۷.۴ دریا در برابر کوه: صفد به عنوان پایتخت منطقهای جدید جلیل - فلسطین: تاریخ چهار هزار ساله | Quran Course

۷.۴ دریا در برابر کوه: صفد به عنوان پایتخت منطقهای جدید جلیل - فلسطین: تاریخ چهار هزار ساله | Quran Course

0% read · 2 min left

فلسطین: تاریخ چهار هزار ساله Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

۷.۴ دریا در برابر کوه: صفد به عنوان پایتخت منطقهای جدید جلیل

7.4 The Sea Versus The Mountain: Safad As A New Regional Capital Of The Galilee

by Nur Masalha2 min readViewed 207 times

«دریا در برابر کوه» یکی از مضامین کلیدی در شعر معاصر فلسطین است، به‌ویژه در شعر محمود درویش، در نوشته‌های فرهنگی و در جغرافیا‑قوم‌نگاری «بومی‌گرایانه» (برای نمونه نگاه کنید به Tamari 2008: 95‒98؛ همچنین Furani 2012). اگر این گفتمان فرهنگی را در چارچوبی جغرافیایی‑سیاسی و تاریخی بررسی کنیم، ریشه‌های این اندیشه شاید تا فلسطین باستان و قرون میانه برسد. از نظر تاریخی، شهرهای کلیدی فلسطین یا با دریا (عربی: بحر) یا با کوه (عربی: جبل) پیوند داشتند. شهرهای غزه، عسقلان، یافا، قیصریه، ارسوف و عکا با دریای مدیترانه مرتبط بودند، در حالی که الخلیل (جبل الخلیل)، القدس (جبل القدس)، نابلس (جبل نابلس) و صفد (جبل صفد) همگی با کوهستان‌های داخلی فلسطین پیوند داشتند.

The ‘sea versus the mountain’ is a key theme in modern Palestinian poetry, especially the poetry of Mahmoud Darwish, cultural writings and ‘nativist’ geo‑ethnography (see e.g. Tamari 2008: 95‒98; also Furani 2012). Framing this cultural discourse in geo‑political and historical terms, the roots of this idea may go all the way back to ancient and medieval Palestine. Historically, key cities in Palestine were associated with either the sea (Arabic: bahr) or the mountain (Arabic: jabal). The cities of Gaza, ‘Asqalan, Jaffa, Caesarea, Arsuf and Acre were associated with the Mediterranean Sea, while al-Khalil (Jabal al-Khalil), al-Quds (Jabal al-Quds), Nablus (Jabal Nablus) and Safad (Jabal Safad) were all associated with mountains in the Palestine interior.

معادن مرمر فلسطین و معادن سنگ سفید استان عربی جند فلسطین در دوران اسلام (گیل، ۱۹۹۷: ۲۳۰) به مراکز شهری کشور (نابلس، القدس/اورشلیم، الرمله، الخلیل) ظاهری متمایز همچون «شهرهای سنگی» بخشید. این صنعت استخراج سنگ همچنین میراثی عظیم بر جای گذاشت که در قبةالصخره، دیوارهای عثمانی اورشلیم در قرن شانزدهم، دیوارهای عکا در قرن هجدهم، و شهر پترا («صخره») — پایتخت قدیمی اعراب نبطی و استان پالستینا سالوتاریس در دوران بیزانس — دیده می‌شود. افزون بر این، ساخت مساجد، مناره‌ها و کلیساهای باشکوه و اقتصاد زیارت سرزمین مقدس با اقتصاد استخراج و سنگ‌تراشی همراه بود. از نظر تاریخی، سنت کوه‌های مقدس در دوران یونانی، رومی و بیزانسی به‌شدت گسترش یافت؛ تصور کوه‌های مقدس و شهرهای کوهستانی (نابلس، اورشلیم، الخلیل، صفد، کوه تابور، کوه جرزیم، کوه زیتون، کوه سینا) در برابر محیط نسبتاً آزادتر و غیرمذهبی شهرهای ساحلی فلسطین (قیصریه مریتیما، غزه، عسقلان، یافا، حیفا، عکا) نقش مهمی در شکل‌گیری حافظهٔ جمعی مذهبی منطقه‌ای و هویت این کشور داشت.

The marble-producing quarries of Palestine and the white-stone quarries of the Arab province of Jund Filastin under Islam (Gil M. 1997: 230) gave the urban centres of the country (Nablus, al-Quds/Jerusalem, al-Ramla, al-Khalil) their distinctive look as ‘cities of stone’. This stone quarry industry also left a monumental legacy which can be seen in the Dome of the Rock, the 16th century Ottoman Walls of Jerusalem, the 18th century Walls of Acre and the city of Petra (‘rock’), the old capital of the Nabataean Arabs and the province of Palaestina Salutaris under the Byzantines. Furthermore, the construction of monumental mosques, minarets and churches and the economy of Holy Land pilgrimage went hand-in-hand with the economy of stone quarrying and stone masonry. Historically the tradition of holy mountains developed greatly during the Greek, Roman and Byzantine eras; the notion of holy mountains and mountainous cities (Nablus, Jerusalem, al‑Khalil, Safad, Mount Tabor, Mount Gerizim, Mount of Olives, Mount Sinai) versus the relatively more relaxed and secular environment of Palestine coastal cities (Caesarea Maritima, Gaza, ‘Asqalan, Jaffa, Haifa, Acre) played an important role in the construction of district collective religious memory and identity of the country.

پس از بازپس‌گیری صفد از صلیبیون در سال ۱۲۶۶، ممالیک گام‌هایی برداشتند تا قدرت ولایتی در جلیل را از شهر ساحلی عکا به سمت غرب منتقل کنند و شهر کوهستانی صفد را به پایتخت فلسطین شمالی بدل سازند. شهر دژی صفد در دوران ممالیک بازسازی و گسترش یافت و برای نخستین بار در تاریخ خود به‌عنوان پایتخت منطقه‌ای در فلسطین خدمت کرد (Luz 2014: 36). نکته مهم آن است که صفد برای چندین قرن پایتخت فلسطین شمالی باقی ماند. این روند در سال ۱۲۶۶ آغاز شد، هنگامی که بلاد الشام تحت فرمان ممالیک درآمد و این منطقه وسیع به شش ولایت بزرگ اداری تقسیم شد که هر یک «مملکت» (به معنای تحت‌اللفظی «پادشاهی») یا «نیابت» («معاونت فرمانروایی») نام گرفت. این ولایات عبارت بودند از دمشق، حلب، حماه، طرابلس (لبنان امروزی)، صفد (فلسطین) و کرک (ماوراء اردن). رئیس هر ولایت (یا مملکه) عنوان «نائب» (فرمانده نایب‌السلطنه، یا «سلطان کوچک») را داشت. مملکت صفد که بخش بزرگی از فلسطین شمالی و ده ناحیه را دربر می‌گرفت (Tarawneh 1982)، نه تنها جلیل امروزی، بلکه مرج ابن عامر را نیز شامل می‌شد، از جمله شهرهای اللجون و جنین که هر دو در آن زمان بخشی از جلیل پایین به شمار می‌رفتند، و نیز سرزمین‌هایی که امروز بخش‌های جنوبی لبنان را تشکیل می‌دهند. هنگامی که عثمانی‌ها در آغاز سده شانزدهم میلادی فلسطین را اشغال کردند، بسیاری از ویژگی‌های اداری حکومت پیشین ممالیک را حفظ کردند (و همچنین بسیاری از نهادهای اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و حقوقی کشور را). با این حال، عثمانی‌ها نام ولایت اداری صفد را از «مملکت صفد» به «سنجق» (یا «پاشالیک») صفد (به عربی: لواء صفد) تغییر دادند.

Following the recovery of Safad from the Crusaders in 1266, the Mamluks took steps to shift the provincial power in the Galilee from the coastal town of Acre westwards and turn the mountainous town of Safad into the capital of northern Palestine. The fortress town of Safad was renovated and expanded under the Mamluks and served as a regional capital in Palestine for the first time in its history (Luz 2014: 36). Crucially, Safad remained the capital of northern Palestine for several centuries. It all began in 1266 when Bilad al-Sham came under Mamluk rule and this vast region was divided into six large administrative provinces, each called a mamlakat (literally ‘kingdom’) or niabat (‘vice regency’). These provinces were Damascus, Aleppo, Hamat, Tripoli (modern Lebanon), Safad (Palestine), Karak (Transjordan). The head of each province (or mamlakah) bore the title of naib (viceroy, or ‘little Sultan’). Encompassing much of northern Palestine and consisting of ten districts, the Mamlakat Safad ( ,مملكة صفد ‘Kingdom of Safad’) (Tarawneh 1982) included not only modern-day Galilee but also Marj ibn ‘Amer, including the towns of al-Lajjun and Jenin – both of which were at the time considered part of lower Galilee – and other territories which today constitute the southern parts of modern-day Lebanon. When the Ottomans occupied Palestine in the early 16th century they retained many of the administrative characteristics of the previous Mamluk rule (as we as many of the social, economic, religious and legal institutions of the country). However, the Ottomans changed the name of the administrative province of Safad from Mamlakat Safad to sanjak (or pashalik) of Safad (Arabic: Liwa Safad).

با آنکه گالیلە در بخش عمدۀ دوران مملوکی و عثمانی همچنان «استان مرزی» باقی ماند، پس از سال ۱۲۶۶ میلادی، مقام اداری تازهٔ صفد موجب گسترش شهری این شهر و برپایی ساختمان‌های نو، حمام‌ها، مساجد، بازارها و کاروانسراها شد (دروری ۲۰۰۴). برنامهٔ ساختمانی تازه در شهر، مسجد سرخ را دربرمی‌گرفت که یکی از کهن‌ترین بناهای مملوکی در فلسطین است که تا امروز برجا مانده است. ساخت این مسجد در سال ۱۲۷۶ به سلطان بیبرس نسبت داده می‌شود که از ۱۲۶۰ تا ۱۲۷۸ بر این منطقه فرمان راند و ظاهراً برنامهٔ پلسازی گسترده‌ای را در سراسر فلسطین آغاز کرد که هدف آن احیای راه‌های اصلی و بهبود نظام حمل‌ونقل آن بود، بنا بر کتیبه‌هایی که بالای در چوبی ورودی مسجد قرار دارد. یکی از شناخته‌شده‌ترین قاضیان فلسطینی در میان قضات فلسطین مملوکی، شمس‌الدین محمد العثمانی (درگذشته ۱۳۷۸ میلادی) بود، نویسندهٔ تاریخ محلی مفصل «تاریخ صفد» که در ۱۳۷۸ نوشته شد و تنها به صورتی ناقص به دست ما رسیده است (دروری ۲۰۰۴: ۱۸۴). «تاریخ صفد» اطلاعات مهمی دربارهٔ روستاهای گالیلە در دوران مملوکی و نگاهی منحصربه‌فرد به ساز و کارهای درونی نهادهای دینی و صوفی منطقه به دست می‌دهد.

Although the Galilee remained a ‘frontier province’ throughout much of the Mamluk and Ottoman periods, after 1266 the new administrative status of Safad brought about urban expansion in the city and the establishment of new buildings, baths, mosques, markets and caravanserais (Drory 2004). The new building programme in the city included the Red Mosque, one of the oldest Mamluk buildings in Palestine still standing today. The building of the mosque in 1276 was attributed to the Sultan Baybars, who ruled the region from 1260 to 1278 and who apparently embarked on a bridge-building programme across Palestine designed to revive its highways and improve its transport system, according to inscriptions above the wooden door at the entrance to the mosque. One of the best known Palestinian judges among the magistrates of Mamluk Palestine was Shams al-Din Muhammad al-ʿUthmani (d. 1378), author of the detailed local history Tarikh Safad, written in 1378, which has survived in only partial form (Drory 2004: 184). Tarikh Safad gives us important information on the villages of the Galilee under the Mamluks and a unique glimpse into the inner workings of the religious and Sufi institutions in the region.