Arap coğrafyası ve kartografyasının şöhreti Orta Çağ'ın sonlarına kadar devam etti; Latin Haçlı Krallığı'nın Kudüs'te zirvede olduğu 1154 yılında, Filistin, Endülüslü Arap coğrafyacı ve kartograf Muhammed el-İdrisi'nin (1100–1165) üretti­ği ve çağının en önde gelen coğrafyacısı olduğu Arapça başyapıt Nuzhat al-Mushtaq fi’khtirāq al-Afaq'ın (Türkçesi: Ufukları Aşmak İsteyenin Zevki) dünya haritasında yer aldı. Latince'de Tabula Rogeriana (Arapça: Kitab Rujar, Roger'ın Kitabı) ve Opus Geographicum adıyla tanınan el-İdrisi'nin coğrafi bilgi başyapıtı ve bilinen dünyanın bir tasviri, Arapça "Filastin" adını taşıyan bir dünya haritasını da içeriyordu.

The glories of Arab geography and cartography continued well into the late Middle Ages and in 1154, at the height to the Latin Crusader Kingdom of Jerusalem, Palestine was mentioned on the world map of the Arabic magnum opus, Nuzhat al-Mushtaq fi’khtirāq al-Afaq (translated as The Pleasure of Him who Longs to Cross the Horizons), produced by Andalusian Arab geographer and cartographer Muhammad al-Idrisi (1100–1165), the foremost geographer of his age. Becoming famous in Latin as the Tabula Rogeriana (Arabic: Kitab Rujar, The Book of Roger) and Opus Geographicum, al-Idrisi’s masterpiece of geographical information and a description of the known world included a world map, showing Filastin in Arabic.

İdrisi, Haçlıların Kudüs'ü ele geçirmesinden on yıllar sonra çalıştığını ve (kendisi bu zaferden bir yıl sonra doğmuştu) Filistin'e olan ilginin en yüksek düzeyde olduğunu, dolayısıyla ülkeyi içeren haritaların ve edebi eserlerin büyük talep gördüğünü göz önünde bulundurmak gerekir.

Bearing in mind that al-Idrisi was working decades after the Crusaders’ victory in Jerusalem (he was born a year after), interest in Palestine was at an all-time high, and maps and literature including the country were sought after.

El-İdrisi, o dönemde yükselen bir Akdeniz gücünün başkenti ve Hristiyan ile Arap Müslüman kültürlerinin bir arada yaşadığı bir merkez olan Palermo'ya yerleşmişti. On iki yüzyılın ilk yarısında Sicilya Krallığı'nın kurucusu olan, karma bir kültürel mirasa sahip Norman Kralı II. Roger'in sarayında on beş yıl boyunca haritanın açıklamaları ve resimleri üzerinde çalışmıştır. Bu eseri Roger, yaklaşık 1138 yılında sipariş etmiştir (Houben 2002:

Al-Idrisi had settled in Palermo, then the capital of a rising Mediterranean power and a centre of Christian and Arab Muslim cultural convivencia, and had worked on the commentaries and illustrations of the map for fifteen years at the court of the Norman King Roger II, the founder of the Kingdom of Sicily in the first half of the 12th century, with a mixed cultural heritage, who commissioned the work around 1138 (Houben 2002:

102‒104; Maqbul 1992). El-İdrisi, Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da geniş ölçüde seyahat etti ve Müslüman gezginlerden, denizcilerden ve tüccarlardan bilgi topladı. Ptolemy'nin Dünya Haritası'ndan (yukarıda ele alındı) ilham alan El-İdrisi'nin Dünya Haritası ise çok daha gelişmişti ve sonraki üç yüzyıl boyunca coğrafyacılar bu haritayı en doğru harita olarak kabul edip değiştirilmeden kopyaladılar (Scott 1904: 461‒462; Maqbul 1992; Edson 2007: 42‒43).

102‒104; Maqbul 1992). Al-Idrisi travelled extensively in Europe, North Africa and West Asia and gathered information from Muslim travellers, sailors and merchants. Inspired by Ptolemy’s Map of the World (discussed above), al-Idrisi’s Map of the World was far more advanced and for the next three centuries geographers treated his map as the most accurate and copied it without alteration (Scott 1904: 461‒462; Maqbul 1992; Edson 2007: 42‒43).

Nuzhat al-Mushtaq fi-Ikhtiraq al-Afaq'ın kısaltılmış bir Arapça sürümü, 1592'de Roma'da De Geographia Universali başlığıyla yayımlandı (Maqbul 1992; al-Idrisi 1592). Roma'daki akademik Medici Matbaası tarafından basılan bu eser, basılan ilk Arapça kitaplardan biriydi. (Hopkins and Levtzion 2000:

An abridged Arabic version of Nuzhat al-Mushtaq fi-Ikhtiraq al-Afaq was published in Rome in 1592 with title: De Geographia Universali (Maqbul 1992; al-Idrisi 1592). Printed by Rome’s academic Medic Press, this was one of the first Arabic books to be printed. (Hopkins and Levtzion 2000:

104–131). En eksiksiz Arapça el yazması, dünya haritası ve yetmiş bölüm haritasının tamamını içeren nüsha İstanbul'da bulunmaktadır (Pinto 2006: 140).

104–131). The most complete Arabic manuscript, which includes the world map and all seventy sectional maps, is kept in Istanbul (Pinto 2006: 140).

İdrisi'nin dünya haritasının üretilmesinden bir buçuk yüzyıl sonra, Filistin bu kez Venedikli bir tüccar olan Marino Sanudo'nun (yak. 1270–1343) çizdiği başka bir dünya haritasında yer buldu. Sanudo, Filistin'e birkaç kez seyahat etmiş ve seyahatlerine dayanarak haritalar çizmiştir. Aynı zamanda bir kamu figürü ve coğrafyacıydı; 1291'de Latin Krallığı'nın son başkenti olan Akka'nın düşmesinin ardından Latin Haçlı Seferlerini yeniden canlandırmak için ömür boyu sürdürdüğü çabalarla tanınmıştır. Venedikliler için para kazanma, deniz ticareti ve Kutsal Topraklar için haçlı seferi yapmak birbirinin ayrılmaz parçasıydı. Akka'nın (ve Celile ile Lübnan kıyılarının büyük bir bölümünün) önemli zenginliğinin kaybıyla birlikte Venedikliler ve Avrupalı müttefikleri, kârlı ticareti, yerel limanları, önemli maddi varlıkları, konut bölgelerini, kiliseleri, manastırları ve Akka'daki Tapınakçılar, Hospitalliler ve Teutonik Şövalyeler gibi ünlü dinî-askerî tarikatları kaybetmişti. 1307'ye gelindiğinde Sanudo, fiilen haçlı seferi planları ve Avrupa'nın Filistin'i yeniden ele geçirmesi için bir strateji el kitabı niteliğinde olan Conditiones Terrae Sanctae adlı bir kitap yazmıştı. Sanudo'nun kitabına Akka'nın bir haritası dahil edilmişti (Edson 2004: 133). Ayrıca, 14. yüzyılın başlarındaki Sanudo el yazmalarının çoğunda bir dünya haritası yer almaktaydı.

A century and a half after Idrisi’s world map was produced, Palestine was found on another world map, this time by Marino Sanudo (c. 1270– 1343) a Venetian merchant who travelled to Palestine a number of times and drew maps based on his travels. Sanudo was also a public figure and geographer who became widely known for his lifelong attempts to revive the Latin Crusades following the fall of Acre, the last capital of the Latin Kingdom, in 1291. For the Venetians, money-making, maritime trade and crusading for the Holy Land went hand in hand. Suddenly, with the loss of the considerable wealth of Acre (and much of the Galilean and Lebanese coasts), the Venetians, and their European allies, had lost lucrative trade, local harbours, considerable material assets, residential quarters, churches, monasteries and the famous religio-military Orders such as the Templars, Hospitallers and Teutonic Knights in Acre. By 1307 Sanudo had written a book, Conditiones Terrae Sanctae, effectively a strategic manual for crusading schemes and for European reconquest of Palestine. A map of Acre was included in Sanudo’s book (Edson 2004: 133). Also, a world map appeared in most of Sanudo’s manuscripts of the early 14th century.

Tarihçi Evelyn Edson şöyle yazıyor:

Historian Evelyn Edson writes:

Doğu Akdeniz haritası … Sanudo'nun önerdiği seferin ana harekât sahasını gösteren bu harita, bir deniz haritası ile iç bölgelerin haritasının birleşimidir … Küçük Asya'nın güney kıyısı, Filistin ve Mısır kıyıları ile Kıbrıs adası boyunca sıralanmış, bir dizi liman adı yer almaktadır.

The map of the Eastern Mediterranean … which shows the main theatre of operations for Sanudo’s proposed campaign, is a combination of a marine chart and a map of the interior … Lined up along the southern coast of Asia Minor, and the shores of Palestine and Egypt and the island of Cyprus, is a series of names of ports.

Filistin kıyılarında bunlara mil cinsinden mesafeleri gösteren işaretler eşlik eder. İç kesimlerde ise çok daha belirsiz biçimde Dicle ve Fırat nehirleri ile Mezopotamya, Pers ve Keldani ülkeleri gibi daha büyük coğrafi unsurlar gösterilmiştir. (Edson 2004: 139)

On the coast of Palestine these are accompanied by indications of distances in miles. In the interior, much more vaguely indicated, are larger features such as the Tigris and Euphrates rivers and the countries of Mesopotamia, Persia and Chaldea. (Edson 2004: 139)

Yaklaşık üç yüz yıl boyunca el-İdrisî'nin dünya haritası, Arap ve Avrupalı coğrafyacılar, haritacılar ve tarihçiler tarafından en doğru harita olarak kabul edildi ve bu harita değiştirilmeden kopyalandı (Scott 1904: 461‒462; Maqbul 1992:

For nearly three centuries al-Idrisi’s world map was treated by Arab and European geographers, cartographers and historians as the most accurate and they copied it without alteration (Scott 1904: 461‒462; Maqbul 1992:

156‒174). On yüzyılın ortalarında, Venedik Cumhuriyeti'nde yaşayan ancak Portekiz krallarının hizmetinde de çalışmış bir İtalyan haritacı ve keşiş olan Fra Mauro'nun (ö. 1464) dünya haritası, 12. yüzyıldan kalma el-İdrisi'nin haritasının yerini almıştır. Mauro, gençliğinde tüccar ve asker olarak geniş seyahatler yapmış ve Yakın Doğu bölgelerini yakından tanımıştır.

156‒174). In the mid-15th century the mappa mundi of Fra Mauro (died 1464), an Italian cartographer and monk who lived in the Republic of Venice but also worked for the Portuguese kings, came to replace al-Idrisi’s map from the 12th century. In his youth, Mauro had travelled extensively as a merchant and a soldier and became familiar with the Near East regions.

1450'de Mauro, o güne kadarki en ayrıntılı ve en doğru dünya haritasını tamamladı. Mauro'nun kaynakları arasında klasik yazarlar ve Ptolemaios'un Coğrafya eseri, ayrıca Arap kartograflar ile 12. yüzyıl haritacısı el-İdrisi'nin haritaları yer almaktadır.

In 1450 Mauro completed a world map, which became the most detailed and accurate map of the world up to that time. Among Mauro’s sources we find classical authors and Ptolemy’s Geography as well as Arab cartographers and the 12th century maps of al-Idrisi.

Mauro’s world map mentions Palaestina for religio-political and practical purposes. Si al-Idrisi’s map in the 12th century was commissioned by King Roger II of Sicily and served a trading Mediterranean Christian kingdom with religious connections to Palestine, Mauro’s map was commissioned by King Alfonso V of Portugal to serve the rising global Portuguese Empire. But the ‘land of Jesus’ was central to the Italian monk and to Christian pilgrims to Terra Sancta. However, the size of Palestine/Terra Sancta is considerably reduced by the need to accommodate all the other places on the map, and Mauro felt he had to apologise for this:

Mauro’s world map mentions Palaestina for religio-political and practical purposes. If al-Idrisi’s map in the 12th century was commissioned by King Roger II of Sicily and in the service of a trading Mediterranean Christian kingdom with religious connections to Palestine, Mauro’s map was commissioned by King Alfonso V of Portugal in the service of the rising global Portuguese Empire. But the ‘land of Jesus’ was central to the Italian monk and to Christian pilgrims to Terra Sancta. However, the size of Palestine/ Terra Sancta is considerably reduced by having to accommodate all the other places on the map and Mauro feels he had to apologise for this:

"Bilgili olanlar, burada İdumea, Filistin ve Celile'de, yer yetersiz olduğu için gösteremediğim şeyleri, örneğin Ürdün Nehri, Tiberya Gölü, Ölü Deniz ve diğer yerleri, koyarlardı" (Edson 2007: 151).

‘Those who are knowledgeable would put here in Idumea, Palestine and Galilee things which I have not shown, such as the river Jordan, the sea of Tiberias, the Dead Sea and other places, because there was not enough room’ (Edson 2007: 151).

Rönesans Avrupa'sında matbaa devrimi ve 15. yüzyılın sonundan itibaren basın yayınının yaygınlaşması, fikirlerin kitlesel dolaşımı çağını başlattı ve bunun Kutsal Topraklar/Filistin'in kitlesel temsili üzerinde önemli etkileri oldu. Avrupa ve İtalyan Rönesans döneminde Filistin/Kutsal Topraklar'ın kartografik temsilleri de keskin biçimde arttı. ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ haritası yaklaşık 1480'de Floransa'da yayımlandı ve Francesco Berlinghieri'nin Ptolemaios'un Geographia (Coğrafya) adlı eserinin genişletilmiş baskısına dahil edildi. İtalyan Rönesans bilgini ve diplomatı Berlinghieri, 2. yüzyıl Yunan coğrafyacısının eserlerini yorumlayan, genişleten ve yeniden yayımlayan ilk modern Avrupalıydı. Görünüşe göre ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ haritası, Pietro Vesconte (1310 ile 1330 arasında faaliyet göstermiştir) tarafından üretilen ve Marino Sanudo ile birlikte yaklaşık 1320'de Venedik'te ilk kez yayımlanan Sanudo‒Vesconte Filistin haritasına dayanıyordu.1 Vesconte, Venedik'te çalışan Cenevizli bir kartograf, coğrafyacı ve seyir haritası yapımcısıydı. Ayrıca Marino Sanuto'nun, ticaret yollarını ele alan ve yeni bir Latin haçlı seferini teşvik etmeyi, Kutsal Topraklar'ın askeri yeniden fethi için bir el kitabı sunmayı amaçlayan Liber secretorum fidelium cruces super terrae sanctae recuperatione et Conservatione adlı eserine dahil edilmek üzere bir dünya haritası, bir denizcilik atlası, bir Filistin haritası ile Akka ve Kudüs'ün planını da hazırladı (Edson 2004: 139; Bagrow 2010: 69‒70). Yeni haçlı seferlerine dair fikirler yavaş yavaş azalmaya başlasa da, Sanudo‒Vesconte haritası ile ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ haritaları Avrupa gücünü yansıtmak ve Avrupalılar için 18. yüzyıla kadar Filistin'in modern temsili görsellerini sunmak üzere kaderlerinde bulunuyordu.

The printing revolution in Renaissance Europe and the spread of the press from the late 15th century onwards introduced an era of mass circulation of ideas with considerable impact on the mass representation of the Holy Land/Palestine. In the European and Italian Renaissance era cartographic representations of Palestine/the Holy Land also increased sharply. The map of ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ was published in Florence around 1480 and was included in Francesco Berlinghieri’s expanded edition of Ptolemy’s Geographia (Geography). Berlinghieri, an Italian Renaissance scholar and diplomat, was the first modern European to interpret, expand upon and republish the works of the 2nd century Greek geographer. Apparently the ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ map was based on the Sanudo‒ Vesconte map of Palestine, a map produced by Pietro Vesconte (who was active between 1310 and 1330) and Marino Sanudo, first published in Venice around 1320.1 Vesconte was a Genoese cartographer, geographer and navigational chart-maker who worked in Venice. He also provided a world map, nautical atlas, a map of Palestine and plan of Acre and Jerusalem for inclusion in Marino Sanuto’s Liber secretorum fidelium cruces super terrae sanctae recuperatione et Conservatione, a work which discusses trade routes and was aimed at encouraging a new Latin crusading campaign, providing a manual for the military reconquest of the Holy Land (Edson 2004: 139; Bagrow 2010: 69‒70). Although gradually ideas of new military crusades began to subside, the Sanudo‒Vesconte map and the maps of ‘Palestina Moderna et Terra Sancta’ were destined to project European power and provide modern representational images of Palestine for the Europeans until the 18th century.

Avrupa'daki matbaa devrimi, 18. yüzyıl boyunca Avrupa'da yayımlanıp dolaşıma sokulan, "Palestina/Palaestina" konulu onlarca ayrıntılı harita yapılmasını mümkün kıldı. 1714'te Hollandalı kartograf, filolog ve Kitab-ı Mukaddes Doğubilimcisi Hadrianus Relandus, Palaestina ex monumentis Veteris illustrata adlı eseriyle Filistin'in coğrafyasını haritalarla resmetti. Osmanlı İmparatorluğu'nda ise kitap ve harita basımı ancak 1729'da başladı.

The European printing revolution made it possible for dozens of detailed maps of ‘Palestina/Palaestina’ to be published and circulated in Europe throughout the 18th century. In 1714 Palaestina ex monumentis Veteris illustrata by Dutch cartographer, philologist and biblical Orientalist Hadrianus Relandus illustrated the geography of Palestine with maps. In the Ottoman Empire, the printing of books and maps started only in 1729

ve 1803'te İstanbul'da yayımlanan Osmanlı Cedid Atlas Tercümesi (Yeni Atlasın Tercümesi), kısmen Avrupa coğrafi bilgisine ve dönemin Avrupa harita yapım yöntemlerine dayanıyordu. Dönemin Osmanlı idari ve askerî reformlarının "yeni nizam" çerçevesinde yayımlanan Yeni Atlas, Filistin ve Bar-Şam'ın (Şam'ın arka bölgesi) bir haritasını içeriyordu; haritanın sol alt köşesinde, büyük Arapça harflerle, "Arz Filastin" ("Filistin Toprağı") ifadesi yer alıyordu (ارض فلاستان şeklinde, kendine özgü bir yazımla). Aşağıda göreceğimiz gibi, bu yeni Osmanlı atlasının yayımı, "Jacotin Atlası"nın yayımından yirmi üç yıl önce gerçekleşmişti; Jacotin Atlası'nda "Filistin" ve "Kudüs toprağı" için Arapça yazıyı kullanan bir harita bulunuyordu (فلسطين أو أرض قدس).

and in 1803 the Ottoman Cedid Atlas Tercümesi (A Translation of a New Atlas), published in Istanbul, was partly based on European geographical knowledge as well as European map-making methods of the day. Published within the framework of the ‘new system’ of the Ottoman administrative and military reforms of the time, the New Atlas included a map of Filastin and bar‑Sham (hinterland of al‑Sham) with the Arabic term Ard Filastin (‘Land of Palestine’; written in a peculiar way: ارض فلاستان ) shown in large Arabic script on the bottom left of the map. As we shall see below, the publication of this new Ottoman atlas preceded the publication of ‘Jacotin Atlas’, which had a map using the Arabic script for ‘Palestine’ and the ‘land of al-Quds’ ( فلسطين أو أرض قدس ) by twenty-three years.

19. yüzyılda sanat, dinî coşku ve siyasette Avrupa romantik Haçlı canlandırmacılığı ile İngiliz fiilî nüfuzunun Filistin'e yayılması, bir "barış haçlı seferi" ve Kitabı Mukaddes Oryantalizmi biçiminde yeniden paketlendi.

In the 19th century European romantic Crusader revivalism in art, religious fervour and politics and British actual penetration of Palestine were repackaged in the form of a ‘peace crusade’ and biblical Orientalism.

Bu kademeli nüfuz genişlemesi, Kasım 1917'deki Siyonist yanlısı Balfour Deklarasyonu ve 1917'de Filistin'in fiilen İngiliz askeri işgaliyle doruğa ulaştı.

This gradual penetration of late Ottoman Palestine culminated in the pro-Zionist Balfour Declaration of November 1917 and the actual British military occupation of Palestine in 1917.