10.17 Yeni İsrail Yer Adları ve Manzara: Unutma ve Silinmenin Mekânı Olarak Avrupai Bir Manzaranın Biçimlendirilmesi
10.17 The New Israeli Place Names And Landscape: Fashioning A European Landscape As A Site Of Amnesia And Erasure
Devletin ilk yirmi yılında İsraillilerin, 1948 Nekbesi'nin gerçeğinin ortaya çıkmasına ve Filistinli mültecilerin İsrail olan topraklardaki kasaba ve köylerine dönmesi ihtimaline dair derin bir kaygısı vardı. Romancı A. B. Yehoşua'nın ilk önemli eserlerinden biri olan Ormanla Yüzleşmek 1963'te yayımlandı. Eser, 1948'de bir Filistin köyünün yıkılmasıyla ve harabelerinin üzerine bir JNF ormanının dikilmesiyle açılır.
In the first two decades of the state Israelis had a deep anxiety about the discovery of the truth about the 1948 Nakba and the ‘nightmarish’ prospect of Palestinian refugees returning to their towns and villages in what had become Israel. Facing the Forests, one of novelist A. B. Yehushua’s first major works, was published in 1963. It opens with the destruction of a Palestinian village in 1948 and the planting of a JNF forest on its ruins.
Roman, bir İsrailli öğrencinin Latin Haçlılarının tarihine "takıntılı" olduğu bir hikâyeyi anlatıyor. Bir mola ve yalnızlık arayan öğrenci, bir orman bekçisi olarak iş bulur. JNF ormanındaki gözetleme evine vardığında, dili kesilmiş bir Arap adam ve onun kızıyla karşılaşır. Varışından kısa bir süre sonra öğrenci kâbuslar görmeye başlar ve sürekli bir felaket beklentisi içinde yaşar. Yaz ilerledikçe öğrenci adamın kızına arzu duymaya başlar. İkisi arasındaki gerilim tırmanır ve birdenbire adam ormanı ateşe verir, bütün orman yanıp kül olur. Şafakta öğrenci "dumanlı tepelere bakar, kaşlarını çatar. Orada, duman ve sisin arasından, yıkıntı halindeki köy gözlerinin önünde belirir; temel hatlarıyla yeniden doğmuş, soyut bir çizim gibi, geçmişte kalan ve gömülmüş her şey gibi." Öğrenci, Latin Haçlıları üzerine yaptığı araştırmanın ortaya çıkardığı gerçekleri göremezken, yangın onları açığa çıkarır. Roman, ormanın yok oluşu ve Arap köyünün yeniden ortaya çıkışıyla son bulur (Yehoshua 1975: 385).
The novel recounts the story of an Israeli student who is ‘obsessed’ with the history of the Latin Crusaders. The student, looking for a break and solitude, finds a job as a forest ranger. When he arrives at the watch house in the JNF forest he finds an Arab man whose tongue had been cut out and the man’s daughter. Shortly after his arrival the student begins to suffer from nightmares and he is constantly anticipating a catastrophe. As the summer continues the student begins to desire the man’s daughter. The tension between the two escalates and suddenly the man sets fire to the forest and the whole forest burns down. At dawn the student ‘turns his gaze to the fire-smoking hills, frowns. There out of the smoke and haze, the ruined village appears before his eyes; born anew, in its basic outlines as an abstract drawing, as all things past and buried’. While the student fails to see the truths unearthed by his research on the Latin Crusades, the fire reveals it. The novel ends with the destruction of the forest and the re-emergence of the Arab village (Yehoshua 1975: 385).
JNF'nin ormanları, örneğin Karmel Ulusal Parkı, İsrail'de ve İsrail İbranice edebiyatında Siyonist millî dirilişin bir simgesi haline geldi; Avrupa Siyonist projesinin kadim vatanda ve kutsal coğrafyada 'kök salma' başarısını temsil ediyordu. Çocuklar sıklıkla ağaçların adıyla adlandırılıyor ve çocuklara yönelik İbranice edebiyatta genç ağaçlar çocuk olarak betimleniyordu (Zerubavel 1996). İlan (ağaç), Oren (çam ağacı), Tomer ve Tamar (hurma ağacı için erkek ve dişi), Amir (ağaç tepesi) ya da Elon veya Allon (meşe ağacı) gibi isimler İsrail'de çok yaygındır. 'Filistin meşesi' (بلوط فلسطين) doğal ormanları, tarihi Filistin'in birçok bölgesini, özellikle Yukarı Celile, Karmel Dağı, Tabor Dağı (Arapça: Cebelü't-Tur) ve diğer tepelik bölgeleri kaplıyordu. Celile'deki bazı yerel Filistinli Müslüman gelenekleri, kadim meşe ağaçlarına kutsallık bile atfetmiştir. Kadim Filistin meşesi ağacı ve yaprakları, yalnızca Filistin'de değil, dünyanın birçok ülkesinde güç ve dayanıklılığın bir simgesi olarak görülmüştür. Avrupa'daki Hristiyanlık öncesi ve ortaçağ Hristiyan geleneklerinde Filistin meşesi ağaçlarına gösterilen tapınma iyi bilinmektedir.
The JNF’s forests, such as the Carmel National Park, became an icon of Zionist national revival in Israel and in Israeli Hebrew literature, symbolising the success of the European Zionist project in ‘striking roots’ in the ancient homeland and sacred landscape. Children were often named after trees and children’s Hebrew literature described young trees as children (Zerubavel 1996). Names such as Ilan (tree), Oren (pine tree) Tomer and Tamar (male and female for palm tree), Amir (tree top), or Elon or Allon (oak tree) are very common in Israel. Natural woodlands of ‘Palestine Oak’ ( (بلوط فلسطين covered many areas of historic Palestine, especially in upper Galilee, Mount Carmel, Mount Tabor (Arabic: Jabal al-Tur) and other hilly regions. Some local Palestinian Muslim traditions in Galilee have even attributed holiness to ancient oak trees. The ancient Palestine Oak tree and its leaves have been seen as a symbol of strength and endurance not only in Palestine but in many countries across the world. European pre-Christian and medieval Christian traditions of veneration of Palestine Oak trees are well known.
Meşenin yaprakları geleneksel olarak Alman ordusu nişanlarında da önemli bir yer tutmuş ve Amerika Birleşik Devletleri ordusunda rütbeleri sembolize etmiştir. Eski Filistin'de bu ağacın, yerel dini geleneklerden türeyen ve yerel mitolojide kendine özgü bir kültü vardı; ağaç yaşamla ilişkilendirilir ve dünyanın başlangıcından beri var olduğu kabul edilir (Niesiolowski-Spano 2011: 132–137).
The leaves of the oak were also traditionally an important part of German army regalia and symbolise ranks in the US army. In ancient Palestine, this tree had its own cult in local mythology, derived from local religious traditions; it is associated with life and is supposed to have grown since the beginning of the world (Niesiolowski-Spano 2011: 132–137).
Ancak İsrail'deki Yahudi Ulusal Fonu (JNF) ormanlarına tapınma, aynı zamanda uydurma bir Siyonist laik kolektif hafızanın merkezine yerleşmiştir. Viyana'da Amos Sternbach olarak doğan ve 1933'te Filistin'e göç eden İsrailli tarihçi ve gazeteci Amos Elon, adını Amos Oak olarak değiştirmiştir. Benzer biçimde, 1948'de Palmah komutanı olan General Yigal Allon, Yigal Paicovitch olarak doğmuş, adını İbranice kulağa gelen Allon (meşe ağacı) olarak değiştirmiştir. Yukarıda gördüğümüz gibi, 'kadim ormanlar' ve ağaca tapınma geleneği, Orta Avrupa'nın romantik milliyetçilik anlayışlarından türemiştir. Amos Elon, 2004 yılında, 1967'den bu yana İsrail'de yaşanan gelişmelerden duyduğu hayal kırıklığını gerekçe göstererek İtalya'ya taşınmıştır. The Israelis adlı eserinde:
But the worship of the JNF (European-style) forests in Israel has also become central to an invented Zionist secular collective memory. Israeli historian and journalist Amos Elon, who was born in Vienna as Amos Sternbach and immigrated to Palestine in 1933, changed his name to Amos Oak. In similar vein, General Yigal Allon, commander of the Palmah in 1948, was born Yigal Paicovitch and changed his name to the Hebrewsounding Allon (oak tree). As we have seen above, this tradition of the ‘ancient woods’ and wood worship was derived from central European notions of romantic nationalism. In 2004 Amos Elon moved to Italy, citing disillusionment with developments in Israel since 1967. In The Israelis:
Founders and Sons, Elon yazıyor: ‘[A]z sayıda şey, Siyonist hayalin ve gerekçesinin “Yahudi Ulusal Fonu Ormanı” kadar çağrıştırıcı biçimde simgesel olabilir’ (Elon 1983: 200). İsrail'in Avrupa tarzı ormanları ve yeniden ağaçlandırma politikaları Batı'nın desteğini görmektedir. “Kutsal toprak” ve “kutsal manzara”da Avrupa tarzı bir orman dikmek, İsrail'in (ve dolayısıyla Batı'nın) Doğu'daki projesinin inkâr edilemez etik değerini doğrulamaktadır. Ağaçlandırma, maddi ve simgesel olarak Avrupa Holokostu'na da bağlanmakta; kaybedilen topluluklar ve bireysel kurbanlar anısına binlerce ağaç dikilmiştir (Elon 1983: 200). Ancak Filistinliler için, Nekbe'den bu yana JNF'nin kötü şöhretli rolünü, az sayıda şey bu kadar iyi özetler (Jamjoum 2010).
Founders and Sons, Elon writes: ‘[F]ew things are as evocatively symbolic of the Zionist dream and rationale as a “Jewish National Fund Forest”’ (Elon 1983: 200). Israel’s European-style forests and reforestation policies enjoy Western support. Planting a European-style forest in the ‘sacred soil’ and ‘sacred landscape’ confirms the undeniable ethical value of Israel’s (and by extension the West’s) project in the East. Afforestation is also linked, materially and symbolically, to the European Holocaust, and thousands of trees have been planted in memory of the lost communities and individual victims (Elon 1983: 200). For Palestinians, however, few things better encapsulate the notorious role of the JNF since the Nakba (Jamjoum 2010).