9.3 Filistin Merkezli Rus Oryantalizmi Geç Osmanlı Döneminde

9.3 Filistin Merkezli Rus Oryantalizmi Geç Osmanlı Döneminde - Filistin: Dört Bin Yıllık Bir Tarih | Quran Course

Palm Pazarı, Hz. İsa'nın Kudüs'e zaferle girişini anan, Paskalya'dan önceki Hristiyan bayramıdır. Rus Romantik şairi Mihail Yuryeviç Lermontov'un (1814–1841) 1837 tarihli "Vetka Palestiny" (Filistin'in Palmiye Dalı) şiiri, Aleksandr Puşkin'in 1837'deki ölümünden sonra Rus şiirinin en önemli ismi sayılan, "Kafkasya'nın şairi" olarak da anılan bu etkili isim, Rus Oryantalizmini ve geç Osmanlı Filistin'ini bir araya getirmiştir. Avrupa Romantizminin (1800–1850) güçlü yankılarını taşıyan bu romantik-evanjelik şiir, Reginald Heber'in 1803 tarihli romantik şiiri ile birlikte hem İncil'in hikâyelerini hem de 19. yüzyılda Rusların Filistin'e yaptığı hac yolculuklarını anlatır; bu hac yolculuklarının dörtte üçü Paskalya'da gerçekleşmiştir (Hummel ve Hummel 1995). Şair, hiç gitmemiş olmasına rağmen, "Filistin" dediği ülkenin dinî hayal gücünden beslenen bu evanjelist şiir, Lermontov'un bu ülkeye dair tasvirleri hakkında da bilgi verir (Merlo 2013). 19. yüzyılda Rus Oryantalist Ortodoks temsilleri Filistin'de birbirine paralel ilerlemiştir. En önemlisi, Rusların ülke hakkındaki yazıları ve ülkedeki siyasi faaliyetleri, geç Osmanlı Filistin'inin algısını, kavrayışını ve gerçek olaylarını büyük ölçüde etkilemiştir.

Palm Sunday is a Christian feast before Easter which commemorates Jesus’ triumphant entry into Jerusalem. The 1837 poem Vetka Palestiny (The Palm Branch of Palestine) by Mikhail Yuryevich Lermontov (1814–1841), a highly influential Russian Romantic poet also called ‘the poet of the Caucasus’ and the most important figure of Russian poetry after Alexander Pushkin’s death in 1837, encapsulated Russian Orientalism and late Ottoman Palestine. With strong echoes of European Romanticism (1800‒1850), the 1803 romantic poem by Reginald Heber, Lermontov’s romantic-evangelical poem evokes the stories both of the Gospels and of Russian pilgrimage to Palestine in the 19th century, three-quarters of which pilgrimage took place at Easter (Hummel and Hummel 1995). This evangelising poetry was inspired by the religious imagination of the country the poet called ‘Palestine’, although Lermontov had never visited it (Merlo 2013). In the 19th century Russian Orientalist Orthodox representations of Palestine went hand in hand. Crucially, Russian writings on, and political activities in the country had a major impact on the perception, conception and actual events of late Ottoman Palestine.

Filistin Ortodoks İmparatorluk Derneği (Hopwood 1969: 150‒154) ve Filistin Ortodoks topluluğu için Arapça olarak الجمعية الإمبراطورية الأرثوذكسية الفلسطينية, İngilizce olarak ise Palestinian Orthodox Imperial Society adı kullanılmaktadır. 1865'te İngiliz Filistin Keşif Fonu'nun kurulması ve 1870'lerde bu kurumun Filistin'e yaptığı, yarı askeri ve bilimsel nitelikteki seferler (aşağıya bakınız) bu gelişmeye zemin hazırladı. Bunun etkisiyle Rus Ortodoks Filistin Derneği, siyasetçi ve yazar Vasili Nikolayeviç Hitrovo (1834‒1903) tarafından kuruldu; Hitrovo, Palestina i Sina (2011) adlı eserin yazarıdır. Derneğin başkanlığını ise 1881'de Filistin'i ziyaret etmiş olan Büyük Dük Sergei Aleksandroviç yürüttü. Rus Ortodoks Filistin Derneği bilimsel, eğitsel ve toplumsal amaçlı bir örgüttü. Rus hacı akınını teşvik edip düzenlemenin yanı sıra Filistin'de okullar ve hastaneler inşa etti ve Rus çıkarlarını savunan bir kamu kuruluşu olarak hareket etti (Stavrou 1961). Dernek, araştırmalarını iki dergide yayımladı: Soobsheniya Imperatorskovo Pravoslavnovo Palestinskovo Obshestva (İmparatorluk Ortodoks Filistin Derneği Raporları) ve Palestinskij Sbornik (Filistin Derlemeleri). Ayrıca Kudüs'te bir çeviri ve yayınevi kurdu; bu, geç Osmanlı Filistin'indeki geniş Arapça dilli okulları ve laik öğretmen yetiştirme seminerlerini kısmen desteklemek içindi. Modern Filistin'de bu türden ilk örnekler olan bu öncü öğretmen yetiştirme okulları, Filistin'de modern laik yüksek öğretimin ve Kudüs merkezli, 1918'den 1948'e kadar Manda dönemi boyunca varlığını sürdüren Arap Koleji'nin (Hükümet Arap Koleji olarak da bilinir) yolunu açtı.

الجمعية الإمبراطورية الأرثوذكسية الفلسطينية ) (Hopwood 1969: 150‒154) and to the Palestinian Orthodox community in Arabic as the Palestinian Orthodox Imperial Society ( الجمعية الإمبراطورية الأرثوذكسية الفلسطينية ). Spurred by the establishment of the British Palestine Exploration Fund in 1865, and its imperial, quasi-military, scientific expeditions to Palestine in the 1870s (see below), the Imperial Russian Orthodox Palestine Society was founded by politician and writer Vasili Nikolaevich Khitrovo (1834‒1903), author of Palestina i Sina (2011), and chaired by the Grand Duke Sergei Alexandrovich who had visited Palestine in 1881. The Imperial Russian Orthodox Palestine Society was a scholarly, educational and social organisation. In addition to promoting and organising Russian pilgrimage to the Holy Land, it built schools and hospitals in Palestine and acted as a public body defending Russian interests (Stavrou 1961). The Society published its own research in two journals: Soobsheniya Imperatorskovo Pravoslavnovo Palestinskovo Obshestva (Imperial Orthodox Palestinian Society Reports) and the Palestinskij Sbornik (Palestinian Collections). It also established a translation and publishing house in Jerusalem partly in support of its extensive Arabic-language schools and secular teacher training seminaries in late Ottoman Palestine, the first of their kind in modern Palestine. These pioneering teacher training colleges paved the way for modern secular higher education in Palestine and for the Arab College (also known as the Government Arab College), a Jerusalem-based university college which existed throughout the Mandatory period from 1918 until 1948.

Hovevei Tzion ("Sion'u Sevenler"), 1880'li yıllardan itibaren Rus İmparatorluğu topraklarından gelmeye başladı. 1890'da Hovevei Tzion'un kayıtlı bir Rus hayır kurumu olarak kurulması, İmparatorluk Rus hükümeti tarafından resmen onaylandı; kuruluş, Suriye ve Filistin'deki Yahudi çiftçi ve zanaatkârları destekleme derneği (Общество по поддержке еврейских фермеров и ремесленников в Сирию и Палестину) adıyla anıldı ve Siyonist yerleşimciler arasında halk arasında "Odessa Komitesi" olarak bilinmeye başladı. 19. yüzyıl sonu Filistin'inin eğitimli sınıflarının iki temel dili Arapça ve Fransızca idi ve Rus derneği kısa sürede "Société pour le soutien des agriculteurs et les artisans juifs en Syrie et en Palestine" adıyla bilinir oldu. Dernek, tarımsal kolonilerin kurulmasının pratik yönlerine adanmıştı ve projeleri arasında Rehovot ve Hadera'nın erken dönem Siyonist kolonilerinin (moshavot) kurulmasına yardım da vardı.

Hovevei Tzion (‘Lovers of Zion’) who began to arrive from the territories of the Russian Empire in the 1880s. In 1890 the establishment of Hovevei Tzion as a registered Russian charity was officially approved by the imperial Russian government as the Society for the Support of Jewish Farmers and Artisans in Syria and Palestine (Общество по поддержке еврейских фермеров и ремесленников в Сирию и Палестину), which came to be popularly known among Zionist settlers as the Odessa Committee. Arabic and French were the two key languages of the educated classes of late 19th century Palestine and the Russian Society soon came to be known as ‘Société pour le soutien des agriculteurs et les artisans juifs en Syrie et en Palestine’. It was dedicated to the practical aspects of establishing agricultural colonies and its projects included help in the founding of the early Zionist colonies (moshavot) of Rehovot and Hadera.

Geç Osmanlı Kudüsü'nün canlanan kültürel ve kamusal alanları ile 19. yüzyılın sonunda Halil Beydas gibi Filistinli Ortodoks Arap aydınlarının teşvik ettiği, Filistin'in bölgesel kimliğinin yeniden tasavvur edilmesi, bölgesel vatanseverliğin ve proto-milliyetçiliğin gelişmesi (aşağıya bakınız), Filistinli Ortodoks Arap gazeteciler ʿİssa el-ʿİssa (1878-1950) ve kuzeni Yusuf Hanna el-ʿİssa'yı, Ocak 1911'de Yafa'da Filistin (Falastin) adlı günlük gazeteyi kurmaya yöneltti. Kendine özgü, yerel dile dayanan adıyla gazete, Filistin'e dair modern algılara dayanıyordu. Geç Osmanlı Filistin'inde, Osmanlı vatandaşlığına ve tüm sakinler için eşitliğe dayanan, iki katmanlı bir Filistinli Arap/Osmanlı kimliğinin inşa edilmesine çalışıldı. Göreceğimiz gibi, Falastin gazetesi (1911-1967) yalnızca modern yerli Filistin ulusal kimliğinin en etkili seslerinden biri olmakla kalmayacak, aynı zamanda Siyonist yerleşimci-sömürgeciliğine de şiddetle karşı çıkacaktı. Onlarca yıl boyunca Falastin, Filistin davasına, Filistin bölgesel milliyetçiliğine ve Arap dayanışmasına; ayrıca Arap Ortodoks topluluğunun Rum egemenliğindeki Kudüs Ortodoks Patrikhanesi'ne karşı mücadelesine adanmış kaldı.

• The flourishing cultural and public spaces of late Ottoman Jerusalem and the reimagining of Palestinian territorial identity and growth of territorial patriotism and proto-nationalism, promoted by Palestinian Orthodox Arab intellectuals such Khalil Beidas in the late 19th century (see below), encouraged Palestinian Arab Orthodox journalists ‘Issa al-ʿIssa (1878‒1950) and his cousin Yousef Hanna al-ʿIssa to set up the daily newspaper Falastin (‘Palestine’) in Jaffa in January 1911; with its distinctly vernacular name, it was based on modern perceptions of Palestine. In late Ottoman Palestine the construction of a two-tier, Palestinian Arab/Ottoman, identity based on Ottoman citizenship and equality for all inhabitants was attempted. As we shall see, the newspaper Falastin (1911‒1967) would also become not only one of the most influential voices of modern indigenous Palestinian national identity; it would also fiercely oppose Zionist settler-colonisation. For decades Falastin would remain dedicated to the cause of Palestine, to Palestinian territorial nationalism and pan-Arab solidarity, and to the Arab Orthodox community in its struggle with the Greek-dominated Orthodox Patriarchate of Jerusalem.