Tasarruf haklarından biri harcamadır. Bir malı karşılıksız olarak vermeye harcama (İnfak) denir; bir karşılık almak üzere bir malı vermek ise harcama olarak adlandırılmaz. Allah (SWT) şöyle buyurur:

One of the rights of disposal is spending. Spending a property means granting it without return, while granting a property for something in return is not called spending (Infaq). Allah (swt) says:

"Allah yolunda infak edin." [Bakara: 195] Allah (SWT) buyurmuştur:

“Spend in the way of Allah” [Al-Baqarah: 195] He (swt) said:

“Ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden infak ederler.” [Bakara: 3] Yine (SWT) şöyle buyurmuştur:

“And of that which We provided to them, they spend” [Al-Baqarah: 3] He (swt) also said:

"Gücü yetene, gücünün yettiği ölçüde infak etsin" [Et-Talak: 7],

“Let the one who is able to spend, spend the best He can” [At-Talaq: 7],

İslam kendine özgü bir yol izler; bu nedenle harcama yollarını (İnfak) belirlemiş ve bu yollara sınırlamalar koymuştur. Mal sahibini malını istediği gibi harcayabileceği bir serbestlikte bırakmamıştır. Bunun yerine, malının hem hayatı boyunca hem de ölümünden sonra nasıl tasarruf edileceğinin yolunu tespit etmiştir.

Islam follows its own way, so it defined the ways of spending (Infaq) and put checks for these ways. It did not leave the property owner free in his disposal, in a way that He can spend his property as He likes. It rather determined the way of disposal of his property both during his life and after his death.

İnsanın, mülkünü karşılık almadan başkasına devrederek elden çıkarması; bunu insanlara vermek yoluyla ya da kendisine ve nafakasından sorumlu olduğu kimselere harcamak yoluyla yapabilir. Harcama, hayatı boyunca bağış, hediye, sadaka, maddi destek ve nafaka şeklinde olabilir. Ölümünden sonra ise vasiyet gibi olabilir. İslam, bu harcamalara bir sınır getirmiştir: Savaş hâlinde düşmana, Müslümanlara karşı onları güçlendirecek hiçbir şeyin bağışlanmasını veya hediye edilmesini yasaklamıştır. Hatta bu durumda düşmana sadaka vermeyi bile men etmiştir. İslam ayrıca Müslümanın, kendisi ve ailesi için, onları tatmin edecek ve başkalarına muhtaç olmaktan koruyacak miktarı saklamadan bağış, yardım veya hediye vermesini yasaklamıştır. Aksi hâlde yaptığı bağış ve yardım geçersiz sayılır. Allah Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: "En hayırlı sadaka, seni muhtaç bırakmayan sadakadır ve nafakasını verdiklerinden başlayarak ver." Bu hadisi Buhârî, Ebû Hureyre'den rivayet etmiştir. Ed-Dârimî, Câbir b. Abdullah'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Biz Allah Resulü ﷺ'in yanındayken bir adam ona geldi. Elinde yumurta büyüklüğünde bir altın parçası vardı; bunu savaşlardan birinde elde etmişti." Ahmed, bunun madenlerden birinde bulunduğunu söylemiştir ve bu doğrudur. Adam şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resulü, bunu benden sadaka olarak al. Allah'a yemin ederim ki bunun dışında hiçbir malım yok." Peygamber ﷺ yüzünü adamdan çevirdi. Sonra adam Peygamber ﷺ'in soluna geldi ve daha önce söylediğini tekrarladı; sonra önüne gelip yine aynısını tekrarladı. Bunun üzerine Peygamber ﷺ öfkeyle şöyle buyurdu: "Bana ver!" Ve onu, eğer adama isabet etseydi onu yaralayacak ya da zarar verecek şekilde fırlattı. Sonra şöyle buyurdu: "Sizden biri, başka hiçbir malı olmadığı hâlde, nasıl olur da malını bilerek sadaka olarak verir, sonra oturup insanlardan dilenir?" "Gerçekten sadaka, ihtiyaç fazlasından verilir. Al malını, çünkü bizim ona ihtiyacımız yok." Adam malını aldı."" Kişinin kendisi ve ailesi için geriye bıraktığı yeterlilik, temel ihtiyaçlarını karşılayan miktardır: yiyecek, giyecek, barınak ve ayrıca kendi alışılmış yaşam düzeyine göre gerekli görülen konforlar. Bu, benzeri kişiler arasında bilinen olağan standarda göre kendisini tatmin eden mal miktarıdır. Bu değerlendirme, kendisinin, ailesinin ve benzer kişilerin yaşadığı yaşam standardını koruyacak şekilde, olağan ihtiyaçlarına göre yapılır. Allah'ın (SWT) şu sözüyle ilgili olarak:

The individual’s disposal of his property through transmitting his ownership to another person without return, could be through giving it to people or through spending it upon himself and upon those He is responsible to support them financially. Spending could be done during his life, like granting, gifting, charity, financial support and Nafaqah. It could also be after his death, like the will. Islam intervened in this spending, in such a way that it prevented the Muslims from granting or a gift given to the enemy, in case of war, in anything that strengthens them against Muslims. It even prevented Muslims from giving charity to the enemy in that case. Islam also prevented the Muslim from giving grants, donations or gifts unless He keeps for himself and for his family that which keeps them satisfied and free from dependency upon others. If He did otherwise, then his gift and grant would be cancelled. The Messenger of Allah (pbuh) said: “The best charity (is) that which leaves you not needy, and you start by giving charity to those whom you (financially) support”, narrated by Bukhari from Abu Hurairah. Ad- Darimi narrated from Jabir ibn Abdullah that He said: “While we were with the Messenger of Allah (pbuh) a man came to him, holding an egglike piece of gold, which He gained in one of the battles. Ahmad said, it was in one of the mines, which is true. The man said, ‘O Messenger of Allah, take it from me as charity. By Allah I have no property other than it.’ The Prophet (pbuh) turned his face away from him. Then the man came from the left of the Prophet, and said as before, then He came from the front of Him and repeated it again. The Prophet (pbuh) then said angrily, ‘Let me have it’, and He threw it at Him in such a way that if it had touched Him it would have hurted or wounded him, and said ‘(Why) does one of you (people) deliberately give away his property as charity, when He has nothing other than it, and then He sits to beg from people? Indeed charity is out of sufficiency. Take yours, for we have no need for it.’ The man took his property.”’ The sufficiency which the person leaves for himself and his family is that which meets their basic needs; that is the foodstuff, dress, home including the luxuries which are considered necessary for Him according to his usual standard of living. That is the amount of property which satisfies Him according to the usual standard known amongst people of his like. This is assessed according to his usual needs, maintaining the standard of living at which he, his family and similar people live. In regard with what Allah (swt) says:

...ancak ihtiyaçları olsa da onları kendilerine tercih ederler." [Haşr: 9]

...but prefer (the Emigrants) over themselves, though poverty was their lot.” [Al-Hashr: 9],

Bu, onların yoksulluk içinde olsalar bile anlamına gelmez, zannedildiği gibi. Aksine, temel ihtiyaçlarının ötesinde bir ihtiyaçlarının olması anlamına gelir. Bunun delili, Peygamber ﷺ'in yoksul olanlara sadaka verdiği ve sadakayı mal ihtiyacı olmayanlardan başkasına engellemediğidir. Ayetteki "Khasasa" kelimesi dilsel olarak, evin "khasas"ı ile ilgilidir; bu da evdeki aralıklar veya açıklıklardır. Bu nedenle ayetin tamamı şöyledir:

This does not mean that even if they were in poverty as it might be thought. It rather means, even if they had a need for more than their basic needs. The evidence for that is that the Prophet (pbuh) gave charity for those who were in poverty, and He did not exclude from giving charity except those who had no need for property. The word Khasasa in the verse, linguistically relates to the Khasas of the house which are the gaps or openings in it. So the entire verse is:

“… Onlara (muhacirlere) verilenlere karşı kalplerinde hiçbir istek duymazlar; kendileri yoksulluk içinde olsalar bile onları kendilerinden üstün tutarlar …” [Haşr: 9].

“… and entertain no desire in their hearts for things given to the (emigrants), but give them preference over themselves, even though poverty was their own lot …” [Al-Hashr: 9].

Peygamber'in (sav) şu sözlerindeki sadakanın yasaklanması ne anlama gelmektedir: "Sadaka, ihtiyaçtan fazla olandan verilir" ve "Sizden biri, kendisinde bundan başka bir şey yokken malını bilerek sadaka olarak verir, sonra insanlardan dilenmek için oturur. (Neden) sizden biri..." Her ikisi de Ed-Darimi'nin rivayet ettiği bir hadisten alınmıştır. Bunun anlamı, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan fakir kişinin, temel ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli olan şeyleri sadaka olarak veremeyeceğidir. Çünkü sadaka, ihtiyaçtan fazla olandan verilmelidir; yani kişiyi temel ihtiyaçlarını karşılamak için insanlara muhtaç etmeyecek kadar olandan. Ancak temel ihtiyaçlarının ötesinde mala sahip olan ve temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra, lüks gibi temel ihtiyaçlarının dışındaki ihtiyaçlarını da karşılaması gerektiğini gören kişi için, fazla malını fakirlere sadaka olarak vermesi, bu mala lüks ihtiyaçlarını karşılamak için ihtiyaç duysa bile, kendisine tercih ederek fakirleri öne alması daha faziletlidir.

What is meant by the prohibition of giving charity in the sayings of the Prophet (pbuh): “Charity is out of sufficiency”, and “(Why) does one of you (people) deliberately give away his property as charity, when He has nothing other than it, and then He sits to beg from people”, both from a Hadith narrated by Ad-Darimi, is that the poor person who does not fulfil his basic needs is not allowed to give in charity things necessary for meeting his basic needs. Because charity must be out of sufficiency i.e. that which keeps Him in no need to people for satisfying his basic needs. But as for the person who has property in excess of his basic needs, and after satisfying his basic needs He sees that He is in need to satisfy more than his basic needs, like luxuries, it is preferable for such a person to prefer the poor people over himself, by giving that excess of property as charity to the poor though He needs such property to satisfy his luxuries.

İslam, kişinin ölüm döşeğindeyken bağış yapmasını, hediye vermesini veya vasiyet olarak bir şey bırakmasını da engellemiştir. Eğer kişi ölüm hastalığındayken bir bağış, hediye veya vasiyette bulunmuşsa, verdiklerinin yalnızca üçte biri yerine getirilir. Ed-Daraqutni, Ebu'd-Derda'dan şöyle rivayet etmiştir: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Allah, size ölüm anında malınızın üçte birini (dağıtmanız) için izin verdi, böylece bu, iyiliklerinizi artırsın ve sizin (sevap) amellerinizde bir artış olsun." İmran bin Hüseyin şöyle rivayet etmiştir: Ensar'dan bir adam ölüm döşeğindeyken altı kölesini azat etti. Oysa onun bu kölelerden başka malı yoktu. Peygamber ﷺ onları çağırdı, üç eşit parçaya böldü ve kura çekerek ikisini azat etti, dördünü ise köle olarak tuttu. Şer'i'in teşvik ettiği bir husus olan kölelerin azat edilmesi bile, eğer ölüm hastalığında yapılmışsa tam olarak yerine getirilmediyse, diğer işler de benzer şekilde (üçte bir ile sınırlı) değerlendirilir.

Islam also prevented the person from granting, gifting or giving as a will when He is dying. In the case where He gives a grant, gift or will when He was dying, then only one third of what He gave is actually executed. Ad- Daraqutni narrated from Abu Ad-Dardaa that He said: The Prophet (pbuh) of Allah (swt) said: “Allah allowed you one third of your property (to distribute) at the time of dying to increase in your good things (Hasanat), so as to make it an increment in your (good) deeds.” Imran ibn Hussain narrated “that a man from the Ansar set free his six slaves when He was dying, while He had no property other than them. The Prophet (pbuh) called them, divided them into three equal parts and drew lot on them thus setting free two of them and keping four as slaves.” So if setting slaves free, a matter which Shar’a encouraged, was not executed, then other actions are even more so similarly considered.

Bütün bunlar, malın insanlara verilmesi yoluyla tasarrufuna ilişkindir. Ancak malın kişinin kendisi üzerinde ve kendisinin sorumlu olduğu kimseler üzerinde harcanması yoluyla tasarrufuna gelince, İslam bu konuyu ele almış ve bunun için uygun bir yol belirlemiştir. Buna göre, kişiyi belirli şeylerden yasaklamıştır; bunlar şöyledir:

All this is in regard to the disposal of the property by giving it to people. But as for the disposal of property through spending it upon oneself and upon those He is responsible to spend on, Islam addressed this matter and outlined a proper way for it. Accordingly, it prohibited the person from certain things, as follows:

Yasak koydu: kişinin harcamada israfçı (aşırı) olmasını yasakladı ve bunu, aklın kıt olması (Safah) sayarak, israfçı ve savurgan kişinin malını kullanmasını kısıtlamayı (yani ona Hacr uygulamayı) ve malını onun çıkarına göre yönetmesi için bir vasi atamayı gerektiren bir davranış olarak kabul etti. Allah (SWT) şöyle buyurdu:

A. It prohibited the person from being prodigal (excessive) in spending, and it considered that as foolishness (Safah) which requires preventing the foolish person and squanderer from disposal of his property by restricting Him (i.e. making Hajr on him) and appointing a guardian over Him to dispose of his properties in his interest. Allah (swt) said:

"Akılsızlara, Allah'ın sizin yönetmeniz için size verdiği mallarınızı vermeyin; ancak onları bu mallardan yedirin ve giydirin." [En-Nisa: 5],

“Give not to the foolish your wealth, which Allah has assigned to you to manage; but feed and clothe them from it.” [An-Nisa: 5],

Allah (swt), malı akılsızlara tasarruf hakkını yasakladı ve ondan yalnızca yiyecek ve giyecek hakkını verdi. Allah (swt) ayrıca şöyle buyurmuştur:

So Allah (swt) prohibited the right of disposal of property to the foolish and He gave Him only the right to be fed and clothed from it. Allah (swt) also said:

“Eğer borcu olan kimse akılsız, zayıf veya bizzat yazdırmaya gücü yetmeyen biriyse, işlerini yürüten kişi adaletle yazdırsın.” [Al-Bakara: 282],

“But if He who owes the debt was foolish or weak or unable himself to dictate, then let the guardian of his interests dictate in (terms of) equity.” [Al-Baqarah: 282],

Allah (SWT) böylece safların cahillere vesayetini farz (Vacip) kılmıştır. Mugîre b. Şu'be'nin rivayet ettiği üzere Allah'ın Resulü ﷺ "malı telef etmeyi yasakladı" - bu, ed-Dârimî, Buhârî ve Müslim'in rivayet ettiği bir hadisin parçasıdır.

So Allah (swt) made guardianship upon the foolish a duty (Wajib). Al Mughira ibn Shu’aba narrated that the Messenger of Allah (pbuh) “prohibited wasting the property”, a part of a Hadith narrated by Ad- Darimi, Bukhari and Muslim.

İsraf (israf, aşırılık) ve tabzir (tabzir, savurganlık) kelimelerinin hem dilsel hem de şer'î (dinî) anlamları vardır. Dilsel anlam insanlar arasında yaygınlaşmış ve şer'î anlamdan kopmuştur. Bu yüzden bu iki kelimeyi, Şer'in kastettiğinden farklı biçimlerde yorumlamaya başlamışlardır. Dilsel anlamıyla israf, ölçülülüğün sınırını aşmak demektir ve orta yolun karşıtıdır. Tabzir ise malı israf edip yok etmek demektir. Şer'î anlamıyla israf ve tabzir, malı (mülkü) Allah'ın (c.c.) yasakladığı herhangi bir şeye harcamak demektir. Dolayısıyla Allah'ın (c.c.) izin verdiği veya övdüğü biçimde harcanan hiçbir şey, az ya da çok olsun, israf veya tabzir sayılmaz. Allah'ın (c.c.) yasakladığı biçimde harcanan her şey ise az ya da çok olsun israf ve tabzirdir. Rivayet edilmiştir ki Ez-Zührî, Allah'ın (c.c.) şu sözünü açıklarken şöyle derdi:

Prodigality (Israf) and squandering (Tabdheer) are two words that have linguistic and divine (Shar’i) meanings. The linguistic meaning prevailed amongst the people, and became detached from the divine meaning. So they started to interpret these two words in a manner other than that intended by Shar’a. As for their linguistic meaning, prodigality means exceeding the limit of moderation which is the opposite of the middle course. As for squandering, it means wasting and eliminating the property. With regards to the divine (Shari’) meaning of the two words, prodigality and squandering mean spending money (property) on anything prohibited by Allah (swt). So anything spent the way Allah (swt) allowed or commended would not be considered prodigality or squandering, whether it was little or great. While anything spent the way Allah (swt) forbids would be prodigality and squandering, whether it is little or great. It was narrated that Az-Zuhri used to say in explaining the words of Allah (swt):

"Elini boynuna bağlanmış olarak tutma, onu tamamen açarak da (her şeyi harcayarak) büsbütün açma." [İsrâ: 29] Şöyle buyurdu: "Hakka uygun bir şey için harcamayı bırakma, batıl bir şeye de harcama." Kur'an'da israf kelimesi birkaç ayette geçmektedir:

“And let not your hand be chained to your neck, nor open it with a complete opening” [Al-Isra: 29] He said: “Don’t stop spending it upon something right (Haqq), nor spend it on a false (Batil) thing.” The word prodigality was mentioned in the Qur’an in several verses:

“Ve onlar, harcadıklarında ne israf ederler ne de cimrilik yaparlar; ikisinin arasında, dengeli bir orta yol tutarlar.” [El-Furkan: 67]

“And those who when they spend are neither prodigal nor niggardly, and there is ever a firm station between the two” [Al-Furqan: 67],

Demek ki israf, günaha harcamak anlamına gelir; Allah'a yaklaştıran şeylere harcamada ise israf yoktur. Dolayısıyla ayetin anlamı şudur: Malını günahlara harcama, helal olan şeylere harcamada da cimrilik etme; bunun yerine malını mubahların ötesinde, yani sadaka gibi hayırlı işlerde harcaman daha iyidir. Böylece günaha mal harcamak da yerilmiştir, mubah olan şeylerde cimrilik etmek de yerilmiştir. Övülen şey, mubah olan şeylere ve sadakalara harcamaktır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

So prodigality here means to spend on sin, while spending on the things which bring one close to Allah (swt) has no prodigality. So the meaning of the verse is: Do not spend your property on the sins, and do not be niggardly even in spending it on the allowed things, rather it is better for you to spend it on more than the allowed things (Mubahat), that is in charity. So spending property on the forbidden things is dispraised and stinginess in the allowed things is dispraised as well. What is praised is to spend on the allowed things and the charities. Allah (swt) said:

“İsraf etmeyin (harcarken), şüphesiz O (Allah), israf edenleri sevmez.” [Al-En'am: 141]

“Don’t be prodigal (when you spend), surely He (Allah) does not like those who are prodigal.” [Al-An’am: 141],

Bu, israfın, yani günahlar için harcama yapmanın, Allah (SWT) tarafından kınanmasıdır. "Müsrifler" (musrifeen) kelimesi, Allah'ı (SWT) anmaktan (Zikr) yüz çeviren kimseler anlamına gelmiştir. O (SWT) şöyle buyurmuştur:

This is censure by Allah (swt) of prodigality, which is spending on sins. The word prodigals (Musrifeen) came to mean those who are turning away from remembrance (Dhikr) of Allah (swt). He (swt) said:

“Ama Biz ona gelen sıkıntıyı giderdiğimizde, kendisine dokunan sıkıntı için Bize yalvarmamış gibi yoluna devam eder. Haddi aşanların (israf edenlerin) yaptıkları işler de böylece gözlerinde süslü gösterilmiştir.” [Yunus: 12]

“But when We had relieved Him of his misfortune He went his way as though He had not cried to Us for the misfortune that afflicted him. Thus do the deeds of the (transgressors) prodigals seem fair in their eyes.” [Yunus: 12],

Bu, Şeytan'ın vesvesesiyle, israf edenlerin Allah'ın zikrinden yüz çevirip nefislerinin arzularına uymalarını güzel gösterdiği anlamına gelir. Bu yüzden Allah (SWT), Allah'ın zikrinden yüz çevirenleri israf edenler olarak nitelendirmiştir.

This means that Satan presents favourably, through his insinuation, what the prodigals do by way of turning away from Allah’s remembrance and following their whims. So Allah (swt) described those who turn away from the remembrance of Allah as prodigals.

"Prodigals" kelimesi, kötülükleri iyiliklerinden fazla olanlar anlamına da gelmiştir. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

The word ‘prodigals’ came also to mean those whose wickedness exceeded their goodness. Allah (swt) said:

Şüphesiz ki beni çağırdığınız şeyin ne dünyada ne de ahirette bir hakkı yoktur; dönüşümüz Allah'adır ve aşırı gidenler ateş halkıdır. [Gafir: 43]

“Assuredly, that to whom you call me has no claim in the world or in the Hereafter, and our return will be to Allah, and the prodigals will be the people of the fire.” [Ghafir: 43],

Katade'den rivayet edildiği üzere, O şöyle demiştir: Buradaki "müsrifler" (israf edenler) ifadesinin anlamı Müşrikler'dir (yani Allah'a ortak koşanlardır). Mucahid ise buradaki "müsrifler" ifadesinin, haksız yere kan döken kimseler anlamına geldiğini söylemiştir. Ayrıca, kötülükleri iyiliklerinden fazla olan kimseler anlamına geldiği de söylenmiştir.

It was narrated from Qatadah that He said the meaning of prodigals here is the Mushrikeen (i.e. those who associate partners with Allah). Mujahid said that the prodigals here means those who unjustly shed blood. It was said also that it means those whose wickedness exceeded their goodness.

Israf eden kişiler, bozguncular (Müfsidîn) anlamına da gelmeye başlamıştır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

The word prodigals came also to mean the corrupters (Mufsideen). Allah (swt) said:

“Öyleyse Allah'a karşı görevinizi yerine getirin ve bana itaat edin. Ve israfçıların emrine uymayın. Ki onlar yeryüzünde fesat çıkarır ve ıslah etmezler.” [Eş-Şuara: 151-152],

“Therefore keep your duty to Allah and obey Me. And obey not the command of the prodigals. Who spread corruption in the earth and do not reform.” [Ash-Shu’ara: 151-152],

Bu ayetlerin hepsinde "müsrifler" (Musrifeen) kelimesi kesinlikle dilsel anlamını taşımaz; aksine şer'i anlamlara sahiptir. Harcamayla ilgili olarak anıldığında ise kastedilen, malı günahkârca (itaatsizlik yollarında) harcamaktır. Dolayısıyla onu dilsel anlamıyla açıklamak geçersizdir, çünkü Allah (SWT) ona belirli bir şer'i anlam kastetmiştir.

So in all these verses, the word prodigals (Musrifeen) absolutely does not carry its linguistic meaning; it rather has divine (Shar’i) meanings. And when it is mentioned in connection with spending it is meant to be the spending of property sinfully (in disobedience). So to explain it with its linguistic meaning is invalid, because Allah (swt) intended for it a particular divine meaning.

İsrafın (tebzirin) ilahi bir anlamı vardır ki bu, haram olan şeylere harcama yapmak anlamına da gelir. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

Squandering (Tabdheer) has a divine meaning which also means spending on the Haram things. Allah (swt) said:

“Ve (malını) israf ederek boş yere harcama. Çünkü israf edenler, şeytanların kardeşleridir.” [El-İsrâ: 26-27]

“And squander not (your wealth) in wantonness. Lo! The squanderers were ever brothers of the devils.” [Al-Isra: 26-27],

Bu, savurganların şerrettе şeytanlar gibi olduklarını ifade eder; ki bu en büyük kınamadır, çünkü şeytandan daha "şeytanca" olan hiçbir şey yoktur. Burada israf etmek, malı haram olan şeylere harcamak anlamına gelir. İbn Mesud'dan rivayet edilmiştir ki şöyle demiştir: "İsraf, malı hakkı olmayan yere harcamaktır." Mucahid de şöyle demiştir: "Bir Mudd (kuru ölçü birimi, yaklaşık 18 litre) haksız yere harcanırsa, bu israf olur." İbn Abbas'tan rivayet edilmiştir ki israf eden, haksız yere harcayan kişidir. Katade şöyle demiştir: "İsraf, günah işleyerek (Allah'a isyan ederek), doğru olmayan şeye ve fesada harcamaktır." Bu anlamları et-Taberi tefsirinde zikretmiştir. Bütün bunlar, israf ve savurganlığın kastedilen anlamının, Allah'ın (c.c.) yasakladığı şeylere harcamak olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şer'i olarak yasak olan herhangi bir şeye harcama, hukuka aykırı (haksız) sayılır ve bu durumda yapanın ehliyetsiz ilan edilmesi gerekir. Ehliyetsiz ilan edilen kişinin sadakası, satımı, hibesi ve evliliği geçerli sayılmaz. Aldığı herhangi bir borç ödenmez ve borcunu ödemediği için cezalandırılmaz. Ancak, ehliyetsizlik kararı verilmeden önce yaptığı işlemler, hakim onun ehliyetsizliğine karar verinceye kadar geçerli sayılır. Allah'ın (c.c.) şu sözüne gelince:

This means that the squanderers are like the devils in their wickedness, which is the greatest rebuke, because there is none more ‘devilish’ than Satan, and squandering means here to spend the property on forbidden matters. It was narrated from Abdullah ibn Mas’oud that He said: “Squandering means to spend the property on other than its right.” Mujahid said also: “If a Mudd (a dry measure =18 litres) was spent unrightfully it would be squandering”. It was narrated that Ibn Abbas said that the squanderer is the one who spends unrightfully. Qatadah said: “Squandering is spending sinfully (in disobedience of Allah), not on the right thing and in the corruption (Fasad).” These meanings have been mentioned by at-Tabari in his tafseer. All this indicates that what is meant by prodigality and squandering is the spending on what is prohibited by Allah (swt). So spending on anything prohibited by Shar’a is considered illegal (unrightful) which requires declaring the doer as incompetent. And regarding the one who is declared incompetent; his charity, selling, gift and his marriage are all not executed. Any loan He took would not be duly repaid nor would He be convicted for not repaying it. But the actions He did before the declaration of his incompetence are implemented until a judge declares his incompetence. In regard with what Allah (swt) says:

"Elini boynuna bağlanmış olarak tutma ve onu tamamen açıp savurma; yoksa kınanmış, pişman olmuş bir halde oturup kalırsın." [El-İsrâ: 29]

“And let not your hand be chained to your neck nor open it with a complete opening lest you sit down rebuked, derided.” [Al-Isra: 29],

Yasak burada elin tamamen açılmasına yöneliktir, elin açılmasına değil. Yani Allah (swt), helal şeylere yapılan yüksek düzeyde harcamayı, yani eli açmayı yasaklamamıştır. Yasaklanan, haramda harcama yapmak olan elin tamamen açılmasıdır. Elin açılmasının (yani yüksek düzeyde harcamanın, çünkü el açmak ile kastedilen budur) yasaklanmaması, bunun helalde harcama anlamına geldiğinin delilidir. Yasağın elin tamamen açılmasına odaklanması, yasağın izin verilen el açmanın ötesine geçen şeye, dolayısıyla haramda harcamaya odaklandığının delilidir.

The prohibition here is the complete opening not the opening. So Allah (swt) did not forbid a high level of spending on the Halal things i.e. opening the hand. What is forbidden is the complete opening of the hand, which is spending on the Haram. Not forbidding the opening of the hand, i.e. a high level of spending (because this is what is meant by hand opening) is an evidence that it means spending on the Halal. Focusing the prohibition on the total opening of the hand is an evidence that the forbiddance is focused on that which exceeds the allowed hand opening, thus the prohibition is focused on spending on the Haram.

Bu, delil konusuyla ilgilidir. Harcamanın gerçekliği ve bir kişinin aşırı harcama yapıp yapmadığına dair değerlendirme, o kişinin yaşadığı ülkedeki yaşam standardına bağlıdır. Temel ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamayan insanların yaşadığı ülkelerde, lüks şeylere yapılan harcama yüksek bir harcama sayılır; birçok İslam ülkesinde durum böyledir. Ancak bireyin temel ihtiyaçlarını tam olarak karşıladığı ve kentleşmenin ilerlemesiyle birlikte temel ihtiyaç hâline gelmiş lüksleri de karşıladığı ülkeler vardır; buzdolabı, çamaşır makinesi, araba ve benzeri şeyler bunlara örnektir. Bu kişinin bu lüks şeylere yaptığı harcama yüksek bir harcama sayılmaz. Buna göre, israf ve savurganlığı dilsel anlamlarıyla ele alırsak, bu, ilahi hükmün temel ihtiyaçların ötesindeki her harcamayı haram saydığı anlamına gelir. Dolayısıyla buzdolabı, çamaşır makinesi ya da araba satın almak, temel ihtiyaçları aştığı için haram olur. Ya da ilahi hüküm, bu lüks şeylere yapılan harcamayı bazı ülkelerde veya bazı kişiler için haram, bazı ülkelerde veya bazı kişiler için helal sayar. Bu durumda ilahi hüküm, bir illet (gerekçe) olmaksızın aynı meselede değişmiş olur ki bu caiz değildir, çünkü aynı meselenin ilahi hükmü asla değişmemelidir. Üstelik Allah (c.c.), eşyayı kullanmayı ve tüketmeyi helal kıldığında, bunu mutlak olarak tanımlamış, harcamayı az ya da çok olmakla sınırlamamıştır. O hâlde yüksek düzeyde harcama nasıl haram sayılabilir? Allah (c.c.) helal şeylerde yüksek düzeyde harcamayı yasaklamış ve bu şeyleri de helal kılmış olsaydı, aynı şeyi aynı anda hem helal hem haram kılmış olurdu.

This is in regard to the evidence. With regard to the reality of spending, and the evaluation that a person overspent or not, this depends on the standard of living in his country. In those countries where the individuals do not satisfy their basic needs completely, one’s spending on the luxuries would be considered a high level of spending, as it is the case in many Islamic countries. But there are countries in which the individual satisfies his basic needs completely, and also satisfies his luxuries, which with the advancement in urbanisation have become, basic needs for Him like the fridge, washing machine, car and the like. So his spending on these luxuries would not be considered a high level of spending. Therefore, using prodigality and squandering in their linguistic meaning would mean that the divine rule considers any spending in excess of the basic needs as Haram. Thus buying a fridge, a washing machine or a car is Haram since it is in excess to the basic needs. Or the divine rule would consider spending on these luxuries as Haram in some countries or on some people and Halal in some countries or on some people. This would mean that the divine rule changes in the same case without a reason (Illah), which is not allowed, as the divine rule of the same issue should never change. Moreover, when Allah (swt) allowed using and consuming things, He defined this in absolute terms without restricting the spending to being little or great. So how then can a high level of spending be considered Haram? Had Allah (swt) prohibited high levels of spending in the Halal things, and had He made these things Halal, this would mean that He had allowed and prohibited the same thing at the same time.

Bu durumda Allah (SWT) özel uçak kullanımına izin vermiş, ancak bir kişinin onu satın almasını yüksek düzeyde bir harcama sayarak yasaklamış olur. Bu ise caiz olmayan bir çelişki olurdur. Dolayısıyla israf ve savurganlığın dilsel anlamlarıyla açıklanması caiz değildir; bunların, ayetlerde geçen ve bazı Sahabilerin ile güvenilir âlimlerin yorumlarıyla gelen İlahi (Şer'i) anlamlarıyla açıklanması gerekir. B. İslam, bireyi lüksten men etmiş, onu günah saymış ve lüks içinde yaşayanları azapla uyarmıştır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

This would mean that Allah (swt) had allowed using a private plane, but He prohibited using it if its purchase by a person was considered a high level of spending. This would be a contradiction which is not allowed. Therefore, the explanation of prodigality and squandering by their linguistic meaning is not allowed, they should rather be explained by their divine (Shar’i) meaning which came in the verses through the interpretation of some of the Companions and trusted scholars. B. Islam prohibited the individual from luxury, considered it a sin, and He warned the luxurious ones with torture. Allah (swt) said:

“Sol taraftakiler de: Sol taraftakiler de ne ise! Yakıcı bir rüzgâr ve kaynar su içinde, kara dumandan bir gölgede. Ne serin ne de ferahlatıcıdırlar. Çünkü bundan önce refah içinde, günaha dalmış bir hayat sürmüşlerdi.” [Al-Vâkıa: 41-45]

“And those of the left hand: What of those of the left hand? In scorching wind and scalding water, and shadow of black smoke. Neither cool nor refreshing. For they were, before that, indulged in sinful luxury.” [Al-Waqi’a: 41-45],

yani kibirliydiler ve istediklerini yapan kimselerdi. Allah (swt) şöyle buyurmuştur:

i.e. they were arrogant, who do what they wish. Allah (swt) also said:

“Nihayet onların refaha dalmış olanlarını azapla yakaladığımız zaman, bakarsın ki yalvarmaya başlamışlar.” [Mü'minûn: 64],

“Till when We grasp the (town’s) luxurious ones with punishment, behold! They started to supplicate.” [Al-Mu’minun: 64],

Buradaki "mutrafûn" (refah içinde şımarmış olanlar) kelimesi zorba ve kibirli kimseleri kasteder. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

The luxurious ones here means the arrogant tyrants. Allah (swt) said also:

"Biz hiçbir kente bir uyarıcı göndermedik ki, orada refah içinde yaşayanlar: 'Şüphesiz biz, sizin getirdiğinizi inkar edenleriz' demesinler." [Sebe', 34] Refah içinde yaşayanlar, zenginlikleri ve çocukları çokluğu sebebiyle müminlere karşı kibirlenen (büyüklenen) kimselerdir. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

“And We sent not unto any township a warner, but its luxurious ones declared: Lo! We are disbelievers in that which you bring to us.” [Saba’a:34] The luxurious ones are those who are haughty (arrogant) towards the believers because of their high level of wealth and children. Allah (swt) said:

“Zulmedenler, kendilerine refah verilmiş olan şeyin peşine düştüler.” [Hud: 116]

“The wrongdoers followed that by which they were made surrounded with luxury.” [Hud: 116],

"Refah içinde yaşamaya dalmış olanlardan kastedilen, nefislerinin arzularına yönelmeleri, yani keyiflerinin peşinden gitmeleridir." Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

What is meant by those who were surrounded with luxury is that they turned towards their whims i.e. followed their whims. Allah (swt) said:

{Ve bir kenti helak etmek istediğimizde, orada refah içinde yaşayan zorba halkına emir göndeririz, sonra onlar orada fısk işlerler.} [El-İsrâ: 16],

“And when We would destroy a township We send commandment to its tyrant folk (luxurious ones) and afterward, they commit abomination therein.” [Al-Isra: 16],

Zalim kavimden kastedilen, refah içinde yaşayan zalim yöneticileridir. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

What is meant by tyrant folk is their tyrants who live at ease. Allah (swt) said:

“Onları dünya hayatında refaha boğduk” {Al-Mu'minun: 33},

“We made them luxurious in the worldly life” [Al-Mu’minun: 33],

Biz onları kibirleri yüzünden zulümlerinde direnmeye sevk ettik; yani onları kibirli kıldık.

that is We made them insist on their tyranny out of their arrogance i.e. We made them arrogant.

Lüks (Taraf), dil bilgisi açısından, refah ve konfor içinde yaşamaktan doğan kibir ve böbürlenme anlamına gelir. Biz "servet o kişiyi lüks yaptı" dediğimizde, bunun onu kibirli kıldığını ve bozduğunu kastederiz. Kişinin lüks olması, zulümde ısrar ettiği anlamına gelir. Ayrıca azgınlık eder ve kibirlenir. Buna göre Kur'an'ın kınadığı, Allah'ın (swt) yasakladığı ve günah saydığı lüks (Taraf), dilde refah yaşamaktan doğan kibir ve böbürlenmeyi ifade eden lükstür; refahın kendisi değildir. Bu nedenle Taraf'ı, Allah'ın (swt) sağladığı rızık ve refahtan yararlanmak olarak yorumlamak yanlıştır; çünkü Şeriat'ta refah içinde yaşamak ve Allah'ın rızkından faydalanmak kınanmış değildir. Allah (swt) şöyle buyurmuştur:

Luxury (Taraf) linguistically means vanity and arrogance due to living a life of ease and comfort.When we say wealth made somebody luxurious, we mean it made Him arrogant and corrupted him. That the person became luxurious means that He insisted on tyranny. He also transgressed and became haughty. Thereupon the luxury (Taraf) which the Qur’an condemned, and Allah (swt) prohibited and considered a sin is the Taraf that linguistically means haughtiness and arrogance due to ease of living, but not the ease of living itself. Therefore it is wrong to interpret Taraf as enjoying the wealth and ease of living by that which Allah (swt) provided, because ease of living and enjoying the provision of Allah are not condemned by Shari’ah. Allah (swt) said:

“De ki: Allah'ın kullarına çıkardığı süsü ve rızık olarak verdiği temiz şeyleri kim haram kıldı?” [A'raf: 32],

“Say: Who has forbidden the adornment of Allah which He has brought for His servants and the good things of His provision?” [Al-A’raf: 32],

Tirmizî, Abdullah ibn Amr'dan rivayet etmiştir ki şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) buyurdu: 'Allah, kulunun üzerinde nimetinin izlerini görmekten hoşlanır.'" Yani Allah, kullarının kendisinin lütfundan faydalanmasını ve kendilerine verdiği iyi şeylerden yararlanmasını sever. Ancak Allah (c.c.), rahat bir hayattan doğabilecek kibri, böbürlenmeyi ve haddi aşmayı sevmez. Dolayısıyla rahat bir hayat kibre, haddi aşmaya, böbürlenmeye ve zulme yol açıyorsa, Allah (c.c.) o rahat hayatı sevmez. Bol mal ve rahat bir yaşam bazı insanları kibre, zulme ve böbürlenmeye sürükleyebildiği için, yani onlarda "taraf" meydana getirdiği için, İslam bu tür bir lüksü yasaklamıştır. Dolayısıyla İslam, bol mal ve evlat sebebiyle ortaya çıkan ve insanları kibirli ve zalim kılan bozulmayı önlemiştir ve bunu şiddetle yasaklamıştır. Bu nedenle "taraf"ın haram olduğu söylendiğinde, bunun rahat bir hayatın haram olduğu anlamına gelmediği, bilakis malın kolayca kullanılmasından doğan kibrin haram olduğu anlamına geldiği; dilsel olarak "taraf"ın ve Kur'an ayetlerinden anlaşıldığı üzere lüksün (taraf) bu anlama geldiği bilinmelidir.

At-Tirmidhi narrated from Abdullah ibn Amr who said: ‘The Prophet (pbuh) said, “Allah likes to see the signs of His favour (bounties) on His servant,’” i.e. He loves for His servants to enjoy His favour and enjoy the good things He has provided for him. But Allah (swt) hates the haughtiness, arrogance and transgression that may result from a life of ease. So Allah (swt) hates the life of ease if it produced haughtiness, transgression, arrogance and tyranny. Since a life of ease and comfort by the abundant wealth could lead some people to arrogance, tyranny and haughtiness; that is it creates Taraf in them, Islam prohibited that type of luxury. So Islam prevented corruption if it resulted from the abundance of wealth and children, making people arrogant and tyrannical. Islam prohibited that strongly. So when it is said that Taraf is Haram it does not mean the life of ease is Haram, it rather means that arrogance which results from the easy use of wealth is Haram, as Taraf would mean linguistically, and as luxury (Taraf) would mean from the verses of the Qur’an.

C. İslam, bireyin kendine karşı cimri davranmasını ve kendisini helal olan nimetlerden mahrum etmesini yasaklamıştır. Ayrıca güzel rızıktan faydalanmayı ve uygun süs eşyalarını kullanmayı helal kılmıştır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

C. Islam prohibited the individual from being niggardly towards himself and preventing himself from legal enjoyment. It also made Halal the enjoyment of the good provision and the use of suitable ornaments. Allah (swt) said:

“Elini boynuna bağlama, onu tamamen açıp serme ki kınanmış, pişman olmuş halde oturup kalma.” [El-İsrâ: 29] Ve Allah (swt) şöyle buyurmuştur:

“And let not your hand be chained to your neck, nor open it with complete opening lest you sit down rebuked, derided.” [Al-Isra: 29] And Allah (swt) said:

"Ve onlar, harcadıkları zaman ne israf ederler ne de cimrilik ederler; ikisinin arasında her zaman dengeli bir orta yol vardır." [Furkan: 67] Ve Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

“And those who, when they spend, are neither prodigal nor miserly, and there is ever a firm station between the two (situations).” [Al-Furqan: 67] And Allah (swt) also said:

"De ki: Allah'ın kullarına çıkardığı süsü ve rızkın temiz olanlarını kim haram kılmıştır?" [A'raf: 32],

“Say: Who has forbidden the adornment of Allah which He has brought for His servants and the good things of His provision.” [Al-A’raf: 32],

Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Allah, kulunun üzerinde nimetinin izini görmeyi sever”, bunu Et-Tirmizî rivayet etmiştir. Peygamber (s.a.v.) ayrıca şöyle buyurdu: “Allah sana mal verdiyse, nimetinin ve ikramının izini sende görmesini sağlasın”, bunu Hâkim, Ebu’l-Ahvas’ın babasından rivayet etmiştir. Dolayısıyla bir kimsenin malı varken kendisi için harcamakta cimri davranması, Allah katında günahkâr olur. Ancak bakmakla yükümlü olduğu kimselere karşı cimri davranırsa, Allah katındaki günahına ek olarak Devlet tarafından, nafakasından sorumlu olduğu akrabalarına harcamaya zorlanmalı ve bu harcamaların, onların iyi bir yaşam standardına kavuşturulacak kadar bol olmasının sağlanması gerekir. Allah (c.c.) şöyle buyurmuştur:

The Prophet (pbuh) said: “Allah loves to see the sign of His favour on His servant”, narrated by At-Tirmidhi. The Prophet (pbuh) said also: “If Allah gave you property, let Him see the sign of His bounties and dignity on you”, narrated by Al-Hakim from the father of Abu Al-Ahwas. So if someone has property and was miserly when spending on himself, He would be sinful in the sight of Allah. But if He was miserly towards those He is responsible to support, then beside his sin in the sight of Allah, He must be obliged by the State to spend on his relatives whom He is responsible to spend on, and to make sure that his spending on them is ample so that they are provided with a good standard of living. Allah (swt) said:

"Zengin kimse, genişliğinden harcasın." [Talak: 7] Ve Allah (SWT) şöyle buyurdu:

“Let the wealthy (person) spend out of his capacity.” [At-Talaq: 7] And Allah (swt) said:

"Onları gücünüzün yettiği ölçüde kendi barındığınız yerde konaklatın ve onlara zarar vermek, yaşamlarını daraltmak için sıkıntı çıkarmayın." [Et-Talâk: 6]

“Lodge them where you dwell, according to your wealth, and harass them not so as to make life harsh for them.” [At-Talaq: 6],

Eğer kişi, kendisinin nafaka sağlamakla yükümlü olduğu kimselere karşı cimri davranmışsa, nafaka hakkı bulunanlar, onun malından normalde ihtiyaçlarını karşılayacak miktarı alma hakkına sahiptir. Buhârî ve Ahmed, Âişe'den rivayet etmişlerdir: Hind bint Utbe şöyle demiştir: “Ey Allah'ın Elçisi, Ebu Süfyan cimri bir adamdır; bana ve çocuklarıma yetecek kadarını vermez, ancak onun bilgisi olmadan aldığım kadarını alabiliyorum.” Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: “Sen ve çocukların için normalde yeterli olan kadarını al.” Böylece Peygamber ﷺ, nafakanın kendisine verilmemesi durumunda, onun bilgisi olmadan bu nafakayı kendi başına alma hakkını ona tanımıştır; çünkü nafaka, onun üzerine borçtur. Hâkim de bu nafakayı ona tahsis etmekle yükümlüdür. Nafakayı ödemekle yükümlü olan kişinin ödemesi nasıl farzsa, nafakayı alan kişinin de onu ödenme sebebi olan konularda harcaması aynı şekilde farzdır. Dolayısıyla nafaka çocuklar için belirlenmiş ve bu nafaka annesi, büyükannesi ya da başkası olan vasilerine ödenmişse, o da bu nafakayı çocuklar için harcamakla yükümlüdür; eğer harcamazsa, hâkim onu bu amaçla harcamaya zorlar.

If the person was miserly towards those whom He was responsible to support, then those who are entitled for financial support (Nafaqah) have the right to take from his property the amount which normally meets their needs. Bukhari and Ahmad both narrated from Aisha that Hind bint Utbah said: “O Messenger of Allah, Abu Sufyan is a miserly person, and He does not give me that which is enough for me and my children except that which I take without his knowledge.” The Prophet (pbuh) said: ‘Take that which is normally enough for you and your children.”’ So the Prophet (pbuh) made it a right for her to take that Nafaqah by herself without his knowledge if He did not give it to her, because Nafaqah is a duty upon him. And the judge is bound to assign to her this Nafaqah. As it is obligatory that the person who is responsible to pay the Nafaqah, it is likewise obligatory upon the one who takes the nafaqah to spend it on the matters for which it was paid. So if the Nafaqah was decided to the children, and it was paid to their guardian, whether a mother, grandmother or others, then she has to spend it on them; and if she did not do that then the judge would oblige her to spend it for that purpose.