Terdapat empat kategori hukuman yang mungkin dikenakan ke atas penjenayah. Kategori-kategori tersebut ialah:

There are four categories of punishment that criminals may be subject to. These are :

1. Hudud: Hukuman ini adalah hak Allah (SWT), dan merupakan balasan bagi tujuh jenis jenayah berbeza, yang tiada seorang pun boleh memaafkannya. Jenayah-jenayah tersebut ialah:

1. Hadud : This punishment is the right of Allah (swt), and it is a retribution for seven different crimes, which no-one can forgive. These are:

a) Zina (persetubuhan luar nikah atau zina muhsan): Hukumannya ialah 100 sebatan bagi zina (iaitu hubungan seks sebelum nikah) atau direjam hingga mati bagi zina (apabila pelakunya sudah berkahwin).

a) Fornication or adultery (zina) : The punishment is 100 lashes for fornication (i.e. pre-marital sex) or stoning to death for adultery (where the fornicator/s is/are married).

b) Tuduhan Palsu (qadhf): Iaitu apabila tuduhan zina palsu dilemparkan kepada seorang lelaki atau perempuan. Hukumannya ialah 80 kali sebatan.

b) False Accusation (qadhf) : Where a false charge of adultery is insinuated against a man or woman. The punishment is 80 lashes.

c) Kecurian (sariqah): Apabila kecurian menjadi jenayah, hukumannya ialah pemotongan tangan, dengan syarat tujuh perkara yang berkaitan dengan keadaan jenayah itu dipenuhi.

c) Theft (sariqa) : Where theft is the crime. The punishment is cutting off of the hand, provided seven conditions are fulfilled concerning the circumstances of the crime.

d) Pengambilan Minuman Keras (khamr): Iaitu jenayah seperti meminum arak. Hukumannya ialah 80 sebatan.

d) Consumption of Intoxicants (khamr) : Where the crime is for example drinking wine. The punishment is 80 lashes.

e) Pemberontakan terhadap Negara (al-baghi): Apabila individu atau kumpulan memberontak terhadap kuasa Negara, contohnya dengan dorongan untuk memecah-belahkan Ummah. Hukumannya ialah hukuman mati.

e) Rebellion against the State (al-baghi) : Where individuals or groups revolt against the authority of the State, e.g. motivation of division of the Ummah. The punishment is death.

f) Murtad (al-irtidad): Apabila seorang Muslim menukar kepercayaannya dan enggan kembali walaupun telah diberi nasihat. Hukumannya ialah hukuman mati.

f) Apostasy (al-irtidad) : Where a Muslim changes his or her belief, and refuses to return after advice is given. The punishment is death.

g) Rompakan di Lebuh Raya (hirabah): Iaitu apabila perompak menyerang orang yang melalui jalan raya terbuka. Hukumannya ialah dipotong tangan dan kaki pada sebelah bertentangan, atau dihukum bunuh jika jenayah itu menyebabkan kematian mangsa.

g) Highway Robbery (hiraba) : Where robbers attack passers by on the open highways. The punishment is cutting off the hand and foot on opposite sides, or death if the crime led to the death of the victim.

Dalam perkara-perkara ini, jika seseorang terbukti bersalah atas jenayah itu dan semua syarat untuk hukuman telah dipenuhi, maka tiada keringanan atau pengampunan bagi pelaku tersebut. Muhammad ﷺ bersabda, "Demi Allah, jika Fatimah binti Muhammad mencuri, nescaya aku akan memotong tangannya."

In these issues, if someone is proven to be guilty of the crime and all the conditions for the punishment are fulfilled, there is no leniency or pardon for the perpetrator. Muhammad (saw) said, “By Allah, if Fatimah the daughter of Muhammad stole, I would cut her hand.”.

2. Al-Jinayat (atau qisas): Ini berkaitan dengan jenayah terhadap hak individu, di mana mangsa mempunyai pilihan sama ada menuntut hukuman atau memaafkan pesalah dan menuntut diyat (wang darah). Ia terutamanya melibatkan isu pembunuhan dan kecederaan badan, sama ada yang berlaku secara salah di sisi undang-undang atau secara tidak sengaja. Sebagai contoh, jika seseorang sengaja melakukan pembunuhan, keluarga mangsa boleh menuntut supaya pesalah dibunuh, atau mereka boleh memaafkannya dan menuntut diyat. Nilai diyat berbeza-beza bergantung kepada jenis jenayah tersebut:

2. Al-Jynayaat (or qisas): This concerns crimes against the rights of an individual where the victim has the option to demand punishment or forgive the criminal and demand blood money (diyyah). It concerns mainly the issues of killing and bodily harm, whether unlawful or accidental. For example, if someone deliberately committed murder, the family of the victim could demand that the perpetrator be killed, or they could forgive them and demand blood money. The value of blood money varies depending on the nature of the crime:

a) Diyat (wang darah) bagi pembunuh yang disengajakan ialah 100 ekor unta, 40 daripadanya mestilah unta betina yang sedang bunting, atau nilai wang yang setara dengannya.

a) Blood money from the one who kills with intention is 100 camels, 40 of which must be pregnant, or the equivalent monetary value.

b) Diyat bagi pembunuhan tidak sengaja, iaitu pembunuhan tersalah, adalah bersamaan dengan 100 ekor unta.

b) Blood money from the one who kills unintentionally i.e. manslaughter, is the equivalent of 100 camels.

Diriwayatkan oleh al-Nasa'i dan Darimi bahawa Abu Bakr melaporkan bahawa Rasulullah ﷺ menulis surat kepada penduduk Yaman, dan di dalam suratnya itu terdapat tulisan: "Sesiapa yang membunuh seorang mukmin tanpa hak, dia akan dibalas bunuh atas apa yang telah dilakukan oleh tangannya, melainkan jika waris orang yang dibunuh itu bersetuju dengan cara lain." Dan di dalamnya juga tertulis: "Seorang lelaki akan dibunuh kerana membunuh seorang perempuan." Dan di dalamnya juga tertulis: "Bagi pembunuhan satu nyawa, diyat (ganti rugi) ialah 100 ekor unta..."ﷺ

It is narrated by al-Nissai and Darimi that Abu Bakr reported that the Messenger of Allah (saw) wrote to the inhabitants of Yemen and there was in his letter : “Whosoever kills a believer unjustly will suffer retaliation for what his hand has done unless the relatives of the murdered man consent otherwise. And therein it was : A man shall be killed for the murder of a woman. And therein it was : For the murder of a life, there is bloodwit of 100 camels...”.

Hadis lain yang diriwayatkan oleh Imam Nasa'i menyebutkan bahawa setiap anggota badan mempunyai diyat, contohnya diyat bagi mata adalah bersamaan dengan 50 ekor unta.

Another hadith narrated by Imam Nissai mentions that every part of the body has blood money, for example, the blood money for the eyes is equivalent of 50 camels.

3. Al-Ta‘azir: Ini dianggap sebagai hak masyarakat. Ia meliputi perkara-perkara yang bukan sebahagian daripada qisas atau hudud, tetapi yang memberi kesan kepada hak masyarakat, seperti menjerit di jalan raya, menipu di pasar dan sebagainya. Hakim yang mengendalikan kes itu akan meneliti keseriusan dan sifat jenayah tersebut, serta menetapkan hukuman yang sesuai daripada ijtihad beliau sendiri (iaitu kajian terhadap nas-nas Islam). Hukuman boleh berbeza-beza, daripada sekadar teguran hinggalah hukuman mati. Satu contoh yang terkenal berlaku pada zaman ‘Umar ibn al-Khattab (ra), yang menghukum seorang ulama yang memberi keterangan palsu. Beliau memerintahkan agar kepala ulama itu dicukur, mukanya dicalitkan dengan warna hitam, dan dia diarak di hadapan orang ramai dalam keadaan separuh berpakaian sambil duduk membelakangi di atas seekor keldai.

3. Al-Ta‘azir : This is considered the right of the community. It covers those issues which are not part of the qisas or hadud, but which affect the right of the community such as shouting in the streets, cheating in the market place etc. The judge presiding over the case will study the severity and nature of the crime and prescribe a punishment to match it from his own ijtihad (i.e. study of the Islamic texts).The punishments may range from anywhere between a warning to death. One famous example happened in the time of ‘Umar ibn al-Khattab (ra), where he punished a scholar who gave false testimony. He ordered that the scholar should have his head shaved, his face painted black, and be paraded semi-clothed in front of the people while sitting backwards on a donkey.

4. Al-Mukhalafat: Ini meliputi bidang hak-hak Negara. Di sini jenayah dilakukan apabila seseorang atau sekumpulan orang melanggar undang-undang yang digubal oleh Negara, seperti melebihi had laju atau meletak kenderaan di kawasan larangan parkir. Hukumannya diserahkan kepada budi bicara hakim, berdasarkan ijtihadnya sendiri atau penerimaan Negara.

4. Al-Mukhalafat : This covers the areas of the rights of the State. Here the crime is committed when a person or group contravenes a law which the State has enacted, such as breaking the speed limit or parking in no-parking areas. The punishment is at the discretion of the judge, based on his own ijtihad or the adoption of the State.