قرآن، آخرین گفتار میان خداوند و انسان، به زبان آخرین پیامبر ﷺ نازل شد؛ زبان قومی که او در میان‌شان بزرگ شد و پیام آخر قرار بود به اقصای جهان برده شود. خداوند انسان را با رنگ‌های گوناگون آفرید و زبان‌های مختلف به او آموخت. خداوند حکیم، هر یک از پیامبرانش را به زبان قوم خودش فرستاد تا انتقال پیام الهی آسان شود. این موضوع در آیه‌ی زیر به روشنی بیان شده است:

The Qur’aan, the final discourse between God and man, was revealed in the language of the final Prophet (r), the language of the people among whom he was raised and by whom the last message was destined to be carried to the ends of the world. Allaah created man in a variety of colors and taught man diverse languages. Allaah, Most Wise, sent each of His messengers speaking the language of his people in order to facilitate the transmission of the divine message. This was clearly stated in the verse:

در نتیجه، همه پیامبران از میان قوم خودشان برانگیخته شدند، با اینکه همگی پیام اصلی و یکسانی را با خود داشتند:

Consequently, all prophets were raised up from among their own people, even though they all carried the same basic message:

بنابراین، با وجود جهانی بودن پیام نهایی، که در آیه منعکس شده است،

Thus, in spite of the final message’s universality, echoed in the verse,

و آیه،

and the verse,

این پیام به زبان عربی نازل شده است.

this message was revealed in the Arabic language.

دولت اسلامی در شبه جزیرهٔ عربستان پدید آمد، آن را در بر گرفت و به سرعت به سرزمین‌های همسایه در آفریقا، آسیای صغیر، هند و آسیا گسترش یافت. زبان عربی به زودی نه تنها زبان وحی نهایی اسلام، بلکه زبان رسمی امپراتوری وسیع اسلامی شد که فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون را در خود جای داده بود. برخی از مردم پیش از این به زبان عربی سخن می‌گفتند، اما بیشتر آنان چنین نبودند.

The Islaamic state arose in the Arabian peninsula, engulfed it, and quickly spread to the neighboring lands of Africa, Asia Minor, India, and Asia. Arabic soon became not only the language of the final revelation of Islaam, but also the official language of a vast Islaamic empire encompassing diverse cultures and languages. Some of the people already spoke Arabic, while most did not.

با این حال، در مدتی بسیار کوتاه، اسلام و زبان عربی به سرعت میان مردم گسترش یافت. برخی زبان‌های بیگانه واژه‌ها و اصطلاحات عربی‑اسلامی را در خود جذب کردند و گویندگان آن‌ها شروع به نوشتن آن‌ها با خط عربی کردند. سرانجام، بسیاری از این زبان‌ها تحت‌الشعاع قرار گرفتند یا جای خود را به عربی دادند. زبان قبطی مصریان و زبان بربری شمال آفریقا نمونه‌هایی از جایگزین شدن زبان‌های ملی با عربی هستند، در حالی که هوسا، فارسی و مالایی نمونه‌هایی از زبان‌هایی هستند که مقدار زیادی واژه عربی را جذب کردند و با خط عربی نوشته شدند. در مناطق دیگر، زبان‌های تجاری شکل گرفتند که ترکیبی از زبان‌های محلی و مقدار زیادی واژه عربی بودند، اما این زبان‌ها نیز با خط عربی نوشته می‌شدند. با این حال، هنگامی که خلافت عباسی ضعیف شد، سرداران فارسی‌زبان و ترک، کشور را میان چندین سلطنت رقیب تقسیم کردند. زبان فارسی زبان حکومت بسیاری از این دولت‌ها بود.5

However, within a very short period, Islaam and Arabic spread rapidly among the people. Some foreign languages absorbed Arabic-Islaamic terms and those who spoke them began to write them in the Arabic script. Eventually, many of these languages were overshadowed or replaced by Arabic. The Coptic language of the Egyptians and Berber of the North Africans are some examples of the replacement of national languages by Arabic, while Hausa, Persian and Malay are examples of languages which absorbed large amounts of Arabic words and were written in Arabic script. In other areas, trading languages developed, made up of a mixture of local languages and large amounts of Arabic, but even these languages were written in Arabic script. However, when the ‘Abbaasid caliphate weakened, Persian and Turkish warlords carved the state into a number of competing sultanates. Persian was the language of government of many of these states.5

سرانجام رهبری دولت مسلمانان به دست مغولان و پس از آن ترکان افتاد، و نوعی ناسیونالیسم فرهنگی پدید آمد که در آن زبان ترکی زبان رسمی دولت شد و زبان عربی کم‌اهمیت گرفت، مگر در مراسم دینی و مدارس مذهبی.6

«هر کس حرفی از کتاب خداوند بخواند، برای او پاداشی است»⁷ معنای تازه‌ای پیدا کرد. این سخن برای مسلمانانِ عرب‌زبان گفته شد تا آنان را به خواندنِ هرچه بیشتر قرآن برانگیزد. هدف از این تشویق، افزایش آشنایی با پیام خداوند بود و هرگز قصد نشده بود که صرفاً تکرارِ ظاهرِ وسیله‌ای که آن پیام با آن آمده، مطرح باشد. با این حال، با ظهور ناسیونالیسمِ فرهنگیِ ترکی، این تصور پدید آمد که حروف و کلمات قرآن را صرفاً برای برکت بخوانند. بسیاری از دانش‌آموزان شروع به حفظ کردنِ تمامِ قرآن کردند بی‌آنکه یک کلمه از آنچه حفظ کرده بودند بفهمند. تکرارِ طوطی‌وارِ قرآن به عملی پذیرفته‌شده و بسیار محترم تبدیل شد.

“Whoever reads a letter from Allaah’s book earns a blessing,”7 took on new meaning. This statement was made to Arabic-speaking Muslims to encourage them to read as much of the Qur’aan as possible. The goal behind this encouragement was increased exposure to Allaah’s message, and it was never intended to be the mere parroting of the vehicle in which it was brought. However, with the rise of Turkish cultural nationalism, there arose the concept of reading the letters and words of the Qur’aan simply for the blessing. Many students began memorizing the whole Qur’aan without understanding a word of what they had memorized. Parroting the Qur’aan became an accepted and highly regarded practice.

با فروپاشی و از هم گسستن دولت مسلمانان و ظهور استعمار اروپایی، فرایند انتقالی‌ای که طی آن زبان‌های مردم مسلمان به سوی زبان عربی در حال تحول بود، به‌کلی متوقف شد. استعمارگران سرزمین‌های مسلمانان را تقسیم کردند و خواستار آن شدند که زبان‌هایی که انتقال‌شان به عربی کامل نشده بود، با خط لاتین نوشته شوند. نمونه‌هایی از این تلاش برای بازگرداندن وضع به گذشته را می‌توان در تحمیل خط لاتین بر زبان‌های آفریقایی، مانند هوسا و سواحیلی؛ زبان‌های خاورمیانه‌ای، مانند ترکی؛ و زبان‌های آسیایی، مانند مالایی، مشاهده کرد. ۸ بسیاری از مکتب‌خانه‌های قرآنی که در آن‌ها زبان عربی تدریس می‌شد، تعطیل یا به مدارس مسیحی تبدیل شدند، و آن چند مدرسه‌ای که باقی ماندند، تنها تلفظ عربی را آموزش می‌دادند.

With the decline and break up of the Muslim state and the rise of European colonialism, the transitional process by which Muslim people’s languages were evolving into Arabic was totally halted. Colonialists divided Muslim territories and required languages that had not completed the transition to Arabic to be written in Latin script. Examples of this attempt at reversal can be seen in the forced adoption of the Latin script by African languages, such as Hausa and Swahili; Middle Eastern languages, such as Turkish; and Asian languages, such as Malay. 8 Many of the Qur’aanic schools in which Arabic was taught were closed down or replaced by Christian schools, and the few schools which remained taught only the pronunciation of Arabic.

در نتیجه، اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان همچنان قادر به فهم زبان عربی نبودند، هرچند بسیاری از ایشان همچنان خط آن را می‌خواندند و تلفظ می‌کردند. برای پر کردن این خلأ، برخی از علمای مسلمان در این کشورهای غیرعربی‌زبان آغاز به ترجمه‌ی قرآن کریم به زبان‌های محلی خود کردند. نخستین ترجمه‌ی شناخته‌شده از این نوع، کار شاه عبدالقادر دهلوی (د. ۱۸۲۶ م) بود.۹ این جنبش ترجمه از اواخر قرن هجدهم میلادی شتاب گرفت.

Consequently, the vast majority of Muslims remained unable to understand Arabic, even though many of them continued to read and pronounce its script. In an attempt to fill this vacuum, some Muslim scholars in these non-Arabic speaking countries began to translate the Qur’aan into their local tongues. The earliest known translation of this type was by Shah ‘Abdul Qaadir of Delhi (d. 1826 CE).9 This movement to translation began to gather momentum around the latter part of the eighteenth century C.E.

اما این ترجمه‌ها نخستین ترجمه‌هایی نبودند که به زبان‌های خارجی انجام شد. پیش از شکل‌گیری زبان‌های امروزی اروپا، لاتین، زبان امپراتوری روم مقدس، زبان فرهنگ در اروپا بود. از این رو، نخستین ترجمه‌ای که ثبت شده به زبان لاتین است. این ترجمه در سال ۱۱۴۳ برای صومعه کلوні انجام شد، اما تا سال ۱۵۴۳ در شهر بازل توسط بیبلیاندر منتشر نشد.۱۰ این ترجمه لاتین بعدها توسط شوایگر در بаваریا در سال ۱۶۱۶ به آلمانی، توسط دوریه در پاریس در سال ۱۶۴۷ به فرانسوی، و در سن‌پترزبورگ در سال ۱۷۷۶ به روسی ترجمه شد.۱۱ نخستین ترجمه انگلیسی، از آ. راس، صرفاً ترجمه‌ی فرانسوی دوریه بود و چند سال پس از آن منتشر شد.۱۲ در همین دوره، ماراچی، اعتراف‌گیرنده‌ی پاپ اینوسنت یازدهم، در سال ۱۶۹۸ ترجمه‌ی لاتین دیگری تولید کرد که متن عربی و نیز نقل‌قول‌هایی از شرح‌های گوناگون عربی را در بر داشت؛ نقل‌قول‌هایی که با گزینش دقیق و تحریف شده آمده بودند تا بدترین تصور ممکن از اسلام به اروپاییان داده شود. ماراچی مردی دانشمند بود و هدفش آشکار. او کار خود را به امپراتور روم مقدس، لئوپولد یکم، تقدیم کرد و مقدمه‌ای جداگانه برای آن با عنوان «رد قرآن» نوشت.۱۳

However, these were not the earliest translations made into foreign languages. Before the evolution of modern European languages, Latin, the language of the Holy Roman Empire, was the language of culture in Europe. Hence, the earliest recorded translation was into Latin. It was made for the Monastery of Cluny in 1143, but it was not published until 1543 at Basle by Bibliander.10 This Latin translation was subsequently translated into German by Schweigger in Bavaria in 1616, into French by DuRyer in Paris in 1647, and into Russian at St. Petersburg in 1776.11 The first English translation, by A. Ross, was merely a translation of DuRyer’s French translation, and was published a few years after DuRyer’s. 12 During this period, Maracci, a confessor to Pope Innocent XI, produced another Latin translation in 1698, which included the Arabic text as well as quotations from various Arabic commentaries, carefully selected and garbled, in order to give Europeans the worst possible impression of Islaam. Maracci was a learned man, and his agenda was clear. He dedicated his work to the Holy Roman Emperor, Leopold I, and wrote an introductory volume for it entitled, “Refutation of the Quran.” 13

در میان ترجمه‌های انگلیسی‌ای که بیشترین گردش را داشت، ترجمهٔ جورج سیل بود که در سال ۱۷۳۴ انجام شد. سیل از نسخهٔ لاتینی ماراچی ترجمه کرد و مقدمه و یادداشت‌های جانبدارانهٔ خود را نیز در آن گنجاند. ۱۴ نمونه‌های دیگر، ترجمهٔ کشیش جی. ام. رادول است که در سال ۱۸۷۶ منتشر شد و در آن، سوره‌ها تقریباً به ترتیب زمانی نزول چیده شده‌اند، و ترجمهٔ پروفسور ای. اچ. پالمر که آن نیز در سال ۱۸۷۶ منتشر شد.15

Among the most widely circulated English translations was that of George Sale, made in 1734. Sale translated from Maracci’s Latin version and included his biased notes and introduction. 14 Other examples are that of Rev. J.M. Rodwell, published in 1876, in which the chapters were placed in a rough chronological order, and that of Professor E.H. Palmer, published in 1876.15

اما تمام این ترجمه‌ها، چه در متن ترجمه‌شده و چه در مقدمه‌ها و پاورقی‌هایشان، گرایش شدیداً ضداسلامی داشتند. در نتیجه، برخی از عالمان مسلمان هند آغاز به انجام این کار دشوار و بزرگ کردند که معنای قرآن را به زبان انگلیسی دقیق برگردانند. نخستین کسی که چنین کرد، دکتر محمد عبدالحکیم خان از پتیاله بود که در سال ۱۹۰۵ ترجمه‌اش را منتشر کرد. متأسفانه، در سال ۱۹۱۷ ترجمه‌ای از مولوی محمد علی، عالم احمدی، جای آن را گرفت که اندیشه‌های فرقه شبه‌اسلامی احمدیه را منعکس می‌کرد. به دلیل فعالیت تبلیغی گسترده این فرقه، ترجمه آنان تا همین اواخر در غرب انتشار بسیار وسیعی داشت. در سال ۱۹۱۹، میرزا حیرت از دهلی نیز ترجمه‌ای منتشر کرد و ترجمه حافظ غلام سرور در سال ۱۹۲۹ به چاپ رسید. با این حال، هیچ‌یک از این دو هرگز به طور گسترده خوانده نشد.16

However, all of these translations contained a strong anti-Islaamic bias, either in their translated texts or in their introductions and footnotes. Consequently some Muslim scholars of India began the formidable task of accurately rendering the Qur’aan’s meaning in English. The first to do so was Dr. Muhammad ‘Abdul Hakeem Khan of Patiala in 1905. Unfortunately, this translation was followed in 1917 by that of the Ahmadee scholar Maulvi Muhammad ‘Alee, which reflects the ideas of the Ahmadeeyah psuedo-Islaamic sect. Due to the strong missionary activity of the sect, their translation has, until recently, enjoyed a very wide circulation in the West. In 1919, Mirza Hairat of Delhi also published a translation, and Hafiz Ghulam Sarwar’s translation was published in 1929. However, neither of these was ever widely read.16

در سال ۱۹۳۰، محمد مارماduke پیکتال، عرب‌شناس انگلیسی، نخستین ترجمهٔ انگلیسی را به قلم یک مسلمان نومسلمان منتشر کرد. این پژوهشگر آنچه را خود «ترجمهٔ تقریباً تحت‌اللفظی» می‌نامید در پیش گرفت و پانوشت‌های توضیحی بسیار کمی در آن آورد.۱۷ با این همه، ترجمهٔ او در میان مسلمانان به دومین ترجمهٔ انگلیسی پرخواننده تبدیل شده است. شاید پرخواننده‌ترین ترجمهٔ انگلیسی، ترجمهٔ عبدالله یوسف علی باشد که نخستین بار در سال ۱۹۳۴ در لاهور منتشر شد. این ترجمه نسبتاً آزاد است؛ مترجم که در ادبیات کلاسیک انگلیسی تحصیل کرده بود، کوشید شاهکاری ادبی بیافریند که زیبایی متن اصلی را منعکس کند. او خلاصه‌هایی و پانوشت‌های فراوانی افزود که در چند مورد شامل دیدگاه‌های بسیار غیرمتعارف، و اگر نه بدعت‌آمیز، بود. در سال ۱۹۸۰ در عربستان سعودی کمیته‌ای تشکیل شد تا ترجمه‌ای انگلیسی و قابل اعتماد از قرآن فراهم آورد. این کمیته ترجمهٔ عبدالله یوسف علی را بهترین ترجمهٔ موجود برگزید و یادآور شد که «سبک بسیار شیوا، گزینش واژگانی نزدیک به معنای متن اصلی، و همراه با یادداشت‌ها و تفسیرهای علمی» دارد.۱۸ با این حال، اعضای کمیته پذیرفتند که این ترجمه کاستی‌های جدی دارد؛ از این رو ترجمه را این‌جا و آن‌جا بازنگری کردند و یادداشت‌های آن را به‌طور عمده ویراستند تا اشتباهات آشکار مترجم حذف شود. این ویرایش بازنگری‌شده در سال ۱۹۸۵ توسط مجتمع چاپ قرآن ملک فهد در مدینه منتشر شد.

In 1930, the English scholar of Arabic, Muhammad Marmaduke Pickthall, produced the first English translation by a Muslim convert. This scholar attempted what he termed an “almost literal translation” and included very few explanatory footnotes.17 Nevertheless, his translation has become the second most widely received among Muslims. Perhaps the most widely read English translation is that of ‘Abdullaah Yusuf ‘Ali, first published in Lahore in 1934. This is a rather free translation, in which the author, who received an education in the English classics, attempted to make a literary masterpiece capturing the beauty of the original. He provided summaries and profuse footnotes which, in a number of instances, included very unorthodox, if not heretical, opinions. A committee was formed in Saudi Arabia in 1980 to produce a reliable English translation of the Qur’aan. They chose ‘Abdullaah Yusuf ‘Ali’s as the best available, noting its “highly elegant style, a choice of words close to the meaning of the original text, accompanied by scholarly notes and commentaries.” 18 They recognized, however, that it had serious flaws, so they revised his translation here and there and made substantial revisions of his notes to remove his most glaring errors. This revised edition was published by the King Fahd Qur’aanic Printing Press in Madeenah in 1985.

در میان ترجمه‌هایی که کمیتهٔ بازبینی سعودی آن‌ها را رد کرد، ترجمهٔ محمد اسد، مسلمان نومسلمان اتریشی، نیز قرار داشت. پیش‌تر انتشار این ترجمه از سوی رابطهٔ عالم اسلامی (Raabitah / مجمع جهانی مسلمانان) مورد بررسی قرار گرفته بود، اما به دلیل گرایش آشکار اسد به دیدگاه‌های معتزلی (عقل‌گرایانه) رد شده بود.۱۹ اسد پس از آن خود به تنهایی این ترجمه را در سال ۱۹۸۰ منتشر کرد و با ناشر برجستهٔ شرق‌شناسی، ای. جی. بریل، به توافق رسید تا آن را توزیع کند.20

Among the translations rejected by the Saudi review committee was that of the Austrian Muslim convert, Muhammad Asad. Its publication had been earlier considered but rejected by the Raabitah (Muslim World League) due to his marked leaning toward Mu‘tazilee (Rationalist) views.19 Asad then went ahead and published it on his own in 1980, and he reached an agreement with the prominent orientalist publisher, E.J. Brill, to distribute it.20

پروفسور ٹی. بی. ارونگ، جو ایک اور مسلمان نومسلم ہیں، پکتھال اور یوسف علی کی قدیم زبان سے مطمئن نہ ہونے پر، ۱۹۹۲ء میں "جدید انگریزی میں امریکی ترجمہ" کے نام سے ایک ترجمہ شائع کیا۔ اس میں قرآن کا جدید انگریزی میں ترجمہ کرنے کی مشکلات کے بارے میں ایک مفید مقدمہ شامل ہے۔ کتاب کے آغاز میں ہر سورت کے لیے نہایت مختصر تمہیدی نوٹس جمع کیے گئے ہیں، لیکن اس میں کوئی تفسیری شرح نہیں ہے۔

Another Muslim convert, Professor T.B. Irving, dissatisfied with the archaic language of both Pickthall and Yusuf ‘Ali, produced “an American version in contemporary English,” published in 1992.21 It has a useful introduction about the problems of translating the Qur’aan into contemporary English. Very brief introductory notes for each chapter are gathered at the beginning of the book, but there is no commentary.

پروفسور محمد تقی‌الدین الهلالی و دکتر محمد محسن خان، هر دو از دانشگاه اسلامی مدینه، در سال ۱۹۸۵ «ترجمه معانی قرآن کریم» را منتشر کردند. این اثر تلاشی است برای خلاصه‌کردن تفسیرهای طبری، قرطبی و ابن کثیر، با افزودن مطالب اضافی در داخل پرانتز به متن ترجمه‌شده. بسیاری از اصطلاحات عربی، مانند فاسقون، ابرار، حنیف، به‌صورت آوانویسی آمده‌اند و توضیح معنای آنها پس از هرکدام، در پرانتز درج شده است. بیشتر پانویس‌ها را احادیثی از صحیح بخاری تشکیل می‌دهد که با آیات مربوط به خود ارتباط دارند. در این اثر مطالب سودمند فراوان است، اما درج‌های مکرر که جریان جملات را می‌شکنند، آن را از نظر زبانی ناهموار کرده‌اند. همچنین، از آنجا که تفسیر در میان جملات متن قرار گرفته، خوانندگانی که عربی نمی‌خوانند ممکن است توضیحات افزوده را بخشی جدایی‌ناپذیر از متن اصلی بپندارند. برای نمونه، آیه ۱۵۷ سوره نساء ادعای مصلوب شدن عیسی را رد می‌کند:

Professor Muhammad Taqi-ud Din Al-Hilali and Dr. Muhammad Muhsin Khan, both of the Islaamic University of Madeenah, published their Interpretation of the Meanings of the Noble Qur'an in 1985. It is an attempt to summarize the commentaries of at-Tabaree, al-Qurtubee and Ibn Katheer by inserting additional material in parentheses into the translated text. Many Arabic terms, such as faasiqoon, abraar, haneef, are transliterated, with explanations of their meanings inserted after them in parentheses. Most of the footnotes consist of hadeeths from Saheeh al-Bukhaaree relevant to the verses they annotate. There is much that is useful in this work, but it is marred by repetitive insertions that disrupt sentence flow, making it linguistically clumsy. Also, because commentary is inserted into the flow of the sentences, readers unable to read Arabic may understand the added commentary to be an integral part of the original text. For instance, verse 157 of Soorah an-Nisaa’ refutes the claim that Jesus was crucified:

اما آنچنان که در ترجمه‌ی «قرآن کریم» آمده است، این‌گونه خوانده می‌شود: «[و او را نکشتند و بر دار نکردند، بلکه شباهت عیسی بر مردی دیگر انداخته شد (و آنان آن مرد را کشتند)...»22

However, as rendered in The Noble Qur’an, it reads: “[But they killed him not, nor crucified him, but the resemblance of Jesus was put over another man (and they killed that man)...”22

مستشرقان نیز در این قرن فعال بوده‌اند و ترجمه‌های انگلیسی دیگری از قرآن تولید کرده‌اند؛ برای نمونه، ر. بل، ادینبرو، ۱۹۳۷-۱۹۳۹؛ و ا. ج.

The orientalists have also been active during this century and have produced other English translations; for example, R. Bell, Edinburgh, 1937-39; and A.J.

آربری، لندن، ۱۹۶۴. با این حال، این ترجمه‌ها اکنون که آثار کافی مسلمانان در دسترس است، از سوی مسلمانان کنار گذاشته شده‌اند.

Arberry, London, 1964. However, these translations have been shunned by Muslims now that sufficient Muslim works are available.