1.1 Filistliler Yerli Halk Olarak: Peleset ve Filistlilere İlişkin Epigrafik ve Arkeolojik Kanıtlar
1.1 The Philistines As Indigenous People: Epigraphic And Archaeological Evidence For Peleset And The Philistines
Antik çağda "Filistin" olarak bilinen bölgenin en geleneksel ve en eski yer adları Kenan ile ilgili değildi.
The most traditional and earliest toponyms for the area which became known in classical Antiquity as ‘Palestine’ were not related to Cana’an.
Bunlar, MÖ 14. yüzyıla ait Mısır öyküsü Sinuhe'de kullanıldığı gibi, geleneksel adlar olarak görülebilecek Retenu ve Djahi yer adlarıydı.1 Retenu, Akdeniz'in doğu kıyısı boyunca uzanan bölgeler için kullanılıyordu ve üç alt bölgeye ayrılıyordu: kuzeyde Amurru, Amurru'nun güneyinde ve Litani Nehri'nin kuzeyinde yer alan Lübnan (bazen "Yukarı Retenu" olarak anılır) ve Retenu'nun en güneydeki kısmı olan Djahi. Djahi, Litani'nin güneyindeki bölgeleri, Aşkelon ('Asqalan, ya da belki Gazze'ye kadar) ve doğuda Rift Vadisi'ne kadar uzanan alanı ifade ediyordu.
They were the toponyms of Retenu and Djahi, which might be seen as traditional names, as used in the 14th century BC Egyptian story of Sinuhe.1 Retenu was used to refer to the regions along the eastern shore of the Mediterranean and was divided into three sub-regions: Amurru, in the north, Lebanon (sometimes referred to as ‘Upper Retenu’), which lay south of Amurru and north of the Litani river, and Djahi, the southernmost part of Retenu, which referred to the regions south of the Litani to Ascalon (‘Asqalan, or perhaps Gaza) and as far as the Rift Valley to the east.
Filistlilere, "Peleset"e ve antik Filistin'e yönelik geleneksel yaklaşımlar, yerleşimci-sömürgeci gözüyle oluşturulmuştur. Yeni arkeolojik keşifler ve epigrafik kanıtlar, Filistin'in tarihini yerli halkın gözüyle okumamıza yardımcı olabilir. Filistin/İsrail'deki yeni arkeolojik keşifler ve antik Filistin'e ait epigrafik kanıtlar (duvarlara, tapınaklara, anıtlara, mezar taşlarına, sikkelere oyulmuş yazıtlar ve yakın zamanda Aşkelon'da ortaya çıkarılan, yaklaşık 3000 yıl öncesine tarihlenen Filistin mezarlıkları gibi) (Ariel 2017), Filistin'in antik tarihine dair anlayışımızı dönüştürmüş ve Filistin hakkındaki bilimsel bilgimizde devrim yaratan yeni paradigmalara yol açmıştır. Filistin adının bir akrabası olan "Peleset", beş yazıtta, MÖ 12. yüzyılın ortalarından itibaren Güney Filistin kıyısına yerleşen denizci bir halkın yerleşimine atıfta bulunarak, on dokuzuncu Mısır hanedanının Ramses II ve III dönemlerinde geçmektedir. Ramses III'e ait, yaklaşık MÖ 1150 tarihli bir yazıt da dahil olmak üzere 3200 yıllık belgeler, Mısır'ın en iyi korunmuş tapınaklarından biri olan Luksor'daki Medinet Habu Tapınağı'ndaki Ramses III'ün Cenaze Tapınağı'nda bulunmaktadır. Bu belgeler, MÖ 1186 ile 1155 yılları arasında hüküm süren Ramses III'e karşı savaşanlar arasında Peleset'ten bahseder (Breasted 2001: 24; ayrıca Bruyère 1929‒1930). Ramses III'ün sözde "deniz halklarına" karşı savaşı (MÖ 1181‒1175
The traditional approaches to the Philistines, ‘Peleset’ and ancient Palestine have been constructed through the eyes of settler-colonisers. New archaeological discoveries and epigraphical evidence can help us read the history of Palestine through the eyes of the indigenous. New archaeological discoveries in Palestine/Israel and epigraphic evidence on ancient Palestine – carved on walls, temples, memorials, gravestones, coins and Philistine graveyards uncovered recently in Ascalon, dating to about 3000 years ago (Ariel 2017) – have all transformed our understanding of the ancient history of Palestine and have resulted in new paradigms which revolutionised our scholarly knowledge on Palestine. A cognate of the name Palestine, ‘Peleset’, is found on five inscriptions as referring to the settlement of a seafaring people along the southern Palestinian coast from the mid-12th century BC during the reigns of Ramesses II2 and III of the nineteenth Egyptian dynasty. The 3200-year-old documents from Ramesses III, including an inscription dated c. 1150 BC, at the Mortuary Temple of Ramesses III at the Medinat Habu Temple in Luxor – one of the best-preserved temples of Egypt – refers to the Peleset among those who fought against Ramesses III (Breasted 2001: 24; also Bruyère 1929‒1930), who reigned from 1186 to 1155 BC. Ramesses III’s war against the so-called ‘sea peoples’ (1181‒1175
BC) Peleset'i coğrafi olarak Djahi topraklarına, yani Filistin'e yerleştirdi.
BC) placed Peleset, geographically, in the land of Djahi, that is Palestine.
Aslında, Aşkelon'daki 3000 yıllık bir Filistli mezarlığında yapılan yeni arkeolojik keşifler, Filistlilerin kökenleri hakkında yeni bir paradigmaya yol açtı. Bu keşifler, Filistlilerin Geç Tunç Çağı'nda Güney Levant'ı istila eden Ege kökenli yağmacılar ya da Filistin'de ortaya çıkan "Deniz Halkları" olmadığını, bunun yerine Yakın Doğu'nun yerli bir nüfusu olduklarını kuvvetle ortaya koymaktadır (Evian 2017; David 2017). 19. yüzyıldan beri Kitabi Oryantalist bilginler, Mısır'daki akrabalık ilişkisi olan Peleset yazıtlarını "Kitab-ı Mukaddes'teki Filistliler" ile ilişkilendirmektedir. 8. ve 7. yüzyıllara ait Asur yazıtları ise bu güney kıyı bölgesinden "Palaştu" ya da "Pilistu" olarak söz etmektedir.
In fact, new archaeological discoveries from a 3000-year-old Philistine graveyard in Ascalon have resulted in a new paradigm on the origins of the Philistines, firmly suggesting that they were not marauding Aegean invaders of the southern Levant or ‘sea peoples’ that appeared in Palestine in the course of the Late Bronze Age, but an indigenous population of the Near East (Evian 2017; David 2017). Since the 19th century biblical Orientalist scholars have linked the Egyptian cognate Peleset inscriptions with the ‘biblical Philistines’. Assyrian inscriptions from the 8th and 7th century refer to this southern coastal region as ‘Palashtu’ or ‘Pilistu’.
Filistin'in Ürdün Nehri'nin doğusundaki Arapça epigrafik kalıntıları çok zengindir; bunların bazıları Roma dönemine ve hatta MS 150 yılına kadar uzanmaktadır. Gerçekten de Filistin, çoğu erken İslam ve Emevi dönemlerine ait olan çok sayıda Arapça yazıt bakımından son derece zengindir. Erken İslam döneminde bile Filistin, özel bir dini, ekonomik ve stratejik önem kazanmıştır. Filistin'in tarihi önemi, mimari, İslami dini vakıflar (vakf), mezar yazıtları, yapı inşaatı, çarşılar, adaklar, Kur'an metinleri, dualar ve niyazlar gibi çok çeşitli konuları kapsayan yüzlerce Arapça yazıtta görülmektedir. Bu yazıtların büyük bir kısmı çok ciltli Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestina'da toplanmıştır (Sharon 1997‒2013; van Berchem 1894).
Arabic-language epigraphic evidence from Palestine east of the Jordan River is extensive, with some Arabic inscriptions dating from the Roman era and as early as 150 AD. In fact, Palestine is extremely rich in Arabic inscriptions, most of which date from the early Islamic and Umayyad periods. Already in early Islam Palestine acquired particular religious, economic and strategic importance. The historical importance of Filastin is shown in the hundreds of Palestine Arabic inscriptions which cover a huge variety of topics: architecture, Islamic religious (waqf) endowments, epitaphs, construction, markets, dedication, Quranic texts, prayers and invocations. A large collection of the inscriptions is assembled in the multivolume Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestina (Sharon 1997‒2013; van Berchem 1894).