د توکو بیه د ټولنې د ارزښت اټکل دی، او مزدوري د خدماتو د ارزښت هغه اټکل دی چې ټولنه یې کوي. پیسې هغه واسطه ده چې دغه اټکل پرې څرګندېږي. دا هغه واسطه ده چې موږ ته اجازه راکوي مختلف توکي او خدمات اندازه کړو او ټول د یوې مشترکې بنسټ ته راوګرځوو، په دې توګه د مختلفو توکو او مختلفو خدمتونو ترمنځ پرتله کول اسانه کیږي، ځکه دوی د یوې عمومي واحد په توګه چې د عمومي معیار کار ورکوي، سره پرتله کېږي. د توکو لپاره بیه او د کارګرانو لپاره مزدوري د همدې واحد پر بنسټ ورکول کېږي.

The price is the society’s estimate of the value of goods and the wage is the society’s estimate of the value of services. Money is the medium by which this estimate is expressed. It is the medium which enables us to measure various goods and services and refer them to one common basis, thus facilitating the process of making a comparison between various goods and between various services by referring them to one general unit which serves as the general standard. Prices are paid for goods and wages are paid for workers on the basis of this unit.

د پیسو ارزښت د هغې تیر-خرید قدرت له مخې اټکل کیږي، یعنې د دې له مخې چې یو سړی د هغې په واسطه د توکو یا خدمتونو څومره ترلاسه کولی شي. له همدې امله، هغه وسیله چې ټولنه د توکو او خدمتونو ارزښت پرې اټکلوي، باید د پیسو په توګه د هغې د وړتیا لپاره یو تیر-خرید قدرت ولري، یعنې داسې یوه قدرت چې هر څوک په هغې توکي او خدمات ترلاسه کولی شي.

The value of money is estimated by its purchasing power i.e. by how much a person could acquire with it in terms of goods or services. Therefore, the medium by which the society estimates the value of goods and services must have a purchasing power in order to qualify as money i.e. a power with which any person could acquire goods and services.

دا میډیم باید په اصل کې یو ذاتي ارزښت ولري یا د یوې ذاتي ارزښت پورې تړلی وي، یعنې باید په خپله د عامې خلکو له خوا منل شوی ارزښت ولري، ترڅو د پیسو په توګه وګڼل شي. په حقیقت کې خو، سره له دې، د نړۍ په بیلابیلو هیوادونو کې د پیسو ایستل یو له بله توپیر لري. ځینې هیوادونو خپلې پیسې یو ذاتي ارزښت یا د یوې ذاتي ارزښت پورې تړلې ګرځولې دي، پداسې حال کې چې ځینو نورو هیوادونو خپلې پیسې د conventional money (نه بدلیدونکې) ګرځولې دي، یعنې دوی په یو میډیم د پیسو په توګه د وګڼلو باندې موافقه کړې ده او ورته یې د پیرودلو ځواک ورکړی دی.

This medium must originally have an intrinsic power, or be dependent on an intrinsic power i.e. it should itself have a value recognised by the public, in order to be considered as money. However, in reality the issuing of money differs among the various countries of the world. Some countries have made their money an intrinsic power or dependent on an intrinsic power, while others have made their money a conventional money (inconvertible) i.e. they have agreed upon a medium to be considered as money and they gave it a buying power.

کله چې هیوادونه پیسې خپروي، دوی یا د سرو زرو او سپینو زرو معیار غوره کوي، یا د نه تبادله کیدونکې کاغذي پیسې. هغه هیوادونه چې د سرو زرو او سپینو زرو معیار پلي کوي، دوی د خپرولو دوه لارې تعقیبوي: د فلزي پیسو لاره، یعنې یا واحد/دوه اړخیز فلزي معیار، یا د کاغذي پیسو لاره. فلزي لاره داسې ده چې د سرو زرو او سپینو زرو سکې د مختلفو ارزښتونو د ښودلو لپاره د سرو زرو یا سپینو زرو ټوټې ضرب کولو سره خپرې کیږي، مګر په یوه پیسنیز واحد ولاړې، چې ټول مختلف ارزښتونه د پیسو او توکو ټول ارزښتونه ورته راجع کیږي. هر ټوټه باید په همدې واحد ولاړه ضرب شي، او دغه ټوټې د هیواد د پیسو په توګه بازار کې ګرځول کیږي. هغه کاغذي لاره چې د سرو زرو او سپینو زرو معیار لرونکو هیوادونو کې کارول کیږي، په ساده ډول دا معنا لري چې یو هیواد کاغذي پیسې کاروي، یعنې داسې کاغذي اسعار چې د غوښتنې پر مهال د سرو زرو او سپینو زرو سره بدلیدلای شي. دغه معیار په دوو لارو عملي کیدای شي: لومړۍ لاره داده چې یو هیواد کاغذي پیسې داسې جوړوي چې یو ټاکلی مقدار سرو زر یا سپین زر ښيي، کوم چې په یوه ځانګړي ځای کې د پیسو یا شمش په توګه ساتل کیږي. په دې حالت کې، دغه مقدار فلزي ارزښت لري چې د کاغذي پیسې د اسمي ارزښت سره مساوي وي، او نوټونه د غوښتنې پر مهال بدلیدلای شي. دې ته ذاتي کاغذي پیسې وايي. دویمه لاره هغه وخت کارول کیږي کله چې یو هیواد پریکړه وکړي چې کاغذي پیسې باید یو داسې سند وښيي چې لاسلیک کوونکی د غوښتنې پر مهال سند اخیستونکي ته یو ټاکلی مقدار پیسې ورکولو ژمنه کوي. دا کاغذي پیسې په دې حالت کې د سرو زرو او سپینو زرو هغه مقدار نه ښيي چې فلزي ارزښت یې د خپور شوي اسمي ارزښت سره مساوي وي؛ مګر خپرونکی ادارې، که بانک وي او که د دولت خزانه، باید د اسمي ارزښت څخه لږ مقدار سرو زر یا سپین زر وساتي، د بیلګې په توګه، د ارزښت درې څلورمه برخه، دوه دریمه برخه، دریمه برخه، څلورمه برخه یا د اسمي ارزښت کومه بله سلنه. مثال کې، یوه بانک یا د دولت خزانه به ۵۰۰ میلیونه دیناره ارزښت لرونکی کاغذي پیسې خپرې کړي او په خپلو کیسو کې به یوازې ۲۰۰ میلیونه دیناره ارزښت لرونکی سره زر او سپینه زر ساتي. دې ډول کاغذي پیسو ته د اعتماد کاغذي پیسې (فیدوشیري پیپر منی) ویل کیږي. فلزي ذخیرې ته د سره زرو ذخیره یا د سره زرو پوښښ ویل کیږي. په هر حال، هغه هیواد چې د دې شرایطو لاندې پیسې خپروي، په حقیقت کې د سره زرو د معیار (ګولډ سټینډرډ) په اساس عمل کوي.

When issuing money, countries may either adopt the gold and silver standard, or the non-exchangeable paper money. As for the countries which operate the gold and silver standard, they follow two methods of issuing: the metallic money method, i.e. either the single/dual metallic standard or the paper money method. The metallic method is where gold and silver coins are issued by minting pieces of gold or silver to represent various values, but based on one monetary unit to which all the various values of money and goods would be referred. Each piece would be coined to be based on this unit, and these pieces would be circulated as the country’s currency. The paper method used in the countries which operate the gold and silver standard means simply that a country would use paper money i.e. paper currency that can be exchanged to gold and silver upon demand. Two methods can be used in operating such a standard; the first method is when a country makes the paper money represent a certain amount of gold and silver deposited in a specific place as money or bullion. In this case, this amount would have a metallic value equal to the nominal value which the paper money holds and the notes can be exchanged on demand. This is known as intrinsic paper money. As for the second way, this would be used when a country decides that the paper money should represent a document in which the undersigned, promises to pay the bearer on demand a certain amount of money. This paper money would not in this case represent the amount of gold and silver which has a metallic value equal to the issued nominal value; the issuing house, be it a bank or a government treasury, would however maintain a lesser amount of gold and silver than its nominal value, for example, three-quarters of the value, two thirds, one third, a quarter or any other percentage of the nominal value. For instance, a bank or the State’s treasury would issue paper money worth 500 million Dinars and maintain in its safes 200 million Dinars worth of gold and silver only. This type of paper money is known as fiduciary paper money. The metallic reserves are known as gold reserves or gold cover. In any case, a country which issues money under these conditions would in fact be operating the gold standard.

دا څرګندوي چې هغه وسایل چې ذاتي ارزښت لري، یعنې سره زر او سپینه زر، پخپله پیسې دي او هغه بنسټ دی چې پیسې پرې ولاړې دي. په ورته حال کې هر هیواد خپله ځانګړې بڼه، شکل، وزن، ضرب‌خانه او نور ټاکي، ترڅو دا پیسې له نورو پیسو څخه جلا وپیژندل شي. یو هیواد دا هم کولای شي چې د سره زرو او سپینو زرو پر بنسټ ذاتي کاغذي اسعار تایید کړي، چې یا په هیواد کې او یا بهر کې ګرځیدونکي وي، یا یوازې د بهرنیو تبادلو لپاره کارول شي. یو هیواد کولای شي د اعتباري کاغذي پیسو په اړه هم توافق وکړي، چې د خپل اسمي ارزښت د یوې برخې لپاره د سره زرو په پشتوانه ولاړ وي، یعنې د هغه د سره زرو ذخیره د هغه ارزښت څخه کمه وي چې په سره زرو کې لري. دا کاغذونه به ځانګړې بڼه او چاپ ولري، ترڅو د صادرکوونکي هیواد اسعار شي او له نورو اسعارو څخه جلا وپیژندل شي.

This demonstrates that the media which possess an intrinsic power i.e. gold and silver, are in themselves money and are the basis upon which money is based. However each country chooses her own specific method, shape, weight, mint, etc. so that she can distinguish it from other money. A country may also agree on an intrinsic paper currency based on gold and silver either circulating in the country and abroad, or used only in foreign exchanges. A country could also agree upon fiduciary paper money, backed by gold for a certain amount of its nominal value i.e. it would have a gold reserve less than its value in gold. These papers would have a specific shape and print so that they become the currency of the issuing country and so that they are distinguished from other currencies.

د هغو هيوادونو په اړه چې د غیر قابل تبادلې کاغذي پیسو معیار پلي کوي، دوی داسې اسعار خپروي چې د ثابت نرخ سره نه د سرو زرو، نه د سپینو زرو او نه د کوم بل ګران فلز سره تبادله کېږي. له همدې امله هغه ادارې چې دغه اسعار خپروي، په غوښتنه د دې لپاره مکلفه نه ده چې دغه بانکنوټونه په یوې ټاکلې بیې سره سره زر بدل کړي. په دغو هیوادونو کې سره زر هم د نورو توکو په څیر چلند ته ورځي، چې بیه یې د وړاندیز او غوښتنې له مخې وخت په وخت بدلیږي. دغه بانکنوټ د فلزي زیرمې پشت نه لري او نه هم د فلزي پیسو سره تبادله کېږي. دوی یوازې قانوني ارزښت لري، ذاتي ځواک نه لري او نه هم د ذاتي ځواک پر بنسټ ولاړ دي. دوی یوازې هغه واحد بسیې چې د تبادلې د وسیلې په توګه تړاو ترې شوی دی، او دا قانون دی چې دې ته د تبادلې د وسیلې توان ورکوي، چې د هغې په واسطه انسان توکي او خدمات تر لاسه کولی شي. دې ته ځواک د هغه دولت له ځواک څخه راځي چې دا اسعار خپروي او د خپل اسعارو په توګه کاروي.

As for the countries who operate a non-exchangeable paper money standard, they issue bills which are not exchangeable to gold or silver or any precious metal with a fixed rate. Therefore, the institution which issues these bills is not liable to exchange these bank notes for gold at a specific price on demand. Gold in such countries is treated just like any other commodity whose price fluctuates from time to time according to supply and demand. These bank notes are not backed by a metallic reserve, nor are they exchangeable to metallic money. They only hold a legal value and do not possess an intrinsic power, nor do they depend on an intrinsic power. They merely represent a unit that has been agreed upon as a means of circulation, and it is the law that gives it the power to become a means of circulation, with which a person may acquire goods and services. Its power is derived from the power of the State who issues it and who uses it as her currency.

له دې امله، چې پیسې په پورتنیو لارو صادریږي، نو هر هیواد کولی شي په یو داسې شي باندې توافق وکړي چې د ټولنې د توکو او خدماتو اټکل څرګندوي، تر دې شرط لاندې چې دغه شی داسې اخیستونکې ځواک ولري چې د هغه په واسطه یو کس د هغه هیواد څخه توکي او خدمات ترلاسه کولی شي. په همدې ډول، هر هیواد کولی شي داسې پیسې صادرې کړي چې ځانګړی او متمایز ځانتیا ولري، او د ټولنې د توکو او خدماتو د ارزښت اټکل څرګندوي، یعنې داسې پیسې چې د هغې په واسطه هر کس کولی شي د صادرونکي هیواد څخه توکي او خدمات واخلي، د هغه ارزښت سره سم چې دغو پیسو ته ورکول شوی دی. دا صادرونکی هیواد دی چې نورو هیوادونو ته د دې اړ باسي چې د هغه پیسې ومني، ترڅو دغه هیوادونه د هغه څخه توکي او خدمات ترلاسه کړي.

Since money is issued in the above mentioned ways, any country could therefore agree upon something which expresses the society’s estimate of goods and services, as long as this thing has purchasing power with which a person could acquire goods and services from that country. Therefore, any country could issue a currency that has a fixed and a distinguished quality, which expresses the society’s estimation of the value of goods and services i.e. a money with which any person could acquire goods and services in the issuing country, according to the value given to that money. It is the issuing country which forces other countries to recognise her currency so that these countries could acquire from her goods and services.

ایک ملک کو بین الاقوامی مالیاتی فنڈ، عالمی بینک، مرکزی بینک یا کسی دوسرے ادارے پر انحصار کرنے کی ضرورت نہ ہوتی۔ اشیاء اور خدمات حاصل کرنے میں اس یونٹ کی طاقت اتنی ہوتی کہ وہ خود بخود کرنسی بن جاتا، جیسے سونا اور چاندی، یا سونے اور چاندی پر انحصار کے ذریعے، جیسے ذاتی قدر کا کاغذی نوٹ جو اپنی اسمی قیمت سونے اور چاندی میں ظاہر کرتا ہے، یا ایک خاص مقدار میں سونا اور چاندی ذخیرے کے طور پر رکھنے کے ذریعے، جیسا کہ فیدوشری کاغذی نوٹ کا معاملہ ہے۔ یہ اس وجہ سے بھی ہو سکتا ہے کہ وہ قانونی طور پر نافذ شدہ قبولیت کے ساتھ قانونی زر ہو، جس سے انسان اس کے ذریعے اشیاء اور خدمات حاصل کر سکتا ہے، جیسے غیر قابلِ تبادلہ کاغذی نوٹ یعنی بینک نوٹ۔

A country would not need to depend on the International Monetary Fund, the World Bank, a central bank or any other institution. The strength of the unit in obtaining goods and services would be sufficient to turn it into a currency either by itself, such as gold and silver, or by its dependence on gold and silver e.g. intrinsic paper money which represents its nominal value in gold and silver, or through having a certain amount of gold and silver held in reserve, as is the case with fiduciary paper money. This may also be due to it being a legal tender with enforced acceptability which allows a person to acquire with it goods and services, such as the non-exchangeable paper money i.e. the banknote.

پخواني هیوادونه په سره زرو او سپینو زرو معامله کوله، په دې ترتیب چې هر هیواد به د خپلو سرو زرو او سپینو زرو لپاره یوه ټاکلې، ثابته نښه په نظر کې نیوله، ترڅو خپل پیسې د نورو هیوادونو له پیسو بیلې کړي. بیا هر هیواد به د سرو زرو او سپینو زرو تر څنګ، د یوې ټاکلې او ځانګړې نښې سره، کاغذي پیسې هم خپرولې. وروسته هیوادونو په دې خبره توافق وکړ چې کاغذي پیسې خپرې کړي، خو سره د سرو زرو او سپینو زرو ذخیرې ساتي. په دې ترتیب په نړۍ کې درې ډوله پیسې وې: هغه فلزي پیسې چې له سرو زرو او سپینو زرو جوړې شوې وې، هغه ذاتي کاغذي پیسې چې پخپله ارزښت لرلی، او هغه ناشونې اسکناسونه چې نه شو کولای په سرو زرو بدل شي.

Countries in the past used to deal in gold and silver, whereby each country would agree upon a specific fixed character for her gold and silver in order to distinguish her money from other countries’ money. Each country would then issue alongside the gold and silver paper money with a fixed distinguished character. Then the country would agree upon the issuing of paper money while maintaining gold and silver reserves. There was therefore three types of money in the world: metallic money made of gold and silver, intrinsic paper money and non-exchangeable banknotes.

له دویمې نړیوالې جنګ څخه وروسته تر ۱۹۷۱ کاله پورې، ټوله نړۍ دوه اصلي ډوله پیسې کاروله: فلزي پیسې او کاغذي پیسې چې دریو ډولونو لري. په ۱۹۷۱ کال کې وروسته، ټوله نړۍ یوازې د غیر قابل تبادله کاغذي پیسو معیار کارول پیل کړ، یعنې هغه قانوني پیسې چې د منلو الزامي حیثیت لري، تر دې چې امریکا جمهور رئیس نکسن د برېټن ووډز اعلامیه باطله اعلان کړه، او په دې توګه ډالر او سرو زرو ترمنځ اړیکه پرې شوه.

Since the end of the Second World War and until 1971, the whole world used to operate two main types of money, the metallic and the paper money with its three types. However, since 1971 the whole world began operating exclusively the non-exchangeable paper money standard i.e. the legal tender with enforced acceptability, until the U.S. president Nixon declared the Bretton Woods Declaration null and void, thus severing the link between the dollar and gold.