MÖ 450 ile 1948 M. arasında bir coğrafi bölgeyi, yani Akdeniz ile Ürdün Nehri arasındaki alanı ve bitişik çeşitli toprakları tanımlamak için kullanılan geleneksel ad olan Filistin (Yunanca: Παλαιστίνη; Arapça: فلسطين, Filastin), Geç Tunç Çağı'nda, yaklaşık 3200 yıl önce ilk kez belgelenmiştir. Bu çalışma, Geç Tunç Çağı'ndan modern döneme kadar Filistin kavramının evrimini, tarihlerini, kimliğini, dillerini ve kültürlerini incelemektedir. Ayrıca Filistin tarihi Batı'da çoğu zaman Filistinli bir tarih ya da bir halkın tarihi olarak değil, bir toprağın tarihi olarak öğretilmektedir. Bu kitap, Filistin'e yönelik sömürgeci yaklaşıma ve insansız bir topraklar efsanesine (Masalha 1992, 1997) meydan okumakta ve Filistin tarihinin Filistin'in yerli halkının gözüyle okunmasını savunmaktadır.

First documented in the late Bronze Age, about 3200 years ago, the name Palestine (Greek: Παλαιστίνη; Arabic: فلسطين , Filastin), is the conventional name used between 450 BC and 1948 AD to describe a geographic region between the Mediterranean Sea and the Jordan River and various adjoining lands. This work explores the evolution of the concept, histories, identity, languages and cultures of Palestine from the Late Bronze Age to the modern era. Moreover, Palestine history is often taught in the West as a history of a land, not as Palestinian history or a history of a people. This book challenges colonial approach to Palestine and the pernicious myth of a land without a people (Masalha 1992, 1997) and argues for reading the history of Palestine with the eyes of the indigenous people of Palestine.

Filistinliler, Filistin'in yerli halkıdır; yerel kökleri Filistin toprağına derinden kök salmıştır ve özgün kimlikleri ile tarihsel mirasları, Geç Osmanlı dönemindeki yerel Filistin ulusal hareketinin ortaya çıkışından ve Birinci Dünya Savaşı öncesinde Siyonist yerleşimci-sömürgeciliğin ortaya çıkışından çok önce var olmuştur.

The Palestinians are the indigenous people of Palestine; their local roots are deeply embedded in the soil of Palestine and their autochthonous identity and historical heritage long preceded the emergence of a local Palestinian nascent national movement in the late Ottoman period and the advent of Zionist settler-colonialism before the First World War.

Friedrich Nietzsche, tarih yazımının her zaman belirli bir bakış açısından ve bu bakış açısıyla yazıldığını, geçmişin farklı bakış açılarından farklı göründüğünü savunmuştur; yine de bazı bakış açıları deneysel olarak diğerlerinden daha doğru ya da daha az çarpıtıcıdır. Bu çalışma, Siyonizmin kurucu mitlerini yansıtmak ya da taklit etmek amacıyla Filistin için büyük bir anlatı ya da üst anlatı oluşturmayı hedeflemez. Bununla birlikte, alternatif ve eleştirel bakış açılarını dikkate almak ve kanıt ile deneysel delil aramak, eleştirel tarih yazımının da merkezinde yer alır. Bu kitap, çağdaş kanıtların, tanıklıkların ve kaynakların geniş bir yelpazesinden yararlanarak Filistin tarihini zaman içinde çoklu bakış açısı yaklaşımıyla ele alır ve ülkenin ve yerli halkının gerçeklerini her zaman akılda tutar. Ayrıca, Filistin'in kavramsal deneyiminin, zaman ve mekân içinde beklenmedik dönemeçler ve dönüşlerle gerçekleşen çok doğrusal evriminin, Filistin'in ve yerli halkının tarihsel ve temel özelliklerini ve yaşanmış deneyimlerini temsil eden genel ve somut fikirler etrafında yoğunlaştığını savunur.

Friedrich Nietzsche argued that history is always written from and with a particular perspective and the past looks different from different perspectives, although some perspectives are empirically more truthful or less distorting than others. This work is not aimed at creating a grand narrative or a metanarrative for Palestine, as a way of mirroring or mimicking the foundational myths of Zionism. However, considering alternative and critical perspectives and looking for proof and empirical evidence are also central to critical historical writing. Using a wide range of contemporary evidence, testimony and sources, this book applies a multiple-perspective approach to the history of Palestine across time, while always keeping in mind the realities of the country and its indigenous people. It further argues that multi-linear evolution of the conceptual experience of Palestine, with its unanticipated twists and turns over time and space, centre on the general and concrete ideas which represent the historical and fundamental characteristics and lived experiences of Palestine and its indigenous people.

Filistin'in jeopolitik birimi ve bağlamsallaştırılmış temsilleri (ve yerli çerçevelemesi), Filistin'in yerli halkının kolektif bilincinde ve ampirik deneyimlerinde ve çok kültürlü, ortak kadim geçmişinde derinden köklenmiştir.

The geo-political unit and contextualised representations (and indigenous framing) of Palestine are deeply rooted in the collective consciousness and empirical experiences of the indigenous people of Palestine and the multicultural and shared ancient past.

"Filistin" adı, Geç Tunç Çağı'ndan (MÖ 1300'lerden) itibaren en yaygın kullanılan addır. Bu ad sayısız tarihte görülmekte; Filistin'in Cund Filastin eyaletinden gelen Abbasi yazıtlarında (Elad 1992), İslami sikke kanıtlarında ve Klasik Antik Çağ'la başlayan "dünya haritaları" da dahil olmak üzere haritalarda, Demir Çağı ve Antik Çağ'dan kalan Filistli sikkelerinde ve sikke basım yeri olarak Filastin adını taşıyan çok sayıda Emevi ve Abbasi Filistin sikkesinde yer almaktadır. Aşağıda göreceğimiz gibi, ortaçağ el-Fustat'ının (eski Kahire) Genizah el yazmaları da Arap Müslüman Filastin eyaletinden söz etmektedir (Gil 1996: 28‒29). Geç Tunç Çağı'ndan itibaren bölge için kullanılan Djahi, Retenu ve Cana'an gibi adların yerini zamanla Filistin adı almıştır.

The name Palestine is the most commonly used from the Late Bronze Age (from 1300 BC) onwards. The name is evident in countless histories, ‘Abbasid inscriptions from the province of Jund Filastin (Elad 1992), Islamic numismatic evidence maps (including ‘world maps’ beginning with Classical Antiquity) and Philistine coins from the Iron Age and Antiquity, vast quantities of Umayyad and Abbasid Palestine coins bearing the mint name of Filastin. As we shall see below, the manuscripts of medieval al-Fustat (old Cairo) Genizah also referred to the Arab Muslim province of Filastin (Gil 1996: 28‒29). From the Late Bronze Age onwards, the names used for the region, such as Djahi, Retenu and Cana’an, all gave way to the name Palestine.

Klasik ve Geç Antik Çağ boyunca – tarihçilerin, Akdeniz dünyası, Avrupa ve Yakın Doğu'da Klasik Antik Çağ'dan Orta Çağ'a geçiş dönemini tanımlamak için kullandığı, MS 3. ve 8. yüzyıllar arasını kapsayan bir terim olan dönem boyunca – Filistin adı en yaygın kullanılan ad olmaya devam etti. Ayrıca Roma, Bizans ve İslam dönemleri boyunca Filistin kavramı ve siyasi coğrafyası resmi idari statü kazandı. Bu çalışma, Filistin kavramının coğrafi, kültürel, siyasi ve idari açılardan çoklu başlangıçlarını ve gelişimini açıklamayı ve bağlamsallaştırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca 'Filistin' adının antik tarihte en yaygın ve resmi olarak nasıl kullanıldığını göstermeyi hedeflemektedir. Çalışma, 'İsraillilerin Kenan'ı fethi' efsanesinin ve Eski Ahit'in (veya 'İbranice İncil'in) – birkaç yüzyıl boyunca oluşturulmuş bir kitaplar bütünü olan – diğer ana anlatılarının, doğruluğu ve anlayışı teşvik eden kanıta dayalı tarih değil, yanlış bilinci pekiştirmek için tasarlanmış mit-anlatılar olduğunu savunmaktadır. Çalışma ayrıca, akademik ve okul tarih müfredatlarının geleneksel görüşlere ya da Eski Ahit'in kurgusal anlatılarına ve güçlü seçkinlerin çıkarları doğrultusunda tekrar tekrar yeniden üretilen dini-siyasi dogmalara değil, bağlamsallaştırılmış tarihsel gerçeklere, ampirik kanıtlara, arkeolojik ve bilimsel keşiflere dayanması gerektiğini savunmaktadır.

Throughout Classical and Late Antiquity – a term used by historians to describe a period between the 3rd and 8th centuries AD, a transitional period from Classical Antiquity to the Middle Ages in the Mediterranean world, Europe and the Near East – the name Palestine remained the most common. Furthermore, in the course of the Roman, Byzantine and Islamic periods the conception and political geography of Palestine acquired official administrative status. This work sets out to explain and contextualise the multiple beginnings and evolution of the concept of Palestine, geographically, culturally, politically and administratively. It also seeks to demonstrate how the name ‘Palestine’ was most commonly and formally used in ancient history. It argues that the legend of the ‘Israelites’ conquest of Cana’an’ and other master narratives of the Old Testament (or ‘Hebrew Bible’) – a library of books built up across several centuries – are myth-narratives designed to underpin false consciousness, not evidence-based history which promotes truth and understanding. It further argues that academic and school history curricula should be based on contextualised historical facts, empirical evidence, archaeological and scientific discoveries, not on conventional opinions or the fictional narratives of the Old Testament and religio-political dogmas repeatedly reproduced in the interest of powerful elites.

Ünlü İngiliz tarihçi ve Aydınlanma yazarı Edward Gibbon, 1776'da yazdığı bir eserde, ‘Fenike ve Filistin, insanlığın [kolektif] hafızasında sonsuza dek yaşayacak’ diye not etmiştir. Gibbon ayrıca isabetli bir gözlemle, Romalıların, Farsların ve Arapların Filistin'i toprağının olağanüstü verimliliği, kentlerinin zenginliği ve güzelliği ile havasının saflığı için istediğini belirtmiştir (Gibbon 1838, Cilt 1: 40; 1840, Cilt 5: 173).

The celebrated English historian and Enlightenment author Edward Gibbon, writing in 1776, noted that ‘Phoenicia and Palestine will forever live in the [collective] memory of mankind’. Gibbon also astutely observed that the Romans, Persians and Arabs wanted Palestine for the extraordinary fertility of its soil, the opulence and beauty of its cities and purity of its air (Gibbon 1838, Vol. 1: 40; 1840, Vol. 5: 173).

Günümüzde "ülke" kavramı çoğu zaman modern "ulus-devlet" kavramıyla karıştırılmaktadır; oysa durum her zaman böyle olmamıştır ve ülkeler, milliyetçilik ya da ulus-devlet için anlatılar oluşturulmadan çok önce de vardı. Filistin'in coğrafi-siyasi bir birim ve bir ülke (Arapça: bilad veya qutr) olarak tasavvuru, değişen sınırlarla birlikte tarihsel olarak gelişmiştir ve bu gelişim hâlâ sürmektedir. Filistin'in kimliği ve kültürleri canlı organizmalardır: değişir, evrilir ve gelişir. Bu çalışma, Filistin'in zaman içindeki temsilini, ülkenin algılanan ve tasavvur edilen ile yaşanan gerçeklerinin bir karışımı olarak incelemektedir. Filistin'e dair evrilen bu fikir, insan iradesi, bağlam ve yaşanmış deneyimler ilkelerini de merkeze alan beş temel varsayım çerçevesinde ele alınmaktadır.

Today the idea of a country is often conflated with the modern concept of ‘nation-state’, but this was not always the case and countries existed long before nationalism or the creation of metanarratives for the nation-state. The conception of Palestine as a geo-political unit and a country (Arabic: bilad or qutr), with evolving boundaries, has developed historically and continues to do so. The identity and cultures of Palestine are living organisms: they change, evolve and develop. This work explores the representation of Palestine over time as a mixture of the perceived and conceived and the lived realities of the country. The evolving idea of Palestine is framed here within five basic assumptions which also centre on the principles of human agency, context and lived experiences:

• Filistin, bireysel ve toplu olarak bilad (ülke) – modern terimlerle: vatan veya mevtin (“anavatan”) – Filistin halkının vatanıdır: tarihî Filistin'in (Filastin al-Tarikhiyyah) yerli halkı ile Filistin'e yerleşmiş, yerelleşmiş göçmenlerin vatanı. Filistin halkının (bireysel ve toplu olarak) çok dinli ve çok kültürlü bir mirası ve kökleri eski çağlara uzanan, çok katmanlı bir kimliği vardır (Farsoun 1997).

• Palestine is the individual and collective bilad (country) – in modern terms: watan, or mawtin (‘homeland’) – of the Palestinian people: the indigenous people of historic Palestine (Filastin al-Tarikhiyyah) and the indigenised immigrants in Palestine. The Palestinian people (individually and collectively) have a multifaith and multicultural heritage and a multi-layered identity deeply rooted in the ancient past (Farsoun 1997).

Filistin tarihi, merhum Lübnanlı tarihçi Kamal Salibi'nin Lübnan'ın modern tarihi bağlamında ortaya attığı bir deyişi yankılamak gerekirse, birçok konaktan oluşan bir evdir. Filistin'in kültürel çoğulculuğu ve Filistinlilerin çok katmanlı kimliği (bireysel ve toplumsal özne olarak), bu kimliklerin gelişen toplumsal, kültürel ve siyasi bağlamı ile fiili tarihsel koşulları içinde ele alınmalıdır.

• Palestinian history is a house of many mansions – to echo an expression coined by the late Lebanese historian Kamal Salibi in connection with the modern history of Lebanon. The cultural pluralism of Palestine and the multi-tier identity of the Palestinians (as individual and collective agencies) must be situated within their evolving social, cultural and political context and actual historical circumstances.

Filistinliliğin çok kültürlü boyutları ve Filistin'in çok katmanlı siyasi yapısı, Filistin'in yerli halkının ve ülkedeki Filistinleşmiş göçmenlerin yaşayan tarihine ve yaşanmış deneyimlerine dayanmaktadır.

• The multicultural dimensions of Palestianness and the textured polity of Palestine are grounded here in the living history and living experiences of the indigenous people of Palestine and the Palestinised immigrants in the country.

Burada özellikle ilgi çekici olan, kentleşme süreçleri, erken kent-devletlerin ortaya çıkışı ve Filistin'de devlet oluşumudur. Arap Orta Doğusu'ndaki devletin kabile örgütlenmesine dayandığı yönündeki iddialara karşın, bu kitap Filistin'de ve daha geniş Yakın Doğu'da erken devlet oluşumunun kentleşme süreçlerinin bir ürünü olduğunu savunmaktadır. Bu süreçler yaklaşık MÖ 3200'de Erken Tunç Çağı'nda başlamış ve Filistin'de büyük kent merkezlerinin ortaya çıkışıyla ilişkilendirilmiştir. Bu merkezler, ülkedeki (MÖ 4000‒3200) Kalkolitik yerleşimlerle karşılaştırıldığında, daha küçük ve daha eşitlikçi olan yerleşimlerin aksine, tabakalaşmış kentsel toplumsal mekânlardı. Erken Tunç Çağı kentleşmesi sürecinde, ülkedeki her biri yaklaşık 100‒400 dönüm büyüklüğündeki büyük kent merkezlerinde Semitik alfabenin ortaya çıkışına, tabakalaşmış bir topluma, kamu binalarına, saraylara, tapınaklara, kulelere ve savunma sistemlerine rastlanmaktadır. Erken Tunç Çağı Filistin'inde ortaya çıkan kent merkezlerinden bazıları Eriha, Gazze, Tell al-Ajjul, Tell al-Sakan, Tell al-Tell, Kudüs, Tell Dothan, Tell Taannek ve Tell al-Mutasallim'de temsil edilmiştir. Bu sonuncusu, Tunç Çağı'nda ortaya çıkan güçlü kent-devlet Megiddo'nun arkeolojik alanıdır (Taha 2017: 6‒11; De Vaux 1966). Çalışma ayrıca Filistin kentlerinin tarih boyunca çevrelerindeki kırsal yaşamla ve daha geniş bölgesel bağlamla olan etkileşimini de inceleyecektir. Bu bağlamda Henri Lefebvre'in kentsel mekânların toplumsal üretiminin üç unsuru – algılanan, tasarlanan ve yaşanan deneyimler (Lefebvre 2011) – çok kültürlü kentsel Filistin'in, Caesarea-Palaestina (Caesarea Maritima olarak da bilinir; Arapça: Qaysariah), Gazze (Ghazzah) gibi kentlerin nasıl algılandığıyla ilgilidir.

• Of particular interest here are the urbanisation processes, the emergence of early city city-states and state formation in Palestine. Contrary to the claims about the tribal organs of the state in the Arab Middle East, this book argues that early state formation in Palestine and the wider Near East was a product of urbanisation processes. These processes began in the Early Bronze Age at around 3200 BC and were associated with the emergence of great urban centres in Palestine – stratified urban social spaces in comparison with the somewhat smaller and more egalitarian Chalcolithic localities in the country (4000‒3200 BC). In the course of the Early Bronze Age urbanisation in the great urban centres in the country, each about 100‒400 dunums in size, was accompanied with the appearance of the Semitic alphabet, stratified society, public buildings, palaces, temples, towers and fortification systems. Some of urban centres which emerged in Early Bronze Age Palestine were represented in Jericho, Gaza, Tell al-Ajjul, Tell al-Sakan, Tell al-Tell, Jerusalem, Tell Dothan, Tell Taannek and Tell al-Mutasallim – the latter being the archaeological site of the powerful city-state of Megiddo which emerged during the Bronze Age (Taha 2017: 6‒11; De Vaux 1966). The work will also explore the interaction of Palestinian cities across history with their surrounding rural life and the wider regional context. In this respect, Henri Lefebvre’s three constituents of the social production of urban spaces – perceived, conceived and lived experiences (Lefebvre 2011) – are relevant to the way multicultural urban Palestine – Caesarea-Palaestina (also known as Caesarea Maritima; Arabic: Qaysariah), Gaza (Ghazzah)

Aşkelon ('Asqalan), Nablus, er-Ramla, Kudüs, Akka (Arapça Akka; Yunanca: Ptolemais), Nasıra, Yafa, Tiberya, Beysan, Safad, tarihsel süreç içinde gelişmiştir. Yunan, Roma ve Bizans kentleşme süreçleri ve kent planlaması Orta Çağ'da İslam yönetimi altında da sürdürülmüş; bu kent planlaması bugün hâlâ Arap-İslam Orta Çağ dönemine ait Kudüs Eski Şehri'nde görülebilmektedir. Kudüs Eski Şehri, kent planlaması ve mimarisi dünyada günümüze ulaşmış en iyi Orta Çağ kentleri arasında yer almaktadır.

Ascalon (‘Asqalan), Nablus, al-Ramla, Jerusalem, Acre (Arabic Akka; Greek: Ptolemais) Nazareth, Jaffa, Tiberias, Beisan, Safad – evolved historically. Greek, Roman and Byzantine urbanisation processes and urban planning were maintained under Islam in the Middle Ages and this urban planning is still visible today in the Arab Islamic medieval Old City of Jerusalem, a city whose urban planning and architecture are among the best surviving medieval cities in the world.

Bazı Arap yazarlar ve sanatçılar, Filistin davasını veya Arap milliyetçiliğini destekleyerek, Filistin ulusal kimliğini ya da Arap milliyetçiliğini gerçekte olduğundan daha eski gösteren üst anlatılar (metanarratifler) üretmektedir. Dahası, 20. yüzyılın başında Avrupa kaynaklı anakronik siyasi Siyonizm ortaya çıkana kadar Filistin halkı (Arapça: şa'b Filistin), Arap Müslümanları, Arap Hristiyanları ve Arap Yahudilerini kapsıyordu. İsrail Siyonist/Filistin çatışmasının bir yansıması olan Arap ile Yahudi ikiliği, tarihsel açıdan bakıldığında Filistin'de yanıltıcı derecede yanlıştır. Filistin halkı, ülkesi Filistin'i hem bireysel hem de toplu olarak deneyimlemektedir. Siyonist yerleşimci-sömürgeciliği, tarihi vatanlarındaki yerli kendi kaderini tayin hakkını ihlal etmiş ve halkın ya yerleşimci-sömürgeci işgal altında yaşamasına ya da sürgüne gönderilmesine ve kendi adına nadiren konuşmasına izin verilmesine yol açmış olsa da, Filistinliler “Biladuna Filistin” (‘Ülkemiz, Filistin’;2 günlük dilde: bladna Falastin) ya da “Filistinuna” (‘Bizim Filistinimiz’3) demeyi sürdürmektedir. İsrail vatandaşı olan Filistinliler bile, İsrail terimini zihinsel ya da temsili olarak kullanmaktan kaçınmanın ve tarihi Filistin ile bütün olarak Filistin halkıyla bağ kurmanın vatanseverane bir yolu olarak sıklıkla “el-belad” ya da “bladna” (‘Ülkemiz’) ifadesini kullanır. “Bilad” ya da “biladuna” terimleri, yüzyıllardır yaygın biçimde kullanılan ve insanların günlük yaşamlarında derin kökleri olan ortaçağ Arapça terimleridir. 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaçağ Arapça’sındaki “vatan” (‘anavatan’) terimi Avrupa’daki “patria” teriminden etkilendi ve “vatan”, Filistin’de ve tüm Arap dünyasında modern vatansever anavatan milliyetçiliğinin (vataniyye) yükselişiyle daha yakından ilişkilendirilir hale geldi.

Some Arab writers and artists promoting the political and national cause of Palestine or pan-Arabism create metanarratives to depict Palestinian national identity or Arab nationalism as being more ancient than they actually are. Moreover, until the advent of anachronistic European political Zionism at the turn of the 20th century the people of Palestine (Arabic: sha’b Filastin) included Arab Muslims, Arab Christians and Arab Jews. Being a rendering of the Israeli Zionist/Palestinian conflict, historically speaking the binary of Arab versus Jew in Palestine is deeply misleading. The Palestinian people experience their country of Palestine individually and collectively. Although Zionist settler-colonialism violated their indigenous right to self-determination in their historical homeland and they live either under settler-colonial occupation or exiled and rarely allowed to speak for themselves, they continue to speak of Biladuna1 Filastin (‘Our Country, Palestine’;2 vernacularly: bladna Falastin) or Filastinuna (‘Our Palestine’3). Even Palestinian citizens of Israel often speak of al-blad or bladna (‘Our Country’) as a patriotic way of mentally or representationally avoiding the term Israel and connecting with historic Palestine and the Palestinian people as a whole. The terms bilad or biladuna are medieval Arabic terms which have been in common use for many centuries and are deeply rooted in people’s daily lives. In the second half of the 19th century the medieval Arabic term watan (‘homeland’) was impacted by the European term patria, and watan became more closely associated with the rise of modern forms of patriotic homeland nationalism (wataniyyah) in Palestine and throughout the Arab world.