Mülkiyetin bir diğer yolu, bireylerin, karşılığında başka bir mal ya da bir emek vermeksizin, başkalarının mallarından aldıkları şeylerdir. Bu yol beş türü kapsar.

Another means of ownership is that which the individuals take from the properties of others without giving an alternate property or an effort. This means includes five types.

1. İnsanların birbirlerine verdikleri ödüller. Bu, hayatta iken bir bağış ve hediye gibi olabileceği gibi, ölümden sonra bir vasiyetin malı gibi de olabilir. En-Nesâî ve İbn İshak, Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) siyerinde, Amr bin Şuayb'dan, onun babasından, onun da dedesinden rivayet etmişlerdir: Hevâzin heyeti Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) gelip, ganimet olarak aldığı mallarını kendilerine geri vermesini istediğinde, Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Bana ve Abdülmuttalib oğullarına ait olan ganimetler sizindir." Yani bu, benden size bir bağıştır. İbn Asakir, Ebû Hureyre'den şöyle rivayet etmiştir: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ayrıca şöyle buyurmuştur: "Birbirinizle hediyeleşin ki birbirinizi sevesiniz." Buhârî, İbn Abbas'tan rivayet etmiştir: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Biz kötü örnek olmayız; bağışını geri alan kimse, kusmuğuna dönen köpek gibidir." Bağış ve hediye konusunda kâfir ile Müslüman arasında bir fark yoktur. Kâfire hediye vermek caizdir ve onun verdiğini kabul etmek, bir Müslümanın verdiğini kabul etmek gibidir. Ebû Bekir'in kızı Esma'dan rivayet edilmiştir, o şöyle demiştir: "Annem, Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) Kureyş ile yaptığı antlaşma (Hudeybiye Antlaşması) kapsamında, henüz müşrikken yanıma geldi. Ben de Peygamber'e danışarak dedim ki: 'Ey Allah'ın Peygamberi! Annem bana karşı sevgi besliyor, ona bir hediye vereyim mi?' O da: 'Evet' buyurdu." Buhârî, Ebû Humeyd es-Saidî'den rivayet etmiştir: Eyle Kralı, Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) beyaz bir katır ve bir elbise hediye etmiştir. Bağış (Hibe) ve hediye (Hediyye), hayatta iken malın gönüllü olarak verilmesi olduğu gibi, vasiyet malı (Vasiyye) da ölümden sonra malın gönüllü olarak verilmesidir. Allah (subhanehu ve teâlâ) şöyle buyurur,

1. Rewards which the individuals give to each other. This could be in their lifetime such as a grant and a gift, or after their death such as the property of a will. An-Nisai and Ibn Ishaq narrated in the Seerah of the Messenger of Allah (pbuh) from ’Amr ibn Shu’aib from his father, from his grandfather that when the delegates of Hawazin came to the Prophet (pbuh) and asked Him to return to them the properties which He had gained from them as spoils, the Prophet (pbuh) said: “The spoils which belong to me and to the sons of ’Abdul-Muttalib are for you,” in other words they are a grant from me to you. Ibn’ Asakir narrated from Abu Hurairah that the Prophet (pbuh) also said: “Exchange gifts amongst yourselves so that you love each other.” It was narrated by Bukhari from Ibn ’Abbas that the Prophet (pbuh) said: “We do not set the bad example; the one who claims back his grant is like the dog which returns back its vomit.” There is no difference between a disbeliever and a Muslim concerning the grant and the gift. Granting a gift to the disbeliever is permitted and accepting that which He gives is like accepting that which a Muslim gives. It is narrated from Asma, daughter of Abu Bakr, who said: “My mother visited me while she was still a polytheist (Mushrik), included in the covenant which the Messenger of Allah (pbuh) had with Quraish (Treaty of Hudaibiyyah), so I consulted the Prophet, ‘O Prophet (pbuh) of Allah! My mother has love for me, should I give her a present?’ He (pbuh) said: ‘Yes.’” Bukhari narrated from Abu Hameed As-Sa’idi, who said that the King of Ayla gave the Prophet (pbuh) a white mule and a dress as a gift. As the grant (Hiba) and the gift (Hadiyyah) are the voluntary giving of property during the lifetime, the property of the will (Wasiyah) is the voluntary giving of property after the death. Allah (swt) says,

"Ölüm kendinizden birine yaklaştığında, geride bir mal bırakacaksa, bunun ana babasına ve yakınlarına vasiyet edilmesi size farz kılındı." [Bakara: 180],

“It is prescribed for you, when one of you approaches death, if you leave wealth, that it be bequeathed unto his parents and relatives.” [Al-Baqarah: 180],

Buhârî'nin rivayet ettiğine göre Sa'd İbn Ebî Vakkâs şöyle demiştir: "Bir keresinde Mekke'de öyle ağır hastalandım ki ölüme yaklaşmıştım. Peygamber ﷺ beni ziyaret etmeye geldi. Ben de dedim ki: 'Ey Allah'ın Elçisi! Büyük bir servetim var ve benden kızımdan başka miras alacak kimse yok. Malımın üçte ikisini vasiyet edebilir miyim?' O ﷺ: 'Hayır' dedi. Ben: 'Yarısını?' dedim. O ﷺ: 'Hayır' dedi. Ben: 'Üçte birini?' dedim. O ﷺ: 'Üçte bir (de) çoktur. Çocuklarını zengin bırakman, onları fakir bırakıp insanlardan dilenir hâle getirmenden daha iyidir' buyurdu." Böylece kişi, hibe, bağış ya da vasiyet edilen malla, hibe edilen, bağışlanan ya da vasiyet edilen şeyin mülkiyetine sahip kılınmış olur.

It was narrated by Bukhari that Sa’ad ibn Waqqas said: “I was ill once in Makkah to the point I was approaching death. The Prophet (pbuh) came to visit me. So I said: ‘O Messenger of Allah, I have great wealth, and nobody inherits from me except my daughter. Can I bequeath two thirds of my property?’ He (pbuh) said: ‘No.’ I said: ‘Half of it?’ He (pbuh) said: ‘No.’ I said: ‘One third of it?’ He (pbuh) said: ‘The third is big (enough). It is better to leave your children rich than to leave them poor and begging from the people.’” Thus the person, by the means of the gift, the grant or the bequeathed property, is given ownership of the thing gifted, granted or bequeathed to him.

2. Bir kişinin uğradığı bir zarar karşılığında ona verilmesi gereken mal, örneğin kan parası ve yara parası. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

2. Property due to a person as a recompense for a harm which had befallen him, such as the blood money and the wound money. Allah (swt) said:

“Kim bir mümini yanlışlıkla öldürürse, bir mümin köleyi azat etmeli ve maktulün ailesine diyet ödemelidir.” [En-Nisa: 92] Nesâî, Peygamber ﷺ'in Yemen halkına bir mektup yazdığını ve bunu Amr ibn Hazm ile gönderdiğini rivayet etmiştir; mektupta şöyle yazılıydı: “(Öldürülen) kişinin diyeti 100 devedir.” Yaralanmalara ilişkin diyet konusunda Nesâî, el-Zührî'den, o Ebû Bekr ibn Muhammed ibn Amr ibn Hazm'dan, o babasından, o da dedesinden rivayet etmiştir ki Peygamber ﷺ ona şöyle yazan bir mektup göndermiştir: “Burnu kesilmesi, dili, iki dudağı, iki testisi, penisi, omurgası ve iki gözü için diyet ödenir. Bir bacak için yarım diyet ödenir. Kafanın içine ulaşan (hatta kafa derisini sıyıran) yara için diyetin üçte biri, karnın içine veya vücudun herhangi bir uzvunun içine ulaşan yara için diyetin üçte biri ödenir. Kemikleri kıran yara için 15 deve ödenir.” Bilerek öldürülen kişinin diyeti, katilden mirasçılarına aittir. İbn Mâce, Amr ibn el-Ahvas'tan rivayet etmiştir ki Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: “Suç işleyen, ancak kendi aleyhine suç işlemiş olur.” Kasıtsız öldürmede ise, kasıtlı gibi görünen ya da yanlışlıkla gerçekleşen öldürmelerde, maktulün mirasçıları diyeti katilin yakın akrabalarından talep etme hakkına sahiptir. Buhârî, Ebû Hureyre'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: “Hüzeyl kabilesinden iki kadın tartıştı; biri diğerine taş attı, onu ve rahmindeki cenini öldürdü. Peygamber ﷺ'e şikâyet ettiler. O, kadının cenini için bir köle (erkek veya kadın) diyet olarak hükmetti ve kadının diyetinin de yakın akrabalarına (‘Akıla’ya) ait olduğuna hükmetti.” ‘Akıla’, ‘Akl’ı (diyeti) üstlenen kişidir. Buradaki ‘Akl’ ise diyet anlamındadır. 'Akile, katilin tüm yakın akrabalarını kapsar: babaları, oğulları, kardeşleri, amcaları (babanın kardeşleri) ve onların oğulları. Katilin 'akilesi yoksa, diyet Beytü'l-Mal'den ödenir; çünkü Allah'ın Resulü ﷺ, Hayber'de öldürülen Ensarî'nin diyetini Beytü'l-Mal'den ödemiştir. Ayrıca rivayet edildiğine göre, Ömer'in zamanında kalabalık bir yerde bir adam öldürüldü ve katili bilinmedi. Bunun üzerine Ali, Ömer'e şöyle dedi: "Ey Müminlerin Emiri, bir Müslümanın kanı boşa gitmez; onun diyetini Beytü'l-Mal'den öde." Baş veya yüz kemiklerinin kırılması, vücut uzvunun veya bir et parçasının kesilmesi (koparılması) ya da işitme, görme ve akıl gibi bir melekenin işlevsiz hale gelmesi gibi yaralanmalara gelince: Bu yaralardan biri bir kimseye isabet ederse, her bir uzvun ayrıntılı hükümlerine göre bu yaralar için o kişiye para hakkı doğar. Öldürülen kişinin diyetinden, zarar gören uzvun veya işlevsiz kalan melekenin diyetinden o kişiye düşen bu para ile, o kişi bu parayı veya mülkü sahiplenmiş olur.

“He who has killed a believer by mistake must set free a believing slave and pay the blood money to the family of the slain.” [An-Nisa: 92] An-Nisai narrated that the Prophet (pbuh) wrote a letter to the people of Yemen and He sent it with Amr ibn Hazm; it included “The blood money for the (killed) person is 100 camels.” With regards to the wounds money, An-Nisai narrated from al-Zuhri from Abu Bakr ibn Mohammed ibn ’Amr ibn Hazm from his father from his grandfather that the Prophet (pbuh) wrote to Him a letter saying: “The blood money is paid in case of the amputated nose, the tongue, the two lips, the two testicles, the penis, the spine and the two eyes. Half the blood money is paid for one leg. For the wound, which reaches inside the head (even scraping the scalp) one third of the blood money, and for the wound which reaches inside the stomach, or inside any member of the body one third of the blood money. In the wound which breaks the bones 15 camels.” The blood money for the one slain intentionally is due to his inheritors from the killer. It is narrated by ibn Majah from ’Amr ibn Al-Ahwas that the Prophet (pbuh) said: “The one who incurs a crime does that on himself only.” In case of the non-intentional killing, like the killing which appears like it is intentional or that committed by mistake, the inheritors of the slain are entitled to claim the blood money from the close relatives of the killer. Bukhari narrated from Abu Hurairah, who said: “Two women from Hudhail quarrelled; one of them threw a stone at the other and killed her and the embryo in her womb. They complained to the Prophet (pbuh). He ruled that the blood money for the women’s embryo was a slave (male or female), and He ruled that the blood money of the woman was for her close relatives (’Aqilah).” ’Aqilah means the one who bears the ’Aqal. ’Aqal here means the blood money. ’Aqilah includes all the close relatives of the killer, fathers, sons, brothers, uncles (fathers’ brothers) and their sons. If the killer has no ’Aqilah, the blood money is taken from the Bait ul-Mal because the Messenger of Allah (pbuh) paid the blood money of the Ansari who was killed in Khaybar from the Bait ul- Mal. It was also narrated that a man was killed in a crowd at the time of ’Umar and his killer was not known so ’Ali said to ’Umar, “O Leader of Believers, no blood of a Muslim is wasted, so pay his blood money from the Bait ul-Mal.” Regarding wounds such as the breaks (fractures) of the head or the face, or the cutting (amputating) of a member of the body or a piece of flesh or, the disablement of a faculty such as the disabling of hearing, sight and mind where one of these wounds occurs to a person, then He deserves money on these wounds according to the detailed rules of each member in each case. By means of the blood money due to a person from the blood money of the slain or for the damaged member or for the faculty disabled, this person owns that money or property.

3. Evlilik sözleşmesi gereği kadına ait olan mehir ve diğer ilave şeyler (örneğin ev, hediyeler), evliliğin ayrıntılı kurallarına göre mülk edinilir. Bu mal, eşlerin karşılıklı olarak bir fayda (memnuniyet) değiş tokuşu yaptığı için bir menfaat karşılığı değildir. Aksine, Şer'i hükmün bildirmesiyle vacip olmaktadır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

3. The marriage money and other additional things (such as a house, gifts) of the marriage contract due to the woman are owned according to the detailed rules of marriage. This property is not an exchange of a benefit because the couples mutually exchange benefit (satisfaction). It is rather due through the Statement of Shar’ah. Allah (swt) said:

“Kadınlara da mehirlerini (evlilik hediyelerini) gönül rızasıyla verin.” {En-Nisa: 4}

“And give unto women (whom you marry) free gift of their marriage portions” [An-Nisa: 4],

bilerek ve Allah'ın (SWT) farz kıldığı mehir parasını vererek. Bu para bir hediyedir, çünkü çiftin her biri eşinden faydalanır. Ahmed, Enes'ten rivayet etti; o şöyle demiştir: "Abdurrahman İbn Avf üzerinde safran renkli bir elbise vardı. Bunun üzerine Peygamber ﷺ ona dedi ki: 'Aşkın mı tutuştu?' O dedi ki: 'Ey Allah'ın Elçisi, bir kadınla evlendim.' Peygamber ﷺ dedi ki: 'Ona ne hediye verdin?' O dedi ki: 'Bir hurma çekirdeği ağırlığınca altın.' Peygamber ﷺ dedi ki: 'Allah sana bereket versin. Bir koyunla bile olsa bir ziyafet ver.'" 4. Bulunmuş mal (Luqatah). Bir kimse kaybolmuş bir şey bulursa, durumun incelenmesi gerekir. Eğer şey korunabiliyor ve altın, gümüş, mücevher ya da elbise gibi insanlara tarif edilebiliyorsa ve Harem bölgesinden (Kâbe'den) uzaktaysa, sahiplenmek için alınması caizdir. Bunun dayanağı, Ebu Davud'un Abdullah İbn Amr İbn el-As'tan rivayet ettiği hadistir: Allah'ın Elçisi ﷺ'e yoldan alınan kayıp şeyler sorulmuş, o da şöyle buyurmuştur: "Kullanılan bir yolda veya bir köyde bulunanın tarifini bir yıl boyunca ilan etmelisin. Sahibi gelirse onundur; gelmezse senindir ve gizli define gibi onun da (beşte biri Devlete) vergisi vardır." Bulunan şey Harem'de bulunmuşsa, Luqatah sayılmaz; çünkü Harem'in luqatahı yasaktır. Abdurrahman İbn Osman'dan rivayet edilen hadiste Allah'ın Elçisi ﷺ, hacıların bu tür şeyleri almasını yasaklamıştır. Bu durumda, onu sahibi için korumak dışında almak caiz değildir; çünkü Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur: "Düşmüş bir şeyi, onu arayandan başkası alamaz." Bu, Buhari'nin rivayetidir.

i.e. willingly, and by taking the due money which Allah (swt) prescribed. This money is a gift, because each of the couple enjoys his partner. Ahmad narrated about Anas who said: “Abdurrahman ibn ’Awf was wearing a dress of saffron so He (pbuh) said: ‘Are you passionately in love?’ He said: ‘O Messenger of Allah, I have married a woman.’ The Prophet (pbuh) said: ‘What gift did you give to her?’ He said: ‘A date seed weight of gold.’ The Prophet (pbuh) said: ‘May Allah bless you. Make a feast even with one sheep.’” 4. The picked up property (Luqatah). If a person found a lost thing, the matter has to be examined. If the thing could be saved and be described to people such as gold, silver, jewellery or dresses, and it was away from the area of the Haram (the Ka’bah) then it is allowed to be picked up for possession. This is because of what Abu Dawud narrated from ’Abdullah ibn ’Amr ibn al-’As that the Messenger of Allah (pbuh) was asked about lost things picked up from the road and He said: “Whatever of it was found in a used road or a village, you have to announce its description for one year. If its owner came, it is his, otherwise it is yours, and there is duty on it as on hidden treasure (one-fifth to the State).” If the found thing was found in the Haram it is not considered Luqatah because the Luqatah of the Haram is prohibited according to what came in the Hadith narrated from ’Abdurrahman ibn ’Uthman that the Messenger of Allah (pbuh) forbade the Hajj (pilgrim) from picking such things. In that case it is not permitted to pick it except to protect it for its owner because the Messenger of Allah (pbuh) said: “No one is allowed to pick a fallen thing except the one who is looking for it,” as narrated by Bukhari.

Eğer bulunan şey, uygun kalmayacağı için saklanabilecek türden değilse, örneğin kavun ve benzeri bir yiyecekse, kişinin iki seçeneği vardır: onu yemek ve bulunduysa sahibine bedelini ödemek ya da onu satıp parasını bir yıl saklamak. Bütün bunlar, değeri olan ve kaybolmuş olsaydı sahibinin ihmal etmeyeceği türden bulunan şey (luqatah) hakkındadır. Eğer bir meyve parçası ya da bir lokmalık yiyecek ve benzeri önemsiz şeylerden ise, tarifini ilan etmesi gerekmez ve hemen kendisine mal edebilir.

If the found thing was not of the kind that can be saved as it will not remain suitable, like for example, food such as a melon and the like, then the person has a choice between eating it and paying its price to its owner if found, or selling it and keeping its price for one year. All this is in the case of Luqatah (a picked thing) which would usually be claimed as it has a value and its owner would not have ignored it if it was lost. If it was of the trivial things such as a piece of fruit or a piece of food (mouthfuls worth) and the like, He does not need to announce its description and He may own it at once.

5. Halife'ye ve yönetimle görevli olanların işlerine verilen karşılık. Bu, yaptıkları iş karşılığında değil, kendi ticaretlerini yapmaktan alıkonuldukları için bir karşılık olarak verilir. Bu yöneticiler, Allah (SWT) onu kendileri için helal kıldığı için, malı aldıkları andan itibaren sahip olurlar. Ebu Bekir, Müslümanların işlerini yürütmek için tüm gücünü harcamasının istenmesi karşılığında ticaretten alıkonulduğu için bir mal almıştır ve Sahabe bu konuda icma etmiştir.

5. Recompense given to the Khalifah and those whose work is considered to be ruling. This is not given to them in exchange for their work, but rather as a recompense for being prevented from practising their own business. These rulers own the property from the moment they take it because Allah (swt) made it Halal for them. Abu Bakr took a property as a recompense for being prevented from trading when He was asked to exert all of his effort in taking care of the Muslims affairs, and the Sahabah made Ijma’a on that.

Bu beş türlü mal veya mülkiyetin hepsi (yani hibe, zarar tazminatı, mehir, luktatah ve yöneticilere ait tazminat), hiçbir durumda başka bir malın karşılığında ya da bir emek karşılığında elde edilmez. Bu hallerde malın elde edilmesi, kişinin alınan malın sahibi olmasını sağlayan yasal mülkiyet yollarından biridir.

All these five types or properties, the gift, recompense for damage, marriage money, Luqatah and recompense to the rulers, in all cases are not possessed in exchange for another property or for an effort. Possessing the property in these cases is one of the legal means of ownership by which the person owns the taken property.