۱۲.۲ شراکتِ برابر – شرکتِ عِنان
12.2 The Company of Equal - Al-Inan
این دو بدن (ابدان) است که با اموال خود شرکت میکنند؛ یعنی دو نفر با اموال خود شریک میشوند و کار را تقسیم میکنند و سود را میان خود تقسیم مینمایند. این را شرکت عِنان میگویند، زیرا آنان در حق تصرف برابرند؛ و «عِنان» در لغت به معنای دو سواره در مسابقه است که اگر اسبهایشان برابر و مسابقهشان برابر باشد، لگامهایشان (عِنان) برابر است. این نوع شرکت به سنت (پیامبر ﷺ) و اجماع صحابه جایز است. مردم از زمان پیامبر ﷺ و صحابه این نوع شراکت را انجام میدادهاند.
This is two bodies (Abdan) associating with their properties. Namely, two persons associate with their properties and share the work dividing the profit between them. It is called a company of ‘Inan because they are equal in their right of disposal where ‘Inan means two riders in a race if their horses are equal and their race is equal, so their bridles (‘Inan) are equal. This form of company is allowed by the Sunnah (of the Prophet) and Ijma’a of the Sahabah (consensus of the Companions). People have entered into this form of partnership since the time of the Prophet (pbuh) and the Sahabah.
در این نوع شرکت، سرمایه با پول نمایندگی میشود، زیرا پول ارزش اموال و فروشها را نشان میدهد. مشارکت بر کالا جایز نیست، مگر آنکه در زمان عقد به پول ارزشگذاری شده باشد. ارزش آن در این زمان، سرمایه را تشکیل میدهد. از شروط این است که سرمایه معین و قابل تصرف باشد. بنابراین شرکت بر سرمایهای ناشناخته، یا مال غایب، یا دین، منعقد نمیشود؛ زیرا سرمایه باید در زمان تقسیم به آن مراجعه شود، و دین بلافاصله قابل تصرف نیست، در حالی که هدف شرکت همین است. لازم نیست که دو سهم مالی برابر باشند یا از یک جنس باشند؛ اما باید با یک معیار ارزشگذاری شوند تا هر دو سهم یک مال گردند. بنابراین شریک شدن با مثلاً پول مصری و پول سوری جایز است، به شرط آنکه با یک ارزش سنجیده شوند تا میان آنها تفاوتی نباشد و یک جنس شوند. از شروط این است که سرمایه شرکت یک مال و مشترک میان هر دو شریک باشد، به گونهای که هیچ یک از شرکا نتواند مال خود را از مال دیگری متمایز کند. همچنین شرط است که هر دو شریک بر سرمایه اختیار داشته باشند. شرکت عِنان (برابر) بر پایه وکالت و اعتماد استوار است. شریکان با سپردن اموال به یکدیگر و واگذاری اجازه تصرف در مال، به هم اعتماد میکنند. پس از تشکیل شرکت، شرکت یک هویت واحد میشود. بر شریکان واجب است که خودشان به کار بپردازند، زیرا شرکت بر پایه تن ایشان برپا است. هیچ یک از آنان حق ندارد دیگری را به نمایندگی از خود برای کار در شرکت بگمارد. شرکت به عنوان یک کل، هر که را بخواهد استخدام میکند و از وجود هر کس که بخواهد به عنوان کارمند بهره میبرد، نه به عنوان کارمند یکی از شریکان.