Ölü arazi, üzerinde çit, ekim, iskân veya benzeri bir mülkiyet belirtisi bulunmayan arazidir. Araziyi ekmek, onu hemen tarıma elverişli hale getirmek demektir. Bir kişi tarafından ekilen her ölü arazi, o kişinin mülkü olur. Bu nedenle Şeriat, onu ekeni sahibi kılar. Bu hüküm, Buhari'nin Aişe (ra)'dan rivayet ettiğine göre Allah'ın Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğu hadise dayanır: "Kimin sahibi bulunmayan bir araziyi ekip işlemesi, o kimse ona daha layıktır." Ebu Davud, Allah'ın Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Kim bir (ölü) araziyi çevirirse o arazi onundur." Buhari ise Ömer (ra)'den, onun şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Kim ölü bir araziyi ekip işlerse o arazi onundur." Bu konuda Müslümanlar ile zimmiler eşittir, çünkü hadis sözleri bakımından geneldir.

The dead land is that land upon which there are no signs of ownership such as fencing, planting, habitation or the like. Cultivation of land means making it suitable for farming at once. Every piece of dead land once cultivated by a person becomes his ownership. Thus the Shari’ah gives it to the one who cultivates it. This is according to what Bukhari related from ‘Aisha (ra) that the Messenger of Allah (pbuh) said: “Whosoever cultivated a land that is not owned by anybody, then He deserved it more.” Abu Dawud narrated that the Messenger of Allah (pbuh) said: “Whosoever fenced a (dead) land it becomes his” and Bukhari narrated from Umar (ra) that He (pbuh) said: “Anyone who cultivated a dead land it becomes his.” Muslims and the Dhimmi are equal in this matter, because the Hadith is general in its words.

Ekip etmek, devlet tarafından arazi tahsisinden farklı bir konudur. Aralarındaki fark şudur: ekip etmek, üzerinde belirgin bir sahiplik bulunmayan ölü araziyle ilgilidir. Bu arazide çit, dikim, bina veya benzeri bir işaret yoktur. Böyle bir araziyi ekip etmek, onu iskân edildiğini gösteren herhangi bir şeyle ihya etmek demektir. Arazi tahsisi ise hemen iskân edilebilen ve tarıma elverişli olan, daha önce sahiplik izleri taşıyan arazinin verilmesidir. Çitle çevirmek de ekip etmeye benzer. Bunun delili, Allah Resulü'nün (ﷺ) şu sözüdür: "Kim bir araziyi duvarla çevirirse, o arazi onundur." Ayrıca onun (ﷺ) şu sözü de vardır: "Kim bir şeyi duvarla çevirirse, o şey onun olur." Yine onun (ﷺ) şu sözü de vardır: "Kim, daha önce hiçbir Müslüman'ın ulaşmadığı bir şeye ilk ulaşırsa, ona daha layıktır." Dolayısıyla çevirme yoluyla, çeviren kişi hadisin belirttiği gibi arazi üzerinde tasarruf hakkı kazanır. Çeviren kişi, çevirdiği yeri ekip etmek isteyen kimseyi engelleme hakkına da sahiptir. Başka biri onu geçip çevirdiği araziyi iskân ederse, o kişi arazinin sahibi olmaz ve arazi asıl çevirene geri verilir. Çevirme, arazinin tasarrufu ve mülkiyeti bakımından da ekip etmeye benzer. Araziyi çevirmiş olan kişi, sonradan onu satarsa bedelinin sahibi olur, çünkü arazi maldan karşılık alınabilen bir haktır ve dolayısıyla değiş tokuş edilebilir. Bu kişi ölürse, çevrili arazinin mülkiyeti diğer malları gibi mirasçılarına geçer; onlar da bu arazi üzerinde tasarruf hakkı kazanır ve diğer miras mallar gibi arazi, ilahi kurallara göre aralarında paylaştırılır. Ancak bir araziyi çevirmek, sadece etrafına taş dizmek anlamına gelmez; aksine, üzerinde el koymayı, yani sahipliği gösteren her türlü işareti koymak demektir. Çiti çekmek, arazinin etrafına taşlar koymak, kuru dallar yerleştirmek, araziyi temizlemek, devedikenlerini yakmak, dikenleri ve otları kesmek ya da insanların içeri girmesini önlemek için etrafa bunun gibi başka şeyler yerleştirmek suretiyle yapılabilir. Ayrıca araziyi sulamasa bile kanalları hazırlamak veya buna benzer başka herhangi bir şeyle de çit çekilmiş olabilir.

Cultivation is a different matter to the State granting of land. The difference between them is that the cultivation is related to the dead land upon which there is no apparent ownership. There are no signs of fencing, planting, building or the like. Cultivation of such land means to populate it with anything that indicates inhabitation. The granting of land however, is giving of the land that is inhabited and is suitable for farming immediately. This is the land that shows signs of previous ownership. Fencing the land is similar to its cultivation. This is due to the saying of the Messenger of Allah (pbuh), “Whosoever fenced a land with a wall then it becomes his” and his (pbuh) saying, “Whosoever fenced anything with a wall, it becomes his thereby.” Also his (pbuh) saying, “Whosoever reached a thing first that no other Muslim reached before, He deserves it more.” Thus by fencing, the fencer gains the right of disposal of the land as the Hadith stated. The fencer also has the right to prevent anyone who wanted to from cultivating that which He has fenced. If another person overpowered Him and managed to inhabit the land that He had fenced, He would not own that land and it would be returned back to the original fencer. Fencing is also like cultivation with regard to the disposal of the land and possession of it. If the person who fenced a land later sold it He owns its price, because the land is a right that can be recompensed with property, so it can be exchanged. If this person died, the ownership of this fenced land is transferred to his inheritors like any other of his properties and they gain the right of disposal over it and it is divided amongst them according to the divine rules like other inherited properties. However, fencing a land does not mean just putting stones around it, it is rather putting anything around it which indicates holding a hand over it, which indicates ownership. Fencing could be by placing stones around the land, putting dry branches, clearing it, burning the thistles, cutting the spikes and grass, or placing other such items around it to prevent people entering it. It could also be by preparing the canals even if one did not irrigate it, or any other similar thing.

Hadisten açıktır ki, ihya gibi çitle çevirme de yalnızca ölü arazi hakkında olmalıdır, bunun dışında bir arazi için geçerli olmaz. Ömer'in (ra) “Çitle çevirenin üç yıldan sonra hakkı yoktur” sözü, çitle çevirenin ölü arazi üzerinde hakkı olmadığı anlamındadır. Ölü olmayan arazi, çitle çevirmeyle ya da ihyayla sahiplenilemez; aksine İmam'ın tahsisiyle sahiplenilir. Çünkü ihya ve çitle çevirme ölü araziyle bağlantılı olarak gelmiştir. Allah'ın Resûlü ﷺ şöyle buyurmuştur: “Kim ölü bir araziyi ihya ederse...” “Ölü” kelimesi bir sıfattır ve dolayısıyla “arazi” kelimesi üzerinde bir kayıt olarak kullanılabilecek bir anlam taşır. (Bu, ölü olmayan arazinin duvarla çevrilmek ya da ihya yoluyla sahiplenilemeyeceği anlamına gelir.) Beyhakî ayrıca Amr b. Şuayb'dan rivayet etmiştir ki “Ömer üç yıl çitle çevirme yapmıştır.” Eğer (araziyi) üç yıl bırakır da başka biri onu ekip işlerse, o kişi ona daha layık olur. Bu da ölü olmayan arazinin çitle çevirme ya da ekim yoluyla sahiplenilmediği anlamına gelir.

From the Hadith, it is clear that fencing like cultivation must only be with regard to the dead land, and it would not be for other than that. The saying of Umar (ra) “a fencer has no right after three years” referring to the fencer has no right in the dead land. The non-dead land cannot be possessed by fencing nor by revival, it is rather possessed by granting from the Imam. This is because revival and fencing came connected with the dead land. The Messenger of Allah (pbuh) said: “Whoever revived a dead land...” The word ‘dead’ is an adjective, so it has a concept that is usable as a restriction on the word land. (This means that the land that is other than dead land cannot be owned by walling or revival). Al-Baihaqi also narrated from Amir ibn Shuaib “that Umar made fencing for three years.” If He left it (the land) for three years and another person cultivated it then He becomes more deserving of it. This means that the non-dead land is not owned by fencing or cultivation.

Ölü arazi ile kullanılan arazi arasındaki bu ayrım, Allah'ın Elçisi ﷺ'in insanlara ölü araziyi iskân ve çevirme yoluyla mülk edinme izni verdiğini göstermektedir. Böylece bu, mubah şeylerden biri hâline gelmiştir. Dolayısıyla iskân ve çevirme için İmam'dan izin alınmasına gerek yoktur, çünkü mubah şeyler için İmam'dan izin istenmez.

This differentiation between the dead and used land indicates that the Messenger of Allah (pbuh) allowed the people to own the dead land by habitation and fencing. So it became of the Mubah things. Therefore, it does not need permission from the Imam for habitation or fencing, because the Mubah things do not need permission from the Imam.

Ancak ölü olmayan topraklar, İmam onları tahsis etmedikçe mülk edinilmez; çünkü bunlar mubah şeylerden değildir. Bunlar, İmamın elini koyduğu ve Devlet arazileri denilen topraklardır. Bu görüşü kanıtlayan husus şudur: Bilâl el-Muzenî, Allah Resûlünden (ﷺ) kendisine bir arazi vermesini istedi ve Allah Resûlü (ﷺ) onu kendisine verdikten sonra, ancak o zaman mülk sahibi oldu. Eğer ölü arazi, yerleşmek veya çevirmekle mülk edinilebilseydi, Bilâl o araziyi mülkiyetini gösteren herhangi bir işaretle çevirirdi ve Allah Resûlünden (ﷺ) kendisine vermesini istemeden onun sahibi olurdu.

However, the lands which are not dead are not owned unless the Imam granted them because they are not of the mubah things. They are rather the lands on which the Imam put his hand and which are called the lands of the State. The matter which proves this case is that Bilal al-Muzni asked the Messenger of Allah (pbuh) to grant Him a land, and He did not own it except after the Messenger of Allah (pbuh) granted it to him. If the dead land could be owned by habitation or fencing Bilal would have encircled it by any marks which denote his ownership, and He would have owned it without asking the Messenger of Allah (pbuh) to grant it to him.

"Ushri" arazide ölü bir araziyi ekip işleyen kimse, o arazinin mülkiyetini ve faydasını elde eder; Müslüman olsun veya gayrimüslim olsun fark etmez. Bu tür araziler için Müslüman arazi sahibi, zekâta tabi olan bitki ve meyvelerin öşrünü, ürün miktarı nisaba ulaştığında vermekle yükümlüdür. Gayrimüslim arazi sahibine gelince, o zekât da ödemekle yükümlü değildir, çünkü zekâta tabi olanlardan değildir; ayrıca "Ushri" arazide harac da yoktur.

Whoever cultivates a dead land of the ’Ushri land, He owned its neck and its benefit, whether He is Muslim or non-Muslim. For such land, the Muslim landlord is obliged to pay the Zakat (’Ushr) of the plants and fruits which are entitled for Zakat once the amount of the harvest reaches the Nisab. As for the non-Muslim landlord of such land, He is not obliged to pay either Zakat or Kharaj, because He is not one of those who are subject to pay Zakat and because there is no Kharaj on ’Ushri land.

Kharaj bölgesinde, daha önce üzerine Harac konulmamış ölü bir araziyi kim ihya ederse, eğer Müslümansa arazinin aslına ve faydasına sahip olur. Gayrimüslimse yalnızca faydasına sahip olur. Böyle bir arazinin Müslüman sahibi, üzerine Harac konulmadan Öşür ödemekle yükümlüdür. Gayrimüslim sahibi ise, arazinin fethedildiği zamanda orada yaşayan gayrimüslimlere konulan vergiye benzer bir Harac ödemek zorundadır.

Whoever cultivates a dead land in Kharaji area where no Kharaj has been put over it before, He owns its neck and its benefit if He is Muslim. If He is non-Muslim He owns its benefit only. The Muslim landlord of such land is obliged to pay the ‘Ushr with no Kharaj on him. While the non-Muslim landlord has to pay the Kharaj, similar to that put on its kuffar inhabitants at the time of its conquest.

Harâc bölgesinde, daha önce harâc alınmış olan ölü bir araziyi kim ihya ederse, arazinin mülkiyetini değil, yalnızca faydasını elde eder; arazinin sahibi Müslüman olsun veya gayrimüslim olsun fark etmez. Böyle bir arazi sahibi, arazinin fethedilmiş bir toprak olması nedeniyle harâcı ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle harâc, arazinin sahibi Müslüman da olsa gayrimüslim de olsa, her zaman o arazi üzerinde kalmaya devam eder.

Whoever cultivates a dead land in Kharaji area where Kharaj has been levied before it became dead, He owns its benefit only without owning its neck, whether the landlord is Muslim or non-Muslim. Such a landlord is obliged to pay the Kharaj because it is a conquered land. Therefore, the Kharaj remains on it at all times, whether owned by a Muslim or non- Muslim.

Bu, arazi tarım için ekilmişse geçerlidir. Ancak arazi konut, sanayi, depo veya ahır amacıyla ekilmiş ya da çitle çevrilmişse, arazinin başlangıçta öşrî mi yoksa haracî mi olduğuna bakılmaksızın, öşür veya harâç gerekmez. Bunun sebebi şudur: Sahabe Irak ve Mısır'ı fethedince Kûfe, Basra ve el-Fustat'ı inşa etti ve Ömer ibnu'l-Hattab zamanında orada yaşadılar. Bu şehirlerde başka insanlar (Müslüman ve gayrimüslim) da onlara katıldı. Yine de bunların üzerine harâç konmadı ve zekât da vermediler, çünkü zekât evler ve binalar için gerekli değildir.

This is the case if the land was cultivated for farming. If, however, the land is cultivated or fenced for the purpose of housing, industry, stores or sheds, then no ’Ushr or Kharaj is due, whether it was originally ’Ushri or Kharaji land. This is the situation because when the Sahabah opened (i.e conquered) Iraq and Egypt they built Kufa, Basra and Al-Fustat and they lived there at the time of Umar ibn Al-Khattab. Other people (Muslims and non-Muslim) joined them in these cities. Yet Kharaj was not levied on them, nor did they pay Zakat, because Zakat is not due on homes and buildings.