۲.۲ تفسیر بالدرایہ
2.2 Tafseer Bid-diraayah
۱. تفسیر فخرالدین الرازی، مفاتیح الغیب
1. Tafseer Fakhrud-Deen ar-Raazee, Mafaateeh al-Ghayb
فخرالدین بن علی الرازی (۱۱۵۰–۱۲۱۰ میلادی / ۵۴۴–۶۰۶ هجری) از دانشمندان شافعیمذهب بود که در علوم نحوی و همچنین فلسفه سرآمد بود.
Fakhrud-Deen ibn ‘Alee ar-Raazee (1150-1210 CE/544-606 AH) was a Shaafi‘ee scholar who excelled in the grammatical sciences as well as philosophy.
تفسیر او در هشت جلد بزرگ چاپ شده است؛ با این حال، معاصران او یادآور شدهاند که فخرالدین تفسیرش را به پایان نرسانده است. گفته شده که این کار را شاگردش، شمسالدین احمد بن الخلیل الخویی، تکمیل کرده است.126 تفسیر الرازی به دلیل پرداختن گستردهاش به موضوعات گوناگون از دانشهای متنوع، در میان عالمان بسیار مشهور است. این تفسیر به سبب تمرکز بر پیوند میان آیات و سورهها شناخته میشود. با این همه، این تفسیر در بیشتر بخشها همچون دایرةالمعارفی از علوم طبیعی است. مؤلف به ریاضیات و علوم طبیعی میپردازد و دیدگاههای ستارهشناسان و فیلسوفان را با بهکارگیری اصطلاحات خودشان ارزیابی میکند. استدلالهای گوناگون معتزله بیان شده و بهملایمت رد میشود و هرگاه آیاتی با مسائل فقهی پیش آید، جایگاه مذاهب فقهی گوناگون توضیح داده میشود. با این حال، او در مسائل فقهی همواره مذهب خود، یعنی مذهب شافعی، را ترجیح میدهد. الرازی به مسائل دستوری زبان عربی نیز پرداخته است، اما این پرداختن بسیار کمتر از بحثهای او درباره علوم طبیعی است.127