1.6 Filistin'in Yüksek Gelişmiş Şehirleri
1.6 The Highly Developed Cities Of Philistia
Demir Çağı'nın büyük bölümü boyunca (yakl. M.Ö. 1200‒600) Filistiye, güçlü uluslararası ticaret bağlantılarına dayanarak gelişti ve aşağıda göreceğimiz gibi, M.Ö. 6. yüzyılın sonu‒5. yüzyılın başında Filistin'in ilk parasal sistemini geliştirdi. Filistiye'nin karasal kazıları ve gemi enkazlarının sualtı arkeolojisi, Filistlilerin son derece medeniyetli bir halk olduğunu ortaya koymuştur.
Throughout much of the Iron Age (c. 1200‒600 BC) Philistia flourished on strong international trade links and, as we shall see below, developed the first monetary system of Palestine in the late 6th‒early 5th century BC. Terrestrial excavations and underwater archaeology of shipwrecks of Philistia have revealed that the Philistines were a highly civilised people.
Onlar gelişmiş denizciler, son derece yetkin mimarlar ve şehir plancılarıydı; ayrıca çok sanatsal çömlekçiler, dokumacılar, fildişi ve metal işçileriydi (Dothan 1992). Tıpkı Fenikeliler gibi Filistliler de gelişmiş deniz teknolojisi geliştirdiler; bu da muhtemelen onların denizci bir halk olarak ünlerini artırdı. Kökenleri (Ege veya Yakın Doğu) bilim insanları arasında ciddi biçimde tartışılmış olsa da (Berlin 1997) – en son araştırmalar onların Levant'ın yerli bir halkı olduğunu öne sürse de (Evian 2017) – Filistin'deki gelişmiş Filistli şehir devletlerinin evriminin, bir ölçüde, karmaşık antik Yunan polisinin evrimine benzediğini varsaymak için iyi nedenler vardır. Zamanla, özellikle Helenistik ve Roma dönemlerinde daha belirgin biçimde, Filistin'deki birkaç şehir, özellikle güneydeki Askalon ve kuzeydeki Ptolemais (Akka), tipik Yunan poleisi haline gelecekti. Yunanca polis (çoğulu poleis), 'şehir devleti', antik dönem boyunca şehir, devlet ve nihayetinde vatandaşlığın atası olarak evrilmeyi sürdürdü; Yunanca polis (Arapça madinah), Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde varlığını sürdürdü ve Roma ve Yunanca konuşan Bizans Filistin'indeki şehirlerin adlandırılmasında yaygın hale geldi; bu kelime, Filistin'deki Nablus şehrinin uyarlanmış adında da görülür (aslında Neapolis).