یک شرکت تعاونی نوعی از شرکت‌های سهامی است. حتی اگر «تعاونی» نامیده شود، باز هم یک شرکت است. این به معنای مشارکت میان گروهی از افراد است که با یکدیگر توافق می‌کنند بر اساس فعالیت‌های فردی خود همکاری و پیوند داشته باشند.

A Co-operative is one kind of share stock company. It is a company even if called a Co-operative. It means participation between a group of people who agree amongst themselves to associate according to their individual activities.

تعاونی ریشه در شکل معمول تجارت دارد که هدف آن کمک به اعضایش یا تأمین منافع اقتصادی مشخص آنان است. بنابراین تعاونی از نظر حقوق و تکالیف یک نهاد شرکتی است، هرچند با دیگر تعاونی‌هایی که جهت‌گیری اقتصادی ندارند تفاوت دارد. تعاونی برای افزایش سود اعضایش کار می‌کند، نه برای منافع دیگران؛ امری که مستلزم برقراری پیوند محکم میان فعالیت اقتصادی آن و فعالیت اقتصادی (یعنی کسب‌وکار) هر یک از اعضایش است.

The Co-operative originates in the usual trading form aiming to help its members or to secure their defined economical interests. Thus the Cooperative is a corporate body regarding rights and duties, although it differs from the other Co-operatives which are not economically oriented. The Co-operative works to increase the profit of its members, not the interests of others, a matter that requires establishing a strong linkage between its economic activity and the economic activity (i.e. business) of each of its members.

تعاونی‌ای میان حداقل سه نفر و حداکثر هفت نفر یا بیشتر تشکیل می‌شود، و نمی‌تواند کمتر از آن باشد. تعاونی‌ها می‌توانند دو نوع باشند: یکی شرکتی با سهام معین که در آن هر شخصی با به دست آوردن سهام، شریک محسوب می‌شود. دوم شرکتی بدون سهام معین که عضویت در آن با پرداخت حق عضویت سالانه‌ای که در جلسه عمومی سالانه تعیین می‌شود، حاصل می‌شود.

A Co-operative is formed between as many as seven or more members or as few as three, but cannot be less than that. Co-operatives may be of two types: One is a company with established shares where any person in the company may be considered a partner by virtue of acquiring shares. The second is a company with no established shares, where joining the company is achieved through paying an annual fee decided at the annual general meeting.

پنج شرط باید در تعاونی برآورده شود:

Five conditions must be fulfilled in the Co-operative:

نخست: آزادی عضویت در تعاونی. عضویت برای همه باز است، طبق همان شرایطی که برای اعضای پیشین اعمال می‌شد. و در این مورد، قوانین، محدودیت‌ها و قیدهای تعاونی بر اعضای جدید نیز اعمال می‌شود، چه این قوانین جنبه محلی داشته باشند، مانند قوانین مربوط به مردم یک روستا، و چه جنبه حرفه‌ای داشته باشند، مانند قوانین مربوط به آرایشگران (سلمانی‌ها)، برای نمونه.

Firstly: Freedom of joining the Co-operative. Subscription stays open for everybody, according to the same conditions that applied for preceding members.Where the Co-operative laws, limits and reservations are applied on the new members, whether these laws were of a local nature like those for the people of a village, or they were of professional nature like those for Barbers (Hairdressers) as an example.

دوماً: اعضای تعاونی از حقوق برابر برخوردارند، به ویژه حق رأی دادن، و بدین ترتیب به هر عضو یک رأی داده می‌شود.

Secondly: Co-operative members have equal rights, particularly the right of voting, thus every member is given one vote.

سوم: برای سهام مبلغ مشخصی از سود تعیین می‌شود. تعاونی به سهامداران دائمی خود سود معینی می‌پردازد، به شرط آن‌که سود شرکت اجازه دهد۔

Thirdly: A specified profit is assigned for the shares. The Co-operative pays to its permanent shareholders a certain profit, provided the profits of the company allow.

چهارم: سود مازاد سرمایه‌گذاری بازپرداخت می‌شود؛ به این شکل که سود خالص میان اعضا بر اساس میزان معاملاتی که با تعاونی انجام داده‌اند توزیع می‌گردد، مانند خرید یا استفاده از امکانات و تأسیسات تعاونی.

Fourthly: The surplus profits of the investment are repaid, where the net profits are distributed amongst the members in proportion to the transactions they carried out with the Co-operative, such as purchases or use of the utilities and facilities of the Co-operative.

پنجم: باید با واریز کردن وجوه ذخیره، یک صندوق تعاونی تشکیل شود۔

Fifthly: A Co-operative fund must be formed by crediting the reserve funds.

مرجعی که از طریق مدیریت خود، شرکت تعاونی را اداره کرده و فعالیتش را پیش می‌برد، هیئت مدیره‌ای است که در مجمع عمومی سالانه انتخاب می‌شود و از میان سهامداران تشکیل می‌گردد. در این نظام، هر سهامدار صرف‌نظر از تعداد سهام خود حق رأی دارد. بنابراین، کسی که صد سهم دارد با کسی که یک سهم دارد تفاوتی ندارد و هر یک از آنان در انتخاب اعضای هیئت مدیره یک رأی دارد.

The authority which runs the Co-operative through its management and carries out its activity is the board of directors elected at the annual general meeting and formed from the shareholders, where every shareholder has a vote irrespective of the number of his shares. So one with one hundred shares is no different from a shareholder with one share, and each of them has one vote in electing the directors.

تعاونی‌ها انواع گوناگونی دارند، مانند تعاونی‌های حرفه‌ای، تعاونی‌های مصرف‌کنندگان، تعاونی‌های کشاورزی و تعاونی‌های تولیدی. این تعاونی‌ها در مجموع یا تعاونی‌های مصرف‌کنندگان هستند که سود بر اساس میزان خریدها تقسیم می‌شود، یا تعاونی‌های تولیدی که سود بر اساس میزان تولید تقسیم می‌شود.

Co-operatives are of many kinds, like professional Co-operatives, the consumer Co-operatives, agricultural Co-operatives, and production Cooperatives. These Co-operatives, as a whole, are either consumer Cooperatives, where profits are divided according to purchases, or production Co-operatives, where the profit is divided according to the production.

این توضیح مربوط به تعاونی‌ها است که بر اساس دلایل زیر باطل بوده و با احکام اسلام در تعارض است:

This describes the Co-operatives, which are invalid and contradict the rules of Islam according to the following:

۱. شرکتِ تعاونی یک شرکت است، و از این رو برای آنکه معتبر باشد باید شرایطی را که شریعت برای شرکت تعیین کرده است داشته باشد. شرکت در اسلام قراردادی است میان دو یا چند نفر که بر اساس آن توافق می‌کنند پروژه‌ای اقتصادی را با هدف کسب سود اداره کنند. بنابراین باید یک «پیکره» (جسم/شخصیت حقیقی‌ای) وجود داشته باشد تا فعالیت شرکت توسط شرکا انجام شود. به عبارت دیگر، شرکت برای قانونی بودن باید شامل یک «پیکره» (شریک) باشد که سهمی در آن دارد. پس اگر در شرکت شریکی که هم سهمی در آن داشته باشد و هم کاری را که شرکت برای آن تأسیس شده اداره کند، وجود نداشته باشد، شرکتی وجود ندارد. اگر این شروط را بر تعاونی‌ها تطبیق دهیم درمی‌یابیم که آنها شرکت‌های معتبر از نظر شرعی نیستند، زیرا تنها بر پایه مال (سرمایه) بنا شده‌اند. آنها مبتنی بر توافق برای انجام کار نیستند؛ توافق بر تأمین سرمایه و تشکیل مدیریتی است که فعالیت‌ها (کار) را اداره کند. بنابراین، کسانی که در شرکت مشارکت کرده‌اند تنها از راه داراییشان (سرمایه) با یکدیگر پیوند دارند؛ از این رو شرکت «پیکره» ندارد. در نتیجه، تعاونی یک شرکت قانونی به شمار نمی‌آید، زیرا پیکره‌ای ندارد. در نگاه نخست معدوم محسوب می‌شود، چون شرکت قراردادی برای مدیریت سرمایه است و این عمل به «پیکره» نیاز دارد. وقتی شرکتی پیکره نداشته باشد، از دیدگاه شریعت شرکت به شمار نمی‌آید.

1. The Co-operative is a company, so it should fulfil the conditions of a company as stated by the Shar’a in order to be valid. The company in Islam is a contract between two or more persons, in which they agree to run an economic project for the purpose of achieving a profit. Therefore, there must be a body so that the activity of the company is carried out by partners. In other words, the company should include a body (partner) who has a share in the company to be legal. Thus if there did not exist a partner in the company who has shares in it and additionally runs the work which the company was established for, then no company exists. If we apply these conditions to Co-operatives we find that they are not legally valid companies, because they are built upon property (capital) only. They are not based on an agreement to carry out work; the agreement is to provide capital and establish a management that will run its activities (work). Therefore, the people who subscribed to the company only associate together via their properties (capital); thus the company does not have a body. Accordingly, the Co-operative does not represent a legal company, as it does not include a body. It is considered non-existent in the first instance as the company is a contract to manage capital, and this action requires a body. When a company has no body, it fails to be a company from the Shar’a point of view.

۲. افزون بر این، توزیع سود بر اساس میزان خریدها یا بر پایۀ تولید، نه نسبت به سرمایه و نه نسبت به کار، جایز نیست. اگر شرکت بر پایۀ سرمایه منعقد شده باشد، سود باید بر اساس سرمایه تعیین شود، و اگر بر پایۀ کار منعقد شده باشد، سود نیز باید بر اساس کار تعیین گردد. پس سود یا تابع سرمایه است، یا تابع کار، یا تابع هر دو. اما شرط کردن توزیع سود بر اساس خریدها یا بر اساس تولید جایز نیست، زیرا از نظر شرع این امر با مقتضای عقد در تضاد است. و هر شرطی که با آنچه عقد اقتضا می‌کند در تضاد باشد، یا به مصلحت عقد نباشد، شرطی باطل (فاسد) است. توزیع سود بر اساس خریدها یا بر اساس تولید با آنچه عقد اقتضا می‌کند در تضاد است، زیرا عقد از دیدگاه شرع بر دارایی (سرمایه) یا کار واقع می‌شود، پس سود باید متناسب با سرمایه یا کار باشد. اگر این شرط بر اساس خریدها یا تولید گذاشته شود، شرطی باطل (فاسد) خواهد بود.

2. Furthermore, distributing profits proportional to purchases or according to production, rather than relative to the capital or relative to the work is not allowed. If the company was concluded on the basis of capital then the profit should be determined by the capital, and if it was concluded on the basis of work it should also be determined by work. So the profit follows either the capital or the work, or both of them. But to stipulate the distribution of the profit according to purchases or according to production is not allowed, because this contradicts the contract in the opinion of the Shar’a. And every condition that contradicts what is required by the contract or it is not for the interest of the contract, is an invalid condition (Fasid). Distributing the profit according to purchases or according to the production contradicts what is required by the contract, because the contract in the view of the Shar’a, applies upon the property (capital) or the work, so the profit should be in proportion with the capital or the work. If it is stipulated according to purchases, or the production, it would be an invalid (Fasid) condition.