Al-Hasan al-Basriy ning qiyos (analogiya) va nusus (matnlar) munosabatidagi fikri
The opinion of Al Hasan Al Basriy in relation to AlQiyaas and the Nusoos (texts)
1) Agar qiyos qat'iy matnga asoslangan bo'lsa va matnning illati sarahatan yoki dalolatan (aniq yoki yashirin ma'noda) belgilangan bo'lsa, bunday holda qiyos zanniy xabari vohid ustidan ustunlik qiladi. 2) Agar qiyos zanniy asl (manba)ga tayangan bo'lsa va illat istinbot (xulosa chiqarish) yo'li bilan belgilangan bo'lsa, bunday holda xabari vohid qiyos ustidan ustunlik qiladi.
1) If the Qiyaas is based upon a Qat’iy text and the ‘Illah of the text is Saraahatan or Dalaalatan (explicit or implicit) then in this case the Qiyaas will take precedence over the Khabar Al-Aahaad AzhZhanniy. 2) If the Qiyaas depended upon a Zhanniy Asl (origin) and the ‘Illah was established through Istinbaat (deduction), then in this case the Khabar Al-Aahaad takes precedence over the Qiyaas.
3) Qiyos zanniy matn bilan sobit bo‘lgan va qiyos illati ham zanniy bo‘lgan holatga kelsak: Xabari Ahad bilan qiyos o‘rtasida ziddiyat yoki qarama-qarshilik yuzaga kelib, ulardan birini ikkinchisidan ustun qilish imkoni bo‘lmasa, bu borada uning qarashiga ko‘ra ulamolar Xabari Ahadni qiyosdan ustun qo‘yish borasida ijmo qilganlar.