بدون اینکه نیازی به شنیدن صدای تو باشد، من می‌توانم بهتر از آنچه تو خودت دربارهٔ خودت می‌گویی، دربارهٔ تو سخن بگویم. نیازی به شنیدن صدای تو نیست. فقط درباره‌ی دردت بگو. می‌خواهم داستانت را بدانم. و سپس من آن را برایت به شیوه‌ای تازه بازگو خواهم کرد. آن را برایت چنان بازخواهم گفت که دیگر از آنِ من شده باشد، مالِ خودم. با بازنویسیِ تو، خودم را از نو می‌نویسم. من همچنان نویسنده‌ام، صاحب‌اختیارم. من همچنان استعمارگرم، سوژه‌ی سخن‌گو، و تو اکنون در مرکز گفتار من قرار داری. (هوکس ۱۹۹۰: ۲۴۳)

No need to hear your voice when I can talk about you better than you can speak about yourself. No need to hear your voice. Only tell me about your pain. I want to know your story. And then I will tell it back to you in a new way. Tell it back to you in such a way that it has become mine, my own. Re-writing you I write myself anew. I am still author, authority. I am still colonizer the speaking subject and you are now at the center of my talk. (Hooks 1990: 243)

تاریخ و حافظهٔ جمعی اغلب بافتهای از روایتهایی است که نخبگان اجتماعی میبافند، بیآنکه به صدای مردم عادی توجهی شود و بازنمایی ستمدیدگان، مستعمرهشدگان، بومیان و حاشیهنشینان به حساب آورده شود.

History and collective memory are often a tapestry of stories woven by social elites, with disregard for the voices of ordinary people and selfrepresentation of the oppressed, colonised, indigenous and marginalised.

بسیاری از تاریخ‌های فلسطین به قلم نخبگان قدرتمند و کسانی نوشته شده‌اند که در خدمت فاتحان و استعمارگران بوده‌اند. با این حال، امروزه سه نوع نوشته درباره‌ی فلسطین وجود دارد که از سه سنت متمایز تأثیر پذیرفته‌اند:

Much of the histories of Palestine are written by powerful elites and those who are in the service of conquerors and colonisers. However, today there are three types of writings on Palestine influenced by three distinct traditions:

(۱) جغرافیای کتاب‌مقدسی و نوشته‌های استعماری‌ـ‌شهرک‌نشینانه‌ی اسرائیلی؛ (۲)

(1) scriptural geography and Israeli settler-colonialist writings; (2)

گفتمان‌های «تاریخ‌های نوین» اسرائیل که در آن‌ها تاریخ هزاران‌ساله‌ی فلسطین صرفاً به‌عنوان پیوستی بر اسرائیل مدرن در نظر گرفته می‌شود؛ و (۳)

the discourses of the ‘New Histories’ of Israel in which the millennia-long history of Palestine is treated as a mere appendix to modern Israel; and (3)

این کتاب در دستهٔ سوم آثار قرار می‌گیرد: پژوهش‌های بومی و ضداستعماری که از تاریخ مردمی فلسطین، «تاریخ از پایین»، مطالعات فرودستان، بازنمایی خودِ بومیان و نوشته‌های کلاسیک ادوارد سعید و فرانتس فانون درباره‌ی استعمارگر و استعمارشده الهام گرفته‌اند. این اثر بر آن است که به فلسطین و فلسطینیان صدا بدهد و به فلسطین اجازه دهد خودش سخن بگوید. دو گفتمان دیگر در این کتاب به چالش کشیده می‌شوند:

indigenous and decolonisation scholarship informed by a people’s history of Palestine, ‘history from below’, subaltern studies, indigenous selfrepresentation and the classical writings of Edward Said and Frantz Fanon on the coloniser and colonised. This work comes under the third category of writings. It prioritises giving Palestine and the Palestinians a voice and allowing Palestine to speak for itself. The other two discourses are challenged in this book:

• نوشته‌های شرق‌شناسانه، کتاب‌مقدس‌پژوهانه و استعماری: این ادبیات تاریخی و حافظهٔ جمعی عمدتاً توسط جغرافیای کتاب‌مقدس غربی یا صهیونیستی اسرائیلی و به نمایندگی از نخبگان قدرتمند اجتماعی تولید و منتشر شده و کمترین توجهی به کارگزاری و صداهای بومی فلسطینی نداشته است. افزون بر این، با پنهان کردن تاریخ این سرزمین، رویکردهای تاریخی به فلسطین اغلب از طریق گاه‌شمارِی امپراتوری‌ها و از طریق فتوحات امپریالیستی یا گاه‌شمارِی سلسله‌ای (رومی، عثمانی، بریتانیایی و مانند آن) و «از بیرون» ساخته می‌شوند. میل بسیار کمی میان مورخان، که اغلب به تأمین مالی از سوی نخبگان قدرتمند وابسته‌اند، وجود دارد تا صدای فلسطین را «از درون» ثبت کنند، مستقل از افسانه‌های کتاب‌مقدس یا تصاحب امپریالیستی، یا به‌عنوان سرزمینی که کارگزاری خود را دارد و سرنوشت خود را شکل می‌دهد.

• Orientalist, biblicist and colonialist writings: this literature of history/ collective memory has been largely produced and circulated by Western or Israeli Zionist biblical geography on behalf of powerful social elites, with little regard for the autochthonous Palestinian agency and voices. Furthermore, obscuring the history of the country, historical approaches to Palestine are often constructed through the chronologies of empires and through imperial conquest or dynastic chronologies (Roman, Ottoman, British and so forth) and ‘from without’. There is very little appetite among historians, often dependent on funding by powerful elites, to record the voice of Palestine ‘from within’, independent of biblical myth-narratives or imperial possession, or as having its own agency and shaping its own destiny.

• تاریخ‌های نوین «اسرائیل»: استعمارگر صهیونیستِ لیبرال غالباً کوشیده است «استعمار شهرک‌نشینی» را با «دموکراسی» درهم آمیزد – دو پروژهٔ متناقض – و این گرایش در دهه‌های اخیر به پیدایش «تاریخ‌های نوین» اسرائیل کمک کرده است. این تاریخ‌های نوین نیز از سوی صنعت پرهزینه‌ای که «روند صلح» نام گرفته حمایت مالی شده‌اند؛ صنعتی که «نخبگان دانشگاهی» تازه‌ای پدید آورده که بیشتر از همان طبقات اجتماعی قدرتمند برخاسته‌اند، و گفتمان‌هایی را بازبسته‌بندی کرده که کوشیده‌اند فلسطین را زیر عنوان «اسرائیل–فلسطین» حل کنند و تاریخ هزاران‌سالهٔ این سرزمین را پنهان سازند. یکی از آشکارترین جنبه‌های این صنعت صلحِ نوینِ «اسرائیل–فلسطین» را باید در همان واژهٔ بسیار خط‌تیره‌دار «اسرائیل–فلسطین» جست‌وجو کرد، که در آن اسرائیل به‌عنوان هستهٔ اصلی (نخستین) نهاد سیاسی ساخته می‌شود و فلسطین به‌عنوان ضمیمه‌ای (دوم، حاشیه‌ای، زیردست) برای اسرائیل. این تاریخ‌های نوین اسرائیل برای مدیریت خرد جزئیات اثر استعمار شهرک‌نشینیِ جاری در فلسطین طراحی شده‌اند، نه برای به چالش کشیدن آن. این بی‌زمانی آنگاه نیز به کار گرفته می‌شود که کل اثر بر فلسطینِ عثمانی (۱۵۱۶–۱۹۱۷) یا فلسطینِ تحت قیمومیت پیش از پیدایش دولت اسرائیل متمرکز است. خود اسرائیل در سال ۱۹۴۸ با پاک‌سازی قومی مردم بومی فلسطین پدید آمد و بر ویرانه‌های یک کشور بنا شد. آثاری که دربارهٔ تاریخ فلسطینِ عثمانی یا تحت قیمومیت منتشر می‌شوند، اکنون اغلب به‌عنوان «تاریخ‌های نوین» یا «دیدگاه‌های نو» دربارهٔ اسرائیل عرضه می‌شوند، بی‌آنکه استعمارگران لیبرالِ این تاریخ‌های نوین زحمت توضیح دهند که چرا کشوری تازه (اسرائیل) که در ۱۹۴۸ پدید آمده، باید پیش از نام سرزمینی (فلسطین) بیاید که هزاران سال وجود داشته است. تاریخ‌های نوین صهیونیستیِ اسرائیل غالباً ادعا می‌کنند که «از طرف» همه سخن می‌گویند و همه را «نمایندگی» می‌کنند، در حالی که نادیده می‌گیرند که عدم تقارن قدرت و تجربه‌های «مستعمره» (فلسطین) با تجربه‌های «استعمارگر» (اسرائیل) از بنیاد متفاوت است. در مقاله‌ای مشهور در سال ۱۹۹۸ در وب‌سایت الأهرام با عنوان «تاریخ نو، ایده‌های کهن»، ادوارد سعید که اکنون درگذشته است، روایت‌های نوین صهیونیستی از تاریخ اسرائیل را به چالش کشید. این روایت‌ها می‌کوشند میان «اسرائیل» و «فلسطین» تقارنی مصنوعی بسازند و در ظاهر، «شکاف روایی» میان استعمارگر (اسرائیل) و استعمارشده (فلسطین) را پر کنند. اما در عمل، تاریخ‌های نوین اسرائیل در پی بازنمایی فلسطین و سخن گفتن به‌جای فلسطینی‌ها هستند، نه آنکه به مردم بومی فلسطین اجازه دهند خودشان سخن بگویند.

• The New Histories of ‘Israel’: the Zionist liberal coloniser has often sought to combine ‘settler-colonisation’ with ‘democracy’ – two contradictory projects – and this tendency has in recent decades contributed to the emergence of the ‘New Histories’ of Israel. These new histories have also been backed by the generously funded ‘peace process’ industry – an industry which has spawned ‘new’ academic elites, drawn for the most part from the same powerful social classes, and repackaged discourses which have sought to subsume Palestine and obscure its millennia-long history of the country under the rubric of ‘Israel-Palestine’. One of the most revealing aspects of this new peace industry of ‘Israel-Palestine’ is found in the much-hyphenated ‘Israel-Palestine’, with Israel constructed as a core (primary) political entity and Palestine as a (secondary, marginalised, subordinate) appendage to Israel. These New Histories of Israel are designed to micro-manage, rather than challenge, the impact of ongoing settler-colonialism in Palestine. This anachronism is deployed even when the entire work focuses on Ottoman Palestine (1516‒1917) or Mandatory Palestine before the State of Israel came into existence. Israel itself was created in 1948 by ethnic cleansing the indigenous people of Palestine and founded on the ruins of a country. Works published on the history of Ottoman or Mandatory Palestine are often now packaged as ‘New Histories’ or ‘New Perspectives’ on Israel, without the liberal colonisers of these New Histories of Israel bothering to explain why a new state (Israel), which was created in 1948, should come before the name of a country (Palestine) which has existed for millennia. The Zionist New Histories of Israel often claim to ‘speak for’ and ‘represent’ everyone, while ignoring that the asymmetry of power and experiences of ‘colonised’ (Palestine) are fundamentally different from the experiences of the ‘coloniser’ (Israel). In a famous 1998 article in Al-Ahram online, entitled: ‘New History, Old Ideas’,5 the late Edward Said challenged the Zionist ‘New Histories’ of Israel, which seek to create artificial symmetry between ‘Israel’ and ‘Palestine’ and, on the face of it, bridge the ‘narrative gap’ between the coloniser (Israel) and colonised (Palestine). In effect, however, the New Histories of Israel seek to represent Palestine and speak for the Palestinians, rather than allowing the indigenous people of Palestine to speak for themselves.

در کتاب مهم او با عنوان «اختراع اسرائیل باستان: خاموش‌سازی تاریخ فلسطین» (۱۹۹۶)، کیث ویتلام نشان می‌دهد که اصطلاح «اسرائیل باستان» چگونه به‌عنوان یک دگم دینی و غیرتاریخی ساخته شد. او مشکلات رشته مطالعات کتاب مقدس در دوران مدرن را به مسئله فلسطین پیوند می‌دهد و پیامدهای سیاسی اصطلاح‌شناسی مطالعات کتاب مقدس را که برای توصیف این منطقه برگزیده شده، بررسی می‌کند. ویتلام نشان می‌دهد که چگونه نامگذاری این سرزمین مفهوم کنترل و تصرف را در خود داشته است؛ و اینکه چگونه اصطلاح دینی «سرزمین اسرائیل» ــ یک جعل ادبی‌دینی متأخر که با هیچ دوره خاصی از تاریخ واقعی این سرزمین ارتباط ندارد ــ در هم در پژوهش‌های غربی و هم در پژوهش‌های اسرائیلی معنایی سیاسی و سکولار یافته است. او همچنین استدلال می‌کند که در مطالعات کتاب مقدس غربی و اسرائیلی، اصطلاح فلسطین هیچ معنای ذاتی و هیچ تاریخ مستقلی ندارد، بلکه زمینه‌ای برای تاریخ اسرائیل فراهم می‌کند. همراه با این فقدان تاریخ، غیبت ساکنان بومی فلسطینی این سرزمین نیز وجود دارد. تاریخ فلسطین و ساکنان آن به‌طور کلی در پی جستجو و دغدغه «اسرائیل باستان» حل شده و خاموش می‌شود (ویتلام ۱۹۹۶: ۴۰‒۴۵).

In his seminal work The Invention of Ancient Israel: The Silencing of Palestinian History, Keith Whitelam (1996) shows how the term ‘ancient Israel’ was invented as ahistorical religious dogma. He links the problems of the modern biblical discipline to the Palestine question and examines the political implications of the terminology of biblical scholarship chosen to represent this area. Whitelam shows how the naming of the land implied control and possession; how the religious term ‘the land of Israel’ – a late religio-literary fiction that does not relate to any particular period in the actual history of the land – has been invested with secular political meaning in both Western and Israeli scholarship. He also argues that in Western and Israeli biblical scholarship the term Palestine has no intrinsic meaning of its own, no history of its own; but provides a background for the history of Israel. Commensurate with this lack of history is also the absence of the indigenous Palestinian inhabitants of the land. The history of Palestine and its inhabitants in general is subsumed and silenced by the concern with, and the search for, ‘ancient Israel’ (Whitelam 1996: 40‒45).

با الهام از آثار ادوارد سعید، «شرق‌شناسی» (۱۹۷۸) و «مسئلهٔ فلسطین» (۱۹۸۰)، ویتلام با قدرت استدلال می‌کند که شرق‌شناسی کتاب‌مقدسی ویژهٔ فلسطین بخشی از گفتمان و بازنمایی سلطه‌گرانهٔ شرق‌شناسانه در غرب بوده و امتدادی از آن به شمار می‌رود، و این گفتمان بدون در نظر گرفتن هیچ «سوژهٔ شرقی» نوشته شده است.

Inspired by the works of Edward Said, Orientalism (1978) and The Question of Palestine (1980), Whitelam argues powerfully that specific Palestine-focused biblical Orientalism have been part of and an extension of the hegemonic Orientalist discourse and representation in the West, which has been written without any ‘Oriental’ subject in view.

برای هم سعید و هم ویتلام، در این گفتمان شرق‌شناسانه‌–کتاب‌مقدسی، فرهنگ‌های محلی فلسطین و مردم فلسطین چنان نشان داده می‌شدند که توانایی کنش جمعی یا حافظه جمعی نداشتند. ویتلام استدلال‌های سعید را بیشتر می‌پروراند و نشان می‌دهد که تاریخ فلسطین باستان توسط گفتمان مطالعات کتاب‌مقدس، که دستور کار خاص خود را دارد، نادیده گرفته و خاموش شده است.

For both Said and Whitelam, in this Orientalist‒biblical discourse the local cultures of Palestine and Palestinians were presented as incapable of unified action or collective memory. Whitelam develops Said’s arguments further, showing that the history of ancient Palestine has been ignored and silenced by the discourse of biblical studies, which has its own agenda:

«غربی تحقیق نے قدیم اسرائیل کو ایجاد کیا ہے اور فلسطینی تاریخ کو خاموش کر دیا ہے» (Whitelam 1996: 1, 3)۔ ویتلام اصرار کرتا ہے کہ قدیم فلسطین کی اپنی ایک تاریخ ہے، اور اسے رومانوی بائبلی استشراق اور کتابی جغرافیے کی گرفت سے آزاد کیا جانا چاہیے۔

‘Western scholarship has invented ancient Israel and silenced Palestinian history’ (Whitelam 1996: 1, 3). Ancient Palestine, Whitelam insists, has a history of its own, and needs to be freed from the grasp of romantic biblical Orientalism and scriptural geography:

مسئلهٔ تاریخ فلسطین در مطالعات کتاب مقدس ناگفته باقی مانده است؛ مسئلهای که در سایهٔ ساختن «اسرائیل باستان» بر الگوی دولت-ملت اروپایی خاموش شده است. تنها پس از آنکه پیامدهای این ساختگی را آشکار کنیم، تاریخ فلسطین از قیدوبندهای مطالعات کتاب مقدس و گفتمانی که آن را شکل داده است، رها خواهد شد.

The problem of Palestinian history has remained unspoken within biblical studies, silenced by the invention of ancient Israel in the image of the European nation state. Only after we have exposed the implications of this invention will Palestinian history be freed from the constraints of biblical studies and the discourse that has shaped it.

(Whitelam 1996: 36)

(Whitelam 1996: 36)

همان‌طور که در ادامه خواهیم دید، شرق‌شناسیِ رمانتیکِ مدرنِ کتاب‌مقدسی و بازگرایی پروتестانتی (Restorationism) از جمله محرک‌های ایدئولوژیک بودند که از صهیونیسم در غرب حمایت کردند و از تأسیس دولت اسرائیل پشتیبانی نمودند.

As we shall see below, modern romantic biblical Orientalism and Protestant Restorationism were two of the ideological catalysts for supporting Zionism in the West and for backing the creation of the Israeli state.

این‌که شرق‌شناسیِ کتاب‌مقدس‌محورِ ویژه‌ی فلسطین منجر به ساختنِ این افسانه‌ی مخرب شد که فلسطین «سرزمینی بدون مردم برای مردمی بدون سرزمین» است، و این‌که توسعه‌ی طولانیِ صهیونیسمِ مسیحی زمینه‌ی مفهومی از فلسطینِ بدون فلسطینی‌ها را فراهم آورد (کامل ۲۰۱۴:

Specific Palestine-focused biblical Orientalism also led to the concoction of the pernicious myth that Palestine was ‘a land without people for a people without land’ and the long development of Christian Zionism laid the foundation for a concept of Palestine without Palestinians (Kamel 2014:

1‒15، 2015؛ مسلحه 1997). در دوران مدرن، نویسندگان اروپایی مفهوم terra nullius را برای فتوحات سرزمینی و استعماری به کار گرفتند. انواع این مضمون، یعنی اینکه فلسطین سرزمین بی‌صاحب است، در فرهنگ یهودی شهرک‌نشین صهیونیستی رواج یافت (ولف 2006: 391؛ مسلحه 1992، 1997).

1‒15, 2015; Masalha 1997). In the modern period, European writers adopted the terra nullius concept for territorial and colonial conquests. Variants on the theme of Palestine being terra nullius were popularised in Zionist Jewish settler culture (Wolfe 2006: 391; Masalha 1992, 1997).

در فلسطین، تعدد ادیان و چندخدایی دست در دست یکدیگر پیش می‌رفتند و برای هزاره‌ها این سرزمین یک نظام سیاسی چنددینی/چندخدایی بود. کثرت ادیان و فرهنگ‌ها در فلسطین یکی از برجسته‌ترین و مشخصه‌ترین ویژگی‌های آن است. این تنوع ایمانی در این سرزمین و نقش فلسطین (و عربستان) به عنوان زادگاه سه سنت توحیدی، موضوع اصلی این اثر است؛ اثری که استدلال می‌کند که تکثرگرایی دینی همواره در قلب هویت کثرت‌گرای فلسطین بوده است، و این پیش از پیدایش توحید نیز صادق بوده است.

In Palestine multifaith and polytheism went hand in hand and for millennia the country was a multifaith/polytheistic polity; the multitude of religions and cultures in Palestine is one of its most striking and characteristic features. This multitude of faiths in the country and the role of Palestine (and Arabia) as the birthplace of the three monotheistic traditions is a major topic of this work, which argues that religious pluralism has always been at the heart of the pluralist identity of Palestine, well before monotheism.

در قرن پنجم پیش از میلاد، هرودوت نخستین مورخی بود که به شیوه‌ای زنده کشوری چندمذهبی را توصیف کرد که از نظر جغرافیایی در موقعیتی طبیعی قرار داشت.

Writing in the 5th century BC, Herodotus was the first historian to describe vividly a multifaith country located naturally (geographically)

بین فینیقیه و مصر، و برای اشاره به یک منطقه جغرافیایی، او آن را Palaistinê (Παλαιστίνη) نامید که بزرگتر از فلیستیه باستانی بود. او همچنین گزارش داد که فلسطین عمیقاً چندخدایی بود. امروزه یافته‌های باستان‌شناسی، از جمله کاوش‌های باستان‌شناختی اخیر در فلیستیه، که در شیوه‌ای که تاریخ و میراث باستانی فلسطین در دانشگاه‌ها و مدارس غربی فهمیده و آموزش داده می‌شود نقش محوری دارند، گزارش هرودوت از فلسطین چندخدایی را تأیید می‌کنند و روایت‌های بزرگ عهد عتیق را رد می‌کنند. در واقع، یکتاپرستی به تدریج (نه به شکلی انقلابی) از طریق یک راهبرد مرکزگرایانه در بازنمایی، از چندخدایی (خدایان بت‌پرستانه متعدد) به یگانه‌پرستی صرف (تک‌خدایی‌گرایی)، و از «یک‌خدایی در چندخدایی» (خدای خدایان بت‌پرستانه) به یکتاپرستی محض تکامل یافت که بر یک خدا و یک مرجع اقتدار تمرکز داشت، و این امر در سده‌های آغازین قرون وسطی تحت اسلام رخ داد.

between Phoenicia and Egypt, and to denote a geographical region he called Palaistinê (Παλαιστίνη) which was larger than ancient Philistia. He also reported that Palestine was deeply polytheistic. Today the findings of archaeology, including recent archaeological excavations in Philistia, which are central to the ways in which the ancient history and heritage of Palestine are understood and taught in Western universities and schools, confirm Herodotus’ account of polytheistic Palestine and contradict the grand narratives of the Old Testament. In fact monotheism evolved gradually (not in a revolutionary fashion) through a centring strategy of representation from polytheism (many pagan gods) to monolatrism,6 and from ‘mono-polytheism’ (pagan ‘God of gods’) to strict monotheism, focusing on one God and one authority, under Islam in the early Middle Ages.