په اقتصادي سیستم کې سوسیالیزم، چې کمونیزم هم د هغې یوه برخه ده، د سرمایه‌داري سره ټکر لري. د سوسیالیزم ډیری نظریات د نولسمې پېړۍ په ډله‌ییزو خوځښتونو کې څرګند شول. سوسیالیستانو د لیبرال مکتب نظریاتو په وړاندې سخته مبارزه وکړه، یعنې د سرمایه‌داري اقتصادي سیستم په وړاندې ودریدل. د سوسیالیزم ځواکمن راڅرګندېدل د هغه ظلم له امله و چې ټولنه د سرمایه‌داري لاندې ګالل، او د هغې ډیرو غلطیو او ناکافي والي له امله. د سوسیالیستي مکتبونو کتنه ښیي چې دوی په درې مسئلو کې سره موافق دي، چې دوی له نورو اقتصادي مکتبونو څخه بیلوي.

As for the Socialist economic system, with Communism being a part of it, it contradicts Capitalism. Most of the Socialist ideas appeared in the Nineteenth century. The Socialists fought fiercely against the opinions of the liberal school of thought i.e. they fought the Capitalist economic system. The powerful emergence of Socialism was due to the iniquity which the society suffered under Capitalism and owing to its many fallacies and inadequacies. By reviewing the Socialist schools of thought, it appears that they agree on three issues, which distinguish them from other economic schools of thought.

1. د یوې ډول حقیقي مساواتو تر لاسه کول۔

1. Achievement of a type of actual equality.

د شخصي ملکیت مکمل یا جزوي لغوه کول۔

2. Abolition of private property either completely or partially.

۳۔ د ټولو خلکو په واسطه د توکو او خدماتو د تولید او ویش تنظیم.

3. The organisation of production and distribution of the commodities and services by means of all of the people.

لیکن دې درې مسلو ته د دوی د موافقت سره سره، دوی د ډیرو نکاتو په اړه بنسټیزې اختلافات لري، چې تر ټولو مهم یې دا دي:

However, despite their agreement over these three issues, they have fundamental differences over many points, the most important of which are:

پہلہ: د سوسیالیزم مکتبونه د هغه برابرۍ په ډول کې توپیر لري چې هغه یې د ترلاسه کولو هدف لري. یوه ډله د حسابي برابرۍ ملاتړ کوي، یعنې د هرې هغه ګټې په برخه کې برابري چې ګټه لري، پدې ترتیب چې هر سړي ته یو شان مقدار ورکول کیږي. بله ډله د عام برابرۍ وړاندیز کوي، یعنې د کار ویش کې د هرچا وړتیا په پام کې نیول، او د محصولاتو ویش کې د هرې شخص اړتیا ته کتل. د دوی په نظر برابري هغه وخت ټینګیږي چې لاندې اصل پلی شي: «له هرچا څخه د هغه د ځواک یعنې د هغه د وړتیا له مخې (چې دلته مراد هغه کار دی چې هغه ترسره کوي)، او هرچا ته د هغه د اړتیا له مخې (چې دلته مراد د تولید ویش دی).» دریمه ډله د تولیدي وسیلو په برابرۍ باور لري، ځکه چې سرچینې د ټولو افرادو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره کافي نه دي، نو د ویش بنسټ داسې کیږي: «له هرچا څخه د هغه د ځواک یعنې د هغه د وړتیا له مخې، او هرچا ته د هغه د کار له مخې.» له همدې امله برابري هغه وخت تحقق مومي کله چې هر سړي ته د تولید وسیلې د نورو په شان برابرې چمتو شي.

Firstly: The Socialist schools of thought differ in the form of the eventual equality they aim to achieve. One group advocates arithmetic equality which means equality in every thing of benefit, thus each person is given an identical amount. Another group suggests common equality, which means observing the ability of everyone when distributing work and looking at the needs of every individual when distributing products. Equality in their view is established when the following principle is applied: “From each according to his strength i.e. his ability (meaning by this the work which He performs), and to each according to his need (meaning the distribution of production).” A third group adopts equality in the means of production, since the resources are not sufficient to meet the needs of all individuals, the basis of distribution becomes: “From each according to his strength i.e. his ability, and to each according to his work.” So equality is achieved when each person is facilitated of the means of production the same as others.

دوهم: د سوسیالیستي فکرونو مکتبونه د هغه شخصي ملکیت په اندازه کې توپیر لري چې باید لغو شي. یوه ډله د شخصي ملکیت مکمل لغوه کول خپلوي، او دا کمونیزم دی. بله ډله د هغه شخصي ملکیت لغوه کولو وړاندیز کوي چې د تولید وسیلو پورې اړه لري، چې ته سرمایه وایي، یعنې فابریکې، ریلي، کانونه او نور شیان. په دې ترتیب دوی د هرې هغې توکي ساتل منع کوي چې په تولید کې کارول کېږي. له همدې کبله څوک د کرایې په موخه کور نشي لرلی، نه فابریکه، نه د ځمکې ټوټه، خو دوی کولی شي د خوړلو او کارولو په موخه ځينې ډولونه ملکیت وساتي. دوی ته روا ده چې هرڅه ولري چې مصرفوي، مثلاً کیدای شي د ژوند کولو لپاره کور ولري، او هغه څه چې ځمکه او فابریکې تولیدوي، خو خپله ځمکه یا فابریکه نه. دا د سرمایې سوسیالیزم بلل کېږي. بله ډله د شخصي ملکیت لغوه کول یوازې هغه څه کې نه غواړي چې د کرنیزې ځمکې پورې اړه لري، دا د کرنیزو سوسیالیستانو (کرنیزو اصلاح غوښتونکو) ډله ده. نورې یوه ډله وایي چې هر هغه حالت باید وڅیړل شي چېرې چې عامه ګټه د شخصي ملکیت د عامه ملکیت ته بدلولو غوښتنه کوي. دوی د ډیرو برخو کې د شخصي ملکیت محدود ملکیت غواړي، د سود او کرایې لپاره د اعظمي حد قانونونه، د معاش لپاره د ادنی حد قانونونه ټاکي، او هڅه کوي چې کارګرانو ته په سرمایه کې ونډه ورکړي. دا د دولتي سوسیالیزم په نوم یادېږي.

Secondly: The Socialist schools of thought differ in the quantity of private property which is to be abolished. One group adopts the abolition of private property completely, which is Communism. Another suggests the abolition of private property related to the means of production which is called capital i.e. factories, railways, mines and the like. Thus they prohibit the possession of any commodity which is used for production. Hence, one cannot own a house for the purpose of leasing it, nor a factory, nor a piece of land, but they may keep certain types of property for the purpose of consuming them. It is allowed for them to own everything they consume, so for example they can own a house to live in, and what the land and factories produce but not the land/factory itself. This is called Socialism of Capital. Another group does not advocate the abolition of private property except that which is relevant to agricultural land, these are the Agrarian Socialists (Agrarian Reformers). Yet another group says that every case in which public interest invites the transforming of a private property to public property, has to be studied. They call for restricted ownership of private property in many areas by putting laws for the maximum limit of interest and rent, a minimum limit for wages, and strive to give workers a share in the capital. This is called State Socialism.

دریم: د سوسیالیستی مکتبونو تر منځ د هغو وسیلو په اړه اختلاف دی چې دوی د خپلو موخو د عملي کولو لپاره کاروي. لکه څنګه چې انقلابي سوسیالیزم (انقلابي سنډیکالیزم) د هغه څه پر بنسټ والړ دی چې دوی یې "مستقیم عمل" بولي، یعنی د کارګرو قوې پخپله ځانونه آزادول، لکه د اخلالي اعتصابونو کول، ماشینونو ته زیان رسول، او کارګرانو ترمنځ د عمومي اعتصاب نظریه خپرول. دوی کارګران پر همدې نظریه راټولوي، تر هغه وخته پورې چې عمومي اعتصاب عملي کړای شي، او په دې ترتیب اقتصادي فعالیت فلج شي، چې په پای کې د اوسني اقتصادي نظام نسکورېدو ته لاره هواروي. څه ډول چې د مارکسیست سوسیالیستان، دوی په ټولنه کې د طبیعي تکامل په قانون باور لري او وایي چې یوازې همدا قانون د اوسني نظام د له منځه وړلو لپاره کافي دی، او بیا به د هغه ځای د سوسیالیزم پر بنسټ جوړ شوی بل نظام ونیسي.

Thirdly: The Socialist schools of thought differ in respect of the means they adopt to implement their objectives. Thus, revolutionary Socialism (Revolutionary Syndicalism) depends upon liberating the labour force by what it calls direct action i.e. the efforts of the labour force themselves, such as disruptive strikes, sabotage of machinery, and propagating the ideas of a General Strike amongst workers. They work to mobilise them around this idea, until the time comes when they are able to implement a General Strike, thus paralysing economic activity, which would eventually result in the demolition of the present economic system. As for the Marxist Socialists, they believe in the natural law of evolution in society and believe that this alone is sufficient to destroy the current system, which will then be replaced by another system built on Socialism.

د دولتي (حکومتي) سوشلزم د مدافعانو لپاره، د خپلو افکارو د عملي کولو لاره قانون جوړونه ده. نو هغوي د قوانینو په صادرولو سره د عامه ګټو ساتنه او د کارګرو طبقې د حالت ښه کیدو تضمین کوي. سربیره پردې، د مالیاتو په اخیستلو، په ځانګړې توګه د سرمایې او میراث باندې د تدریجي مالیاتو په اخیستلو سره، دوی وړاندیز کوي چې د شخصي ملکیتونو ترمنځ واټن به کم کړي.

As for the advocates of State (Government) Socialism, their means to implement their thoughts is through legislation. So, by issuing canons they warrant the preservation of public interests and improvement in the conditions of the labour force. Additionally, by levying taxes, particularly phased-in taxes on capital and inheritance, they suggest that they will close the gap between private properties.

څلورم: د سوسیالیزم مکتبونه د هغه جوړښت په اړه سره توپیر لري چې د سوسیالیستي نظام په پروژو د ادارې لپاره اړین دی. د بیلګې په توګه، د سرمایه ایز سوسیالیستانو غوښتنه ده چې د تولید او توزیع تنظیم دولت (ریاست) ته وسپارل شي، پداسې حال کې چې سنډیکالیستان غواړي چې مدیریت د کار د منظمو ډلو ته، د هغوی د مشرانو په مشرۍ، وسپارل شي (ګیلډ سوسیالیزم).

Fourthly: The Socialist schools of thought differ with respect to the structure which is needed to administer the projects in the Socialist system. For example the Capital Socialists want to assign the organisation of production and distribution to the government (State), while the Syndicalists want to confer management to organised groups of labour, headed by their chiefs (Guild Socialism).

د سوسیالیزم نظریاتو کې تر ټولو مشهور او اغیزمن نظریات د جرمن کارل مارکس دي. د هغه نظریاتو د سوسیالیستي نړۍ باندې واکمني کړې ده، او په همدې نظریاتو باندې د کمونیست ګوند او په روسیه کې د شوروي سوسیالیستي جمهوریتونو اتحاد (USSR) تاسیس شو. د هغه نظریات تر ننه پورې ډیر لوی اغیز لري.

The most famous and influential among Socialist theories are those of the German, Karl Marx. His theories have dominated the Socialist world, and upon them the Communist Party and the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) in Russia were established. His theories continue to have a great impact until today.

کارل مارکس یو له مشهورو نظریو څخه یوه د ارزښت نظریه ده، چې هغه یې د سرمایه داری فکر کونکو څخه اخیستې وه، او په همدې نظریه یې سرمایه داری ته برید وکړ. ادم سمیټ، چې د انګلستان د لیبرال فکري ښوونځي مشر ګڼل کیږي او د سیاسي اقتصاد، یعنې د سرمایه دارانه اقتصادي نظام د بنسټ ایښودونکی ګڼل کیږي، ارزښت داسې تعریف کړ: «د هرې توکي ارزښت د هغه هڅې په اندازې (کمیت) پورې اړه لري چې په تولید کې مصرف شوې وي.» نو هغه توکی چې تولید یې دوه ساعته غواړي، ارزښت یې د هغه توکي دوه برابره دی چې تولید یې یوازې یوه ساعت غواړي. ریکارډو، چې له ادم سمیټ وروسته راغی، د خپل د کار نظریه تشریح کړه، کله چې یې ارزښت داسې تعریف کړ: «هغه څه چې د توکي ارزښت ټاکي، یوازې هغه کار نه دی چې په مستقیم ډول د تولید لپاره مصرف شوی، بلکه هغه کار هم دی چې په تېر وخت کې د تولید پروسې کې کارول شوي وسایل او ماشینونه جوړولو لپاره مصرف شوی.» دا پدې معنا ده چې ریکارډو په دې باور و چې د توکي ارزښت د تولید په جریان کې شوي لګښتونو پورې اړه لري. هغه دا لګښتونه یو عنصر ته، یعنې کار ته منسوب کړل.

One of the best known theories of Karl Marx is the theory of value, which He took from the thinkers of Capitalism, and upon which He attacked Capitalism. Adam Smith, who is considered the leader of the Liberal School of Thought in England and is viewed as the person who put the basis of the political economy i.e. the Capitalist economic system, defined value by saying: ‘The value of any commodity depends on the magnitude (quantity) of effort spent in its production.’ So the value of the commodity whose production needs two hours is worth twice the value of the commodity whose production needs only one hour. Ricardo who came after Adam Smith, explained his theory of work, when He defined value, saying: ‘What determines the value of the commodity is not only the quantity of work spent directly in its production, but also the work spent in the past, in producing the tools and machines used in the production process as well.’ This means that Ricardo believed that the value of the commodity depends on the expenses incurred during production. He referred these expenses to one element, which is the work.

اس کے بعد، کارل مارکس نے ریکارڈو کے قدر کے نظریے کو سرمایہ داری کے خلاف ایک ہتھیار کے طور پر استعمال کیا تاکہ نجی ملکیت کے تصور اور مجموعی طور پر سرمایہ داری پر حملہ کرے۔ اس نے کہا کہ قدر کا واحد ماخذ وہ محنت ہے جو کسی جنس کی پیداوار میں صرف ہوتی ہے، اور یہ کہ سرمایہ دار سرمایہ کار ایک مزدور کی توانائی ایسی اجرت کے بدلے خریدتا ہے جو اس حد سے زیادہ نہیں ہوتی جو اسے زندہ رکھنے اور کام جاری رکھنے کے قابل بنانے کے لیے ضروری ہے۔ پھر سرمایہ کار مزدور کی توانائی کا استحصال کرتا ہے کہ اس سے ایسی اجناس تیار کرواتا ہے جن کی قدر اس اجرت سے کہیں زیادہ ہوتی ہے جو مزدور کو ادا کی جاتی ہے۔ کارل مارکس نے اس فرق کو، جو مزدور پیدا کرتا ہے اور جو اسے درحقیقت اجرت میں ملتا ہے، "اضافی قدر" کہا۔ اس نے قرار دیا کہ یہ قدر وہ ہے جسے زمیندار اور کاروباری لوگ مزدور کے حقوق سے، آمدنی، منافع یا سرمائے پر شرحِ منافع کے نام پر غصب کر لیتے ہیں، ایک ایسی بات جسے اس نے درست تسلیم نہیں کیا۔

After this, Karl Marx used Ricardo’s theory of value in Capitalism as a weapon to attack the concept of private property and Capitalism as a whole. He said that the only source of value is the work spent in a commodity’s production, and that the Capitalist financier buys the energy of a worker with a wage that does not exceed the limit necessary to keep Him alive and able to continue working. The financier then exploits the energy of the worker by making Him produce commodities, whose value greatly exceed that which is paid to the worker. Karl Marx called the difference between what the worker produces and what He is actually paid, the ‘surplus value’. He determined that this value represents what the landlords and the business people usurp from the worker’s rights, in the name of revenue, profit or rate of return on capital, a matter which He did not acknowledge as valid.

کارل مارکس دا نظر درلود چې هغه سوسیالیستي مکتبونه چې د هغه څخه مخکې راغلي وو، د خپلو نظریاتو د بریالیتوب تکیه پر انسان د طبیعي ذات پر دې باندې ایښې وه چې هغه د عدالت سره مین او د مظلومانو ملاتړی دی. دغه مکتبونه به نوي لارې چې په دوی باور درلود، د ټولنې پر تطبیق د اړولو لپاره غوره کولې، او دغه نظریات به یې واکمنانو، سوداګرو او روښانفکرو ته وړاندې کول او دوی به یې هڅولو چې دا نظریات عملي کړي. مګر کارل مارکس خپل مکتب پر دې نظر نه و ولاړ، او نه یې دغه لاره غوره کړه. هغه خپل مکتب د یوې فلسفي عقیدې پر بنسټ جوړ کړ چې د تاریخي تکامل نظریه یا د دیالکتیک نظریه نومیږي. هغه په ټولنه کې د نوي نظام تامین د اقتصادي قوانینو د فعال عمل، او د ټولنې د تکامل د قانون له مخې تصور کاوه، پرته له دې چې یو مدیر، قانون جوړونکی یا اصلاح کوونکی په کې مداخله وکړي. کارل مارکس دې ډول سوسیالیزم ته «ساینسي سوسیالیزم» ووې، ترڅو هغه د مخکنیو سوسیالیستي لارو څخه چې «یوټوپیایي سوسیالیزم» نومیدې، توپیر وکړي. د کارل مارکس سوسیالیستي نظریه په لنډ ډول په لاندې ډول ده:

Karl Marx was of the opinion that the Socialist schools which came before Him had envisioned the success of their ideas to be dependent upon the inherent nature of the human being in his love for justice and support for the oppressed. These schools used to adopt new methods which they believed in, for their application upon society, and they presented these ideas to the governors, business people, and the enlightened people, urging them to implement their ideas. Karl Marx however, did not build his school of thought on this idea nor did He follow this approach. He built his school of thought on the basis of a philosophical doctrine known as the Theory of Historical Evolution, which is referred to as the Dialectic Theory. He conceived the establishment of the new system in society through the functional operation of the economic laws, and as a result of the law of evolution in society, without the intervention of a manager, a lawmaker, or a reformer. Karl Marx called this type of Socialism ‘Scientific Socialism’, to differentiate it from the Socialist methods that came before it and which were called ‘Utopian Socialism’. The Socialist theory of Karl Marx is summarised as follows:

دَ هرې زمانې د ټولنې نظام د اقتصادي حالت پایله ده. هغه بدلونونه چې پر دې نظام اغیزه کوي، ټول د ټولګیزې مبارزې له امله رامینځ ته کیږي چې د خپل مادي حالت د ښه کولو لپاره ترسره کیږي. تاریخ موږ ته وايي چې دا مبارزه د هغه ټولګي په بریا سره پای ته رسیږي چې شمیر یې ډیر او حالت یې خراب وي، د هغه پلازمینه ټولګي باندې چې شمیر یې کم دی. هغه دا د ټولنیز تکامل قانون بللی دی. دا قانون د راتلونکي او تیر دواړو لپاره پلی کیږي. نو په پخوانیو زمانو کې دا مبارزه د ازادو خلکو او غلامانو تر منځ وه، بیا د اشرافو او رعیت تر منځ، وروسته د اشرافو او بزګرانو (کروندګرو) تر منځ، او د مذهبي ډلو کې د مشرانو او قبیلو مشرانو تر منځ. دا مبارزه تل د ستم شوي ټولګي په بریا پای ته رسیده، هغه ټولګی چې شمیر یې ډیر و، د ظالم ټولګي باندې چې شمیر یې کم و. خو د بریا وروسته ستم شوی ټولګی په محافظه کاره ظالم ټولګي بدل شو. د فرانسې له انقلاب راهیسې دا مبارزه د منځنۍ طبقې (بورژوازۍ) او کارګر طبقې تر منځ روانه ده. لومړۍ طبقه د اقتصادي پروژو بادارانو، د سرمایې خاوندانو شوه، او محافظه کاره شوه. د هغې په مقابل کې کارګر طبقه وه چې د سرمایې هیڅ شی ته یې مالکیت نه درلود، خو شمیر یې ډیر و. له همدې امله دې حالت د دواړو طبقو تر منځ د ګټو د ټکر لامل وګرځید، چې سرچینه یې اقتصادي دلایل وو. د نن ورځې تولیدي بڼه د مالکیت نظام سره سم نه ده. تولید نور انفرادي، یعنې یوازې د یو کس لخوا ترسره کیدونکی نه دی، لکه څنګه چې په پخوانیو زمانو کې و، بلکه ټولیز شوی دی، یعنې د ډیرو کسانو په ګډه ترسره کیږي. خو په ورته وخت کې د مالکیت نظام نه دی بدل شوی. له همدې امله انفرادي مالکیت دوام لري او لا هم د اوسنۍ ټولنې نظام اساس دی. په دې سبب کارګر طبقه، چې په تولید کې ونډه اخلي، د سرمایې په ملکیت کې ونډه نه لري، او د سرمایه داروں (د سرمایې د خاوندانو) په رحم و کرم پاتې کېږي، چې پخپله په تولید کې ونډه نه اخلي. سرمایه دار د کار ځواک استحصالوي، او یوازې د ژوند د ساتلو اندازې مزدوري ورکوي، او کارګران مجبور کېږي چې دا ومني، ځکه چې د ژوند د ساتلو لپاره د خپل کار پرته بل څه نه لري. د محصول د ارزښت او د کار د مزدورۍ ترمنځ توپیر، چې مارکس ته "د اضافي ارزښت" وايي، هغه ګټه جوړوي چې سرمایه دار یې یوازې ځان ته ساتي، پداسې حال کې چې عدل فرض کوي چې دا باید د کارګرانو ونډه وي۔

The system of the society in any age is a result of the economic situation. The transformations which affect this system all come as a result of a class struggle to improve their material situation. History tells us that this struggle ends with the victory of the class which is greater in number and worse in condition, over the wealthier class which is fewer in number. He called this the law of social evolution. It applies to the future as well as the past. So, in previous ages this struggle existed between the freemen and the slaves, then between the nobles and the subjects, then later on between the nobles and the serfs (peasants), and between the leaders and chiefs in the order of sects. This struggle always ended with the victory of the oppressed class, which was greater in number, over the oppressor class, which was smaller in number. But after its victory the oppressed class turned to become a conservative oppressor class. Since the French revolution this struggle existed between the middle class (Bourgeoisie) and the working class. The first class became the masters of the economic projects, the owners of the capital, and became conservative. Facing it was the working class which owned nothing of the capital, but was much greater in number. Consequently, this situation led to a conflict of interest between the two classes, the origin of which was based on economic reasons. The production fashion today, does not conform to the system of ownership. Production no longer remains individualistic i.e. being performed by the person alone, as it was in past ages, but rather has become associative i.e. conducted by individuals together. At the same time however, the system of ownership has not changed. So individual ownership continues and is still the basis of the system in current society. As a result of this the working class, which participates in production, does not have a share in the ownership of the capital, and remains under the mercy of the Capitalists (the owners of the capital), who do not by themselves participate in production. The Capitalists exploit the labour force, paying it only subsistence wages, and the workers are compelled to accept it since they have nothing but their efforts to sustain themselves. The difference between the value of the product and the labour wage, which Marx calls the surplus value, constitutes the profit which the Capitalist monopolises, while justice assumes it should be the share of the workers.

د دې دوو طبقو ترمنځ جګړه به دوام ولري تر هغه چې د ملکیت نظام د تولید نظام سره سم شي، یعنې کله چې ملکیت سوسیالیستي یا ټولیزه شي. دا مبارزه به د کارګر طبقې په بریا پای ته ورسیږي، د ټولنې د تکامل د قانون له مخې، ځکه چې دا مظلومه طبقه ده او د شمیر له مخې هم ډیره ده.

So the conflict would continue between these two classes until the system of ownership conforms with the system of production i.e. when ownership becomes Socialist or collective. This struggle will end with the victory of the working class according to the law of evolution in society, since it is the oppressed class and is greater in number.

د کارګر طبقې د بریالیتوب د طریقې او د هغې د بریالیتوب د اسبابو په اړه، دا د ټولنې د تکامل د قانون پر بنسټ دی. د اقتصادي ژوند اوسنی نظام په خپل ځان کې راتلونکې ټولنې تخمونه لري، او دا اوسنی نظام به د هغو اقتصادي قوانینو د اغیزو له امله له منځه ځي چې دا ورباندې تطبیقیږي. یو وخت منځنۍ طبقې اشرافو باندې بری وموند او اقتصادي ژوند کې یې مهم رول ولوباوه، ځکه چې دا د سرمایې مالک شو. په هرصورت، لکه څنګه چې استدلال کیږي، د هغې رول پای ته ورسید، او وخت راغلی چې خپل ځای کارګر طبقې ته پریږدي. هغه څه چې دا طبقه دې ته مجبوروي، د تمرکز قانون او د آزادې سیالۍ پروسه ده. د تمرکز د قانون په اغیزه د سرمایه‌دارانو (د سرمایې مالکانو) شمیر کمیږي، او د کارګر طبقې شمیر زیاتیږي. د آزادې سیالۍ په اغیزو سره تولید هر حد ته رسیږي، او د تولید کچه هغه څه ته رسیږي چې د کارګر طبقې مصرف‌کوونکي یې د خپل ټیټ معاش په ورکړه نشي اخیستی. دا یو بحران ته لاره هواروي، چې د ځینو مالکانو د سرمایې له لاسه ورکولو او د کار بازار ته د ننوتلو سبب کیږي. څنګه چې نظام پرمخ ځي، د بحرانونو شدت زیاتیږي، د دوی تر منځ فاصله لنډیږي، او د سرمایه‌دارانو شمیر په تدریج سره کمیږي. بیا لږ وخت وروسته داسې بحران راځي چې د ټولو مخکنیو بحرانونو څخه لوی وي، دومره لوی چې د سرمایه‌دارۍ اقتصادي نظام ستنې ړنګ کړي، او د سوسیالیزم نظام بیا د سرمایه‌دارۍ په ویجاړیو باندې ټینګ شي. مارکس د کمونیزم راڅرګندیدل د تاریخي تکامل وروستی پړاو ګڼلی، ځکه چې دا د شخصي ملکیت له منځه وړي، او په دې توګه د ټولنې د طبقو د ټکر لپاره نور دلیل نه پاتې کیږي، ځکه د دوی تر منځ توپیرونه نه پاتې کیږي.

Regarding the manner in which the working class will succeed, and the reasons for its success, this is based on the law of evolution in society. The current system of economic life bears within itself the seeds of the forthcoming community, and this current system will vanish due to the effects of the economic laws to which it is subjected. There was a time when the middle class conquered the nobles and played an important role in economic life, since it became the owner of the capital. However, as the argument goes, its role has ended, and the time has come for it to relinquish its position to the working class.What obliges it to do so is the law of concentration and process of free competition. By the effect of the law of concentration the number of Capitalists (owners of the capital) diminishes, and the number of the working class increases. Through the effects of free competition, production surpasses every limit, and the quantity of production exceeds that which the consumers of the working class can buy with their low level of wage. This leads to a crisis causing some of the owners to lose their capital and enter the labour market. As the system progresses the intensity of crises increases, the gap between their occurrences closes, and the number of Capitalists decreases gradually. Then it is not long before a crisis greater than all the preceding crises occurs, of such major proportions that it demolishes the pillars of the Capitalist economic system, with the system of Socialism to be then established upon the Capitalist ruins. Marx conceived the emergence of Communism to be the last stage in the historical evolution, because it demolishes private property, and hence no more reason exists for the conflict of the classes in society, due to the absence of differences between them.

کارل مارکس په دې باور و چې د تمرکز قانون د سرمایه‌دارۍ اقتصاد یوه برخه ده. په لنډ ډول، کار او سرمایه له ځینو پروژو څخه نورو پروژو ته لیږدیږي، ترڅو ځینې زیاتې شي او ځینې کمې شي. دا ټول داسې حالتونه دي چې په تولید کې د تمرکز پیښیدل ښیي. که څوک د تولیدي صنعت په یوه څانګه کې د پروژو شمیر وڅیړي، لکه د چاکلیټو فابریکې په مثال، به وموندل شي چې د پروژو شمیر په تدریجي ډول او د وخت په تیریدو سره کمښت موندلی، پداسې حال کې چې د تولیدي کار ځواک اوسط شمیر په هره پروژه کې زیات شوی. دا د دې ثبوت دی چې په دې تولیدي څانګه کې تمرکز پیښ شوی، ځکه لوی اندازې تولید کوچنی تولید ځای نیسي. نو که د فابریکو شمیر، د بیلګې په توګه، لس وي، نو په پای کې به دوی څلور یا پنځه لویې فابریکې شي، او پاتې به له مینځه لاړې شي.

Karl Marx illustrated that the law of concentration was a part of the Capitalist economy. In summary, there is a migration of work and capital from some projects to others, so that some increase while others decrease. All these are scenarios which show the occurrence of concentration in production. If one investigated the number of projects in one branch of industrial production, such as chocolate factories for example, one would find that the number of projects had diminished gradually, over time, while the average number of the production work force increased in every project. This is an evidence that concentration occurred in this branch of production, since the greater sized production replaces the smaller production. So if the number of factories were for example, ten, they will in time become four or five large factories, and the rest will disappear.

د مارکس د آزادې سیالۍ تعریف د کار د آزادۍ اصل معنا لري، یعنې هر څوک د دې حق لري چې هغه څه تولید کړي چې یې غواړي، په هغه طریقه چې یې خوښه وي.

Marx’s determination of free competition meant the principle of the freedom to work, which means that every person has the right to produce whatever He likes in the way He likes.

مارکس په اند، اقتصادي بحرانونه هر هغه ناڅاپي ګډوډي ته اطلاق کیږي چې اقتصادي توازن اغیزمن کړي. ځانګړی بحران هغه ټول ډولونه شامل دي چې د تولید د یوې ځانګړې څانګې باندې راځي، د تولید او مصرف ترمنځ د بې توازنۍ له امله. دا پیښه یا د ډیر تولید یا د لږ تولید له امله رامنځته کیږي، یا د ډیر مصرف یا د لږ مصرف له امله.

The economic crises, according to Marx, apply to every sudden disturbance that affects the economic equilibrium. The specific crisis includes all the kinds of crises which befall a particular branch of production, due to the imbalance between production and consumption. This incident occurs either due to overproduction or underproduction, or due to over-consumption or under-consumption.

په هغه دورانی (دوری) لوی بحران کې، چې د ټول اقتصادي سیستم د ستنو لړزوي، دا د تاوتریخو لړزو په بڼه ښکاره کیږي، او د اقتصادي رونق د دورې او اقتصادي ټیټوالي د دورې ترمنځ د جلا کیدو ټکی ګرځي. د رونق دورې درې تر پنځو کلونو پورې اوږدې کیږي، همداراز د ټیټوالي دورې هم. دورانی لوی بحرانونه ځانګړتیاوې لري چې دوی یې بیلوي. دا ځانګړتیاوې د دریو اصلي خصوصیتونو لاندې راځي، که: لومړی، د عمومیت خصوصیت. دا پدې معنا ده چې په یوه هیواد کې بحران د اقتصادي پرمختګ ټولو یا لږترلږه ډیرو اړخونو ته رسیږي. دا عمومي بحران لومړی په یوه هیواد کې ښکاره کیږي چېرې چې غالب وي، بیا نورو مخکښو صنعتي هیوادونو ته خپریږي چې د یو دایمي اړیکو له لارې سره تړلي دي. دوهمه خصوصیت دا دی چې دا دوری دی. دا پدې معنا ده چې بحران په تکراري او دوري دورو کې رامنځته کیږي. هغه موده چې یو بحران او بل بحران ترمنځ جلا کوي له اووه تر یوولس کلونو پورې توپیر لري. د دې وقوع په ثابت وخت کې نه ده، که څه هم دا دوری ده. دریمه خصوصیت د ډیر تولید خصوصیت دی، داسې چې د لویو پروژو خاوندان د خپلو محصولاتو په پلورلو کې سخت ستونزې لري، نو د ډیری محصولاتو وړاندیزونه له غوښتنې څخه زیات کیږي چې بحران ته لاره هواروي.

As for the recurrent (periodic) major crisis, it appears in the form of violent convulsions which shake the pillars of the whole economic system, and becomes the point of separation between the period of economic boom and the period of economic depression. The periods of boom vary between three to five years in length, as do the periods of depression. Recurrent, major crises have special characteristics which distinguish them. These characteristics fall under three main qualities, which are: Firstly, the quality of generalisation. This means that in one country, the crisis hits all aspects of economic prosperity, or at least most of them. This general crisis appears at first in one country where it dominates, and then spreads to other leading industrial countries which were linked together by some permanent relations. The second quality is that it is recurrent. This means that the crisis occurs in repetitive and cyclical periods. The period which separates between one crisis and another fluctuates between seven and eleven years. Its occurrence is not over a fixed time although it is recurrent. The third quality is that of excessive production, such that the owners of the large projects face great difficulty in disposing of their products, so the supply exceeds demand for many products leading to the crisis.

کارل مارکس په دې باور و چې دا لوی بحرانونه ځینې خلک په دې مجبوروي چې خپل سرمایه له لاسه ورکړي، نو د مالکانو شمیر کمیږي او د کارګرانو شمیر زیاتیږي. دا پیښې په پای کې به په ټولنه کې هغه لوی بحران ته لاره هواروي چې زوړ نظام له منځه وړي.

Karl Marx considered that these major crises force some people to lose their capital, so the number of owners diminishes and the number of workers increases. These occurrences are what will lead finally to the major crisis in the society which demolishes the old system.

سوشلزم، جس میں کمیونزم بھی اس کی ایک شکل کے طور پر شامل ہے، کے اس خلاصے سے یہ ظاہر ہوتا ہے کہ سوشلسٹ مکاتبِ فکر، بشمول کمیونسٹ، افراد کے درمیان حقیقی مساوات حاصل کرنے کی کوشش کرتے ہیں: یا فوائد میں مساوات، یا پیداوار کے ذرائع میں مساوات، یا مطلق مساوات۔ ایسی کسی بھی قسم کی مساوات کا حاصل کرنا ناممکن ہے، اور یہ محض ایک فرضی مفروضہ ہے۔ یہ غیر عملی ہے اور اس لیے ناممکن ہے۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ مساوات بذاتِ خود غیر حقیقی ہے، اور اسی لیے غیر عملی بھی۔ انسان اپنی اُس فطرت کے مطابق جس پر انہیں پیدا کیا گیا ہے، جسمانی اور ذہنی صلاحیتوں میں مختلف ہوتے ہیں، اور وہ اپنی ضروریات کی تسکین میں بھی مختلف ہوتے ہیں۔ لہٰذا ان کے درمیان مساوات حاصل نہیں کی جا سکتی۔ اگر کوئی جبراً لوگوں میں اشیاء اور خدمات کے برابر حصے بھی تقسیم کر دے، تب بھی ان کے لیے اس دولت کو پیداوار یا استعمال میں برابر کرنا ناممکن ہوگا، اور اپنی اپنی ضروریات پوری کرنے کی مقدار میں بھی ان کا برابر ہونا ناممکن ہوگا۔ اس لیے ان کے درمیان مساوات ایک قیاسی اور فرضی معاملہ ہے۔

This is a summary of Socialism including Communism as one of its forms. From this summary it appears that the Socialist schools of thought including the Communists, strive to achieve real equality amongst the individuals; either equality in benefits, equality in the means of production, or absolute equality. Any kind of such equality is impossible to achieve, and it is nothing but a hypothetical assumption. It is impractical and therefore impossible. This is because equality in itself is unreal, and thus impractical. People by the very nature with which they were created vary in their physical and mental capabilities, and they vary in the satisfaction of their needs. So equality amongst them cannot be achieved. Even if one distributed equal shares of commodities and services among the people by force, it would be impossible for them to be equal in using this wealth in production or utilisation. And it would be impossible for them to be equal in terms of the quantity they need to satisfy their respective needs. Therefore, equality between them is a speculative and hypothetical concern.

مزید برآں، انسانوں کے درمیان محض برابری، جبکہ وہ طاقت میں ایک دوسرے سے مختلف ہیں، اس عدل سے بہت دور سمجھی جاتی ہے جس کے حصول کا سوشلسٹ دعویٰ کرتے ہیں۔ ملکیت اور پیداوار کے ذرائع کے لحاظ سے انسانوں کے درمیان فرق ناگزیر اور بالکل فطری ہے۔ برابری حاصل کرنے کی ہر کوشش ناکامی کے لیے مقدر ہے، کیونکہ وہ انسانوں کے درمیان موجود فطری فرق کے متضاد ہے۔

Moreover, equality by itself amongst people, while they are different in strength/power, is considered far from the justice which the Socialists claim they try to achieve. The disparity between people in terms of ownership, and in the means of production, is inevitable and quite normal. Every attempt at achieving equality is destined for failure as it contradicts with the natural disparity existent amongst human beings.

د خصوصي ملکیت په مکمل لغوه کولو کې دا خبره د انسان له طبیعت سره ټکر خوري، ځکه ملکیت د بقا د غریزې یوه ښکاره بڼه ده، چې په انسان کې یقیني طور شتون لري. دا غریزه د انسان په طبیعت کې ده، د هغه یوه برخه ده، د هغه د طبیعي توان یوه ښکاره بڼه ده، نو د غریزي شیانو په څیر ځنې لرې کول ناممکن دي. هغه څه چې په انسان کې غریزي وي، په ژوندي کیدو سره یې له هغه نه لرې کول ممکن نه دي. د خصوصي ملکیت د لغوه کولو هر هڅه د انسان د طبیعي غریزو له سرکوب پرته بل څه نه ده، او یوازې اضطراب زیږولای شي. له همدې امله دا طبیعي ده چې دې غریزې ته تنظیم ورکړل شي، نه دا چې له منځه یې یوړل شي.

Regarding the complete abolition of private property, this contradicts with man’s nature, because ownership is a manifestation of the survival instinct, which is definitely existent in man. Being natural in him, a part of him, and a manifestation of his natural energy, it is impossible to be eliminated since it is instinctive. Anything that is instinctive in man cannot be eliminated from Him as long as He is alive. Any attempt to abolish private property is nothing but a suppression of the human beings natural instincts, and can only lead to anxiety. Therefore, it is natural to organise this instinct rather than trying to eliminate it.

جہاں تک ملکیت کے جزوی خاتمے کا تعلق ہے، اس پر غور کیا جانا ضروری ہے۔ اگر اس سے مراد یہ ہو کہ جو اشیاء ملکیت میں رکھی جا سکتی ہیں ان کی مقدار پر حد مقرر کر دی جائے، تو یہ مقدار کے لحاظ سے ایک پابندی ہوگی، جو غلط ہے، کیونکہ یہ انسان کی سرگرمی کو محدود کرتی ہے، اس کی کوششوں میں رکاوٹ ڈالتی ہے اور اس کی پیداوار کو کم کرتی ہے۔ جب لوگوں کو ایک خاص سطح سے زیادہ ملکیت رکھنے سے روک دیا جائے تو عملاً انہیں اسی حد پر روک دیا جاتا ہے، افراد کی سرگرمیاں منقطع ہو جاتی ہیں، اور یوں معاشرہ ان افراد کی سرگرمیوں کے فائدے سے محروم ہو جاتا ہے۔

With regard to the partial abolition of ownership, it has to be studied. If what is meant by this is to put a ceiling on the magnitude of commodities that can be owned, then this would be a limitation in quantity, which is wrong, since it limits the activity of man, obstructs his efforts, and reduces his production. By preventing people from owning that which exceeds a certain level, this effectively stops them at that limit, interrupting the individuals from their activities, and thereby depriving the community from benefitting from the activities of these individuals.

لیکن اگر اشیاء اور خدمات کی ملکیت کو ایک خاص طریقے تک محدود کیا جائے، جبکہ مالکانہ مقدار پر کوئی پابندی نہ ہو، تو یہ قابلِ قبول ہے، کیونکہ اس سے انسان کی سرگرمی میں رکاوٹ نہیں آتی۔ یہ طرزِ عمل افراد کے درمیان املاک کی ملکیت کو منظم کرتا ہے، اور انہیں زیادہ محنت کرنے اور سرگرمی بڑھانے کی ترغیب دیتا ہے۔

However, if ownership of commodities and services is restricted to a certain manner without restriction in the quantity owned, this would be acceptable, as it does not obstruct the activity of man. This approach organises the ownership of property among individuals, and encourages them to expend more effort and increase activity.

اگر ملکیت کے جزوی خاتمے کا مطلب یہ ہو کہ فرد کو بعض جائیدادوں کی ملکیت سے روکا گیا ہے، جبکہ دیگر جائیدادیں بغیر کسی مقدار کی حد کے ملکیت میں رکھی جا سکتی ہیں، تو اس کا جائزہ لینا ضروری ہے۔ اگر ان جائیدادوں کا فائدہ فرد اکیلا اس طرح حاصل نہیں کر سکتا کہ عوام کو اس جائیداد سے محروم کیے بغیر ایسا نہ ہو، تو پھر فرد کو اس جائیداد کی انفرادی ملکیت سے روکنا فطری بات ہے؛ جیسے عام سڑکیں، شہر کے چوک، دریا، سمندر اور ان جیسی دیگر چیزیں۔ یہ پابندی جائیداد کی نوعیت سے طے ہوتی ہے۔ لہٰذا ان جائیدادوں کی انفرادی ملکیت پر پابندی لگانے میں کوئی حرج نہیں جو اجتماعی فائدے کی حامل ہوں، کیونکہ یہ ملکیت کی حد خود اس جائیداد کی نوعیت نے متعین کی ہے۔

If the partial abolition of ownership means that the individual is prevented from owning certain properties, whilst other properties can be owned without any limit over the quantity, this has to be examined. If the beneficial nature of these properties cannot be enjoyed by the individual alone, except by depriving the public of that property, then it is natural to prevent the individual from owning that property individually; such as public roads, town squares, rivers, seas, and the like. The restriction is decided by the nature of the property. There is, therefore, nothing wrong in banning the individual ownership of those properties which are of associative benefit, because this ownership was determined by the nature of the property itself.

که د ملکیت ماهیت د شخصي ملکیت د منع کولو ته اړتیا ونه لري، نو بیا هم باید نور څېړنه وشي؛ که مال د لومړي ډول لاندې راتلای شي، یعنې هغه مالونه چې شخصي ملکیت یې ټولنه له هغې محروموي، لکه اوبه او د معدنو سرچینې، نو د دوی د شخصي ملکیت منع کول کوم ناوړه کار نه دی. دا ستونزه چې دا ډول مال لومړي ډول ته اچوي دا ده چې د خپل ماهیت له مخې که شخصي ملکیت شي، نو ټولنه به یې له لاسه ورکړي. خو که د مال ملکیت ټولنه له هغه نه محروموي نه، نو د ملکیت باندې هیڅ محدودیت نه باید وي. داسې کول به پرته له کومې دلیلې څخه د ملکیت محدودول په ناحقه توګه وي. دا به د مقدار له مخې د ملکیت محدودولو په شان وي، کوم چې یوازې د انسان فعالیتونه محدودوي، د هغه هڅې ځنډوي، تولید یې کموي او هغه ته د کار کولو مخه نیسي کله چې هغه د ملکیت ټاکل شوې حد ته ورسیږي.

If the nature of the property does not require prohibition of individual ownership, further analysis should still be conducted; if the property can be included under the first type i.e. properties whose individual ownership would deprive the community, such as water and mineral resources, then there is nothing wrong in banning their individual ownership. The issue which makes this type of property included under the first type is that by its nature if it was owned individually it would deprive the community of it. However, if owning the property does not deprive the community of it, then there should be no restriction on its ownership. To do so would unfairly limit ownership for no reason. This would be like limiting the ownership by quantity which will only result in restricting man’s activities, interrupting his efforts, reducing his production, and stopping Him from work when He reaches the set limit of ownership.

د سوسیالیزم په نظام کې د ملکیت جزوي لغوه کول د ملکیت د طریقو او ذرائعو له مخې نه، بلکې د مقدار له مخې محدودول دي. دا ځینې داسې املاک د ملکیت څخه منع کوي چې د خپل طبیعت او د خپل اصل له مخې باید انفرادي ملکیت وي. سوسیالیزم یا ملکیت د اندازې له مخې محدودوي، لکه د ځمکې ملکیت تر یوې ټاکلې کچې پورې محدودول، یا د ځینو املاکو ملکیت محدودوي، لکه د تولید وسایل. ډیر داسې املاک د خپل طبیعت له مخې د افرادو په ملکیت کې کیدای شي. د دې ډول املاکو په ملکیت باندې محدودیتونه د افرادو فعالیت محدودوي، که دا محدودیت د قانون له مخې مخکې ټاکل شوی وي، لکه د میراث څخه منع کول، د کانونو، ریلګاډو یا فابریکو ملکیت منع کول؛ او که دا کار د دولت پریږدل شوی وي چې په هر قضیه کې جلا جلا وټاکي، هرکله چې عامه ګټه دا کار غواړي. دا ټول د افرادو د فعالیت محدودول دي، ځکه دا املاک د خپل طبیعت له مخې د افرادو په ملکیت کې کیدای شي.

The partial abolition of ownership in Socialism is a limitation of ownership by quantity, rather than by the ways and means of ownership. It prevents ownership of some properties, which by their nature and by the nature of their origin should be individually owned. Socialism either limits ownership in magnitude, such as limiting ownership of land up to a certain area, or it limits ownership of certain properties such as the means of production. Many of these properties, by their nature, could be owned by individuals. Ownership restrictions of this type of property restricts activity whether the restriction was pre-specified by the law, such as preventing inheritance, ownership of mines, railways, or factories; or if it were left to the State to decide, on a case by case basis, to prevent possession wherever public interest requires it to do so. All this is restriction of the activity of individuals, for these properties by their very nature can be owned by individuals.

پیداوار او توزیع د خلکو له لارې تنظیمول نه شي (او نه بايد) چې خلکو کې ناورين او اندیښنه وهڅول شي، یا دوی ترمنځ کرکه وهڅول شي. دا یوازې انارکي ته لاره هواروي، نه د تنظیم. سربیره پردې، د ټولنې کې د پیداوار تنظیم په طبیعي ډول دې ته له لارې نه شي ترلاسه کېدای چې کارګر طبقه د سوداګرو ظلم احساس کړي، ځکه سوداګر کېدای شي دومره هوښیار او هنرمن وي چې د کارګر ځواک اړتیاوې پوره کړي، لکه څنګه چې د متحده ایالاتو د فابریکو کارګرانو سره دی. نو کارګر طبقه په دې معنا ظلم نه احساسوي چې د خپلو هلو ځلو میوې یې استحصال شي. په دې ډول هغه تکامل چې پیداوار او توزیع به ښه تنظیم کړي، نه راځي. دا تنظیم باید د سمو قوانینو او حلونو له لارې راشي چې په یوه معین بنسټ ولاړ وي، چې د ستونزو واقعي ماهیت ته رسیدګی وکړي. سوسیالیزم پیداوار او توزیع تنظیمولو ته تکیه کوي، که دا د کارګر طبقې ترمنځ د ټکر او ناورین په هڅولو سره وي، یا د ټولنې د طبیعي تکامل د قانون له لارې، یا د انسان جوړ شوي (وضعي) قوانینو او اصولو په واسطه چې له کوم معین بنسټ یا عقیدې څخه نه سرچینه اخلي. له همدې امله دا تنظیم له خپل بنسټ څخه غلط دی۔

The organisation of production and distribution through people cannot (and should not) be achieved by inciting disturbances and anxiety amongst people, or by inciting hatred between them. This can only lead to anarchy, rather than organisation. Furthermore, the organisation of production in the community cannot be achieved naturally by making the working class feel the oppression of business people, since the business people could be smart and ingenious enough to satisfy the needs of the labour force, as is the case with the factory workers in the United States. So the working class do not feel the oppression in terms of having the fruits of their efforts exploited. In this way the evolution which would better organise production and distribution would not occur. This organisation should come through proper laws and solutions which are built on a definite basis that deals with the real nature of the problems. Socialism relies on organising the production and distribution, whether by inciting tension and disturbances amongst the working class, or by the natural law of evolution in society, or through manmade (Wadh’iya) legislation and canons that do not emanate from a definite basis or creed. Therefore this organisation is false from its basis.

دا د سوسیالیزم د غلطیو تشریح کوي. په ځانګړې توګه د کارل مارکس د سوسیالیزم په اړه، د هغه غلطي په دریو اړخونو کې ښکاره کیږي:

This outlines the fallacies of Socialism. With regard specifically to the Socialism of Karl Marx, its fallacy appears in three aspects:

اولاً: د قیمت د نظریې په اړه د هغه نظر غلط دی او له واقعیت سره سمون نه خوري. هغه نظر چې وايي د جنس د قیمت یوازینۍ سرچینه هغه کار دی چې په تولید کې لګول شوی، له واقعیت سره سمون نه خوري، ځکه لګول شوی کار د قیمت یوه سرچینه ده، خو یوازینۍ سرچینه نه ده. د جنس په قیمت کې د کار سربیره نور عناصر هم داخلیږي. دلته خام مواد دي چې پر هغې کار شوی، یا د جنس د ګټې لپاره غوښتنه هم. خام مواد ممکن داسې ګټه ولري چې د هغې د ترلاسه کولو لګول شوي کار څخه ډیره وي، لکه د شکار په مثال کې. د جنس ګټې ته ممکن په بازار کې غوښتنه نه وي، او د صادرولو لپاره منع وي، لکه د مسلمانانو لپاره شراب. نو کار یوازینۍ سرچینه ګرځول د قیمت لپاره ناسم دي، او د جنس له ریښتینې حالت سره سمون نه خوري.

Firstly: His opinion on the theory of value is erroneous and disagrees with reality. The opinion, stating that the only source for the value of the commodity is the work spent in its production, disagrees with reality since the spent work is only one but not the only source of its value. There are other elements, besides the work, that enter in the value of the commodity. There is the raw material upon which the work was carried out, or the demand for the benefit of the commodity as well. The raw material could contain a benefit that exceeds the work spent in its procurement such as in hunting for example. The benefit of the commodity could have no demand in the market, and be forbidden for export, such as wine for Muslims. So putting work as the only source of value is incorrect, and does not conform to the reality of the commodity as it is.

دوهم: د هغه نظر دا دی چې هر وخت موجوده اجتماعي نظام د اقتصادي وضعیت محصول دی، او د دې نظام ټول بدلونونه یوه سبب لري، هغه دا چې طبقې د خپل مادي حالت د ښه کولو په موخه جګړه کوي. دا نظر غلط، بې بنسټه او یوه شکمن او فرضي انګېرنې باندې ولاړ دی. د دې نظر د غلطۍ او د واقعیت سره د مخالفت سبب د تاریخي پېښو او اوسني حالت څخه ښکاره دی۔ ګورو چې روسیه د سوسیالیزم ته نه ده بدله شوې د مادي تکامل له امله، او نه د طبقاتي جګړې له امله چې سیستم یې بدل کړی وي. بلکه یوې ډلې د وینو تویونکې انقلاب له لارې واک ونیو، او خپل افکار یې په خلکو باندې پلي کول پیل کړل، او نظام یې بدل کړ. ورته کار سوسیالیستي چین کې وشو. په مشرقي آلمان او مشرقي اروپا کې د سوسیالیزم پلي کېدل، نه د لویدیځ آلمان او لویدیځ اروپا پر ځای، د کومې طبقاتي جګړې په پایله کې نه وو. بلکه دا په دې وشول چې دا هېوادونه د یوې سوسیالیستي دولت لخوا فتح شول، چې خپل نظام یې فتح شويو ملتونو باندې تحمیل کړ. ورته کار سرمایه‌دارو دولتونو، اسلامي دولت، او نورو هر نظام سره هم وشو۔ سربیره پردې، هغه هېوادونه چې دې قانون پیشګویي کړې وه چې د طبقاتي جګړې له لارې به خپل نظام بدل کړي، یعنې آلمان، انګلستان، او متحده ایالات، ټول سرمایه‌دارې هېوادونه دي چېرې چې د سرمایې خاوندان او کارګران ډېر دي. دا هېوادونه نه وو د تزاري روسیې یا چین په شان چې کرنیز وو نه صنعتي، او چېرې چې د سرمایې خاوندان او کارګران د لویدیځ په پرتله ډېر لږ وو. د لویدیځ اروپا او متحده ایالاتو کې د دواړو طبقو پراخ شتون سره سره، دوی سوسیالیزم ته نه دي اړول شوي، او دوی تر نن ورځې پورې سرمایه‌داري پلي کوي. د دې دوو طبقو شتون (یعنې د سرمایې خاوندان او کارګران) د دوی په نظام هیڅ اغېز نه درلود۔ دا یوازې همدا خبره د دې نظریې له بنسټه رد کولو لپاره کافي ده.

Secondly: His opinion states that the social order existing at any time, is a product of the economic situation, and that the various transformations which befall this system are all due to one reason, which is the struggle of the classes for the objective of improving their material situation. This opinion is erroneous, baseless, and built upon a doubtful and hypothetical assumption. The reason for its error and disagreement with reality is obvious from historical events and the current situation.We see that the transformation of Russia into Socialism did not occur due to a materialistic evolution, nor due to a class struggle that led to the change of the system. Rather, a group took over through a bloody revolution, and started to apply its thoughts upon the people, and changed the system. The same happened in Socialist China. The application of Socialism in East Germany rather than West Germany, and Eastern Europe rather than Western Europe did not occur as a result of any class struggle. Rather it occurred through the conquering of these countries by a Socialist State which imposed its system upon the conquered nations. The same occurred with the Capitalist states, with the Islamic State, and with any other system. Furthermore, the countries which this law predicted would change their system through class struggle, namely Germany, England, and the United states, are all Capitalist countries where the owners of capital and workers are many. They were not Czarist Russia or China, which were agricultural rather than industrial, and where the number of owners of capital and workers were much fewer in comparison to the West. Despite the overwhelming presence of the two classes in Western Europe and the United states, they were not converted to Socialism, and they all still apply Capitalism till this day. The presence of these two classes (i.e.capital owners and workers) did not have any effect on their system. This alone is enough to refute this theory from its basis.

دکارل مارکس د نظریې دریم غلطی داسې ښکاره کیږي چې هغه د ټولنیز تکامل د قانون په اړه وویل، یعنې دا چې د اقتصادي ژوند نظام د هغو اقتصادي قوانینو په اغیز چې دا یې کنټرولوي، د له منځه تلو لپاره مقدر دی، او دا چې منځنۍ طبقه چې د اشرافو طبقې، یعنې د سرمایې د مالکانو، په مقابل کې جګړه وګټله، په پای کې د مرکزیت د قانون له امله خپل ځای د کارګر طبقې ته خالي کوي۔ د کارل مارکس نظریه د تولید د مرکزیت په اړه، چې په هغې باندې هغه د کارګرانو د شمیر زیاتوالی او د سرمایې د مالکانو د شمیر کمښت بنا کوي، غلطه ده۔ دا نظریه غلطه ده ځکه چې د تولید د مرکزیت لپاره یوه داسې حد شته چې هغه تجاوز نشي کولی۔ نو هغه یو ټاکلي حد ته رسیږي او درېږي او په دې ډول به نور د مارکس په تصور کړي تکامل کې کتلست نه وي۔ سربیره پردې، د تولید مرکزیت د تولید په یوه مهمه څانګه کې، یعنې په کرهنه کې، په بشپړه توګه شتون نه لري۔ نو بیا د ټولنې د تکامل قانون څنګه واقع کیدای شي؟ سربیره پر دې، کارل مارکس ټینګار کوي چې د تولید مرکزیت د ثروت (سرچینو) مرکزیت سره یوځای کیږي، چې د مالیه‌پالونکو د شمیر د کمښت او د هغو کارګرانو د شمیر د زیاتوالي پایله لري چې هیڅ نه لري۔ دا نظر غلط دی، ځکه چې د تولید مرکزیت کیدای شي د سرمایې د مالکانو د شمیر د زیاتوالي سبب شي، او کیدای شي چې کارګر طبقه د سرمایې خاوندان شي۔ هغه لوی پروژې چې د لویو شرکتونو لخوا ترسره کیږي، معمولاً د کارګر طبقې څخه شریکداران لري، او دا یوه بېلګه ده چې دې نظریې ته رد ورکوي۔ سربیره پردې، د فابریکو ډیری کارګران لوړ معاشونه لري، لکه انجینران، کیمیاګر او مدیران، نو دوی کولی شي د خپلو معاشونو لویه برخه وژغوري او پخپله پانګوال شي، پرته له دې چې خپلواک پروژې جوړې کړي۔ له همدې امله، هغه څه چې کارل مارکس د کارګرانو او تکامل په اړه وړاندې کړي، پر دوی نه پلي کیږي۔

The third appearance of error in Karl Marx’s theory appears in what He said about the law of social evolution, that the system of economic life is destined for extinction by the effect of the economic laws which control it, and that the middle class which won the battle against the class of the nobles i.e. the owners of the capital will ultimately evacuate their place for the labour class, due to the law of concentration. The theory of Karl Marx concerning concentration of production, on which He builds the increase in the number of the workers and the decrease in the number of the owners of capital, is false. This theory is false because there is a limit which concentration of production cannot overstep. So it arrives at a certain limit and stops and thus will no longer be a catalyst in the evolution imagined by Marx. Moreover, concentration of production does not exist at all in one of the main branches of production, namely agriculture. How then can the law of evolution occur in society? Besides, Karl Marx asserts that concentration of production is followed by concentration of wealth (resources), which results in a reduction in the number of financiers, and an increase in the number of workers, who own nothing. This view is erroneous, since the concentration of production could result in an increase in the number of capital owners, and could result in the working class becoming capital holders. The major projects, which are conducted by the large Corporations, usually have shareholders from the working class, which is an example that refutes this theory. Moreover, many of the working class in the factories have high salaries, such as engineers, chemists and managers, thus being able to save a great part of their salaries, and becoming investors themselves, without the need to establish independent projects. Therefore, what Karl Marx propounded about workers and evolution does not apply to them.

دا د سرمایه‌دارۍ او سوسیالیزم د اصولو یوه لنډه څېړنه ده، کومو باندې چې د سرمایه‌دارۍ، سوسیالیزم او بیا د کمونیزم اقتصادي نظامونه ولاړ دي. له دې څېړنې څخه د دې اصولو کمزورۍ او غلطۍ ښکاره کېږي. دا یو اړخ دی؛ بل اړخ دا دی چې دواړه نظامونه د ستونزو په حل کې د اسلامي لاره سره ټکراو لري او د خود اسلام سره هم ټکراو لري۔

This is but a brief examination of the principles upon which the Capitalist and Socialist, from which came the Communist, economic systems are established. From this examination the fallacies present in these principles are apparent. This is on the one hand; on the other hand, both systems are contradictory to the Islamic method in addressing the problems and contradictory to Islam itself.

جہاں تک ان کے اسلامی طریقۂ حل کے متضاد ہونے کا تعلق ہے، تو معلوم ہوتا ہے کہ اسلام کا معاشی مسئلہ حل کرنے کا طریقہ وہی ہے جو وہ انسان کے دوسرے مسائل حل کرنے میں اختیار کرتا ہے۔ اسلام کا عمومی طرزِ عمل یہ ہے کہ وہ معاشی مسئلے کی حقیقت کا مطالعہ کرتا ہے، اسے سمجھتا ہے، پھر شریعت کے نصوص کا مطالعہ کر کے ان سے اس مسئلے کا حل اخذ کرتا ہے، اور یہ یقینی بناتا ہے کہ وہ نصوص اس خاص مسئلے پر منطبق ہوتے ہیں۔ یہ طریقہ سرمایہ داری اور اشتراکیت کے طریقے سے مختلف ہے۔ سرمایہ داری میں مسائل کے نتیجے میں پیدا ہونے والی صورتِ حال کو حل کا ماخذ بنایا جاتا ہے (عملیت پسندی)۔ اشتراکیت میں حل ان مفروضہ مفروضات سے لیے جاتے ہیں جو مسئلے میں موجود تصور کیے جاتے ہیں، اور حل انہی مفروضات کے مطابق مرتب کیے جاتے ہیں۔ ان دونوں طریقوں میں سے ہر ایک اسلام کے طریقے سے مختلف ہے، اس لیے کسی مسلمان کے لیے ان میں سے کسی کو اختیار کرنا جائز نہیں۔

As to their contradiction to the Islamic method of solving the problems, one finds that the Islamic method in solving the economic problem is the very same method Islam uses in solving any of the other human problems. The common approach of Islam is to study the reality of the economic problem, understand it, and then deduce a solution for the problem from the Shari’ah texts after studying these texts, and to ensure that they apply to that particular problem. This is different from the Capitalist and Socialist method. In Capitalism, the situation which resulted from the problems, is used as a source for the solutions (pragmatism). In Socialism the solutions are taken from hypothetical assumptions which are imagined to be existent in the problem, and the solutions are put according to these assumptions. Each of these two methods is different to the method of Islam, so it is not allowed for a Muslim to adopt them.

د سرمایه‌دارۍ او سوسیالیزم، او له هغې څخه د کمونیزم اقتصادي نظامونو تضاد له اسلام سره دا دی چې اسلام خپل حل‌ لارې د شرعي احکامو په توګه اخلي چې له تشریعي سرچینو څخه اخیستل شوي دي، پداسې حال کې چې د سرمایه‌دارۍ او سوسیالیزم اقتصادي حلونه الهي احکام نه دي، بلکې د کفر له نظام څخه دي. په دې نظامونو باندې د حکم کولو معنا د الله تعالیٰ له نازل کړي شوي څخه پرته په نورو باندې حکم کول دي، کوم چې د هیڅ مسلمان لپاره په هیڅ ډول اختیارول جائز نه دي. د دې نظامونو اختیارول، که د اختیارونکي عقیده پرې نه وي، ښکاره ګناه (فسق) ده. خو که چیرې هغه په دې باور ولري چې دا سم احکام دي او د اسلامي احکامو مناسبت د عصر سره نه لري او د اقتصادي ستونزو لپاره حل نه وړاندې کوي، نو دا کفر دی، د الله (ج) له خوا دې مونږ له دې څخه وساتي.

The contradiction of the Capitalist and Socialist, and from it the Communist, economies to Islam is that Islam adopts its solutions as divine rules (Ahkam Shari’ah) derived from the legislative sources while the Capitalist and Socialist economic solutions are not divine rules, but are from a system of Kufr. Judging on things according to them means ruling with other than what Allah has revealed, which is not allowed for any Muslim to adopt in any way. Their adoption is an open sin (Fisq) if their adopter does not believe in them. But if He believed that they are the proper rules and that Islamic rules do not suit the modern age and do not offer solutions to the current economic problems, then this is kufr, may Allah (swt) protect us from it.