Kirish: Hanafiylar nazarida al-istihsanning al-qiyosga qarshi qo'yilishi
Introduction: The Opposition Of Al-istihsaan To Al-qiyaas In The View Of The Hanafiya
Ko'p narsa Hanafiyalarning "Al-Istihsaan" iborasini qo'llashidan kelib chiqqan bo'lib, bu ibora Al-Qiyaasga zid bo'lgan ma'noni anglatadi. Ular shunday deydilar: "Al-Qiyaas man qilishni (Al-Hazhr) talab qiladi, lekin Al-Istihsaan ruxsat berishni (Ibaahah) talab qiladi." Ular Istihsaanni Al-Qiyaas kabi, uga o'xshash boshqa shar'iy dalilga zid keluvchi shar'iy dalil deb hisoblaganlar.
A lot of what has come in terms of the utilisation of the wording Al-Istihsaan by the Hanafiyah is with the meaning of that which is in opposition to Al-Qiyaas. So they would say: Al-Qiyaas dictates Al-Hazhr (prohibition) but Al-Istihsaan dictates Ibaahah (permissibility). They have made Istihsaan a Daleel Shar’iy that is in opposition to a Daleel Shar’iy like it, represented in Al-Qiyaas.
Ba'zilari Hanafiya mazhabi nuqtai nazaridan istihsan qiyosi zohir (ko'rinib turgan yoki ravshan) bo'lgan har qanday dalilga qarshi keladigan dalilni anglatadi, deb aytganlar.
Some of them said that in the Hanafiyah view Al-Istihsaan represents every Daleel that is contrary to the Qiyaas Azh-Zhaahir (what is apparent or evident).
Hanafiyya Al-Istihsaan ni ikki turga bo'ladilar:
The Hanafiyah divide Al-Istihsaan into two categories:
1 - Istihsaan Al-Qiyaas. 2 - Istihsaan, sababli bo‘ladigan Qiyosning boshqa dalillar, masalan, Sunnat va Ijmo‘ga zid kelishi natijasida yuzaga keladigan istihsaandir. Aynan shu toifa bizning o‘rganish mavzumizni tashkil etadi.
1 - Istihsaan Al-Qiyaas. 2 - The Istihsaan caused by the opposition of Qiyaas to other evidences like the Sunnah and Ijmaa’. It is this category that represents the subject area of our study.