Vojib (majburiy) amallarning turlari mukallafga (ya'ni, unga yuklatilgan majburiyatni bajarishi lozim bo'lgan shaxsga) nisbatan e'tiborga olinganda
The Aqsaam (categories) Of The Waajib In Relation To The Consideration Of Who Is Mukallaf (i.e. Who Has Been Charged To Undertake The Obligation)
1 – Vojib ‘aayniy yoki “Farz ‘ayn” Bu Shoriy' tomonidan har bir mukallafdan talab qilingan ish bo'lib, uni ba'zilarining bajarishi bilan boshqalarining bajarmasligi yetarli bo'lmaydi. Bunga namoz, ro'za, shartnomalarga vafo qilish va zakot misol bo'ladi. Shu sababli, ushbu amalni tark etgan kishi gunohkor bo'ladi va boshqa birovning uni bajarishi unda gunohni ketkazmaydi.
1 – Waajib ‘Ainiy or “Fard ‘Ain” This is what the Shaari’ has requested to be done from every Mukallaf and it is not sufficient for some to do it whilst others do not. Examples of this include the Salaah, the Sawm, being faithful to contracts and the Zakaah. The one who leaves the action is therefore sinful and another person’s undertaking of it does not remove that sin from him.
2 – Vojib ʿAla al-Kifoya:
2 – Waajib ‘Alaa Al-Kifaayah:
Shoriy (Qonun chiqaruvchi) bu narsani mukallaflar jamoasi (hammasi emas) tomonidan bajarilishini talab qilgan. Agar ulardan ba’zilari uni bajarsa, u (vojib) qolganlardan soqit bo‘ladi va ularga gunoh yo‘q. Aksincha, kifoya darajasidagi vojib bajarilmasa, hammasi gunohkor bo‘ladi. Bunga misollar: jihod, sud ishi, Islom davlatini barpo etish uchun Islom da’vatini yetkazish, Ummat ehtiyoj sezadigan sanoat va fanlar yoki bilim sohalarini rivojlantirish, dushmanni qo‘rqitish uchun zarur kuchni tayyorlash, shuningdek, o‘liklarga janoza o‘qish va ularni dafn etish.
This is what the Shaari’ (Legislator) has requested to be undertaken by a Jamaa’ah (collective) of the Mukallafeen (and not all of them). If or when some have undertaken it, then it (the obligation) falls from the rest and there is no sin upon them. Rather, all are sinful if the Waajib upon the Kifaayah (sufficiency) is not met. Examples of this include Al-Jihaad, judiciary, carrying the Islamic Da’wah to establish the Islamic State, generating industries and sciences or areas of knowledge that the Ummah is in need of, preparing the necessary force to strike fear into the enemy and praying over the dead and burying them.