0.1 Filistin'in Resmi Bir İdari Birim Olarak Durumu
0.1 Palestine As An Official Administrative Entity
İngilizler Aralık 1917'de Kudüs'ü işgal etti ve tarihçiler sıklıkla, Filistin'in 1918'de İngilizlerce Mandaterritory Filistin'in kurulmasına kadar resmi bir idari birim olarak var olmadığını savunur. Oysa aşağıda göreceğimiz gibi, Filistin bin yılı aşkın bir süre boyunca ayrı bir idari birim ve resmi bir eyalet olarak varlığını sürdürmüştür. Bu, önce Roma'nın ortak eyaleti olan "Syria Palaestina" (135-390 M.S.) biçiminde, sonrasında ise Suriye'den ayrı olarak Bizans Filistin'inin üç idari eyaleti biçiminde gerçekleşmiştir: Palaestina Prima (Палестина Прима), ya da Palaestina I, Palaestina Secunda (Палестина Секунда) ve Palaestina Salutaris ya da Palaestina Tertia (Палестина Терция). Dahası, bu üç eyalet, 4. yüzyıldan 7. yüzyılın başlarına kadar fiilen politik, askeri ve dini açıdan Palaestina Prima'dan yönetilen "üçü bir arada" bir siyasi yapı olarak idare edilmiştir.
The British occupied Jerusalem in December 1917 and historians often argue that Palestine did not exist as an official administrative unit until the creation of Mandatory Palestine by the British in 1918. In fact, as we shall see below, Palestine existed as a distinct administrative unit and a formal province for over a millennium. This was first as the joint Roman province of ‘Syria Palaestina’ (135‒390 AD) and subsequently, as a province separate from Syria, in the form of the three administrative provinces of Byzantine Palestine: Palaestina Prima (Палестина Прима), or Palaestina I, Palaestina Secunda (Палестина Секунда) and Palaestina Salutaris or Palaestina Tertia (Палестина Терция). Moreover, these three provinces were effectively governed politically, militarily and religiously from Palaestina Prima as a ‘three-in-one’ polity from the 4th century until the early 7th century.
Bir kez daha Filistin, Arap Müslüman idari bölgesi olan Cund Filastin şeklinde ayrı bir idari birim olarak var olmuştur. Cund Filastin (Arapça: جند فلسطين) adlı bu idari eyalet, 637-638'de Müslümanların Filistin'i fethinden, 1099'da Latin Haçlı istilasına kadar yaklaşık dört buçuk yüzyıl boyunca varlığını sürdürmüştür.
And once again Palestine existed as a separate administrative entity in the form of the administrative Arab Muslim province of Jund Filastin. This administrative province of Jund Filastin (Arabic: جند فلسطين ) existed for nearly four and half centuries from the Muslim conquest of Palestine in 637‒638 until the Latin Crusader invasion of 1099 AD.
Filistin, Eş-Şam, Bilâdü'ş-Şam ile Günümüz Suriyesi Arasındaki Ayrım: İdari Bir İslam Eyaleti Olarak Filistin ve İslami Bir Coğrafi Bölge Olarak Eş-Şam
Distinction Between Filastin, Al-sham, Bilad Al-sham And Present-day Syria: Palestine As An Administrative Muslim Province, Al-sham As An Islamic Geographic Region
630'lardan 1099'da Haçlı işgaline ve ilk Haçlı Kudüs Latin Krallığı'nın (1099‒1187) kurulmasına kadar yaklaşık beş yüz yıl boyunca, resmi Arap-İslam idari eyaleti olan Cund Filastin, daha geniş bir coğrafi bölge olan eş-Şam'ın içinde varlık gösterdi. Müslüman coğrafyası ve kartografyasında eş-Şam ('Kuzey'), bir coğrafi bölgeydi (iklim: el-Makdisi 2002: 135‒162) – bugünkü Suriye, Filistin/İsrail, Lübnan, Ürdün ve güney Türkiye topraklarını içeren geniş bir bölge. Birkaç yüzyıl boyunca eş-Şam, Filistin de dahil olmak üzere birkaç idari Müslüman eyaletinden oluşuyordu. 1890'da Cambridge Üniversitesi'nde Arapça ve Farsça alanında bir bilgin olan Guy Le Strange (1854‒1933), Palestine under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from AD 650 to 1500 adlı önemli bir eser yayımladı; eser Londra'da Palestine Exploration Fund Komitesi tarafından basıldı. Ortaçağ Arap coğrafyacılarının eserlerinden geniş çapta çeviriler yapan Le Strange, yanlışlıkla coğrafi Arapça 'eş-Şam' atıflarının tamamını 'Suriye' olarak çevirdi. Daha sonra, bazı modern Orta Doğu tarihçileri tarafından eş-Şam bölgesinin modern Suriye ile bu otomatik olarak birleştirilmesine ve bugünkü Suriye'nin başkenti Şam'ın tarihte de eş-Şam olarak anılmasına bağlı olarak daha fazla karışıklık eklendi. eş-Şam'ın bu tarihi kenti, Ortaçağ'da Müslüman Dimaşk (Şam) eyaletinin başkentiyle eşanlamlı hale geldi.
For nearly half a millennium from the 630s until the Crusader invasion of Palestine in 1099, and the creation of the first Crusader Latin Kingdom of Jerusalem (1099‒1187), the official Arab Islamic administrative province of Jund Filastin existed within the wider geographic region of al-Sham. In Muslim geography and cartography, al-Sham (‘the North’) was a geographic region (iqlim: al-Maqdisi 2002: 135‒162) – a vast region which included the territories of present-day Syria, Palestine/Israel, Lebanon, Jordan and south Turkey. For several centuries, al-Sham consisted of several administrative Muslim provinces, Palestine included. In 1890 Guy Le Strange (1854‒1933), a scholar of Arabic and Persian at Cambridge University, published an important work entitled: Palestine under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from AD 650 to 1500, published in London by the Committee of the Palestine Exploration Fund. Translating extensively from the works of the medieval Arab geographers, Le Strange conveniently and mistakenly rendered all geographic Arabic references to ‘al-Sham’ into ‘Syria’. Subsequently further confusion was added to this automatic conflation of the al-Sham region with modern Syria by some historians of the modern Middle East and by the fact that the city of Damascus, the capital of present-day Syria, was also historically called al-Sham. This historic city of al-Sham became synonymous with the capital city of the Muslim province of Dimashq (Damascus) in the Middle Ages.
Bugün ise ortaçağ Müslüman coğrafyacılarının ve Arap tarihçilerinin eserlerine aşina olan herkes, eş-Şam bölgesinin kuzeyde güney Türkiye'den güneyde Filistin'e kadar uzanan geniş bir coğrafi alanı ve birkaç eyaleti kapsadığını bilir (el-Makdisi 2002: 137‒138). Ortaçağ İslam coğrafyası ve tarih eserlerinde eş-Şam, günümüzdeki Suriye ile eşanlamlı değildi. Bu geniş "kuzey" bölgesi, ortaçağ İslam kaynaklarında Bilad eş-Şam (بِلَد الشَّام) coğrafi bölgesinin temelini oluşturdu ve bu terim çoğu zaman Şam ve Halep olmak üzere iki Müslüman eyaletini ifade etti.
Filistin Olmak, Filistin Haline Gelmek: Filistin Toprak Kimliğinin Bölgeselden Ulusala Yeniden Tasavvuru
Being Palestine, Becoming Palestine: Reimagining Palestinian Territorial Identity, From Regional To National
Filistin'in tarihi, Eski Ahit'in mit-anlatılarının aksine birden fazla "başlangıca" sahiptir ve Filistin fikri, bu çoklu "başlangıçlardan" zamanla jeopolitik bir kavrama ve ayrı bir toprak siyasi birimine dönüşmüştür. Filistin kavramı çoğu zaman, üç binyıl boyunca (fiziksel, idari, toprak ve kültürel) sınırları evrilmiş ve değişmiş bir varlığın bağlamsal bir temsili olarak değil, soyut ya da tarihsel bağlamdan bağımsız bir biçimde ele alınır.
The history of Palestine, unlike the myth-narratives of the Old Testament, has multiple ‘beginnings’ and the idea of Palestine has evolved over time from these multiple ‘beginnings’ into a geo-political concept and a distinct territorial polity. The concept of Palestine is often approached in an abstract or ahistorical way, rather than as a contextualised representation of an entity whose (physical, administrative, territorial and cultural) boundaries have evolved and changed across three millennia.
Ancak Filistin'e dair saf fikirler ya da kendi başına bir ideal Filistin kavramı yoktur; Filistin hakkındaki fikirlerin ve bilginin oluşumunda ampirik kanıtlar ve insan deneyimi temel niteliktedir. Önemlisi, Filistin'i yalnızca algılar ve genellemeler yoluyla "dışarıdan" değil, aynı zamanda bedenlenmiş deneyimler ve duygulanımlar yoluyla "içeriden" de biliriz. Filistin kavramını yaygınlaştıran ilk isimler arasında yer alan klasik Yunan âlimleri, zamanı iki ayrı biçimde kavramsallaştırmışlardır: insanın zamanı niceliksel ve kronolojik olarak ölçtüğü biçim olan khronos (günler, aylar, yıllar, yüzyıllar) ve insanın belirli anları ya da olayları belirli bir bakış açısından ve o bakış açısıyla deneyimleyip hatırladığı biçim olan kairos. Zamanın bu iki farklı anlayışını izleyen bu çalışma, Filistin kavramının çok doğrusal evrimini ve Filistin deneyimlerini zaman içinde ve zaman boyunca incelemektedir. Eşzamanlılığa (çağdaşlığa) en yüksek değeri verirken,
But there are no pure ideas or an ideal concept of Palestine per se; empirical evidence and human experience are fundamental to the formation of ideas and knowledge about Palestine. Crucially, we do not know Palestine only ‘from without’ through perceptions and generalisations but also ‘from within’ through embodied experiences and affections. The classical Greek scholars – who were among the first to popularise the concept of Palestine – conceived of time in two distinct ways: khronos, the way human beings measure time quantitatively and chronologically: days, months, years, centuries; and kairos, the way human beings experience and remember particular moments or events from and with a particular perspective. Following this distinction between the two different notions of time, this work explores the multi-linear evolution of the conception of Palestine and the experiences of Palestine through time and across time. While putting the highest value on synchronic (contemporary)
Ahl Filastin'den Sha'b Filastin'e: Yerli Bilinçten Modern Ulusal Kolektif Bilince
From Ahl Filastin To Sha’b Filastin: From Indigenous To Modern National Collective Consciousness
Filistin'de, yerli toplumsal bilinç ve "Filistin halkı" için kullanılan Arapça terimler (Ahl Filastin, Abnaa Filastin veya Abnaa al-Balad), modern Arap milliyetçi terimleri Sha'b Filastin ("Filistin halkı") ya da al-Sha'b al-Filastini ("Filistin halkı") ortaya çıkmadan çok önce vardı ve bu terimlerin ortaya çıkmasından sonra da varlığını sürdürdü. Elbette, terimlerin gerçek çağrışımları ve toplumsal ve kolektif kimliklerin temsilleri tarihsel olarak evrilmiş ve değişmiştir; Filistin halkının çok kültürlü kimliğinin evrimi de bu durumun bir istisnası değildir. Arapça sha'b, yani halk ya da millet teriminin İslami referansı Kur'an'da yer almaktadır ve bu terim olumlu ve çoğulcu bir biçimde tanımlanmıştır: "Ey insanlar! Sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık … ve birbirinizi tanımanız için sizi uluslara [çoğ. şu'ub] ve kabilelere [kabail] ayırdık."
In Palestine, the indigenous collective consciousness of, and Arabic terminology for, ‘the people of Palestine’ (Ahl Filastin, Abnaa Filastin or Abnaa al-Balad) long preceded, but also followed, the modern Arabic nationalist terms Sha’b Filastin (the ‘people of Palestine’) or al-Sha’b al-Filastini (the ‘Palestinian people’). Of course, the actual connotations of terms and representations of social and collective identities have evolved and changed historically and the evolution of the multicultural identity for the people of Palestine is no exception. The Islamic reference to the Arabic term sha’b, people or nation, is enshrined in the Quran and the term is described positively and pluralistically: ‘O mankind! We created you … and made you into nations [pl. shu‘ub] and tribes [qabail], that ye may know each other’.
Bu nedenle, toplumsal çoğulculuk İslam tarihi boyunca kolektif kimliklerin çerçevelenişinde temel bir yer edinmiştir. Yerli "Filistin" kavramının evrimi bakımından özellikle önem taşıyan husus, 15. ile 20. yüzyıllar arasında yerli Filistin Arapçası yazılarında Filistin halkının kendini temsil biçimidir. Bu temsiller şöyle çerçevelenmektedir: "Ahl Filastin" ve "Ard Filastin" ("Filistin halkı" ve "Filistin toprağı") Arapça terimleri, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında filizlenen Filistin ulusal hareketinin ortaya çıkışından çok önce, 10.‒18. yüzyıllarda yerli Filistinli Arap yazarlar tarafından defalarca kullanılmıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısında "Ahl Filastin" terimi, sırasıyla (yerli) "Filistin'in oğulları ve kızları" anlamına gelen "Abnaa Filastin" ile "ülkenin oğulları ve kızları" anlamına gelen "Abnaa al-Balad"a dönüşmüştür; bu terimler 20. yüzyılın başında "Sha'b Filastin" (Filistin ulusu ya da halkı) olarak evrilmiş, 20. yüzyılın ikinci yarısında ise yeniden "al-Sha'b al-Filastini" ve "al-Kiyan al-Filastini" (Filistin halkı/ulusu ve Filistin varlığı) biçimini almıştır. Bu terimlerin tümü (Sha'b Filastin, al-Sha'b al-Filastini ve al-Kiyan al-Filastini), modern Filistin toprak milliyetçiliğinin etkisiyle Filistin ulusunun kolektif kimliğinin ifadesini ve pekişmesini ifade eder; ancak bu kolektif terimler, harfi harfine değil esnek biçimde okunduğunda, Ahl Filastin, Ard Filastin ve Abnaa al-Balad etrafında merkezlenmiş, modern öncesi yerli bir kolektif bilince de derinden kök salmıştır.