6.7 Filistin'in Fatımiler Döneminde Yeniden Yapılandırılması: Cund Filistin Eyaleti ve Filistin Askerî Valisi (متولي حرب فلسطين) (11. yüzyıl)

6.7 Filistin'in Fatımiler Döneminde Yeniden Yapılandırılması: Cund Filistin Eyaleti ve Filistin Askerî Valisi (متولي حرب فلسطين) (11. yüzyıl) - Filistin: Dört Bin Yıllık Bir Tarih | Quran Course

Filistin Mütevellisi Harb'in sorumluluklarının, Cund Filastin eyaletinin geleneksel sivil valisinin (vali) sorumluluklarından ne ölçüde ayrı olduğu tam olarak açık değildir (Lev 2003: 46‒47). Ancak Bizans Dux Palaestinae'nin görevlerini andıran bir biçimde, Filistin Askeri Valisi, Cund Filastin ve Cund al-Urdun olmak üzere iki eyaletteki bütün Fatımi askeri güçlerine komuta ediyordu. İlginç olan şudur: askeri sorumluluğu olan Filistin Askeri Valisi biçimindeki bu askeri-stratejik yenilik, Fatımilerin Filistin'deki egemenliğinin sona ermesinden sonra da bir ölçüde varlığını sürdürmüştür. Mutevelli (askeri) ve vali (sivil) unvanları Eyyubi döneminde sıklıkla birbirine karıştırılmış ve 1193'te Kudüs Askeri Valisi anlamına gelen mutevelli al-harb bi-Bayt al-Muqaddas unvanı Eyyubi Filistin'inde görülmüştür (Humphreys 1977: 78‒79). Yine de, Fatımilerin Filistin Askeri Valisi kavramı, Filistinli Muhammed el-Yazuri'nin 1050‒1058 yıllarında Fatımi devletinin vezir (başbakan) olmasının yanı sıra, el-Fustat Genizesi'ndeki Arap-Yahudi kaynaklarından elde ettiğimiz kanıtlar birlikte değerlendirildiğinde, Filistin'in Fatımi devletinin kilit bir eyaleti olarak algılandığı izlenimini uyandırmaktadır.

The extent to which the responsibilities of Mutawalli Harb Filastin were separate from those of the traditional civil governor (wali) of the province of Jund Filastin is not entirely clear (Lev 2003: 46‒47). But, with echoes of the responsibilities of the Byzantine Dux Palaestinae, the Military Governor of Palestine commanded all the Fatimid military forces in the two provinces of Jund Filastin and Jund al-Urdun. Interestingly, a form of this military-strategic innovation, in the shape of the Military Governor of Palestine, with military responsibilities, did survive the end of the Fatimid rule in Palestine. The titles of mutawalli (military) and wali (civil) are often conflated during the Ayyubid period and in 1193 the title of mutawalli al-harb bi-Bayt al-Muqaddas, the Military Governor of Jerusalem, is found in Ayyubid Palestine (Humphreys 1977: 78‒79). In any event, however, the conception of the Military Governor of Palestine by the Fatimids and the rise of a Palestinian, Muhammad al-Yazuri, to become wazir (chief minister) of the Fatimid state in 1050‒1058, together with the evidence we have from the Arab-Jewish al-Fustat Genizah, all give rise to the impression that Filastin was perceived to be a key province of the Fatimid state.

Fatimi dönemde (on birinci yüzyılın başları) Ramla'da birkaç Fatimi yetkilisi ikamet etmekteydi. Bunlar arasında vali de vardı; vali, muhtemelen Cund Filastin valisi anlamına gelen wali olarak anılmaktadır. Vali, askeri köle-asker (ghulam) aracılığıyla polis gücünü denetliyor ve barid, yani posta teşkilatı yoluyla Kahire [Fustat] ile irtibatını sürdürüyordu. Kasaba aynı zamanda gizli polisin (ashab al-akhbar) ve yerel Fatimi [Şii] propagandacısının (da'i) merkeziydi. Kasabada varlığı tespit edilen diğer iki yetkili, mali yönetici ('amil) ve denetçi (zinumam) idi; her ikisi de Kahire'deki hükümet tarafından atanıyordu. Ramla'nın sosyal yapısı hâlâ muammalıdır; ancak ileri gelenlerden, kadılardan ve mahkeme şahitlerinden oluşan yerel bir Müslüman seçkini bulunuyordu … Muharrem 414/Mart-Nisan 1023'te Anuştekin [el-Dizbari, Fatimi hizmetinde seçkin bir Türk köle-asker ve Baalbek ile Sezarya'nın eski valisi], Cund Filastin valiliğine atandı ve askeri vali (mutawalli harb Filastin) unvanını aldı. Valiliğinin başlangıcı barışçıl geçti ve Nisan 1024'te, Mekke'den gelen büyük bir Horasanlı [Sünni] hacı kafilesi Ayla [günümüzdeki 'Akabe] üzerinden, Ramla ve Şam yoluyla Bağdat'a gitti.

Several Fatimid officials resided in Ramla during the Fatimid period (early eleventh century), including the governor, who is referred to as wali, meaning apparently the governor of Jund Filastin. The governor, through his military slave[-soldier] (ghulam), controlled the police force and kept contact with Cairo [Fustat] through the postal service, or the barid. The town was also the seat of the secret police (ashab al-akhbar) and the local Fatimid [Shi’ite] propagandist (da’i). Two other officials whose presence is attested to in the town were the fiscal administrator (‘amil) and auditor (zinumam), both of which were nominated by the government in Cairo. The social composition of the population in Ramla remains enigmatic, but there was a local Muslim elite made up of notables, judges and court witness … In Muharram 414/March‒April 1023, Anushtakin [al-Dizbari, an elite Turkish slavesoldier in Fatimid employ and a former governor of Baalbeck and Caesarea] was appointed as the governor of Jund Filastin, bearing the title of a military governor (mutawalli harb Filastin). The beginnings of his governorship were peaceful and, in April 1024, a large caravan of Khurasani [Sunni] pilgrims from Mecca travelled through Ayla [present-day ‘Aqabah] via Ramla and Damascus to Baghdad. (Lev 2006: 591)