Filistin'de kitlesel okuryazarlık, tüm ülkelerde olduğu gibi, modern bir olgudur.

Mass literacy in Palestine, as in all countries, is a modern phenomenon.

Ancak M.S. 5. ve 6. yüzyıllarda Filistin'deki gelişen öğrenim merkezlerine bakıldığında, ülkenin güçlü bir öz kimlik bilincine, canlı bir ekonomiye, nispeten yaygın bir eğitim ve okuryazarlık düzeyine ve genel olarak özgüvenli bir kozmopolitlik anlayışına sahip olduğu hissi insanda kuvvetle uyanır. Bu dönemde ülkenin en önemli öğrenim merkezlerinden biri, klasik edebiyatın ve belagatın merkezi olarak öne çıkan Gazze şehriydi; orada yaşayıp çalışan birçok ünlü âlim bulunuyordu. Gazze, tüm Akdeniz bölgesinin canlı ve kültürlü bir Hristiyan şehir merkezi konumundaydı.

However, looking at the thriving learning centres of Palestine in the 5th and 6th centuries AD, one gets a strong sense of the country’s sense of self-identity, its vibrant economy, its relatively widespread education and literacy and its overall confident cosmopolitanism. One of the most important centres of learning in the country during this period was the city of Gaza, which emerges as a seat of classical literature and rhetoric, with a number of famous scholars living and working there, a vibrant and cultured Christian urban centre of the whole Mediterranean region.

Bu dönem boyunca liman kentleri Gazze ve Sezarya-Palaestina, deniz taşımacılığı ve Via Maris karayolu ile birbirine bağlı olarak ülkenin en kozmopolit iki kentsel merkezi olarak hem rekabet etti hem de iş birliği yaptı ve her iki kentte de kayda değer Arap toplulukları vardı. Ayrıca önemli olan bir diğer nokta, MS 451'de kritik öneme sahip Kalkedon Ekümenik Konsili'nde Gazze kentinin bir Arap piskopos tarafından temsil edilmiş olmasıdır (Shahid 2006a: 523). MS 530'larda Palaestina Prima Dux'u Aratius ile Palaestina Prima prokonsolü Archon Stephanus, encomium'da övülmektedir.20

Throughout this period the harbour cities of Gaza and Caesarea- Palaestina, linked by sea transport and the highway of the Via Maris, competed and worked together as the two most cosmopolitan urban centres in the country, and both cities had sizeable Arab communities. Also significant is the fact that in 451 AD, at the crucial ecumenical Council of Chalcedon, the city of Gaza was represented by an Arab bishop (Shahid 2006a: 523). In the 530s AD Aratius, Dux of Palaestina Prima, and Archon Stephanus, proconsul of Palaestina Prima are praised in the encomium20

Gazzeli filozof ve retorikçi Choricius (518'de öldü), Provincia Palaestina'nın hemşehrisi, tarafından yazılmış; Caesarea Maritima'da kanun ve düzenin korunması ile bakım çalışmaları yoluyla su temini sisteminin iyileştirilmesi, yüksek seviyeli su kemerlerinden engellerin temizlenmesi için yazılmıştır (Patrich 2011: 109; ayrıca 2001; Prummer 2002: 246). Övgü, Geç Antikçağ'da klasik Gazze Retorik Okulu'nun çok ünlenmesine yol açan retoriğin birbirinden farklı çeşitli yönlerine de atıfta bulunmaktadır.

written by a fellow compatriot of Provincia Palaestina, Choricius of Gaza, a philosopher and rhetorician (died in 518 AD), for maintaining law and order and improving the water supply system of Caesarea Maritima by maintenance work, clearing obstructions from the high-level aqueducts (Patrich 2011: 109; also 2001; Prummer 2002: 246). Encomium also refers to several distinct aspects of rhetoric for which the classical Gaza School of Rhetoric became very famous in Late Antiquity.

5000 yıldan fazla bir süre önce kurulan Gazze, dünyanın en eski şehirlerinden biridir. Mısır ile Asya arasında stratejik bir konumda, eski Via Maris yolunun merkezinde ve sahil kıyısında yer alan Gazze, hiçbir zaman Akdeniz'e bakmaktan vazgeçmemiştir. Gazze aynı zamanda çok eski bir liman ve Arabistan'a en yakın çıkış noktasıydı. Petra'yı arka bölgesi olarak görmüştür ve antik Yunanlılar, Hindistan'a ulaşmanın yolunun Gazze'den geçtiğini biliyordu (Humbert 2000).

Established more than 5000 years ago, Gaza is one of the oldest cities in the world. Located strategically between Egypt and Asia, at the centre of the ancient road of the Via Maris, and on a beachfront, Gaza has never stopped looking at the Mediterranean Sea. Gaza was also a very ancient port and the closest outlet for Arabia. It treated Petra as its hinterland and the ancient Greeks knew that it was through Gaza they could reach India (Humbert 2000).

MS. 12. yüzyılda Filistliler, Gazze'yi Filistin Pentapolis'inin önde gelen kenti yaptı. Yukarıda gördüğümüz gibi Gazze, her zaman Filistin'in başlıca kentleriyle ve antik Filistlilerle özdeşleştirilmiştir. Amarna mektuplarında 'Azzati' olarak anılan Gazze, antik Mısır'ın Filistin'deki idari başkenti olarak hizmet vermiştir. MÖ 5. ve 4. yüzyıllarda Filistin kentleri uluslararası ticaret bağlantılarını sürdürmüş ve kendine özgü Filisto-Arap sikkelerini geliştirmiştir; kent Romalılar döneminde de gelişmeye devam etmiş, MS 2. yüzyılda Gazze'de İmparatorluk Roma bronz sikkeleri basılmıştır. Romalılar ve Bizanslılar dönemindeki iki uzun dönem boyunca Gazze genişlemiş ve stratejik konumdaki Akdeniz limanı refahını sürdürmüştür. MS 635'te Gazze, Arap Müslüman ordusu tarafından fethedilen Filistin'deki ilk kentlerden biri olmuş ve kısa sürede önemli bir İslam hukuku merkezine dönüşmüştür. Bugün, 500.000'in üzerinde nüfusuyla Gazze kenti, Filistin'deki en büyük Arap kentidir; Gazze'nin sakinlerinin çoğunluğu Müslümandır, ancak bir Hristiyan Arap azınlık da bulunmaktadır.

In the 12th century BC the Philistines made Gaza the leading city of the Pentapolis of Philistia. As we have seen above, Gaza was always identified with the key cities of Philistia and with the ancient Philistines. Mentioned in the Amarna letters as ‘Azzati’, Gaza served as ancient Egypt’s administrative capital in Palestine. In the 5th and 4th centuries BC the cities of Philistia maintained their international trading links and developed their distinct Philisto-Arabian coins; the city continued to flourish under the Romans and in the 2nd century AD imperial Roman bronze coins were struck in Gaza. In the course of the two long periods of Palestine under the Romans and Byzantines, Gaza expanded and its strategically located Mediterranean port continued to prosper. In 635 AD, Gaza became one of the first cities in Palestine to be conquered by the Arab Muslim army and it quickly developed into a major centre of Islamic jurisprudence. Today the city of Gaza, with a population of over 500,000, is the largest Arab city in Palestine; the majority of Gaza’s inhabitants are Muslims, but there is also a Christian Arab minority.

Bizans yönetimi altında Geç Antik Çağ'ın Filistin toplumu, genel olarak eğitimli bir toplumdu. Temel eğitim, özellikle erkekler için, bazen köy düzeyinde bile yaygın biçimde erişilebilirdi. Eğitim, yalnızca imparatorluk başkenti Konstantinopolis'te değil, Antakya, İskenderiye, Sezariye Maritima ve Gazze gibi önemli merkezlerde faaliyet gösteren okullarda da teşvik ediliyordu.

Under the Byzantines, Palestinian society of Late Antiquity was, on the whole, an educated one. Basic education was widely available, sometimes at village level, especially for men. Education was fostered not only in the imperial capital Constantinople but also in schools operating in major centres such as Antioch, Alexandria, Caesarea Maritima and Gaza.

Eğitimin temel bileşenleri retorik, felsefe, hukuk ve diller (Yunanca ve Latince) idi; amaç devlet ve kilise için eğitimli liderler ve memurlar yetiştirmekti. Ancak yeni "Akdeniz'in Atinası"nda, ataerkil toplumda kadınların katılımı teşvik edilmiyordu.

The main components of education were rhetoric, philosophy, law and languages (Greek and Latin) with the aim of producing educated leaders and officials for state and church. However, female participation in patriarchal society was not encouraged in the new ‘Athens of the Mediterranean’.

Örneğin, klasik Gazze'deki kadınların durumu, MS 4. yüzyılın ataerkil klasik Atina'sındaki kadınların durumundan pek de iyi değildi (Sivan 2008: 300).

For instance, the lot of women in classicising Gaza was not much better than the situation of women in the patriarchal classical Athens of the 4th century AD (Sivan 2008: 300).

Bugün Filistin'de Geç Antik Çağ Filistin'inin muhteşem klasik mirasının öğretilmemesine karşın, eğitimli Filistinliler, klasik Gazze Retorik Okulu'nu veya Sezarya Maritima'nın klasik kütüphanesini hatırlamaktan çok, 9. ile 13. yüzyıllar arasında İslam'ın Altın Çağı boyunca Bağdat'ta önemli bir entelektüel merkez olan 'Bilgelik Evi'nin (Beytü'l-Hikme) klasik mirasını hatırlama eğilimindedir. Oysa retorik (söylem sanatı) ve felsefe disiplinleri, yalnızca antik, klasik ve klasik sonrası entelektüel yaşamın değil, Geç Antik Çağ Filistin'inin klasik mirasının da merkezinde yer almıştır. Palaestina Prima'nın başkenti Sezarya, Geç Antik Çağ'da gelişerek Akdeniz'de klasikleştirme, öğrenim, teolojileştirme ve tarih yazımının bir merkezi haline gelirken, Akdeniz kenti Gazze de 5. yüzyılın sonları ile 6. yüzyılın başlarında klasikleştirici bir Hristiyan Retorik Okulu'nun yuvası oldu (Kennedy, G. 1994: 255). Gazze Okulu'nda klasik gelenek, Hristiyan gelenekle derinden iç içe geçmişti. Askalon ('Asqalan) ve Scythopolis (Beisan) gibi Büyük Filistin'in diğer kentleri de Geç Antik Çağ'ın bu klasik sonrası Hristiyan rönesansıyla köklü biçimde dönüşmüştür.

Today the spectacular classical heritage of Late Antiquity Palestine is not taught in Palestine; educated Palestinians are more likely to recall the classical heritage of the ‘House of Wisdom’ (Bayt al-Hikmah), a major intellectual centre in Baghdad throughout the Golden Age of Islam from the 9th to the 13th centuries, than the classical Rhetorical School of Gaza or classical Library of Caesarea Maritima. Yet the disciplines of rhetoric (the art of discourse) and philosophy were central not only to ancient, classical and post-classical intellectual life but also to the classical heritage of Late Antiquity Palestine. If the capital city of Palaestina Prima, Caesarea, flourished in Late Antiquity, developing into a Mediterranean centre of classicising, learning, theologising and historical writings, the Mediterranean city of Gaza became in the course of the late 5th and early 6th centuries the home of a classicising Christian School of Rhetoric (Kennedy, G. 1994: 255). In the School of Gaza, the classical tradition had become deeply intertwined with the Christian one. Other cities of greater Palestine, such as Ascalon (‘Asqalan) and Scythopolis (Beisan), were also profoundly transformed by this post-classical Christian renaissance of Late Antiquity.

Aleksandriya, Sezariye-Filistin ve Atina'nın çeşitli Helenistik geleneklerinin yanı sıra Hristiyan Yeni-Platonculuğun entelektüel ve kültürel etkisiyle şekillenen, Geç Antik Çağ'da iki yüzyılı aşkın süre boyunca Hristiyanların çoğunlukta olduğu Gazze'nin son derece rahat ortamı ile canlı kültürel ve entelektüel kentsel çevresi, Gazze Retorik Okulu'nun olağanüstü yükselişini doğurdu. Bu okul, Gazzeli Prokopius (y. 465–528) dahil olmak üzere Hristiyan filozof ve retorikçiler tarafından yönetiliyordu.

Intellectually and culturally influenced by a mix of diverse Hellenistic traditions of Alexandria, Caesarea-Palaestina and Athens, as well as by Christian Neo-Platonism, the extraordinarily relaxed setting and flourishing cultural and intellectual urban environment of Christian-majority Gaza for over two centuries in Late Antiquity brought about the spectacular rise of the Rhetorical School of Gaza, which was headed by Christian philosophers and rhetoricians including Procopius of Gaza (c. 465–528

AD) (Westberg 2009; Kennedy, D. 2008: 169) ve onun öğrencisi Gazeli Choricius. Bu sonuncusu, MS 6. yüzyılın başlarında yaşayıp etkinlik göstermiştir. Klasik gelenekte hitabet sevgisi ile tiyatro gösterisine duyulan sevgi el ele gitmiş; Gaza'da, tıpkı Filistin'in başka birkaç kentinde olduğu gibi, gelişen bir tiyatro kültürü ortaya çıkmıştır. Hristiyan çoğunluğun yaşadığı Gaza'nın hem özel hem de kamusal mekânları; okullarda, "kutsal tiyatrolarda" ve hatta kamusal "hamamlarda" tiyatro gösterilerini ve kamuya açık hitabet sergilerini beslemiştir (Champion 2014: 21‒51).

AD) (Westberg 2009; Kennedy, D. 2008: 169) and his disciple Choricius of Gaza. The latter flourished in the early 6th century AD. In the classical tradition, love for rhetoric and love for theatrical performance went hand in hand and in Gaza, as well as in several other Palestinian cities, a thriving theatre culture arose. The private and public spaces of Christian-majority Gaza nurtured theatrical performances and public rhetorical displays in schools, ‘holy theatres’ and even public ‘baths’ (Champion 2014: 21‒51).

Gazze'deki bu gelişen kültürel alan ve hatta entelektüel devrim, George A. Kennedy tarafından şöyle tanımlanmıştır:

This flourishing cultural space and indeed intellectual revolution in Gaza was described by George A. Kennedy as follows:

Filistin'in güney kıyısında yer alan Gazze, Beşinci Yüzyılda eski geleneklere sımsıkı bağlı, hoş ve refah içinde bir şehirdi.

Gaza, on the southern coast of Palestine, was a pleasant and prosperous city in the Fifth Century which clung to the old traditions.

Julian'ın irtidadı orada coşkuyla karşılandı. Nazianzuslu Gregory ... ve Libanius, onun retorik okullarını takdir etti ...

Julian’s apostasy was greeted there with enthusiasm. Gregory of Naziansus ... and Libanius thought well of its rhetoric schools ...

Hristiyanlık, bir dönem Gazze'de klasik çalışmaları sınırlamış olabilir; ancak Beşinci Yüzyılın sonu ve Altıncı Yüzyılın başında burası, bir dizi Klasikçi sofist ve yazarın evi olmuş ve bunlar birlikte "Gazze Okulu" olarak bilinen akımı oluşturmuşlardır. Bunların en önemlileri Prokopios ve Khoriqios'tur, ancak birkaç diğerinden de kısaca söz etmek gerekir. Gazzeli Aineias, günümüze ulaşan ve Theophrastus adını taşıyan bir diyaloğun yazarıdır. (Kennedy, G. 2008: 169)

Christianity may for a time have inhibited classical studies in Gaza, but in the late Fifth and early Sixth Centuries it was the home of a series of Classicizing sophists and writers who together constitute what is known as the School of Gaza. The most important of these are Procopius and Choricius, but brief mention may be made of several others. Aeneas of Gaza was the author of a surviving dialogue entitled Theophrastus. (Kennedy, G. 2008: 169)

Late Antiquity'den önceki birçok yüzyıl boyunca, Gazze ile Arap denizciler ve tüccarlar, Hindistan'dan güney Arabistan'a, oradan da Doğu ve Batı Akdeniz'e uzanan uzun mesafeli baharat ticaret yolunun merkezinde yer almıştır.

For many centuries prior to Late Antiquity, Gaza and Arab sailors and traders had been central to the long-distance spice trade route from India to southern Arabia and then to the Eastern and Western Mediterranean.

Gazze, geleneksel Kral Yolu'nun merkezinde bulunarak, Mısır'dan Naqab ve Transürdün üzerinden uzanan güzergâhlarla da ekonomik ve toplumsal bir refaha ulaşmıştı; bu yol, Gazze'nin önemli bir liman kenti olarak statüsünü pekiştiriyordu. Limanı yalnızca güney Filistin'in kasaba ve köylerine açılan bir kapı değil, aynı zamanda güney Arabistan ve Hindistan'dan Akdeniz'e ulaşan ticaret mallarının da geçiş noktasıydı (Hirschfeld 2004: 63).

Gaza had also achieved economic and social prosperity, being at the centre of the traditional King’s Highway from Egypt, with routes running through Naqab and Transjordan – a highway which confirmed its status as a major port city. Its port was not only the gateway to the towns and villages of southern Palestine but also for trade goods arriving from southern Arabia and India to the Mediterranean (Hirschfeld 2004: 63).

Jennifer Hevelone-Harper, *Disciples of the Desert: Monks, Laity, and Spiritual Authority in Sixth-Century Gaza* (2005) adlı eserinde, 6. yüzyıl Gazze'sini yalnızca Palaestina Prima için değil, tüm Doğu Akdeniz bölgesi için büyük bir ekonomik, entelektüel ve kültürel merkez olarak tanımlamaktadır:

Jennifer Hevelone-Harper, in Disciples of the Desert: Monks, Laity, and Spiritual Authority in Sixth-Century Gaza (2005), describes 6th century Gaza as a major economic, intellectual and cultural centre not only for Palaestina Prima but for the whole Eastern Mediterranean region:

Geç Antik Çağ'da [Antikite] Gazze, belirleyici bir kültürel ve ekonomik merkezdi... altıncı yüzyılda şehir, kalabalık pazar yerleri, gösterişli tiyatrosu ve hamamları, mozaiklerle süslü muhteşem kiliseleri ve müreffeh bir kentsel merkezin sahip olduğu diğer tüm olanaklarıyla tanınıyordu. Kıyıda birkaç mil uzaklıktaki limanı Maiouma ile birlikte Gazze, yalnızca kendi eyaleti Palaestina Prima [Birinci Filistin] için değil, tüm doğu Akdeniz için önemli bir ticaret merkezi işlevi görüyordu. Şehir, doğudan kervanlarla karayoluyla gelen baharat, ipek ve lüks mallar için başlıca bir varış noktasıydı; bu mallar daha sonra denizyoluyla batı imparatorluğunun her yerine dağıtılıyordu.

late antique [Antiquity] Gaza was a commanding cultural and economic center ... the sixth-century city was known for its bustling market-places, its lavish theater and baths, its resplendent churches adorned with mosaics and all the other amenities of a prosperous urban center. With its port, Maiouma, a couple of miles away on the coast, Gaza served as a key commercial center, not only for its own province, Palestine I [Palaestina Prima], but for the entire eastern Mediterranean. The city was a major destination for spices, silk and luxury goods coming overland by caravan from the East; these items would then be dispersed by sea to all parts of the western empire.

Gazze'den Roma dünyasının geri kalanına şarap, kuru meyve ve keten gibi yerel ürünler ihraç ediliyordu; kalabalık şehri beslemek için ise Mısır'dan buğday ithal ediliyordu. Ayrıca kuzeydoğuya uzanan bir yol, yalnızca kırk mil uzaklıktaki Hristiyan hac merkezi Kudüs'e bağlanıyordu. İmparatorluğun dört bir yanından Kutsal Topraklar'a gelen ziyaretçiler, güzergâhlarına Gazze'ye yapılacak bir gezinin mutlaka dahil edilmesine özen gösteriyorlardı; çünkü burası, Samson'un son zaferinin kazanıldığı, kutsal kitapta anılan antik kenttir.

Local products such as wine, dried fruit21 and flax were exported from Gaza to the rest of the Roman world, while wheat was imported from Egypt to feed the crowded city. Moreover, a road to the northeast led to Jerusalem, the chief center for Christian pilgrimage, only forty miles away. Visitors to the Holy Land from all over the empire made sure to include a trip to Gaza in their itinerary to see the ancient biblical city of Samson’s last victory.

Yerel olanaklarıyla övünmesinin yanı sıra, geç antik çağ Gazze'sinin refahı dikkat çekici entelektüel ve kültürel gelişmelere zemin hazırladı. Gazze'deki hitabet okulu tüm Akdeniz dünyasında ünlüydü. Seçkin hatipleri, altıncı yüzyılda hitabetin yeniden canlanmasını sağlamada etkili oldu. (Hevelone-Harper 2005: 3)

In addition to boasting local amenities, the prosperity of late antique Gaza nurtured remarkable intellectual and cultural developments. The school of rhetoric in Gaza was famous throughout the Mediterranean world. Its distinguished orators were instrumental in bringing about a revival of rhetoric in the six century. (Hevelone- Harper 2005: 3)

Madaba Haritası – Geç Antik Çağ'da Palaestina adının resmî ve idari kullanımına dair en ünlü günümüze ulaşmış maddi kanıt olan ve MS 6. yüzyıldaki büyük Filistin'i gösteren bu harita, Gazze ile Elusa arasında yedi büyük köy ve eyalet kasabası göstermektedir. Elusa, bir dönem birkaç Arap piskoposu bulunan Palaestina Salutaris'in başkentiydi ve Beersheba kentinin 23 kilometre güneybatısında yer almaktadır. Ayrıca Bizans döneminde bölgeyi iki önemli yol kesiyordu; bunlardan biri, Nabatî Araplar'ın Doğu'dan değerli yükleri taşıdığı 'Baharat Yolu' güzergâhıydı (Hirschfeld 2004: 63‒66).

The Madaba Map – the most famous surviving material evidence for the official and administrative use of the name Palaestina in Late Antiquity, which depicts greater Palestine of the 6th century AD – shows seven large villages and provincial towns between Gaza and Elusa (at one point the capital of Palaestina Salutaris which had several Arab bishops), 23 kilometres south-west of the city of Beersheba. Also, two important roads crossed the region in the Byzantine period, including the route of the ‘Spice Road’ along which the Nabataean Arabs transported precious cargoes from the East (Hirschfeld 2004: 63‒66).

Geç Antik Gazze'de yaygın diller Koine Yunancası ve Latinceydi; ancak Filistin genelinde ve Gazze'de yaşayan Gassanî Araplar Arapça konuşuyor, Filistinli köylülerin çoğu ise Aramice konuşuyordu. Gazzeli Prokopios (Procopios) – yukarıda adı geçen ünlü 6. yüzyıl Filistinli tarihçisi Sezarya-Filistin'li Prokopios ile karıştırılmamalıdır – özgün bir Hristiyan sofist ve retorikçiydi; doğduğu Gazze'de, Birinci Filistin eyaletindeki ünlü Retorik Okulu'nun en önemli temsilcilerinden biriydi. Bu okul, retorik disiplini üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır. Prokopios hayatının neredeyse tamamını Gazze'de öğretmen olarak ve felsefi ile retorik risaleler yazarak geçirmiştir.

Koine Greek and Latin were the prevalent languages of Late Antiquity Gaza, although the Ghassanid Arabs, who resided throughout Palaestina and in Gaza, spoke Arabic and much of the Palestinian peasantry spoke Aramaic. Procopius (Procopios) of Gaza – who must be distinguished from the aforementioned renowned 6th century Palestinian historian Prokopios of Caesarea-Palaestina – was an original Christian sophist and rhetorician, and one of the most important representatives of the famous Rhetorical School of his native Gaza in Palaestina Prima, a school with a lasting impact on the discipline of rhetoric. Procopius spent nearly all of his life in Gaza teaching and writing philosophical and rhetorical tracts.

Ancak onun hakkında bildiklerimiz esas olarak mektuplarından ve öğrencisi ve halefi Gazzeli Chorikios'un enkomiyonundan (Yunanca: enkomion, kelime anlamıyla bir kişinin övgüsü) gelmektedir. Chorikios da bir başka önemli Filistinli hatip ve İmparator Anastasius I (MS 491–518) döneminde Gazze Retorik Okulu'nun temsilcisiydi. Yaygın olarak Gazze Retorik Okulu olarak bilinen okulun enkomiyonu, Geç Antik Çağ'da gelişen ve gelişip çiçeklenen retorik eğitimin ve retorik türlerin ayırt edici yönlerine de atıfta bulunur. Post-klasik Yunan retoriğinin başlıca türlerini kapsayan Gazzeli Chorikios'un günümüze ulaşan eserleri, kendine özgü özellikleri ve hiatusdan (sesli harflerin yan yana gelmesinden) kaçınma konusundaki dikkat çekici ısrarıyla Gazze Retorik Okulu'nun zarif üslubunda kaleme alınmıştır. Chorikios'un eserleri ayrıca Gazze'deki iki kilisenin panegirik betimlemeleriyle de tanınmıştır; bu betimlemeler, kilise yapılarının ekphrasis – yani bir görsel sanat eserinin canlı, dramatik ve sözel bir betimlemesi – türünün en önde gelen erken örneklerinden bazılarını oluşturur.22

However, what we know about him comes mainly from his letters and from the encomium (Greek: enkomion, literally the praise of a person) of his disciple and successor Chorikios of Gaza. The latter was another major Palestinian rhetorician and a representative of the Gaza School of Rhetoric in the time of Emperor Anastasius I (491–518 AD). The encomium of what became widely known as the Gaza School of Rhetoric also refers to the distinct aspects of rhetorical pedagogy and rhetorical genres of Late Antiquity that developed and flourished. The surviving works of Chorikios of Gaza, which encompass the main genres of post-classical Greek rhetoric, are represented in the elegant style of the Gaza School of Rhetoric with its special features and peculiarly persistent avoidance of hiatus. Chorikios’ work became also known for its panegyrical descriptions of two churches in Gaza, descriptions which consist of some of the most prominent early examples of ekphrasis – a graphic, dramatic, verbal description of a visual work of art – of church buildings.22

Filistin, 637‒638 yılında üçüncü Halife Ömer tarafından tamamen İslam'ın egemenliğine alındı. Ömer, Hilafeti (halifelik) eşi görülmemiş bir hızla genişleterek Sasani İmparatorluğu'nu ve Bizans İmparatorluğu'nun yaklaşık üçte ikisini fethetti. 690'lı yıllarda Emevi Mervani yöneticileri, genel olarak Filistin'de ve özellikle İliya (Beytü'l-Makdis / Kudüs)'da devasa bir imar faaliyetine giriştiler. Bizans Filistin'inin ve Bilad eş-Şam'ın kilise mimari üslupları, Emeviler döneminde Filistin'in İslam mimarisini önemli ölçüde etkiledi. Bunun en ünlü örneği, Halife Abdülmelik bin Mervan'ın 685‒691 yılları arasında himayesinde inşa ettirdiği, nefis sekizgen yapıya sahip Kubbetü's-Sahra'dır.

Palestine was brought fully under Islam in 637‒638 by the third Caliph ‘Umar, who expanded the Caliphate (khilafah) at an unprecedented rate, conquering the Sasanian Empire and about two-thirds of the Byzantine Empire. In the 690s the Umayyad Marwanid rulers embarked on a colossal building programme in Palestine in general and Iliya (Bayt al-Maqdis/ Jerusalem) in particular. The church architectural styles of Byzantine Palestine and Bilad al-Sham significantly influenced the Islamic architecture of Palestine under the Umayyads, the most celebrated example of which was the exquisite octagonal structure of the Dome of the Rock (Qubbat al-Sakhrah), sponsored by Caliph ‘Abdel Malik ibn Marwan in 685‒691

AD. Dünyadaki en eski mevcut Müslüman anıtıdır ve mozaiklerinde Bizans Filistin'inin etkileri açıkça görülmektedir. İslam ve Müslüman Filistin, Bizans Filistin'inin kültürel, maddi, idari ve entelektüel mirasını devralmıştır. Üç buçuk yüzyılı aşkın süredir Cund Filastin'in başkenti olan er-Ramla'da yapılan arkeolojik kazılarda aslanlar, kuşlar ve eşekler dahil hayvan betimleyen mozaikler bulunmuştur (Petersen 2005). İslam ayrıca Yunan Aristoteles felsefi geleneklerini de benimsemiş ve geliştirmiş; MS 3. yüzyılda ortaya çıkan ve MS 529'da İmparator Justinianus I'in Atina'daki Platon Akademisi'ni kapatmasından kısa bir süre sonrasına kadar varlığını sürdüren bir felsefe geleneği olan Hristiyan Yeni-Platonculuğunu da benimsemiştir.

AD. It is the oldest extant Muslim monument in the world and Byzantine Palestine influences are evident in its mosaics. Islam and Muslim Palestine inherited the cultural, material, administrative and intellectual heritage of Byzantine Palestine. Archaeological excavations at al-Ramla, the capital of Jund Filastin for over three and a half centuries, discovered mosaics with animals including lions, birds and donkeys (Petersen 2005). Islam also absorbed and developed further the Greek Aristotelian philosophical traditions and Christian Neo-Platonism, a tradition of philosophy that arose in the 3rd century AD and persisted until shortly after the closing of the Platonic Academy in Athens in 529 AD by Emperor Justinian I.

Ancak MS 4.–6. yüzyıllardaki Bizans dönemi Filistin'i, Gazze ve Sezarya-Palaestina'daki Yunan geleneklerini yeniden canlandırmış ve daha da geliştirmiştir.

However, Byzantine Palaestina of the 4th‒6th centuries AD recreated and developed further the Greek traditions in Gaza and Caesarea-Palaestina.

Daha sonra İslam'ın Altın Çağı da bu gelenekleri Arapçaya çevirdi ve onları entelektüel ve bilimsel açıdan geliştirdi; bu, önce Abbasi başkenti Bağdat'ta gerçekleşti (7. yüzyılın sonlarından itibaren).

Subsequently the Golden Age of Islam also translated these traditions into Arabic and developed them further intellectually and scientifically, first in the Abbasid capital city of Baghdad (from the late 7th century onwards)

…ve daha sonra On. yüzyıldan itibaren Endülüs Emevî başkenti Kurtuba'da. Büyük Filistin'in, yani Gazze, Sezarya-Palestina, Aşkelon ('Asqalan), Kudüs ve Scythopolis (Beysan) gibi yerlerin olağanüstü entelektüel, maddi ve bilimsel mirasının, 8. ile 13. yüzyıllar arasındaki İslam'ın Altın Çağı'na giden birçok kültürel yolun birini oluşturmuş olması akla uzak değildir.

and later in the Andalus Ummayad capital city of Cordoba (from the 10th century onwards). It is not inconceivable that the extraordinary intellectual, material and scientific heritage of greater Palestine, that is, Gaza, Caesarea-Palaestina, Ascalon (‘Asqalan), Jerusalem, Scythopolis (Beisan), provided one of the many cultural routes to the Golden Age of Islam from the 8th to the 13th century.

Gazze Retorik Okulu, önceki yüzyılların yorumcularının görüşlerini derleme çalışmasına da katılmış ve bu çalışması paleografyaya, yani eski ve tarihî el yazısının ve yazının biçimleri ile süreçlerinin incelenmesine katkıda bulunmuştur. Paleografları en çok ilgilendiren gelişme yazı karakteri olmuştur. Bu mesele, catenae (Latince "zincir" anlamına gelir) ile scholia arasındaki ilişki için de geçerlidir. Catenae terimi klasik metinlerden çok, açıklamalı Kitab-ı Mukaddes metinleri için kullanılır. Catenae ile scholia arasında yapılan ayrım şudur: birincisi, genellikle alıntıdan önce, otoritenin adını anmaya çalışır. Catenae'de yazar, daha çok bir derleyici ve editördür ve esere pek az şey katar.

The Rhetorical School of Gaza was also involved in collating the opinions of commentators of preceding centuries and its work contributed to palaeography, the study of ancient and historical handwriting and of the forms and processes of writing. The most important development that concerned palaeographers was script. This issue is also applicable to the catenae (Latin for chain) and its relationship to scholia. The term catenae is reserved for annotated biblical texts rather than classical texts and the distinction made between catenae and scholia is that the former makes an attempt to cite the name of the authority, usually before the quotation. In catenae the author is more of a compiler and editor with very little to add to the work.

Bizans tarihçisi N. G. Wilson, katenaların 5. yüzyılda Gazze'deki Filistin Okulu'ndan geldiğini ileri süren ilk kişiydi.

Historian of Byzantuim N. G. Wilson was the first to suggest that catenae come from the Palestine School of Gaza in the 5th century.

Gazze'li Prokopius, bir hipotezden alınan şu alıntıda yöntemini anlatır: "Tanrı'nın huzurunda bize verilen yetenek sayesinde, Babalardan ve diğerlerinden yazıya geçirilmiş açıklamaları topladık ve bu şeyleri yorumlardan ve farklı sözlerden Octateuch'ta birleştirdik." Bundan, Prokopius'un otoritelerden seçmeler yaptığını ve bunları metne eklediğini öğreniyoruz. Bu, metni genişletti, ancak Kilise Babalarının görüşlerinden oluşan külliyatı daha yönetilebilir hale getirdi. Gazze'li Zosimus, İmparator Anastasius döneminde bir sofistti. Alfabeye göre bir retorik sözlük ve Demosthenes ile Lysias üzerine bir yorum yazdı. 11. yüzyıl Bizanslı tarihçisi Georgius Kedrenos'a göre, Gazze'li Zosimus, 490 yılında Zeno'nun saltanatı sırasında idam edildi.

Procopius of Gaza describes his method in the following excerpt from a hypothesis: ‘Having been supplied the ability before God, we collected the explanations which were put down from the Fathers and the others into the Octateuch, combining these things from commentaries and different sayings’. From this we learn that Procopius took selections from authorities and added them to the text. This expanded the text but made the corpus of opinions of the Church Fathers more manageable. Zosimus of Gaza was a sophist during the time of Emperor Anastasius. He wrote a rhetorical lexicon according to the alphabet and a commentary on Demosthenes and Lysias. According to 11th century Byzantine historian Georgius Cedrenus, Zosimus of Gaza was put to death during the reign of Zeno in 490 AD.

Bir yandan, Prokopios'la çağdaş ve klasik yazarlar üzerine şerhlerle (scholia) ilgilenmiş bir Zosimos'un bulunduğunu varsayabiliriz; diğer yandan bu isimde iki kişi yaşamış olabilir. Gazzeli şarih Zosimos'un 5. yüzyılın ortalarında faaliyet göstermiş olması mümkündür. Bu durumda, Zosimos'a atfedilen türden şerhleri yazmaya başlayan kişi o olabilir (Wilson 1967: 254). Gazze Okulu, klasik metinler üzerindeki kenar şerhleri (scholia) ile biblik metinler üzerindeki kenar şerhleri (catenae) arasında bir ayrım yapmıyordu. Gazze'de catenae'nin başlangıcını ele alan Timothy Seid şöyle yazar: "Kanıtlar, [Hristiyan teologlar tarafından yazılan] biblik metinler üzerindeki kenar şerhlerinin 5. ile 6. yüzyıllar arasında başladığını ve Gazze Okulu'nun kendisi olmasa bile büyük ihtimalle Filistin kökenli olduğunu göstermektedir."23

On the one hand, we may have a Zosimus contemporary with Procopius who was involved in scholia on classical authors or, on the other hand, there may have been two of that name. It is possible that the scholiast Zosimus of Gaza flourished in the mid-5th century. In that case, he may have been responsible for introducing the practice of entering scholia such as is attributed to a Zosimus (Wilson 1967: 254). The School of Gaza did not make a distinction between scholia (marginal commentary on classical texts) and catenae (marginal commentary on biblical texts). Commenting on the beginnings of catenae in Gaza, Timothy Seid writes: ‘The evidence suggests that marginal commentary on biblical texts [by Christian theologians] had a beginning in the fifth to sixth century and was probably of Palestinian origins if not the School of Gaza itself ’.23