فریب (تدلیس) از نظر لغوی به معنای نیرنگ است؛ بنابراین اگر گفته شود که او در خرید و فروش بر او کلاهبرداری کرد، یعنی او را فریب داد و بر او چیره شد. فریب در قیمت یعنی چیزی را بیش یا کمتر از ارزش واقعی‌اش بفروشد. کلاهبرداری مجرمانه در شریعت ممنوع است، زیرا در حدیث صحیح تأیید شده که فریبکاری قطعاً حرام است. بخاری از عبدالله بن عمر روایت کرده که مردی به پیامبر ﷺ گفت که در معامله فریب می‌خورد؛ رسول خدا ﷺ فرمود: «اگر معامله کردی، بگو: فریبی در کار نیست (لا خِلابَة)». احمد بن حنبل از انس روایت کرده که مردی در زمان رسول خدا ﷺ معامله می‌کرد، در حالی که عقلش ضعیف بود؛ خویشانش نزد رسول خدا ﷺ آمدند و گفتند: «ای پیامبر خدا، فلانی را از تصرف در مالش منع کن، زیرا او با عقل ناقص معامله می‌کند». پس رسول خدا ﷺ او را فراخواند و از فروش منعش کرد. او گفت: «ای پیامبر خدا، طاقت ندارم که معامله نکنم.» رسول خدا ﷺ فرمود: «اگر از معامله دست نمی‌کشی، بگو: این را ببین و آن را ببین، و فریبی در کار نیست». بزار از انس روایت کرده که رسول خدا ﷺ از فروش حیواناتی که شیرشان در پستان جمع شده (به عنوان فریب) نهی فرمود.

Fraud, linguistically means deceit, so if it is said that He defrauded Him in selling and buying, it means that He deceived him, and subdued him. Deceiving in the price means to sell something for more or less than it’s worth. Criminal fraud is prohibited in Shar’a because it was confirmed in the authentic Hadith that deception is forbidden decisively. Bukhari narrated from ’Abdullah ibn ’Umar that a man mentioned to the Prophet (pbuh) that He deceives in trading; the Messenger of Allah (pbuh) said: “If you entered into trading say there is no deceit (khilaba).” Ahmad ibn Hanbal narrated from Anas “that a man at the time of the Messenger of Allah (pbuh) used to trade while He was mentally weak; his relatives came to the Messenger of Allah (pbuh) and said: ‘O Prophet (pbuh) of Allah, declare so and so person as legally incompetent (i.e. prevent Him from disposition) because He trades while He is feeble minded; so the Prophet (pbuh) of Allah (swt) invited Him and forbade Him from selling; He said: ‘O Prophet (pbuh) of Allah, I cannot bear not to trade.’ The Messenger of Allah (pbuh) said: “If you are not going to stop trading, say: look at this look and at that, there is no deceit.’” Al-Bazzar narrated from Anas that the Messenger of Allah (pbuh) “forbade selling animals left unmilked” (as deception).

این احادیث، ترک فریب را خواستار شدند، که نشان می‌دهد نهی از فریب قاطع بوده است. بنابراین، فریب حرام است. اما در واقع، فریبی که حرام است، فریب مجرمانه (یعنی افراطی) یا تقلب است، زیرا علت منع تقلب این است که فریبی در قیمت بوده است؛ ولی اگر فریب اندک باشد، فریب نامیده نمی‌شود، زیرا در آن صورت نوعی مهارت در مذاکره به شمار می‌رود. پس فریب تنها در صورتی تقلب محسوب می‌شود که افراطی باشد. اگر تقلب ثابت شود، فرد فریب‌خورده اختیار دارد که معامله را فسخ کند یا آن را تمام کند؛ یعنی اگر در معامله تقلب آشکار شود، فرد فریب‌خورده اگر فروشنده باشد اختیار دارد پول را بازگرداند و کالا را پس بگیرد، و اگر خریدار باشد اختیار دارد کالا را بازگرداند و پول را پس بگیرد. اما او حق ندارد غرامت، یعنی تفاوت میان ارزش واقعی کالا و قیمت معامله‌شده را، دریافت کند. این به آن دلیل است که رسول خدا ﷺ به او اختیار داد که یا معامله را فسخ کند یا آن را تمام کند. دارقطنی از محمد بن یحیی بن حبان روایت کرده که گفت: رسول خدا ﷺ فرمود: «اگر چیزی خریدی، بگو فریبی در کار نیست، آنگاه در هر کالایی که خریده‌ای، تا سه شب اختیار داری که آن را بپذیری و نگه داری، یا آن را به صاحبش بازگردانی.» این نشان می‌دهد که فرد فریب‌خورده اختیار دارد؛ اما این اختیار با دو شرط اثبات می‌شود: نخست، ندانستن قیمت در زمان قرارداد (یا معامله)، و دوم، افزایش یا کاهش افراطی که مردم در زمان قرارداد بدان فریب‌کاری نمی‌کنند. تقلب مجرمانه آن است که بازرگانان آن را چنین می‌دانند. این [چیز] به یک‌سوم یا یک‌چهارم قیمت سنجیده نمی‌شود، بلکه به برآورد بازرگانان شهر در زمان انعقاد قرارداد واگذار می‌گردد؛ زیرا میزان افزایش و کاهش بسته به انواع کالاها و بازارها متفاوت است.

These Ahadith demanded giving up deception, which indicates that forbidding of the deception was decisive. Therefore, deception is Haram (prohibited). But in fact, the deception that is Haram is the criminal (i.e.excessive) deception (or fraud), because the reason for prohibiting fraud is that it was a deception in the price; but this would not be called a deception if it was minute, as it would then be a form of skill in negotiation. So deception is only considered fraud if it was excessive. If fraud was proven, the deceived person has the choice to abrogate the sale or to conclude it i.e. if fraud appeared in the sale then the deceived person has the choice to return the money and take the commodity if He was the seller, and to return back the commodity and take the money if He was the purchaser. But He is not allowed to take the indemnity i.e. the difference between the actual price of the commodity and the sale price. This is because the Messenger of Allah (pbuh) gave Him the choice either to abrogate the sale or to conclude. Ad-Daraqutni mentioned from Muhammad ibn Yahya ibn Hibban that He said that the Messenger of Allah (pbuh) said: “If you purchased say there is no deception, then in every commodity you purchased you have the choice after three nights to accept (the commodity) and thus hold it or to return it back to its owner.” This indicates that the deceived person has the choice; but the choice is proved by two conditions: the first is the lack of knowledge of the price at the time of contract (or deal), and the second is the excessive increase or decrease with which people do not involve in deception at the time of contract. The criminal fraud is that which the traders consider as being so. This is not assessed by one third or by one fourth of the price, but it is rather left to the estimation of the traders in the town at the time of concluding the contract; because the amount of increase and decrease differs according to the types commodities and the markets.