ما در آنجا [در فلسطین] سرزمینی داریم سرشار از حاصلخیزی و غنی از تاریخ، اما تقریباً بدون ساکن – کشوری بی‌مردم، و نگاه کنید! مردمی بی‌کشور که در سراسر جهان پراکنده‌اند. (لرد شفتسبری، رئیس صندوق کاوش فلسطین، Palestine Exploration Fund، گزارش فصلی سال ۱۸۷۵، لندن، ۱۸۷۵، ص ۱۱۶)

We have there [in Palestine] a land teeming with fertility and rich in history, but almost without an inhabitant – a country without a people, and look! Scattered over the world, a people without a country. (Lord Shaftesbury, Chairman of the Palestine Exploration Fund, Palestine Exploration Fund, Quarterly Statement for 1875, London, 1875, p. 116)

در قلب احیاگری «صلح‌آمیز» صلیبی ویکتوریایی در قرن نوزدهم و گشوده شدن موفقیت‌آمیز «سرزمین مقدس» به روی نفوذ ژئوپلیتیک و فرهنگی-مذهبی اروپا، صندوق کاوش فلسطین بریتانیا و «نقشه‌برداری نظامی فلسطین غربی» میان سال‌های ۱۸۷۱ تا ۱۸۷۷ قرار داشت. پیشرفت‌های علمی و فناورانه‌ی بریتانیا در نقشه‌نگاری و نقشه‌برداری کadastral به‌طور کامل در خدمت امپراتوری و توسعه‌طلبی امپریالیستی در خاورمیانه به کار گرفته شد.

Central to the Victorian ‘peaceful’ Crusader revivalism of the 19th century and the successful opening of the ‘Holy Land’ to Europe’s geo-political and cultural-religious penetration was the British Palestine Exploration Fund and ‘Ordnance Survey of Western Palestine’ between 1871 and 1877. British scientific and technological advances in cartography and cadastral mapping were fully harnessed for empire and imperial expansionism in the Middle East.

Ordnance Survey (OS) نقشه‌برداری ملی بریتانیا است و یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نقشه در جهان به شمار می‌رود. نام این سازمان دولتی بریتانیا نشان‌دهنده هدف‌های اولیه نظامی و راهبردی آن است، و خاستگاه‌هایش به نقشه‌برداری اسکاتلند پس از شورش یعقوبیان در سال ۱۷۴۵ و نبود نقشه‌های نظامی و آگاهی دقیق از ارتفاعات اسکاتلند بازمی‌گردد. انگلیسی‌ها نخستین کسانی نبودند که نقشه‌برداری ابزاری و راهبردی از فلسطین را انجام دادند. نخستین نقشه‌های مدرن فلسطین، که بر پایه‌ی نقشه‌برداری ابزاری و با پیشرفته‌ترین ابزارهای علمی آن زمان تهیه شده بودند، پیش‌تر به دست سرهنگ پیر ژاکوتن، نقشه‌بردار فرانسوی و مدیر سپاه نقشه‌برداری نظامی فرانسه در جریان لشکرکشی ناپلئون به مصر و فلسطین، ساخته شده بود. او در سال ۱۷۹۹ و به فرمان ناپلئون، ده‌ها نقشه‌ی محرمانه از مصر، صحرای سینا و فلسطین تهیه کرد. شش نقشه از آن‌ها بخش‌هایی از فلسطین را نشان می‌دهند، به‌ویژه بخش‌هایی از این سرزمین را که ارتش ناپلئون در فاصله‌ی فوریه تا ژوئن ۱۷۹۹ از آن‌ها گذشت. ژاکوتن پس از بازگشت به فرانسه به کار بر روی این نقشه‌ها ادامه داد و سرانجام در سال ۱۸۲۶ منتشر شدند و به «اطلس ژاکوتن» شهرت یافتند. او فلسطین را به فرانسوی و عربی «فلسطین یا سرزمین مقدس» / «سرزمین قدس» (فلسطین أو أرض قدس) نامگذاری کرده بود (همچنین نک: خطیب ۲۰۰۳؛ کارمون ۱۹۶۰: ۱۵۵–۱۷۳، ۲۴۴–۲۵۳).

Ordnance Survey (OS) is the national mapping agency of Britain and is one of the largest producers of maps in the world. The British official agency’s name indicates its original military and strategic purposes and its origins go back to the mapping of Scotland in the aftermath of the Jacobite uprising of 1745 and the absence of military maps and detailed knowledge of the Scottish Highlands. The British were not the first to conduct instrumental strategic mapping of Palestine. The first modern maps of Palestine, based on an instrumental survey and using the most developed scientific instruments of the time, had already been produced by Colonel Pierre Jacotin, a French map-maker and Director of the French Survey Military Corps during Napoleon’s expedition in Egypt and Palestine, who in 1799, on Napoleon’s orders, prepared dozens of secret maps of Egypt, Sinai and Palestine. Six of those maps show parts of Palestine, especially the parts of the country through which Napoleon’s army marched in February to June 1799. Jacotin continued to work on these maps after he returned to France and they were eventually published in 1826, and became widely known as the ‘Jacotin Atlas’, labelling Palestine in French and Arabic as ‘Palestine or Holy Land’/‘land of al-Quds’ فلسطين أو أرض قدس) ) (also Khatib 2003; Karmon 1960: 155–173, 244–253).

این نقشه‌برداری فرانسوی از فلسطین، پژواکی قوی نیز در تأسیس و نامگذاری استان خودمختار اداری القدس، یعنی «متصرفیة القدس الشریف»، توسط عثمانی‌ها پنجاه سال بعد، در سال ۱۸۷۲ خواهد داشت (نگاه کنید به صص ۲۵۹-۲۶۰). «نقشه ژاکوتین از فلسطین» که در جریان لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ نقشه‌برداری شد، بعدها نیز توسط صندوق کاوش فلسطین منتشر گردید (Kallner 1944). جاه‌طلبی‌های استعماری بریتانیا در فلسطین اواخر قرن نوزدهم و فقدان نقشه‌های نظامی دقیق بریتانیایی از این منطقه، دو عامل کلیدی پشت تشکیل «صندوق کاوش فلسطین بریتانیا» و «نقشه‌برداری ارتش بریتانیا از فلسطین غربی» در دهه ۱۸۷۰ بودند.

This cartographer representation of Palestine by the French would also find strong echoes in the establishment and naming of the autonomous administrative province of al-Quds: متصرفية القدس الشريف (Mutasarrifate of Noble Jerusalem) by the Ottomans fifty years later, in 1872 (see pp. 259-260). The ‘Jacotin Map of Palestine’, surveyed during Napoleon’s campaign in 1799, was also later published by the Palestine Exploration Fund (Kallner 1944). British colonial ambitions in late 19th century Palestine and the lack of detailed British military maps of the area were two of the key factors behind the formation of the British Palestine Exploration Fund and ‘British Ordnance Survey of Western Palestine’ in the 1870s.

همان‌طور که در فصل دهم خواهیم دید، طرح‌های نام‌گذاری جغرافیایی اسرائیل در دوره پس از ۱۹۴۸ بر پایه فعالیت‌های عربی‌زداینی جیمز فین و کاوش‌های کتاب‌مقدسی دهه ۱۸۷۰ توسط اعضای صندوق اکتشاف فلسطین بنا شد؛ کاوش‌هایی که کار آن‌ها، نام‌ها و مکان‌ها در عهد عتیق و عهد جدید و آپوکریفا: با شناسایی‌های امروزی آن‌ها (گردآوری جورج آرمسترانگ؛ ویراسته سر چارلز و. ویلسون و میجر س. ر.

As we shall see in chapter ten, the Israeli toponymic projects in the post-1948 period had their foundations in the de-Arabisation activities of James Finn and the biblical explorations in the 1870s by members of the Palestine Exploration Fund whose work, Names and Places in the Old and New Testament and Apocrypha: with their modern identifications (compiled by George Armstrong; revised by Sir Charles W. Wilson and Major C. R.

...کُنْدَر ۱۸۸۹)، در پروژه‌های نام‌گذاری مکانی استعماری بریتانیا در فلسطین در اواخر قرن نوزدهم و نیمه نخست قرن بیستم نقشی محوری داشت.

Conder 1889), was central to British colonial toponymic projects in Palestine in the late 19th and first half of the 20th century.

پروژه‌های نقشه‌برداری، بررسی و نام‌گذاری مکان‌ها که با نقشه‌برداری «سرویس نقشه‌برداری بریتانیا» از فلسطین غربی میان سال‌های ۱۸۷۱ تا ۱۸۷۷ به اوج خود رسیدند، عمدتاً جنبه‌ی راهبردی داشتند. تقدس فلسطین دلیل به‌اندازه‌ی کافی قانع‌کننده‌ای برای بریتانیایی‌ها نبود که چنین بررسی‌هایی را سازماندهی و تأمین مالی کنند. انگیزه‌ی اصلی برای نقشه‌برداری از کل این سرزمین، اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیکی آن برای امپراتوری بریتانیا بود که در آن زمان درگیر کشمکش‌های بین‌المللی بر سر خاورمیانه بود (Goren 2002:

The systematic mapping, surveying and place-naming projects, which reached their peak with the British Ordnance Survey of Western Palestine between 1871 and 1877, were largely strategic. The sacredness of Palestine was not a sufficiently convincing reason for the British to organise and finance such surveys. The main motive for mapping the country as a whole was its strategic and geo-political importance for the British Empire, which was then engaged in international struggles over the Middle East (Goren 2002:

(87–110). با این حال، نقشه‌برداری‌ها و بررسی‌های گروه مهندسی سلطنتی بریتانیا در دهه ۱۸۷۰ میلادی، بعدها به رشد صهیونیسم پیش‌یهودی منجر شد.

87–110). However, the surveys and mapping of the British Royal Engineering Corp in the 1870s led subsequently to the growth of proto-Jewish Zionism.

صندوق اکتشاف فلسطین بریتانیا در سال ۱۸۶۵ توسط گروهی از محققان کتاب مقدس، جغرافیدانان کتاب‌محور، افسران نظامی و اطلاعاتی و کشیشان پروتestan تأسیس شد، که از همه برجسته‌تر آرتور پی. استنلی، رئیس کلیسای وست‌مینستر بود. «اکتشاف علمی» آن با دستگاه سیاسی-نظامی بریتانیا و جامعه اطلاعاتی این کشور به‌شدت هماهنگ بود؛ دستگاهی که مشتاق نفوذ به فلسطین عثمانی بود، سرزمینی که تحت حکم «مرد بیمار اروپا» که مسلمان بود اداره می‌شد. صندوق اکتشاف فلسطین امروزه با دفاتری در مرکز لندن، سازمانی فعال است که مجله علمی «فصلنامه اکتشاف فلسطین» را منتشر می‌کند. افزون بر این، این صندوق سخنرانی‌های عمومی برگزار می‌کند و از طرح‌های پژوهشی در خاور نزدیک حمایت مالی می‌کند. بر پایه وب‌سایت آن: «بین سال‌های ۱۸۶۷ و ۱۸۷۰ کاپیتان وارن اکتشافاتی در فلسطین انجام داد که پایه دانش ما از توپوگرافی اورشلیم باستان و باستان‌شناسی کوه معبد/حرم شریف [کذا] را تشکیل می‌دهد»؛ «افزون بر کاوش‌های او در، زیر و اطراف کوه معبد/الحرم الشریف، وارن دشت فلسطیه را نقشه‌برداری کرد و شناسایی بسیار مهمی [نظامی] از مرکز اردن انجام داد».۷ کاپیتان (بعدها ژنرال سر) چارلز وارن (۱۸۴۰–۱۹۲۷) از مهندسان سلطنتی بریتانیا، یکی از افسران کلیدی این صندوق بود که برای نقشه‌برداری از «توپوگرافی کتاب‌محور» اورشلیم و بررسی «محل معبد» اعزام شد و نوشت:

The British Palestine Exploration Fund was founded in 1865 by a group of biblical scholars, scriptural geographers, military and intelligence officers and Protestant clergymen, most notably the Dean of Westminster Abbey, Arthur P. Stanley. Its ‘scientific exploration’ was coordinated very closely with the British politico-military establishment and intelligence community anxious to penetrate Ottoman Palestine, a country ruled by the Muslim ‘sick man of Europe’. With offices in central London, the PEF today is an active organisation which publishes an academic journal, the Palestine Exploration Quarterly. In addition, the PEF presents public lectures and funds research projects in the Near East. According to its website, ‘Between 1867 and 1870 Captain Warren carried out the explorations in Palestine which form the basis for our knowledge of the topography of ancient Jerusalem and the archaeology of the Temple Mount/Haram al-Sherif [sic]’; ‘In addition to his explorations on, under, and around the Temple Mount/ al-Haram al-Sherif, Warren surveyed the Plain of Philistia and carried out a very important [military] reconnaissance of central Jordan’.7 Captain (later General Sir) Charles Warren (1840–1927) of the British Royal Engineers, one of the key officers of the PEF, who was sent to map the ‘scriptural topography’ of Jerusalem and investigate ‘the site of the temple’, noted:

«[بریتانیایی] کنسول کینگ [جیمز فین] بر شهر حکم می‌راند، نه بر بومیان شهر، بلکه بر بیگانگان؛ اما با این حال، این بیگانگان بیشتر صاحبان حقیقی‌اند و بومیان، بیشتر، غاصب‌اند» (Shepherd 1987: 127–128). هم وارن و هم کنسول بریتانیایی سال‌ها خدمت‌کرده و مشهور، فین، که مسیحی صهیونیست بازگشت‌گرا و درگیر «مأموریت به یهودیان» بود (Shepherd 1987: 110)، ظاهراً به معنای واقعی کلمه زیر زیارتگاه‌های مسلمانان در بیت‌المقدس «حفر» کردند تا «ابعاد اصلی» «کوه معبد» را ترسیم کنند. پروژه‌های باستان‌شناسی کتاب‌مقدسی و نام‌شناسی وارن و مهندسان سلطنتی، تا امروز داده‌های بنیادین بسیاری از باستان‌شناسان، جغرافی‌دانان و برنامه‌ریزان راهبردی اسرائیلی باقی مانده است (Shepherd 1987: 195; Benvenisti 2002: 11–27).

‘[British] King Consul [James Finn] rules supreme, not over the natives of the city, but over strangers; but yet these strangers for the most part are the rightful owners, the natives, for the most part, are usurpers’ (Shepherd 1987: 127–128). Both Warren and the (above-mentioned) long-serving and famous British Consul, Finn, who was a restorationist Christian Zionist involved with the ‘Mission to the Jews’ (Shepherd 1987: 110), apparently ‘literally burrowed’ beneath the Muslim shrines in Jerusalem to chart the ‘original dimensions’ of the ‘Temple Mount’. The biblical archaeology and toponymic projects of Warren and the Royal Engineers have remained basic data for many Israeli archaeologists, geographers and strategic planners of today (Shepherd 1987: 195; Benvenisti 2002: 11–27).

پیرو راه پیش‌گرفته‌شدهٔ صندوق اکتشاف فلسطین (PEF)، مقامات قیمومت بریتانیا در فلسطین به گردآوری اطلاعات نام‌شناختی (توپونیمی) از جمعیت بومی فلسطین پرداختند. تلاش بریتانیا برای معرفی استعمار اروپایی به‌عنوان تداوم مالکیت باستانی یهودیان بر این سرزمین سبب شد که نام‌های مکان‌ها در فلسطین به میدان نبردی سخت میان مهاجرنشین‌گران استعمارگر صهیونیست اروپایی و فلسطینیان بومی بدل شود. نام‌های عربی فلسطینی از سوی صهیونیست‌ها «نام‌زدایی» شد (و همچنان ادامه دارد) و با راهبردی استعماری که بر نام‌های عهد عتیق استوار بود، به زبان عبری درآمد.

Following in the footsteps of the PEF, the British Mandatory authorities in Palestine set out to gather toponymic information from the local Palestinian population. The British drive to present European colonialism as a continuation of an ancient Jewish ownership of the land meant that place names in Palestine became a site of fierce contest between the European Zionist settler-colonisers and the indigenous Palestinians. Palestinian Arab names were (and continued to be) ‘unnamed’ and Hebraicised by the Zionists using a colonising strategy based on Old Testament names.

بر اساس پژوهش‌های اسلیوموויچ (۱۹۹۸، ۲۰۰۲)، نام‌های محلی فلسطینی هنگامی که از عربی به عبری برگردانده شدند، «بازپس‌گرفته» و آزاد تلقی شدند. تبارِ کمیسیون‌های نام‌گذاری استعمارِ بریتانیا و پروژهٔ تغییر نام به زبان عبری از سوی صهیونیست‌ها، که از قرن نوزدهم آغاز شد، در دوران نظام استعماری بریتانیا در فلسطین ادامه یافت (الشیخ ۲۰۱۰) و پس از نکبت و گسترش بخش‌های کتاب‌مقدس و باستان‌شناسی در دانشگاه‌های اسرائیل، به‌شدت شتاب گرفت.

Local Palestinian place names were deemed ‘redeemed’ and liberated when they were rendered from Arabic into Hebrew (Slyomovics 1998, 2002). The genealogy of British colonial name commissions and the Zionist Hebrew renaming project, which began in the 19th century, lingered under the British colonial system in Palestine (al-Shaikh 2010) and were accelerated dramatically after the Nakba and the expansion of biblical and archaeological departments at Israeli universities.