برای تملک مقادیر اندک آب، می‌توان دریافت که علت (عِلّت) اشتراک در آب، چراگاه‌ها و آتش این است که این‌ها از امکانات عمومی جامعه هستند که برای عموم مردم ضروری‌اند.

In addition to his permission of individuals to possess small quantities of water, it can be deduced that the „Illah (reason) of association in the water, pastures and fire, is their being of the community utilities that are indispensable to the public.

بنابراین، هر چیزی که از منافع عمومی جامعه به شمار رود، مال عمومی محسوب می‌شود، چه آب باشد، چه چراگاه و چه آتش.

Therefore, anything that qualifies as being of the community utilities is considered a public property, whether or not it is water, pasture or fire.

بنابراین، «العلّة» در اینجا علّتی استنباطی است، زیرا از طریق بررسی و تأمّل در متون به دست می‌آید و نه از طریق معنای صریح یا معنای ضمنیِ عبارات.

Hence the „Illah here is a derived „Illah because it is inferred through the scrutiny of texts and not through an explicit meaning or an implied meaning of expressions.

نوع چهارمِ عِلّت، قیاسی است (استنباط از راه تمثیل)؛ یعنی عِلّتی تازه از یک عِلّتِ ضمنیِ موجود، با تمثیل به وجهِ مؤثّری که هر دو در آن مشترک‌اند استخراج می‌شود. برای درک این مطلب، دستورالعملِ ایمنیِ جاده‌ای زیر را در نظر بگیریم: «هنگامِ خستگی رانندگی نکنید».

The fourth type of „Illah is Qiyasan (extraction through analogy), this is when a new „Illah is extracted from an existing implicit „Illah by way of analogy to the effective link that both share. To help us grasp this let us look at the following road safety instruction: „Do not drive when tired‟.

وجه ارتباط مؤثر میان خستگی و رانندگی این است که رانندگی در حالت خستگی ممکن است به تصادف منجر شود. از این رو، وصف خستگی آشکارا العلّة برای حکم منع رانندگی است. با این حال، از آنجا که میان وصف اصلی و حکم، ارتباط مؤثری وجود دارد، امکان قیاس میان وصف موجود و هر وصف جدیدی که همان ارتباط مؤثر را داشته باشد نیز وجود دارد. بنابراین، رانندگی در حال استرس با خستگی قیاس می‌شود، زیرا همان ارتباط مؤثر را دارد، یعنی ممکن است باعث تصادف شود؛ و این نمونه‌ای از علّت جدیدی است که از راه القیاس استنباط شده است. پس رانندگی در حال استرس نیز، درست مانند خستگی، با این حکم مخالفت می‌کند.

The effective link between tiredness and driving is that driving when tired may cause us to have an accident. Hence, the attribute of tiredness is obviously the „Illah for the instruction not to drive. However, because there is an effective link between the original attribute and the hukm then it is possible to make analogy between the existing attribute and any new attribute which shares the same effective link. Hence driving when stressed is analogous to tiredness because it shares the same effective link which is that it may cause an accident and hence this would be an example of a new „Illah extracted though Qiyas. So driving when stressed would also violate the instruction jut like tiredness.

Please paste the hadith you'd like translated into Persian. Once you share the English text, I'll translate it following the rules you've set out.

Now let us apply the same principle to the following hadith:

نباید قاضی در حالت خشم حکم صادر کند24

“The judge should not pass judgment in a state of anger”24

یہاں قاضی کے فیصلہ نہ کرنے کی ضمنی علت (العلۃ المستنبطۃ) غصہ ہے، کیونکہ غصہ فیصلے پر اثر ڈالتا ہے۔ پس غصے کی صفت اور حکم کے درمیان مؤثر ربط (الوصف المؤثر) معروضی سوچ میں خلل ڈالنا ہے۔ چونکہ یہ مؤثر ربط موجود ہے، اس لیے ہم غصے اور دوسری نئی صفات کے درمیان قیاس کر سکتے ہیں جن میں یہی مؤثر ربط پایا جائے، اور قیاس کے ذریعے ایک نئی علت اخذ کر سکتے ہیں۔ مثال کے طور پر بھوک غصے کے ساتھ قیاس کی جا سکتی ہے، کیونکہ دونوں میں یہی مؤثر ربط ہے، یعنی وہ معروضیت پر اثر ڈالتی ہے۔ لہٰذا بھوک قیاس کے ذریعے اخذ کی گئی ایک نئی علت ہے۔ صحابۂ کرام نے اس حدیث کے حکم کو ہر اس چیز تک وسیع کیا جو اپنے اثر میں غصے سے مشابہ ہو، جیسے شدید بھوک اور افسردگی۔25

Here the implicit „Illah for not passing judgment is anger because anger will effect the judgment. So the effective link between the attribute of anger and the rule is disruption to objective thinking. Due to the existence of an effective link we can make analogy between anger and other new attributes which share the same effective link and extract a new „Illah though Qiyas. For example hunger is analogous to anger because it shares the same effective link, which is that it will effect objectivity. Hence hunger is a new „Illah derived through analogy. The Sahabah extended the ruling of this Hadith to anything which resembles anger in its effect such as extreme hunger and depression.25