Değişim işlemlerinin ne kadar çok ve çeşitli olursa olsun, her zaman aynı türden bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilmesi ya da farklı türden bir para biriminin başka bir para birimiyle takas edilmesiyle sınırlı kalır. İşlem yalnızca ya peşin nakit ile başka bir peşin nakit arasında ya da bir Dhimma (vadeli borç/alacak) ile başka bir Dhimma arasında gerçekleşir. Değişim, nakit ile bir Dhimma arasında yapılamaz. Değişim işlemi gerçekleştiğinde, akitler yapılıp teslimat tamamlandıktan sonra geçerli olur ve iki akit tarafından hiçbiri sözünden dönemez; ancak ciddi bir hile ya da kusurun ortaya çıkması durumunda, akit taraflarından birinin anlaşmadan çekilmesine izin verilir. Örneğin, akit taraflarından biri satın aldığı mal da bir kusur bulursa, mesela satın aldığı gümüşün içinde bakır olduğunu ya da gümüşün karardığını görürse, satın aldığı malı iade etme ya da işlem anındaki kararlaştırılmış fiyat üzerinden kabul etme seçeneğine sahiptir. Bu, malın iadesinin, anlaşma anındaki kurla aynı oranda olması koşuluyla caiz olduğu anlamına gelir. Akit taraflarından biri malı kabul ederse işlem geçerli olur; iade etmeye karar verirse akit iptal edilir. Örneğin, birisi 24 ayar altını 24 ayar altın karşılığında satın alıp, satın aldığı altının yalnızca 18 ayar olduğunu görürse, bu bir hile sayılır ve bu durumda işlem anındaki kararlaştırılmış değişim fiyatından akdi kabul etme ya da reddetme seçeneği vardır. Dolayısıyla altını altınla değiştiren kişi, kusurlu altını iskontolu bir fiyatla kabul etmeye karar verirse, bu caiz değildir; çünkü iki mal arasından birine daha yüksek değer biçilmiş olur ve "aynı tür" bir akdin şartı olan eşitlik bozulmuş olur.

No matter how numerous and varied the transactions of exchange are, they would always be confined to the trading of one currency for another of the same type, or the trading of one currency for another of a different type. The transaction only occurs either between ready cash for other ready cash, or between a Dhimma (credit) for another credit. The exchange cannot take place between cash and a credit. When the exchange transaction takes place, it becomes effective once the contracts and the cashing in have taken place, and neither of the two contracting parties can go back on his word, unless it became established that there had been a case of serious fraud or defect, in which case it is permitted for one of the contracting parties to withdraw from the deal. If, for instance one of the contracting parties found a defect in that which He had purchased, for example He found that the silver He had bought contained copper, or that the silver turned black, He has the option to return the goods He had bought or to accept them based on the agreed price at the time of the transaction. This means that the returning of goods is allowed as long as it is at the same rate as the time of the deal. If one of the contracting parties accepted the goods, the transaction would be valid, and if He decided to return them, the deal would be cancelled. If, for instance one bought 24 carat gold for 24 carat gold, only to find that the gold purchased is only 18 carats, this would be considered fraud, and in this case He would have the choice of either accepting the deal at the agreed price of exchange at the time of the transaction or rejecting it. So, if the person who exchanged the gold for gold decided to accept the gold with its defect at a discount, this would not be allowed because there would be a higher value placed on one of the two commodities, and there is an absence of equivalence which is a condition of a deal of the “same type”.

Başka bir örnek olarak, borçlu bir kişinin alacaklısına şöyle demesi de caiz değildir: “Borcumdan bir kısmını indir, kalanını da çabucak öderim.” Bu, peşin bir satışın vadeli bir satışla, eşitlik gözetilmeden takas edilmesi anlamına gelir; yani borçlu, borcunu alacaklısına orijinal işlemden daha düşük bir bedelle “peşin” olarak satmış gibi olur ve böylece Riba niteliğinde bir farkın doğmasına yol açar. Aynı şekilde, alacaklının borçluya, “Bana olan 100 borcunu erken ödersen sana on dirhem vereyim” demesi de caiz değildir, çünkü burada da Riba olan bir değer farkı ortaya çıkar. Müslim, Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet etmiştir: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: “Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpayla, hurma hurmayla, tuz tuzla, misli misliyle ve elden ele alınıp verilerek satılır. Kim fazla verir veya fazla alırsa, riba işlemiş olur; hem alan hem veren bu günaha ortaktır.” Başka bir örnek: Bir kişinin bir başkasına altın borcu, diğerinin de bu kişiye gümüş borcu olsun ve her biri birbirine olan borcunu takas etsin; yani birincisi borcunu altınla öderken, kendisine olan gümüş alacağına karşılık yapsın. Bu tür bir takas caizdir, çünkü borcun peşin ödenmesi, malın peşin teslimi gibidir. Ayrıca, bir kişi bir malı altınla satın alıp satıcı da malın bedelini gümüşle tahsil ederse, bu işlem de caizdir; çünkü bir para birimiyle diğer para birimi arasında borç ödemesi yapmak caizdir ve bu işlem, bir varlıkla bir borç (veresiye) arasında bir değişim sayılır. Bunun dayanağı, Ebû Dâvud ile el-Esrem'in “Sünen”lerinde İbn Ömer'den rivayet ettikleridir. İbn Ömer şöyle demiştir: “Bekî'de deve ticareti yapardım. Dinarla satar, dirhemle tahsil eder; dirhemle satar, dinarla tahsil ederdim.” Yani şundan şunu alıp şuna şunu verirdim; bu yüzden Hafsa'nın evinde Allah'ın Elçisi'nin (ﷺ) yanına gittim ve dedim ki: "Ey Allah'ın Elçisi (ﷺ), lütfen dinler misin, sana bir şey sormak istiyorum. Bakî'de deve satıyorum; Dinar cinsinden satıyor, Dirhem cinsinden ödeme alıyorum ya da Dirhem cinsinden satıp Dinar cinsinden ödeme alıyorum. Şundan şunu alıp şuna şunu veriyorum." Allah'ın Elçisi (ﷺ) şöyle cevap verdi: "Bunda bir sakınca yoktur, yeter ki günün piyasa değeriyle ticaret yapasın ve aranızda hâlâ ödenmemiş bir şey kalmışken karşı taraftan ayrılmayasın." Ayrıca, bir kişi bir başkasından, iki sahte Dinar karşılığında sahih bir Dinar satın alırsa, bu caiz değildir. Ancak gümüş Dirhemler karşılığında sahih bir Dinar satın alıp sonra bu Dirhemlerle iki sahte Dinar satın alırsa, bunu aynı kişiden ya da başka birinden almış olsa da caizdir. Çünkü Müslim, Ebû Saîd'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: "Bilâl, Allah'ın Elçisi'ne (ﷺ) Berni (kaliteli) hurmalarla geldi. Allah'ın Elçisi (ﷺ) sordu: 'Bunlar nereden?' Bilâl dedi ki: 'Bizde bir süredir bulunan kalitesiz hurmalardan iki sâ' verip, Allah'ın Elçisi'nin (ﷺ) yiyeceği için bir sâ' kaliteli hurma aldım.' Bunun üzerine Allah'ın Elçisi (ﷺ) dedi ki: 'Vah! Bu gerçek ribâdır, sakın bunu yapma. Eğer (üstün kaliteli) hurma almak istersen, kalitesiz hurmaları ayrı bir pazarlıkla sat, sonra (üstün kaliteli hurmayı) satın al.'" Ayrıca Ebû Saîd ve Ebû Hureyre, ittifak edilen bir Hadis'te rivayet etmişlerdir ki: "Allah'ın Elçisi (ﷺ), Hayber üzerine bir adamı vergi toplayıcı olarak atamıştı. Bir gün ona Cenîb adlı kaliteli hurmalarla geldi. Bunun üzerine Allah'ın Elçisi (ﷺ) sordu: 'Hayber'in bütün hurmaları böyle mi?' O dedi ki: 'Hayır, vallahi ey Allah'ın Elçisi!" Bu kaliteli hurmalardan bir Sa'a'yı, düşük kaliteli iki Sa'a hurma ve yine bunlardan iki Sa'a'yı üç Sa'a karşılığında alıyoruz." Bunun üzerine Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: "Bunu yapma; bunun yerine sahip olduğun düşük kaliteli hurmaları dirhem karşılığında sat, sonra da dirhemlerle Cenib hurmalarını satın al." Burada Allah'ın Elçisi ﷺ, adamın hurmalarını satın alacağı kişiden başka birine satmasını emretmedi. Eğer hurmayı, satın alınan kişiye satmak haram olsaydı, Allah'ın Elçisi ﷺ bunu vergi tahsildarına açıklardı. Bu nedenle izin verilmiştir, çünkü bir çeşit malı (hurma) başka bir çeşit malla (hurma) herhangi bir ön koşul veya gizli anlaşma (göz yumma) olmaksızın değiş tokuş etmiştir. Dolayısıyla, sanki başka bir kişiden satın almış gibi caizdir. Benzer şekilde, altını gümüşle değiştirip sonra gümüş satın almak da caiz olur. Ancak bu, önceden yapılmış bir düzenleme ve gizli anlaşmalara dayanıyorsa caiz değildir ve yasaklanmış bir hile sayılır. Çünkü İslam'da her türlü hile yasaktır ve haramdır; yani aldatma yoluyla yasak bir fiili işlemek niyetiyle bir akdi meşru gösterme girişimi haramdır. Buna, Allah'ın yasakladığı bir fiili teşvik etmek, Allah'ın (c.c.) emrettiği bir fiili ihmal etmek, bir hakkı gizlemek gibi davranışlar da dahildir. Çünkü haram olana götüren her şey de haramdır. Ayrıca Ahmed, Ubade İbn Es-Samit'ten rivayet etmiştir ki Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur: "Ümmetimden bir topluluk, hamrı (sarhoş edici içkiyi) başka bir isimle adlandırdıktan sonra bir gün helal sayacaktır." Ahmed ayrıca Ebu Malik El-Eşca'i'den rivayet etmiştir ki o, Allah'ın Elçisi ﷺ'in şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Ümmetimden insanlar, hamrı başka bir isimle adlandırarak içeceklerdir." Bu nedenle değiş tokuş, Şer'i tarafından belirlenmiş özel kurallara göre İslam'da caiz olan akitlerden biridir. Hem yerel hem de yabancı işlemlerde yapılabilir. Tıpkı bir ülkenin kendi para biriminden altının altınla, gümüşün gümüşle değiştirilmesinde olduğu gibi, bu işlem yabancı para birimiyle de yapılabilir; yurt içinde ya da yurt dışında olsun, değişimler parasal ya da ticari nitelikte olsun, ve bir para biriminin bir diğeriyle değiştirilmesinin söz konusu olduğu durumlarda da böyledir. Farklı para birimleri arasındaki döviz değişimini ayrıntılı biçimde açıklayabilmek için, paranın doğasını derinlemesine incelemek gerekir.