اسلام نگاهش به ثروت با نگاهش به بهره‌گیری از آن متفاوت است. اسلام موضوع وسایلی را که منفعت تولید می‌کنند، متفاوت می‌داند از موضوع مالک شدن منفعت. پس مال و کار و تلاش انسان اجزای ثروت‌اند و همان وسایلی هستند که منفعت تولید می‌کنند. جایگاه آن‌ها در نگاه اسلام از نظر وجودشان در زندگی و از نظر تولیدشان با مسئلهٔ استفاده از آن‌ها و با روش به دست آوردن این منفعت فرق دارد. اسلام مستقیماً در مسئلهٔ بهره‌گیری از برخی اموال دخالت می‌کند. بنابراین استفاده از برخی کالاها مانند شراب و مواد غذایی مردار را حرام می‌کند. به همین ترتیب، بهره‌بردن از برخی کارهای انسان، مانند رقص و فحشا را حرام می‌داند. همچنین تجارت کالاهایی را که خوردنشان حرام است ممنوع می‌کند و اجاره‌دادن کارهایی را که انجامشان حرام است نیز ممنوع می‌داند. این مربوط به بهره‌برداری از مال و کار انسان است. اما در مورد روش به دست آوردن مال و کار انسان، اسلام قوانین فراوانی برای تنظیم این مالکیت وضع کرده است، مانند قوانین شکار و آباد کردن زمین، و قوانین اجاره، تولید، ارث، بخشش و وصیت.

The view of Islam towards wealth differs from its view of utilising it. Islam considers the means that produce a benefit a subject different from the subject of possessing the benefit. So property and human effort are the components of wealth, and they are the means which produce benefit. Their position in the view of Islam regarding their existence in life and in regard of their production differs from the question of using them, and from the method of possessing this benefit. Islam interferes directly in the question of utilising some properties. So it prohibits the use of some commodities such as wine and dead foodstuffs. Similarly, it prohibits benefiting from some of man’s actions, such as dancing and prostitution. It also prohibits the trade in commodities that are forbidden to be eaten, whilst prohibiting the hiring actions that are forbidden to be performed. This refers to the utilisation of the property, and man’s effort. However, regarding the method of possessing property and man’s effort, Islam has put numerous laws regulating this ownership, such as laws of hunting and land reclamation, and the laws of leasing, manufacturing, inheritance, donations and wills.

این سخن دربارهٔ بهره‌برداری از ثروت و چگونگی نخستین مالکیت آن است. در زمینهٔ تولید ثروت، اسلام به‌طور کلی مردم را به کسب و کار ترغیب کرده است. اسلام در تعیین شیوهٔ فنی افزایش تولید یا میزان آن دخالت نکرده، بلکه آن را به خواست مردم واگذاشته تا هرگونه که می‌خواهند به آن دست یابند. اما درباره وجود مال، این ثروت به‌طور طبیعی در این جهان وجود دارد. الله (سبحانه و تعالی) آن را آفریده و برای بهره‌برداری انسان قرار داده است. الله (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

This is regarding the utilisation of wealth and the manner of its initial ownership. Regarding generating the production of wealth, Islam encouraged that through motivating the people generally to earn. Islam did not interfere in defining the technical manner of increasing production, or the quantity of production, rather it left that to people to achieve as they like. Turning to the existence of property, it exists in this world naturally. Allah (swt), has created it, and left it for man’s disposal. Allah (swt):

«او کسی است که آنچه را در زمین است همه را برای شما آفرید.» [البقره: ۲۹] و او (سبحانه و تعالی) فرمود:

“It is He who created for you all that exists on earth.” [Al-Baqarah: 29] And He (swt) said:

«اللهُ الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ» [الجاثیۃ: ۱۲] و او (سبحانہ و تعالیٰ) فرمود:

“Allah is He Who put at your disposal the sea so that the ships may sail by His command, and so as you may seek His bounty.” [Al-Jathiyah: 12] And He (swt) said:

«وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ» [الجاثیۃ: ۱۳]. و او (سبحانه و تعالی) فرمود:

“He put at your disposal that which is in the heavens and that which is in the earth, all from Him.” [Al-Jathiyah: 13] And He (swt) said:

«پس باید انسان به غذای خود بنگرد. ما آب را به صورت باران فرو می‌ریزیم. سپس زمین را شکافته و پاره‌پاره می‌کنیم. و در آن دانه‌ها را می‌رویانیم. و انگور و سبزیجات تازه. و زیتون و خرما، و باغ‌های انبوه با درختان بلند. و میوه‌ها و علف‌ها. برای بهره‌مندی شما و چارپایانتان.» [عبس: ۲۴-۳۲] و او (سبحانه و تعالی) فرمود:

“Let man consider his food. How We pour water in showers. Then split the earth in fragments. And cause the grains to grow therein. And grapes and fresh vegetation. And olives and dates, and enclosed gardens, dense with lofty trees. And fruits and grazes. Provision for you and your cattle.” [‘Abasa: 24-32] And He (swt) said:

«و ما آن را برای شما آموختیم تا از شما در برابر خشونت یکدیگر محافظت کند.» [الانبیاء: ۸۰] و او (سبحانه و تعالی) فرمود:

“And We taught Him the art of making garments (of mail) for your benefit, to guard you from each other’s violence.” [Al-Anbiyaa: 80] And He (swt) said:

«و أنزلنا الحديد فيه بأس شديد و منافع للناس» [الحديد: ۲۵] خداوند (سبحانه و تعالی) در این آیات و آیات دیگر نشان داده است که مال را آفریده و تلاش انسان را نیز آفریده است، و درباره چیزهای دیگری که ممکن است به این دو مرتبط باشد سخنی نگفته است؛ و این نشان می‌دهد که او در مال یا در تلاش انسان دخالت نکرده، جز آنکه نشان داده که آن‌ها را برای بهره‌برداری مردم آفریده است. همچنین او در تولید ثروت نیز دخالت نکرده است؛ هیچ متن شرعی (نص شرعی) وجود ندارد که دلالت کند اسلام در تولید ثروت مداخله می‌کند. برعکس، متون شرعی نشان می‌دهند که شریعت امر استخراج مال و بهبود تلاش انسان را به خود مردم واگذار کرده است. روایت شده که پیامبر ﷺ در مسئلهٔ گرده‌افشانی مصنوعی درختان خرما فرمود: «شما به امور دنیای خود آگاه‌ترید.» و نیز روایت شده که پیامبر ﷺ دو تن از مسلمانان را به جُرَش در یمن فرستاد تا ساخت سلاح بیاموزند. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که شریعت امر تولید ثروت را به مردم واگذار کرده تا بر اساس تجربه و دانش خود آن را تولید کنند.

“And We sent down iron, in which is great might, as well as many benefits for mankind.” [Al-Hadid: 25] Allah (swt) illustrated in these verses and others, that He (swt) created property and created man’s efforts, and He (swt) did not discuss anything else that may be linked to them, which indicates that He (swt) did not interfere in the property or in man’s effort, except that He (swt) showed that He (swt) created them for people to utilise. He (swt) also did not interfere in the production of wealth; there is no Shari’ah text (divine legal text) which denotes that Islam interferes in the production of wealth. On the contrary, we find the Shari’ah texts indicate that the Shari’ah has left to the people the matter of extracting the property and improving man’s effort. It was narrated that the Prophet (pbuh) (pbuh) said in the issue of manual pollination of date trees: “You are more aware of the routine issues of your daily life (amr dunyakum).” It is also narrated that the Prophet (pbuh) (pbuh) sent two of the Muslims to Jurash of Yemen to learn weapons manufacturing. These examples indicate that the Shari’ah has left the matter of production of wealth to the people, to be produced according to their experience and knowledge.

از همه‌ی این مطالب آشکار می‌شود که اسلام بر نظام اقتصادی تمرکز دارد نه بر علم اقتصاد. موضوع آن، بهره‌گیری از ثروت و شیوه‌ی به‌دست آوردن منفعت آن است. اسلام به تولید ثروت و به ابزارهای بهره‌برداری از آن هیچ‌گونه نمی‌پردازد.

From all of this, it is apparent that Islam focuses upon the economic system and not economic science. It makes the use of wealth, and the method of possessing its benefit as its subject. It does not address the production of wealth nor the means of the benefit at all.