6.6 Filistin'de Basılan Sikkeler ('bi-Filastin' – 'بفلسطين'): Filistin Para Birimi, Parasal Özerklik ve Arap-İslam Filistini'nden Numismatik Kanıtlar
6.6 Coins Minted ‘in-filastin’ (‘ بفلسطين ’): Palestine Currency, Monetary Autonomy And Numismatic Evidence From Arab Islamic Palestine
Roma, Bizans ve ortaçağ İslam Filistin'inin ekonomisi ve siyasi özerklik derecesi hakkında bilgi edinmede sayısal ve parasal kanıtlar önemli kaynaklardır. Erken İslam döneminde Filistin'in askeri/idari eyaleti olan Cund Filastin eyaletinin 7. yüzyıldaki Arap-Bizans sikkelerine ilişkin sayısal kanıtlar (Goodwin 2004)
Numismatic and monetary evidence are important sources of knowledge on the economy and degree of political autonomy of Roman, Byzantine and medieval Islamic Palestine. Numismatic evidence of Arab Byzantine coinage of the province of Jund Filastin (the military/administrative province of Palestine in early Islam) in the 7th century (Goodwin 2004)
Filistin'in süreklilikleri, ülkede gelişen üslup ve geleneklerin çeşitliliğini, ayrıca Filistin'in içinde gelişen bazı ayrı geleneklerini göstermektedir.
shows the continuities of Palestine, the variety of styles and traditions evolving in the country, as well as some of the distinct traditions evolving within Palestine.
İmparatorluk yönetimi altında bir bölgenin veya kentin kendi parasını basabilmesi, ekonomik refahın ve daha geniş bölgesel ve ekonomik özerkliğin başlıca göstergelerinden biriydi. Daha önce gördüğümüz gibi, Filistin'deki bu parasal olgunun en erken evresi MÖ 6. yüzyılın sonlarında ve 5. yüzyılın başlarında başladı ve Filistiye'de gerçekleşti. Bu evre, Filistin üzerindeki Ahameniş (Pers) egemenliğinin sona erdiği 4. yüzyıla kadar sürdü. Bu dönemin büyük bölümünde, ekonomik açıdan özerk olan Filistinli kentler Gazze, Aşkelon ve Aşdod kendi gümüş sikkelerini basabildiler. Gümüş sikke basımı olgusu, yaygın olarak Filistiye sikkeleri veya Filisto-Arap sikkeleri olarak bilinir hale geldi.
One of the key indicators of economic prosperity and greater regional and economic autonomy under empire was the ability of a particular region or city to issue its own currency. As we have already seen, the earliest phase of the momentary phenomenon in Palestine began in the late 6th and early 5th century BC and took place in Philistia. This phase continued into the 4th century up to the end of the Achaemenid (Persian) rule over Palestine. Throughout much of this period the economically autonomous Palestinian cities of Gaza, Ascalon and Ashdod were able to issue their own silver coins. The monetary phenomenon of silver coinage became widely known as the coinage of Philistia or Philisto-Arabian coins.
Ancak MS 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu, Filistin'deki birçok kente yalnızca bronz ve bakır sikke basma hakkı tanımıştır. Prestijli gümüş sikke basımı ise Roma dışındaki birkaç önemli kentle sınırlandırılmıştır.
However, in the 1st century AD the Roman Empire granted many cities in Palestine the right to mint only bronze and copper coins. Minting prestigious silver coins was confined to a few important cities outside of Rome.
Filistin'deki birçok şehir, Gazze, Sezarye, Yafa (Jaffa), Aşkelon, Ptolemais (Akka), Tiberya, Sefforis, Neapolis (Nablus), Antipatris, Diospolis (Lidda), Nikopolis (Emmaus), Aelia Capitolina (Kudüs) ve Eleutheropolis (Beyt Cibrin) dahil olmak üzere bronz sikke bastı. Antoninus Pius (Titus Fulvus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius, 86–161
Bronze coins were issued by many Palestinian cities, including Gaza, Caesarea, Joppa (Jaffa), Ascalon, Ptolemais (Akka), Tiberias, Sepphoris, Neapolis (Nablus), Antipatris, Diospolis (Lydda), Nicopolis (Emmaus), Aelia Capitolina (Jerusalem) and Eleutheropolis (Beit Jibrin). Antoninus Pius (Titus Fulvus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius, 86–161
Roma İmparatoru Antoninus Pius (MS 86 – MS 161), Antoninus olarak da bilinir, 138'den 161 MS'ye kadar imparatorluk yaptı. Wait, I need to correct that: the source text contains "AD)" as a fragment, and I translated the birth date incorrectly by adding information not in the original. Here is the faithful translation: MS), also known as Antoninus, Roma İmparatoru olarak 138'den 161 MS'ye kadar hüküm sürdü.
AD), also known as Antoninus, was Roman Emperor from 138 to 161 AD.
Onun adı, Filistin'in Gazze kentinde basılmış imparatorluk bronz sikkelerinde yer almaktadır. Filistin'in birkaç kentinde basılan bu bronz para geleneği Bizans dönemine kadar sürmüştür.
His name appears on imperial bronze coins struck in Gaza, Philistia. This tradition of bronze coinage struck in several Palestinian cities persisted into the Byzantine era.
İslam, Filistin'de Roma/Bizans para basımı geleneğini pragmatik bir biçimde benimseyip Ahameniş dönemine ait Filistin'deki gümüş para basımıyla birleştirmiş ve Filistin şehirlerinde hem gümüş hem de altın sikke basımını teşvik etmiştir. Ayrıca bu Arap-Bizans geleneğinin sürmesi ve İslam yönetimi altında Filistin'de ekonomik büyümenin ve kazançlı ticaretin devamlılığı, İslami Filistin'de değerli madenlerin yaygın bulunuşunda ve altın sikke basımında açıkça görülmektedir.
Islam in Palestine pragmatically adapted and combined the Roman/ Byzantine monetary tradition of coinage with the Achaemenid silver coinage in Palestine and encouraged the minting of both silver and gold coins in Palestinian cities. Furthermore, the continuation of this Arab-Byzantine tradition and the continuity of economic growth and prosperous trade in Palestine under Islam is evident in the widespread presence of precious metals and minting of gold coinage in Islamic Palestine.
Nadir bulunan ve doğal olarak oluşan, yüksek ekonomik değere ve yatırıma sahip elementler olan değerli metaller, tarihsel olarak ince mücevherat ile para olarak kullanılan madeni paralarda önemli bir yere sahipti. Bilinen en ünlü değerli metaller, Arap İslam madeni paralarıydı; başlangıçta Filistin'de bakırdan madeni paralar basıldı, daha sonra ise birkaç Filistin şehrinde altın ve gümüş madeni paralar yaygın olarak basıldı.
Rare and naturally occurring elements of high economic value and investment, historically precious metals were important in fine jewellery and coinage as currency. The best known precious metals were the Arab Islamic coinage and initially coins were minted in Filastin in copper, and later gold and silver coins were widely minted in several Palestinian cities.
Filistin'de basılan İslami sikkelerin temel unsurları – malzemeler, yazılar, tasarımlar, işaretler ve semboller – erken İslam döneminde kullanılan Bizans tarzı ilk sikkelerden, Halife Abdülmelik bin Mervan'ın yaklaşık M.S. 696 yılında getirdiği reform sonrası paraya ve ardından M.S. 8. ile 11. yüzyıllar arasında Abbasi, Tulunoğulları, İhşidiler ve Fatımi dönemlerinde kullanılan sikkelere kadar önemli ölçüde evrilmiştir (Shamma 1969, 1980). Emevîler İslam Halifeliğini ele geçirip M.S. 661 yılında Şam'ı başkent yaptıktan sonra, geniş İslam imparatorluklarının ekonomik ve mali istikrarı en öncelikli hedeflerinden biri olmuştur. Bu nedenle, aslen nispeten saf altından oluşan Roma ağırlık birimi olan Bizans tarzı solidus, Emevî altın dinarını etkilemiştir; altın sikkenin Arapça adı, Roma parası olan denarius'tan türemiştir. Arap altın dinarı ilk olarak, reformcu Halife Abdülmelik bin Mervan tarafından yaklaşık M.S. 696 yılında, Bizans İmparatorunun yerine kendi resminin konulmasıyla basılmıştır. Ancak daha sonra Halifenin resmi İslami paradan kaldırılmıştır. Yunanca, Bizans İmparatorluğunun resmi dildiydi ve Bizans tarzı sikkelerin etkisi altında, Arap altın dinarının ayarı kırat (karat) ile ölçülmüştür; bu kelime Yunanca κεράτιον'dan türemiştir. Altın bir ağırlık birimi olarak karat, bugün de kullanılmaya devam etmektedir.
The key elements of the Islamic coins struck in Palestine – materials, words, designs, signs and symbols – evolved significantly from the initial Byzantine-style coinage used in early Islam to the post-reform currency introduced by Caliph ‘Abdel Malik ibn Marwan around 696 AD into the coins used during the Abbasid, Tulunid, Ikhshidid and Fatimid periods from the 8th to the 11th centuries (Shamma 1969, 1980). After the Umayyads took over the Muslim Caliphate and made Damascus their capital in 661 AD, the economic and financial stability of their vast Islamic empire was one of their top priorities. Consequently, the Byzantine-style solidus – originally a Roman weight unit of a relatively pure gold – influenced the Umayyad gold dinar; the Arabic name of the gold coin derives from denarius, a Roman coin. The Arab gold dinar was first issued by the reforming Caliph ‘Abdel Malik ibn Marwan around 696 AD, with his own image replacing that of the Byzantine Emperor. However, subsequently the image of the Caliph was removed from the Islamic currency. Greek was the official language of the Byzantine Empire and under the influence of Byzantine-style coinage, the fineness of the gold Arab dinar was measured in qirat (carat) which derives from the Greek κεράτιον. The carat as a gold unit of weight still stands today.
Bu beşinci Emevi hükümdarının başlattığı İslami tarzdaki para reformu, Emevi iktidarını güçlendirmek ve dönemin yeni siyasi-kültürel gerçekliğini yansıtan standart bir Arap-İslam parası sağlamak amacıyla tasarlanmıştır (Ramadan 2010b). Arap alfabesinin en eski hat biçimi olan Kufi yazısı kullanılarak, "Allah'tan başka ilah yoktur" ifadesine ve daha sonra "Muhammed, Allah'ın elçisidir" ifadesine ek olarak, Filistin'de basılan altın, gümüş ve bakır sikkelere Arapça Filastin adı eklenmiştir.
The Islamic-style currency reform introduced by this fifth Umayyad ruler was designed to reinforce Umayyad power and provide a standardised Arab Islamic coinage that reflected the new politico-cultural reality of the time (Ramadan 2010b). Using the oldest calligraphic form of the Arabic script, the Kufi script, in addition to ‘there is no god but God’ and later ‘Muhammad is the messenger of God’, gold, silver and copper coins struck in Palestine added the Arabic name Filastin.
Palestine'in erken İslam dönemindeki ekonomik ve parasal refahı ile 8. yüzyılın ilk yarısında, özellikle idari merkez el-Ramla olmak üzere Cund Filastin eyaletinde yerel olarak basılan sikkelerin merkezi konumu, Eriha'da kazılan, reform sonrası İslami sikkelerden oluşan iki define topluluğunun kökenlerinden açıkça anlaşılmaktadır. Para, parasal güçle ilgilidir ve Filistin'de yerel olarak basılan para, İslam yönetimi altında Filistin eyaletinde kullanılan yerel özerkliğin boyutu hakkında bize bir fikir vermektedir. Eriha'nın konumu ve Emevi döneminde Filistin eyaletinin merkezi önemi düşünüldüğünde şaşırtıcı değildir ki, Cund Filastin ve Cund Dimashq eyaletleri Eriha kazı alanından çıkarılan sikkelerin 'neredeyse eşit sayıda' katkıda bulunmuştur (Walmsley 2000: 338). Bilad al-Sham'daki çeşitli darphanelerden gelen bu sikkelerin yüzdeleri şöyledir:
The economic and monetary prosperity of Palestine in early Islam and the centrality of the coins minted locally in the province of Jund Filastin, especially in the administrative capital al-Ramla, in the first half of the 8th century is evident from the origins of the two hoards of post-reform Islamic coins excavated at Jericho. Currency is about monetary power and the currency minted locally in Palestine gives us a sense of the extent of the local autonomy exercised in the province of Palestine under Islam. Not surprisingly, in view of the location of Jericho and the centrality of the province of Palestine in the Umayyad period, the provinces of Jund Filastin and Jund Dimashq ‘provided an almost equal number of coins’ excavated from the Jericho site (Walmsley 2000: 338). Originating from a range of mints in Bilad al-Sham, the percentage of these coins were as follows:
• Filistin Cundu eyaletinde basılmış olan %32; • Dımaşk Cundu eyaletinden gelen %35; • Hımıs Cundu'nda basılmış olan %20; • el-Ürdün Cundu'ndan %6; • el-Cezîre'den %5; • Kınnesrîn Cundu'ndan %1; • Mısır'dan %1 (Walmsley 2000: 336‒337).
• 32 per cent minted in the province of Jund Filastin; • 35 per cent from the province of Jund Dimashq; • 20 per cent minted in Jund Hims; • 6 per cent from Jund al-Urdun; • 5 per cent from al-Jazirah; • 1 per cent from Jund Qinnasrin; • 1 per cent from Egypt (Walmsley 2000: 336‒337).
Bu madeni paralar aşağıdaki darphanelerden çıkmıştır:
These coins were from the following mints:
• yirmi yedi Cund Filastin (yirmi üçü başkent er-Ramla darphanesinden; üçü Lidda; biri İliya [Kudüs]); • yirmi dokuz Cund Dimaşk (hepsi başkent Dimaşk darphanesinden); • beş Cund el-Urdun (dördü Tiberya; biri el-Urdun); • on yedi Cund Hims (hepsi Hims darphanesinden)
• twenty-seven Jund Filastin (twenty-three from the mint of the capital al-Ramla; three Lydda; one Iliya [Jerusalem]); • twenty-nine Jund Dimashq (all from the mint of the capital Dimashq); • five Jund al-Urdin (four Tiberias; one al-Urdun); • seventeen Jund Hims (all from Hims mint)
• bir Cund Kinnesrin (Halep darphanesi); • dört el-Cezire (er-Ruha darphanesi); • bir Mısır (İskenderiye darphanesi) (Walmsley 2000: 338).
• one Jund Qinnasrin (Aleppo mint); • four al-Jazirah (al-Ruha mint); • one Egypt (Alexandria mint) (Walmsley 2000: 338).
8. yüzyılın başlarından itibaren özellikle İslam döneminde Filistin, ağırlık, ölçü ve para birimi konularında kendine özgü Arap-İslam gelenekleri geliştirmeye başladı; özellikle, Filistin'in birkaç şehrinde "Filastin'de basıldı" darbı formülüyle sikkeler üretildi ve bu sikkeler yerel, bölgesel ve uluslararası alanda dolaşıma girdi (Gil, M. 1997: 257)9. Ülkenin resmi adı olan Palaestina'nın Roma sikkelerinde geçtiğine dair en eski numismatik kanıtlar Vespasianus dönemine (MS 69-79) aittir; "Suriye Palaestina" adının kullanımına ise 161-180 yılları arasında Roma İmparatoru olan Marcus Aurelius döneminden itibaren rastlanır. MS 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu ayrıca Filistin'deki birçok şehre bronz sikke basma hakkı tanımıştır.
Under Islam, especially from the early 8th century onwards, Palestine also began to develop its own distinct Arab Islamic traditions of weights, measures and coinage; crucially coins were produced in several Palestinian cities with the mint formula ‘struck in Filastin’ (Gil, M. 1997: 257)9 and circulated locally, regionally and internationally. The earliest numismatic evidence for the official designation of the country as Palaestina on Roman coins comes from the period of Vespasian (69 to 79 AD) and subsequently for the name ‘Syria Palaestina’ from the period of Marcus Aurelius, who was Roman Emperor from 161 to 180 AD. In the 1st century AD the Roman Empire also granted many Palestinian cities the right to mint bronze coins.
Sir George Francis Hill, British Müzesi'nin Müdürü ve Başkütüphanecisi (1931–1936), on altı Filistin şehrinin kendi paralarını bastığını gösteren British Museum Filistin Sikkeleri Kataloğu'nu hazırladı (Hill 1914).
Sir George Francis Hill, the Director and Principal Librarian of the British Museum (1931–1936), produced the British Museum Catalogue of Palestine coins showing sixteen Palestinian cities minting their own coins (Hill 1914).
Bu özerk ekonomi ve Filistin kent parası geleneği, (Batı) Roma İmparatorluğu'nun dağılmasıyla MS 3. yüzyılda sona erdi; ancak Orta Çağ'da İslam yönetimindeki Filistin'de yeniden canlandı ve genişletildi. Bu dönemde Filistin kentlerinde, yani İlya (Beytü'l-Makdis, el-Kuds, Kudüs), er-Ramle, Tabariyye (Tiberya), Askalan ve diğerlerinde gümüş ve altın sikkeler basılmaya başlandı. Roma ve Bizans döneminde Filistin kentlerinin bronz sikkeleri ile İslam döneminde gümüş ve altın sikkelerinin özerk olarak basılması, katı imparatorluk denetiminden uzak, önemli ölçüde bölgesel bir Filistin özerkliğinin ve farklı yerel geleneklerin geliştiğini göstermektedir.
This tradition of economic autonomy and Palestine city-coins came to an end in the 3rd century AD when the (western) Roman Empire disintegrated, but it was renewed and expanded in Muslim-ruled Palestine in the Middle Ages to include the minting of coins in silver and gold in the Palestine cities of Ilya10 (Bayt al-Maqdis, al-Quds, Jerusalem), al-Ramla, Tabariyyah (Tiberias), ‘Asqalan and others. This autonomous bronze coinage of Palestine cities under the Romans and Byzantines and silver and gold under Islam suggests the development of a considerable degree of regional Palestinian autonomy and of distinct local traditions, away from rigid imperial control:
Madeni para buluntuları, Filistin'de şu yerlerde yoğun bir sikke üretimi yapıldığını göstermektedir: Kudüs, Bet Guvrin [Beit Cibrin], Remle, Askalon, Amman, Gazze, Lod [Lidda], Yavne [Yubna], Tiberya, Bet Şean [Beisan], Sipphoris [Safuriye] ve Sur. Bu darphanelerin bazıları Bizans döneminde zaten faaliyetteydi ve Abdülmelik'ten sonra Şam Halifeleri zamanında yeniden kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Paraların üzerindeki yazılar Ilyā Filastin [el‑Kuds Filastin], ‘Asqalān Filastin ve benzeri şeklindeydi. Bet Şean (Beisan) darphanesine ait olup Yunanca yazı taşıyan paralar bulunmuştur; ancak bunların yerini zamanla Arapça yazının aldığı görülmektedir. Bet Şean'a ait paralar arasında, Yunanca “Skythopolis” yazısının Arapça “Baysān” veya “Baysan” yazısıyla birlikte bulunduğu örnekler de vardır (Gil, M. 1997: 110).
The finds of coins indicate that there was an intensive production of coins in Palestine in the following places: Jerusalem, Bet Guvrin [Beit Jibrin], Ramla, Ascalon, ‘Amman, Gaza, Lod [Lydda], Yavne [Yubna], Tiberias, Bet Shean [Beisan], Sipphoris [Saffuriyah] and Tyre. Some of these mints were already in existence during the Byzantine era, and it appears that they were again in use during the days of the Damascene Caliphs after ‘Abdel Malik. The inscriptions on the coins were Ilyā Filastin [al‑Quds Filastin], ‘Asqalān Filastin, and the like. From the mint of Bet Shean (Beisan), coins were found with Greek inscriptions, but appear to have been gradually replaced by Arabic. Among those coins from Bet Shean there were some with the Greek inscription ‘Skythopolis’ together with the Arabic, ‘Baysān’ or ‘Baysan’ (Gil, M. 1997: 110).
İslam dönemi Filistin'in tarihi, genel Halifelik kronolojileri üzerinden ve yerel gelişmeler ile bölgesel koşullar pek dikkate alınmadan okunmaktadır. İslam altında Filistin, önemli ölçüde ekonomik ve ticari bir özerklik geliştirdi. Kendi sikkelerini bastı ve ağırlık ve ölçülerde kendine özgü ticari gelenekler oluşturdu. Bu sikkeler, bugün mallar üzerinde üretim ülkesinin belirtilmesi gibi, birkaç Filistin şehrinde "Filistin'de" ibaresiyle basılmıştı.
The history of Islamic Palestine is often read through overall Caliphate chronologies with little consideration for local developments and regional conditions. Under Islam Filastin developed a substantial measure of economic and commercial autonomy. It produced its own coinage and developed its own distinct commercial traditions of weights and measures. Its coins were minted in several Palestinian cities with the inscription ‘in Palestine’, in the same way as the country of manufacture or production is stated on goods today.
El-Mukaddesî, kendi memleketinin bu kendine özgü gelenekleri, ölçü birimleri ve sikkelerine ayırdığı bir bölümü eserinde yer vermektedir (Gil, M. 1997: 257). Filistin'de İslam sikkelerinin (altından dinar ve gümüşten dirhem) basımı Emeviler döneminde başlamıştır. Abbasiler tarafından başlangıçta durdurulmuş, ancak Tuluniler döneminde el-Ramla'da yeniden başlatılmıştır. Tuluniler, 868'den 905 yılına kadar Mısır, Filistin ve Suriye'nin büyük bölümünü yöneten ve Mısır'ı yöneten ilk bağımsız Müslüman hanedanlığıdır. Otuz yıl kadar sonra İhşidîler hanedanı, 935'ten 969 yılına kadar Mısır ve Filistin'i yönetmiştir:
Al-Maqdisi devotes an entire section of his work to these distinct traditions, measures and coins of his native country (Gil, M. 1997: 257). The minting of Islamic coins (dinar in gold and dirham in silver) in Filastin began under the Umayyads. It was initially halted by the Abbasids but was restarted in al-Ramla under the Tulunids, which was the first independent Muslim dynasty to rule Egypt, Palestine and much of Syria from 868 until 905 AD. Three decades later the Ikhshidid dynasty ruled Egypt and Palestine from 935 to 969 AD:
[9. yüzyılda Filistin'de] ilk olarak bi-filastin [‘بفلسطين’, ‘Filistin'de’] yazıtlı sikkeler görülmeye başlandı. Bunların ilkleri, Khumarawayh ve oğlu Harun döneminde, 890'dan itibaren üretildi.
[in the 9th century Palestinian] coins began to appear with the inscription bi-filastin [‘ بفلسطين ’, ‘in-Palestine’]. The first of these were produced in the days of Khumarawayh and his son, Harun, from 890
904'e kadar; bunlar, alışılmadık ağırlığı 3 olan altın dinarlardı.2
until 904, and these were gold dinars with the unusual weight of 3.2
…gram olarak. Bu uygulamalar, Abbasilerin Mısır ve Filistin'i yeniden ele geçirdikleri dönemde de sürdü... İhşidiler, daha önce olduğu gibi Ramla'da sikke basmayı sürdürdüler; ancak Tulunoğulları döneminde basılan Filistin sikkelerinin düşük kalitesinin aksine, İhşid Muhammed b. Tuğc, daha kaliteli dinarların basılmasını emretti...
grams. These practices continued during the period when the Abbasids reconquered Egypt and Palestine ... The Ikhshidids continued to mint coins in Ramla, as previously, but unlike the inferior quality of the Palestinian coins produced under the Tulunids, Muhammad ibn Tughj, the Ikhshid, ordered the minting of dinars of a finer quality ...
Ramla'daki darphane Fatımi dönemi boyunca da çalışmaya devam etti... Tiberya'daki darphane de faaliyetteydi... Haçlıların Filistin'in çoğunu ele geçirmesinin ardından Askalon ['Asqalan] darphanesi faaliyete geçirildi. (Gil, M. 1997: 258; ayrıca bkz. Album 1998)11
The mint in Ramla continued working during Fatimid times as well ... The mint in Tiberias was also active ... After the conquest of most of Palestine by the Crusaders, the mint in Ascalon [‘Asqalan] was activated. (Gil, M. 1997: 258; see also Album 1998)11