Mukallafning ahliyati va uning to‘siqlari
The Competency Of The Mukallaf And Its Impediments
Yuqorida at-Taklif shartlari uch narsa ekani aytib o'tilgan: al-Bulug', al-Qudra va al-'Aql. Endi ahliyat (layoqat yoki qobiliyat) masalasini, uning turlarini va uning to'siqlari yoki oldini oluvchi holatlarini qisqacha ko'rib chiqamiz.
It has been mentioned that the Shuroot of At-Takleef are three: Al-Buloogh, Al-Qudrah and Al-‘Aql. We will now examine the subject of the Ahliyah (competence or qualification) and its categories and its obstacles or preventative matters in summary:
Al-Ahliyah (yaroqlilik):
Al-Ahliyah (suitability):
"Al-ahliyyah" lug'atda: as-salohiyat (yaroqlilik, munosiblik) ma'nosini bildiradi, shuning uchun aytiladi: "Bu odam falon sohada ishlashga ahl (yaroqli, munosib)dir", agar u shu soha uchun solih (yaroqli) bo'lsa.
Al-Ahliyah linguistically means: As-Salaahiyah (suitability, appropriateness) and so it is said: The man is Ahl (suitable/appropriate) to work in such and such a field, in the case where he was Saalih (suitable) for it.
Al-Ahliyah ta'rifi (Usuliylar istilohida): U insonning o'ziga yuklatilgan narsaga, ya'ni amalni bajarishga yoki unga yuklatilgan yoxud uning zimmasidagi huquqlarga (ya'ni, layoqatga) nisbatan yaroqliligi yoki mosligini bildiradi.
Al-Ahliyah according to the Istilaah of the Usooliyeen: It represents the aptness or suitability of the human in respect to that which is assigned to him in terms of performance or what is assigned to him or upon him in terms of Huqooq (rights) (i.e. competence).