Denize yakın bir yerde doğdum, bir Filistinli anneden ve bir Aramî babadan, bir Filistinli anneden ve bir Moablı babadan, bir Filistinli anneden ve bir Arap babadan. (Darwish 1994: 69)

I was born close to the sea to a Palestinian mother / and an Aramaic father, to a Palestinian mother and a Moabite father, to a Palestinian mother / and Arab father. (Darwish 1994: 69)

Filistinli "ulusal" şair Mahmud Derviş (1941‒2008), tarihi Filistin'in inanılmaz derecede zengin toplumsal ve kültürel hafızasından esinlenmiştir. Şiiri, Filistin kimliğinin ve bu kimliğin sürekli oluşumu ile dönüşümüne ilişkin bu tür sorulara derin bir duyarlılık kazandırmıştır. Birçok modern Arap milliyetçisi, ulusal kimliklerini oluştururken özgünlük ve münhasırlık peşinde koşmuş, saflık ve açıklık arayışını sürekli sürdürmüşken, Derviş ise tam tersine, Filistin'in gölgeli ve kapsayıcı mirasının takdir edilmesiyle temsil edilen, ince, karışık ve yumuşatılmış kimlik biçimlerini aramıştır. Bu ince ve zengin miras, modern Filistin ulusal kimliğinin dokusuna işlenmiş ve bu kimlik, özellikle Derviş tarafından çerçevelenmiştir. Derviş, 1948'de İsrail tarafından yıkılan köyü el-Birve'nin ardından Celile'de iç mülteci olarak büyümüştür. Daha sonra yetişkin hayatının büyük bölümünü sürgünde yaşamıştır. Birçok modern Filistinli aydın gibi Derviş de ülkenin kentli büyükşehir seçkinlerinden ya da aristokrat ailelerinden çıkmamış, kırsaldan ve Filistin'in çevresinden (Celile) gelmiştir. Yine de Derviş, çok katmanlı Filistin ulusal kimliğinin timsali ve modern Filistin'de dilsel ve kültürel hafızanın en çok takdir edilen üreticisi olmuştur. Derviş için Filistin kimliğinin çok katmanlı anlayışı, Filistin topraklarından geçmiş olan tüm güçlü kültürlerin ürünü olmasında açıkça görülmektedir.

Palestinian ‘national’ poet Mahmoud Darwish (1941‒2008) was inspired by the incredibly rich social and cultural memories of historic Palestine. His poetry gave a deep sense of such questions of Palestinian identity and its continued formation and transformation. While many modern Arab nationalists strive for uniqueness and exclusivity and continuously search for purity and clarity in constructing their nationalist identities, Darwish, by contrast, searched for the subtle, mixed and subdued forms of identity represented by an appreciation of the shadowy and inclusive heritage of Palestine. This subtle and rich heritage was woven into the fabric of modern Palestinian national identity and the way this identity was particularly framed by Darwish. The latter was brought up an internal refugee in the Galilee after his village, al-Birwa, was destroyed by Israel in 1948. He later lived much of his adult life in exile. Like many modern Palestinian intellectuals, Darwish did not emerge from the urban metropolitan elite or aristocratic families of the country, but came from the countryside and the periphery of Palestine (Galilee). However, Darwish became the embodiment of multi-tiered Palestinian national identity and the most celebrated producer of linguistic and cultural memory in modern Palestine. For Darwish, the multi-layered conception of Palestinian identity is evident by the fact that it is the product of all the powerful cultures that have passed through the land of Palestine:

Helenistik, Pers, Roma, Bizans, Aramice, Arap, Yahudi, Müslüman, Arap Yahudi, Osmanlı, İngiliz.

the Hellenistic, the Persian, the Roman, the Byzantine, the Aramaic, the Arab, the Jewish, the Muslim, the Arab Jewish, the Ottoman, the British.

Ancak Palestin'in sözlü tarihi, görsel ve maddi mirası ile doğal ortamları da Dervîş'in "ulusal" şiirinde büyük bir yer tutmuştur. Dervîş için Filistin Arap kimliğinin modern temsilleri, ülkenin tarihine, coğrafyasına ve doğal sınırlarına, yer adlarına, Filistin'in Arapça dili ve kültürlerine ve bunların daha geniş Arap çevresi içindeki evrimine derinden kökleniyordu. Önemli bir tarihçiye göre ise Filistin Olmak, Filistin Olmaya Dönüşmek 277

However, the oral history and visual and material heritage of Palestine and their natural settings have also figured hugely in Darwish’s ‘national’ poetry. For Darwish, modern representations of Palestinian Arab identity were deeply rooted in the history, geography and natural boundaries of the country, the toponymy and Arabic language and cultures of Palestine and its evolution within the wider Arab environs. According to a key historian Being Palestine, becoming Palestine 277

...modern milliyetçiliğin, Benedict Anderson'a (1991) göre, Avrupa'da Latince'nin yerini alan yerel diller ile basın yoluyla ve basılı kapitalizm içinde görsellerin kitlesel dolaşımı, "modern ulus"un hayali bir topluluk olarak inşa edilmesinde ve yayılmasında önemli roller oynamıştır.

of modern nationalism, Benedict Anderson (1991), European vernacular languages (replacing Latin) and the mass circulation of images by the press and in print capitalism played important roles in the way the ‘modern nation’ as an imagined community has been constructed and spread in Europe.

Modern Filistin'de, 19. yüzyılın sonunda matbaa kapitalizminin ortaya çıkışı, modern eğitimin yaygınlaşması, dilsel, kültürel ve dinî hafızalar; standart Arapça ile yerel (konuşma dili) Filistin Arapçası, ayrı bir kimliğin belirleyici işaretleri haline geldi. Modern dönemin en etkili Filistin ulusal gazetesinin Falastin (1911–1967) adını taşıması – Filastin değil – belki de şaşırtıcı değildir; bu ad, ülkenin yerel konuşma dilindeki Arapça adı olan Falastin'in vurgulanması, Filistin'e özgü ve ayrı bir ulusal kimlik inşa etmenin bir yoluydu. Filizlenmekte olan ulusal kimliğin yerelleşmesine ek olarak, modern Filistin'in ayrı coğrafyası, yaşayan tarihi ve kültürel, dilsel ve dinî hafızaları, modern Filistin ulusal kimliğinin inşasında merkezi bir rol oynadı. Filistin'in yerel dili, modern Filistin'in gözünde canlandırılmasında kuşkusuz önemliydi. 1909'da H. H. Spoer (Kudüs'teki Amerikan Arkeoloji ve Doğu Araştırmaları Okulu üyesi) ve E. ile birlikte, *Kendi Kendine Öğrenme için Filistin Arapçası El Kitabı* yayımlandı.

In the case of modern Palestine, the introduction of print capitalism in the late 19th century, the spread modern education, linguistic, cultural and religious memories, standard Arabic and vernacular (colloquial) Palestinian Arabic all became markers of a distinct identity. Perhaps it is not surprising that the most influential Palestinian national newspaper of the modern era was called Falastin (1911–1967) – not Filastin – emphasising the local colloquial Arabic name for the country, Falastin, as a way of forging a distinct or separate Palestinian national identity. In addition to the vernacularisation of a nascent national identity, the experience of distinct geography, living history and cultural, linguistic and religious memories of modern Palestine were central to the construction of modern Palestinian national identity. The Palestinian vernacular was certainly important in the visualisation of modern Palestine. In 1909 a Manual of Palestinian Arabic, for Self-instruction was published by H. H. Spoer (Fellow of the American School of Archaeology and Oriental Research in Jerusalem) and E.

Nasrallah Haddad (Kudüs'teki Syrisches Waisenhaus'ta, yani Schneller Yetimhanesi'ndeki Öğretmen Yetiştirme Semineri'nde Arapça öğretmeni).17 Bu filizlenen yerel milliyetçilik, yerelleşme ve yerel Filistin folklorine olan ilgiyle birlikte ilerledi; bu durum özellikle bir hekim, etnograf, antropolog, çok yazarlı ve Filistinli milliyetçi olan Tawfiq Cana'an'ın (1882–1964) öncü çalışmalarında belirgin biçimde görüldü.

Nasrallah Haddad (teacher of Arabic at the Teacher Training Seminary at the Syrisches Waisenhaus in Jerusalem,17 also known as the Schneller Orphanage). This incipient local nationalism was coupled with vernacularisation and interest in local Palestinian folklore, and this was particularly evident in the pioneering work of Tawfiq Cana’an (1882–1964), a physician, ethnographer, anthropologist, prolific author and Palestinian nationalist.

Beyt Cala'da doğan Cana'an, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ordusunda tabip olarak görev yaptı ve daha sonra 1944'te kurulan Filistin Arap Tıp Derneği'nin ilk Başkanı oldu.

Born in Beit Jala, Cana’an served as a medical officer in the Ottoman army during the First World War and would later serve as the first President of the Palestine Arab Medical Association founded in 1944.

Elbette, 19. yüzyıla gelindiğinde Filistin, İslam'ın egemenliği altında birkaç yüzyıldır Arap bir toprak ve Arap bir ülkeydi (balad, bilad); Arapça (konuşma dili ve standart dil) ise bu ülkenin kültürel kimliğinin temel bir göstergesiydi. 19. yüzyılın ikinci yarısında Geç Osmanlı Filistin'indeki modernleşme, konuşma dilinin yazı diline yaklaştırılması ve kültürel uyanış etkisiyle, bazı okulların müfredatlarında klasik Arapça da güncellenip sadeleştirildi. 1909'da Filistinli eğitimci Halil Sakakini (1878–1953)

Of course, by the 19th century Palestine had been for many centuries under Islam an Arab land and an Arab country (balad, bilad) with Arabic (vernacular and standard) being a key marker of its cultural identity. Under the impact of modernisation, vernacularisation and cultural awakening in late Ottoman Palestine during the second half of the 19th century, literary Arabic also went through updating and simplification in the curricula of some schools. In 1909, Palestinian educator Khalil Sakakini (1878–1953)

…Dusturiyyah Okulu'nu Kudüs'te kurdu ve Türkçe yerine Arapçayı başlıca öğretim dili yapan, aynı zamanda Arap dilbilgisini güncelleyerek ve temel genel kurallarını basitleştirerek Arapça öğretmenin yeni yöntemlerini tanıtan modern ve ilerici bir eğitim sistemine öncülük etti (Tamari 2003). Daha sonra, edebî Arapçayı sadeleştirme, güncelleme ve Filistin'e özgü konuşma Arapçasına yaklaştırma yönündeki bu ilerici gelenek, Mahmud Derviş'in "milli" şiirinde devam etti.

founded the Dusturiyyah School in Jerusalem and pioneered a modern progressive education system which not only made the primary language of instruction Arabic instead of Turkish but also introduced new methods of teaching Arabic by updating Arabic grammar and simplifying its basic general rules (Tamari 2003). Later this progressive tradition of simplifying, updating and bringing literary Arabic closer to vernacular Palestinian Arabic continued in the ‘national’ poetry of Mahmoud Darwish.

Heidegger'in "varlığın oluşu" (das Werden des Seins) kavramını yankılayan biçimde, Darwiş'e göre öz-temsil ile "Filistinli olmanın oluşu" bir yönden, modern Filistin kimliğinin giderek açığa çıkarılması, yaşanması, görselleştirilmesi ve yeniden biçimlendirilmesi biçimiyle ilişkilidir.

Echoing the Heideggerean notion of the ‘becoming of being’, self-representation and the ‘becoming of being Palestinian’, according to Darwish, are related in some sense to the way modern Palestinian identity was progressively being uncovered, experienced, visualised and reconfigured.

Darwish'e göre Arapça dili ve şiiri, özellikle de Filistin'in kolektif ve toplumsal hafızaları, yerel Filistin kimliğinin ortaya çıkarılmasında ve inşasında temel bir role sahipti. Ritmik Arap şiirinin ölçüleri Arapça'da "denizler" (buhur) olarak bilinir. Darwish'in son derece çağrışımsal şiiri de modern Filistin'i (Akdeniz) ile arasında bir mekân olarak canlandırıyordu.

18 For Darwish, the Arabic language and poetry and collective and social memories of Palestine, in particular, were fundamental to the uncovering and construction of local Palestinian identity. The metres of the rhythmical Arabic poetry are known in Arabic as ‘seas’ (buhur). Darwish’s highly evocative poetry also visualised modern Palestine as a space between the (Mediterranean)

Deniz ve (Arap) Çölü, ortaçağ Arap-İslam düşüncesinde ve Filistin'in toplumsal belleğinde derin kökleri olan bir fikirdir. Ancak Darwiş için "Filistin'in iç bölgesi" (bar Filastin) ve "Filistin Denizi" (bahr Filastin) – gerçek anlamda ve mecazen Akdeniz ve Arabistan Çölü ile simgelenen – bütün olarak Filistin'i temsil eder. Bu alanlar aynı zamanda deneyim, iç bilinç ve bilinçaltı ile bilinçli olarak açığa çıkarılan bireysel ve kolektif kimliklerin mekânlarıdır.

Sea and the (Arabian) Desert, an idea which is deeply rooted in the medieval Arab Islamic conception and social memories of Palestine. But for Darwish the ‘Hinterland of Palestine’ (bar Filastin) and the ‘Sea of Palestine’ (bahr Filastin) – symbolised literally and metaphorically by the Mediterranean Sea and the Arabian Desert –represent Palestine as a whole. They are also spaces of experiences, of inner consciousness and subconsciousness and of consciously unveiled personal and collective identities.