9.14 Filistin'den İsrail Topraklarına: Filistin Komünist Partisi (Palestinishe Komunistishe Partei)
9.14 From Palestine To The Land Of Israel: The Palestine Communist Party (palestinishe Komunistishe Partei)
İsrail Komünist Partisi, 1923 yılında Filistin'de yalnızca Yahudi Aşkenazilerden oluşan bir parti olarak doğdu. Yidiş dili, Aşkenazi Yahudilerinin tarihsel ve tam anlamıyla "ana dili" (mame-loshn) olup Doğu Avrupalı birçok Yahudi tarafından konuşulan bir dil olduğundan, Komünist Parti Yidişçe adıyla Palestinishe Komunistishe Partei olarak anılıyordu. "Yeni İbranice" egemen hale gelince parti, sonunda İsrail'de İbranice adıyla, Ha-Miflaga Ha-Komunistit Ha-Yisraelit olarak tanınmaya başladı. Ancak İngiliz Mandası altındaki Filistin'de Arapça adı, Filistin Komünist Partisi (al-Hizb al-Shuyu'i al-Filastini) idi. 1923'te PCP, Filistin'e göç eden Doğu Avrupalı Yahudiler arasında, solcu Siyonist yerleşimciler ile Siyonist olmayan komünistlerin bir koalisyonu olarak kuruldu.
The Israeli Communist Party began as an exclusively Jewish Ashkenazi party in Palestine in 1923. With Yiddish being the historical and literally the ‘mother language’ (mame-loshn) of the Ashkenazi Jews and being a language spoken by many East European Jews, the Communist Party was called in Yiddish: Palestinishe Komunistishe Partei. With the ‘new Hebrew’ being in ascendancy, the party became eventually known in Israel by its Hebrew name: Ha-Miflaga Ha-Komunistit Ha-Yisraelit. In Mandatory Palestine, however, its Arabic name was the Palestine Communist Party (al-Hizb al-Shuyu’i al-Filastini). In 1923, the PCP was born as a coalition of left-wing Zionist settlers and non-Zionist communists among the East European Jewish immigrants to Palestine.
Partinin kuruluş döneminde ve ilk yıllarında ağırlıklı olarak Yahudiydi; Zorunlu Filistin döneminin büyük bölümünde küçük kaldı, ancak büyük çoğunluğunu Doğu Avrupalı Yahudiler oluşturuyordu (Younis 2000: 117).
At its foundation and in its early years the party was predominantly Jewish and it remained small but overwhelmingly composed of East European Jews during much of Mandatory Palestine (Younis 2000: 117).
Mandate dönemi boyunca büyük ölçüde Stalinistlerin egemenliğinde olan parti, 1947'nin sonlarında Sovyetler Birliği'nin BM Taksim Kararı'nı desteklemesinin ardından, ülke için Filistin yerine Siyonist bir adlandırma olan 'Erets Yisrael'i benimsedi ve 1948 savaşının en zor aşamalarında İsrail Devleti için Çekoslovakya'dan askeri yardım sağlanmasında etkili oldu.31 Yine 1948'de partinin lideri Meir Vilner, ülkeyi defalarca Yisrael Topraklarında (İbranice: Erets Yisrael) olarak nitelendiren İsrail Siyonist 'Bağımsızlık Anayasası'nın (Megilat ha-ʿAtzmaut) imzacılarından biriydi. Nekbe sonrası dönemde parti, İsrail'deki Filistinli vatandaşların, yani sözde 'İsrailli Araplar'ın İsrailleştirilmesine katkıda bulunan kolektif bir hafızayı teşvik etti.
Dominated by Stalinists throughout much of the Mandatory period, in late 1947, following the Soviet Union’s support for the UN Partition Resolution, the party embraced a Zionist designation for the country, ‘Eretz Yisrael’ (instead of Palestine) and were instrumental in securing military assistance from Czechoslovakia for the State of Israel during the toughest stages of the 1948 war.31 Also in 1948 the leader of the party, Meir Vilner, was a signatory to the Israeli Zionist ‘Independence Charter’ (Megilat ha-ʿAtzmaut), which repeatedly described the country as the Land of Israel (Hebrew: Eretz Yisrael). In the post-Nakba period the party promoted a collective memory which contributed to the Israelification of the Palestinian citizens of Israel, the so-called ‘Israeli Arabs’.
Bu arada, İngiliz Mandası'nın bu erken döneminde Filistinli Araplar bir işçi hareketi oluşturdu ve Filistin'in başlıca Arap işçi örgütü olan Filistin Arap İşçileri Derneği'ni (Jam’iyyat al-ʿUmmal al-ʿArabiyyah al-Filastiniyyah) kurdu. 1925'te kurulan dernek merkezini Hayfa'da bulunduruyor, Nasıra, Yafa ve Majdal ‘Asqalan'da şubeleri vardı. 1937'den 1947'ye kadar genel sekreteri Sami Taha (1916–1947) oldu. Cenin yakınlarındaki ‘Arrabah kasabasında doğan Taha'nın ailesi daha sonra Hayfa'ya taşındı. Taha, Mandası dönemindeki başlıca Filistinli Arap işçi lideriydi (Lockman 1996: 259). 12 Eylül 1947'de Hayfa'da suikasta kurban gitti.
At the same time, during this early Mandatory period, the Palestinian Arabs created a labour movement and set up the Palestine Arab Workers Society (Jam’iyyat al-ʿUmmal al-ʿArabiyyah al-Filastiniyyah), the main Palestinian Arab labour organisation, established in 1925 with headquarters in Haifa, and branches in Nazareth, Jaffa and Majdal ‘Asqalan. From 1937 to 1947 its general secretary was Sami Taha (1916–1947) – born in ‘Arrabah, a town near Jenin, his family later moved to Haifa – who was the main Palestinian Arab labour leader during the Mandatory period (Lockman 1996: 259). He was assassinated in Haifa on 12 September 1947.
1920'li ve 1930'lu yıllar boyunca Filistinli Yahudi komünistler, Filistin Arap İşçi Derneği ile yakın ilişkilerini sürdürdü.
Throughout the 1920s and 1930s the Palestine Jewish communists maintained close relations with the Palestine Arab Workers Society.
II. Dünya Savaşı'nın ortasında, 1943'te, Filistin Komünist Partisi, Stalinist Rusya'nın Orta Doğu politikalarına uyum sağlaması yönündeki baskı altında, Filistin ulusal hareketinin temel hedefleriyle çatıştı. Parti, daha radikal, Siyonizm karşıtı Filistinli Arap üyelerle bölündü; bunlar 1944'te Ulusal Kurtuluş Birliği'ni kurdu. Siyonist sol etkisine girerek ve Siyonizmin burjuva milliyetçiliğinin bir biçimi olduğu yönündeki Sovyet görüşünü benimseyerek, PCP, 1947 Kasım'ında BM Taksim Kararı'nı onaylamasının ardından adını MAKEY, yani Eretz Yisrael Komünist Partisi ('İsrail Topraklarının Komünist Partisi') olarak değiştirdi; böylece Siyonist düşüncenin merkezindeki bir terimi benimsemiş oldu. Filistinli komünistler, Siyonist terim olan Eretz Yisrael ('İsrail Topraklar') ifadesini ilk kez bu dönemde kullandı. Ayrıca MAKEY'in lideri Meir Vilner-Kovner, 1948 Mayıs'ında yayımlanan İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayanlardan biriydi; İbranice metninde Filistin teriminin hiç geçmediği, yalnızca Eretz Yisrael'den söz edilen bu belgenin girişi, Siyonizmin kuruluş mitlerinin bir kısmını yeniden dile getirerek başlar:
In the middle of the Second World War, in 1943, the Palestine Communist Party, under pressure to accommodate the Middle Eastern policies of Stalinist Russia, came into conflict with the key aims of the Palestinian national movement. The party split with the more radical anti-Zionist Palestinian Arab members, who formed the National Liberation League in 1944. Coming under Zionist left-wing influences, and endorsing the Soviet notion that Zionism was a form of bourgeois nationalism, the PCP changed its name to MAKEY, the Communist Party of Eretz Yisrael (‘the Communist Party of the Land of Israel’) – after endorsing the UN Partition Resolution of November 1947 – embracing a term central to Zionist thinking. This was the first time the Palestine communists had used the Zionist term Eretz Yisrael (‘Land of Israel’). Furthermore, the leader of MAKEY, Meir Vilner-Kovner, was one of the signatories of the Israeli Declaration of Independence of May 1948, a document whose Hebrew text does not mention the term Palestine and talks only about Eretz Yisrael. The document begins with rehashing some of the founding myths of Zionism:
[İsrail Topraklarıç] Yahudi halkının doğduğu yerdi.
[The Land of Israel] was the birthplace of the Jewish people.
Burada onların manevi, dini ve siyasi kimliği şekillendi.
Here their spiritual, religious and political identity was shaped.
Burada ilk kez devlet kurdular, ulusal ve evrensel öneme sahip kültürel değerler yarattılar ve dünyaya ebedi Kitapların Kitabını verdiler.32
Here they first attained statehood, created cultural values of national and universal significance and gave to the world the eternal Book of Books.32
Ayrıca, daha da önemlisi, parti 1948–1949 yıllarında Çekoslovakya'dan Siyonist askeri örgütlere silah sevkiyatlarına karışmıştır. Bu sevkiyatlar, 1948'de Filistin'deki askeri dengeyi kökten değiştirmiş ve İsrail devletinin kurulması açısından önemli olmuştur. 1948'den itibaren partinin Yahudi üyeleri de İsrail ordusunda görev yapmıştır.
Also, crucially, the party was involved in arms shipments from Czechoslovakia to the Zionist military organisations in 1948‒1949 – deliveries which radically altered the military balance on the ground in Palestine in 1948 and proved significant for the establishment of the Israeli state. Since 1948 the Jewish members of the party have also served in the Israeli army.
1948'den sonra parti, çelişkili eğilimlerin etkisiyle İsrail parlamenter siyasetine katıldı ve MAKEY olarak tanınmaya başladı. 1965'te yaşanan bir başka iç bölünmenin ardından, partinin ana parlamento grubu, Yeni Komünist Liste'nin (İbranice: Reshima Komunistit Hadasha) kısaltması olan Rakah adıyla bilinir oldu. Bu aşamada parti, Yeşil Hat içinde ağırlıklı olarak Filistinli Arapların oluşturduğu ve İsrail Knesset'inde (parlamento) temsil edilen bir partiydi. Tarihsel olarak, özellikle 1948'den bu yana, partinin siyasi platformu büyük ölçüde İsrail içindeki Filistinlilerin eşitliği ve sivil hakları üzerine odaklandı. Bugün parti, İbranice Ha-Hazit Ha-Demokratit Le-Shalom (Barış ve Eşitlik için Demokratik Cephe; Arapça: al-Jabhah ad-Dimuqratiyyah lis-Salam wal-Musawah) kısaltmasıyla Hadash olarak bilinmekte ve iki devletli çözüme bağlı bir siyasi platforma sahiptir.
Bedevilled by contradictory tendencies, after 1948 the party took part in Israeli parliamentary politics and became known as MAKEY. After another internal split in 1965, the main parliamentary faction became known as Rakah, an acronym for the New Communist List (Hebrew: Reshima Komunistit Hadasha). By this stage the party was a predominantly Palestinian Arab party within the Green Line with representation in the Israeli Knesset (parliament). Historically, and in particular since 1948, the party’s political platform largely focused on equality and civil rights for the Palestinians within Israel. Today the party is known as Hadash, a Hebrew acronym for Ha-Hazit Ha-Demokratit Le-Shalom (Democratic Front for Peace and Equality; Arabic: al-Jabhah ad-Dimuqratiyyah lis-Salam wal-Musawah), with a political platform committed to the two-state solution.