من نزدیک دریا به دنیا آمدم از مادری فلسطینی / و پدری آرامی، از مادری فلسطینی و پدری موآبی، از مادری فلسطینی / و پدری عرب. (درویش ۱۹۹۴: ۶۹)

I was born close to the sea to a Palestinian mother / and an Aramaic father, to a Palestinian mother and a Moabite father, to a Palestinian mother / and Arab father. (Darwish 1994: 69)

محمود درویش (۱۹۴۱–۲۰۰۸)، شاعر «ملی» فلسطینی، از خاطرات اجتماعی و فرهنگی فوق‌العاده غنیِ فلسطینِ تاریخی الهام گرفت. شعر او درکی عمیق از پرسش‌های هویت فلسطینی و شکل‌گیری و دگرگونی مداوم آن به دست داد. در حالی که بسیاری از ناسیونالیست‌های عرب مدرن در پی یکتایی و انحصار هستند و در ساختن هویت‌های ملی خود پیوسته به دنبال پاکی و روشنی‌اند، درویش، برعکس، به دنبال شکل‌های ظریف، آمیخته و تعدیل‌شده‌ی هویت بود؛ شکل‌هایی که با قدردانی از میراث سایه‌گونه و فراگیر فلسطین نمایان می‌شدند. این میراث ظریف و غنی در بافت هویت ملی فلسطینی مدرن تنیده شد، و درویش به‌ویژه این هویت را چنین قاب‌بندی کرد. او پس از آنکه روستایش، البِروه، در سال ۱۹۴۸ به دست اسرائیل ویران شد، در جلیل به‌عنوان یک آوارهٔ داخلی بزرگ شد. او بعدها بخش عمدهٔ زندگی بزرگسالی‌اش را در تبعید گذراند. مانند بسیاری از روشنفکران فلسطینی مدرن، درویش از نخبگان شهری کلان‌شهری یا خانواده‌های اشرافی این سرزمین برنخاست، بلکه از روستا و حاشیه‌های فلسطین (جلیل) برآمد. با این حال، درویش به تجسم هویت ملی چندلایهٔ فلسطینی و برجسته‌ترین تولیدکنندهٔ حافظهٔ زبانی و فرهنگی در فلسطین مدرن بدل شد. از نظر درویش، مفهوم چندلایهٔ هویت فلسطینی از این واقعیت آشکار می‌شود که این هویت محصول همه‌ی فرهنگ‌های نیرومندی است که از سرزمین فلسطین گذشته‌اند:

Palestinian ‘national’ poet Mahmoud Darwish (1941‒2008) was inspired by the incredibly rich social and cultural memories of historic Palestine. His poetry gave a deep sense of such questions of Palestinian identity and its continued formation and transformation. While many modern Arab nationalists strive for uniqueness and exclusivity and continuously search for purity and clarity in constructing their nationalist identities, Darwish, by contrast, searched for the subtle, mixed and subdued forms of identity represented by an appreciation of the shadowy and inclusive heritage of Palestine. This subtle and rich heritage was woven into the fabric of modern Palestinian national identity and the way this identity was particularly framed by Darwish. The latter was brought up an internal refugee in the Galilee after his village, al-Birwa, was destroyed by Israel in 1948. He later lived much of his adult life in exile. Like many modern Palestinian intellectuals, Darwish did not emerge from the urban metropolitan elite or aristocratic families of the country, but came from the countryside and the periphery of Palestine (Galilee). However, Darwish became the embodiment of multi-tiered Palestinian national identity and the most celebrated producer of linguistic and cultural memory in modern Palestine. For Darwish, the multi-layered conception of Palestinian identity is evident by the fact that it is the product of all the powerful cultures that have passed through the land of Palestine:

هلنستی، فارسی، رومی، بیزانسی، آرامی، عربی، یهودی، مسلمان، عرب‌یهودی، عثمانی، بریتانیایی.

the Hellenistic, the Persian, the Roman, the Byzantine, the Aramaic, the Arab, the Jewish, the Muslim, the Arab Jewish, the Ottoman, the British.

با این حال، میراث شفاهی و میراث دیداری و مادی فلسطین و محیط طبیعی آن نیز نقش بزرگی در شعر «ملی» درویش داشته است. از نظر درویش، بازنمایی‌های نوین هویت عرب فلسطینی ریشه‌ای عمیق در تاریخ، جغرافیا و مرزهای طبیعی این سرزمین داشت، در نام‌های مکان‌ها و زبان و فرهنگ عربی فلسطین، و در سیر تحول آن در محیط گسترده‌تر عرب. به گفته یکی از مورخان کلیدی، کتاب «بودن فلسطین، شدن فلسطین»، صفحه ۲۷۷

However, the oral history and visual and material heritage of Palestine and their natural settings have also figured hugely in Darwish’s ‘national’ poetry. For Darwish, modern representations of Palestinian Arab identity were deeply rooted in the history, geography and natural boundaries of the country, the toponymy and Arabic language and cultures of Palestine and its evolution within the wider Arab environs. According to a key historian Being Palestine, becoming Palestine 277

از ناسیونالیسم مدرن، بندیکت اندرسن (۱۹۹۱)، زبان‌های محلی اروپایی (که جایگزین لاتین شدند) و گردش انبوه تصاویر از راه مطبوعات و در سرمایه‌داری چاپی، نقش مهمی در شکل‌گیری و گسترش «ملت مدرن» به‌عنوان یک جامعهٔ تخیلی در اروپا ایفا کردند.

of modern nationalism, Benedict Anderson (1991), European vernacular languages (replacing Latin) and the mass circulation of images by the press and in print capitalism played important roles in the way the ‘modern nation’ as an imagined community has been constructed and spread in Europe.

در مورد فلسطین مدرن، با ورود سرمایه‌داری چاپی در اواخر قرن نوزدهم، گسترش آموزش نوین، و خاطرات زبانی، فرهنگی و دینی، هم عربی معیار و هم عربی عامیانه (محاوره‌ای) فلسطینی به نشانه‌های هویتی متمایز بدل شدند. شاید شگفت‌آور نباشد که پرنفوذترین روزنامه ملی فلسطین در دوران مدرن «فلسطین» (۱۹۱۱–۱۹۶۷) نام گرفت – نه «فلسطین» با حرف فاء – که بر نام محلی و عامیانه عربی این سرزمین، یعنی «فَلَسطین»، تأکید داشت تا هویتی ملی و متمایز فلسطینی را شکل دهد. افزون بر عامیانه‌سازی هویت ملی نوپا، تجربه جغرافیای متمایز، تاریخ زنده و خاطرات فرهنگی، زبانی و دینی فلسطینِ مدرن در ساختن هویت ملی فلسطینی مدرن نقشی محوری داشت. زبان عامیانه فلسطینی بی‌تردید در تصویرسازی از فلسطین مدرن اهمیت داشت. در سال ۱۹۰۹، یک «راهنمای عربی فلسطینی برای خودآموزی» توسط اچ. اچ. اسپور (عضو مدرسه آمریکایی باستان‌شناسی و پژوهش‌های شرقی در اورشلیم) و ای. ...

In the case of modern Palestine, the introduction of print capitalism in the late 19th century, the spread modern education, linguistic, cultural and religious memories, standard Arabic and vernacular (colloquial) Palestinian Arabic all became markers of a distinct identity. Perhaps it is not surprising that the most influential Palestinian national newspaper of the modern era was called Falastin (1911–1967) – not Filastin – emphasising the local colloquial Arabic name for the country, Falastin, as a way of forging a distinct or separate Palestinian national identity. In addition to the vernacularisation of a nascent national identity, the experience of distinct geography, living history and cultural, linguistic and religious memories of modern Palestine were central to the construction of modern Palestinian national identity. The Palestinian vernacular was certainly important in the visualisation of modern Palestine. In 1909 a Manual of Palestinian Arabic, for Self-instruction was published by H. H. Spoer (Fellow of the American School of Archaeology and Oriental Research in Jerusalem) and E.

نصرالله حداد (معلّم زبان عربی در مدرسه تربیت معلم یتیمخانه سریانی در اورشلیم،۱۷ که به یتیمخانه شنلر نیز معروف است). این ناسیونالیسم محلی نوپا با بومی‌گرایی و علاقه به فولکلور محلی فلسطینی همراه شد، و این امر به‌ویژه در کارهای پیشگامانه توفیق کنعان (۱۸۸۲–۱۹۶۴) آشکار بود؛ او پزشک، مردم‌نگار، انسان‌شناس، نویسنده پرکار و ناسیونالیست فلسطینی بود.

Nasrallah Haddad (teacher of Arabic at the Teacher Training Seminary at the Syrisches Waisenhaus in Jerusalem,17 also known as the Schneller Orphanage). This incipient local nationalism was coupled with vernacularisation and interest in local Palestinian folklore, and this was particularly evident in the pioneering work of Tawfiq Cana’an (1882–1964), a physician, ethnographer, anthropologist, prolific author and Palestinian nationalist.

در بیت جالا متولد شد. کنعان در طول جنگ جهانی اول به عنوان افسر پزشکی در ارتش عثمانی خدمت کرد و بعدها اولین رئیس انجمن پزشکان عرب فلسطین که در سال ۱۹۴۴ تأسیس شد، گردید.

Born in Beit Jala, Cana’an served as a medical officer in the Ottoman army during the First World War and would later serve as the first President of the Palestine Arab Medical Association founded in 1944.

البته، تا قرن نوزدهم، فلسطین برای قرن‌های متمادی زیر سلطه اسلام، سرزمینی عربی و کشوری عربی (بلد، بلاد) بود که زبان عربی (محاوره‌ای و معیار) نشانه‌ی کلیدی هویت فرهنگی آن به شمار می‌رفت. تحت تأثیر نوسازی، عامیانه‌شدن زبان و بیداری فرهنگی در فلسطین دوران متأخر عثمانی، در نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم، زبان عربی ادبی نیز در برنامه‌های درسی برخی مدارس به‌روزرسانی و ساده‌سازی شد. در سال ۱۹۰۹، خلیل سکاکینی (۱۸۷۸–۱۹۵۳)، آموزگار فلسطینی،

Of course, by the 19th century Palestine had been for many centuries under Islam an Arab land and an Arab country (balad, bilad) with Arabic (vernacular and standard) being a key marker of its cultural identity. Under the impact of modernisation, vernacularisation and cultural awakening in late Ottoman Palestine during the second half of the 19th century, literary Arabic also went through updating and simplification in the curricula of some schools. In 1909, Palestinian educator Khalil Sakakini (1878–1953)

او مدرسه دستوریه را در بیت‌المقدس بنیان نهاد و نظام آموزشی نوین و مترقی‌ای را پایه‌گذاری کرد که نه تنها زبان اصلی آموزش را به‌جای ترکی، عربی قرار داد، بلکه روش‌های تازه‌ای برای آموزش عربی معرفی کرد، با به‌روزرسانی دستور زبان عربی و ساده‌سازی قواعد کلی و پایه آن (تمری ۲۰۰۳). بعدها این سنت مترقی، یعنی ساده‌سازی، به‌روزرسانی و نزدیک کردن عربی ادبی به عربی محاوره‌ای فلسطینی، در شعر «ملی» محمود درویش ادامه یافت.

founded the Dusturiyyah School in Jerusalem and pioneered a modern progressive education system which not only made the primary language of instruction Arabic instead of Turkish but also introduced new methods of teaching Arabic by updating Arabic grammar and simplifying its basic general rules (Tamari 2003). Later this progressive tradition of simplifying, updating and bringing literary Arabic closer to vernacular Palestinian Arabic continued in the ‘national’ poetry of Mahmoud Darwish.

بازتابی از مفهوم «شدنِ هستی» نزد هایدگر، خودبازنمایی و «شدنِ فلسطینی‌بودن» از نگاه درویش، به نوعی با شیوه‌ای مرتبط است که هویت فلسطینیِ مدرن به تدریج کشف، تجربه، تصویرسازی و بازپیکربندی می‌شد.

Echoing the Heideggerean notion of the ‘becoming of being’, self-representation and the ‘becoming of being Palestinian’, according to Darwish, are related in some sense to the way modern Palestinian identity was progressively being uncovered, experienced, visualised and reconfigured.

برای درویش، زبان عربی و شعر، و همچنین حافظه‌های جمعی و اجتماعی فلسطین، به‌ویژه، بنیادین بودند در کشف و ساختنِ هویت محلی فلسطینی. وزن‌های شعر ریتمیک عربی در زبان عربی به «بحور» معروف‌اند. شعر بسیار تصویرساز درویش نیز فلسطین مدرن را به‌عنوان فضایی میان (دریای مدیترانه) به تصویر می‌کشید.

18 For Darwish, the Arabic language and poetry and collective and social memories of Palestine, in particular, were fundamental to the uncovering and construction of local Palestinian identity. The metres of the rhythmical Arabic poetry are known in Arabic as ‘seas’ (buhur). Darwish’s highly evocative poetry also visualised modern Palestine as a space between the (Mediterranean)

دریا و صحرای (عربستان)، ایده‌ای که عمیقاً در تصور اسلامی-عربیِ قرون وسطا و خاطرات اجتماعیِ مردم فلسطین ریشه دارد. اما برای درویش، «سرزمین داخلیِ فلسطین» (بَرّ فلسطین) و «دریای فلسطین» (بحر فلسطین) – که به‌طور تحت‌اللفظی و استعاری با دریای مدیترانه و صحرای عربستان نمادین شده‌اند – فلسطین را به‌عنوان یک کل نمایندگی می‌کنند. آن‌ها همچنین فضاهایی از تجربه‌ها، از آگاهی درونی و ناخودآگاهی، و از هویت‌های شخصی و جمعیِ آشکارشده به‌صورت آگاهانه هستند.

Sea and the (Arabian) Desert, an idea which is deeply rooted in the medieval Arab Islamic conception and social memories of Palestine. But for Darwish the ‘Hinterland of Palestine’ (bar Filastin) and the ‘Sea of Palestine’ (bahr Filastin) – symbolised literally and metaphorically by the Mediterranean Sea and the Arabian Desert –represent Palestine as a whole. They are also spaces of experiences, of inner consciousness and subconsciousness and of consciously unveiled personal and collective identities.