ضرورت ده چې د اصلاح‌پسند/ مترقي مسلمانانو ته ځواب ورکړل شي؟ نه، دومره ضروري نه دي. که تاسو د دوی سره بحث ته لاس واچوئ، دا بې‌ثمره کار دی، ځکه دوی اصول نه لري. دوی هیڅ واضح، صریح قواعد نه لري چې له هغو څخه دا ټول عجیب او متضاد نظرونه استنباط کړي. نو که تاسو غواړئ دوی ته یو شی پابند کړئ، دوی ژر بل خوا ته اوړي او خبرې هیڅ‌ځای نه رسیږي. زه دا د تجربې له مخې وایم… د ډیر سر په لاس وهلو تجربې سره… مګر د اصلاح‌پسند/ مترقي مسلمانانو سره د بحث کولو ته اړتیا نشته ترڅو د دوی ټول نظریات په بشپړ ډول رد کړئ. دا کار د دوی د ایډیالوژۍ په بنسټ باندې بریدونه کولو سره کیږي: لیبرل، مدرنیست فکر. دا هغه څه دي چې د وخت ضایع کول ارزي. دا مثال وګورئ.

Is it necessary to provide a rebuttal to so-called reformist/ progressive Muslims? Not really. If you try to engage in debate with them, it is a fruitless exercise because they have no usul. They have no clear, explicit principles they use to derive all the strange, divergent opinions they come up with. So if you try to hold them to something, they quickly pivot to something else and the conversation goes nowhere. I speak from experience… A lot of face-palming experience… But you don’t need to engage reformist/progressive Muslims in order to completely debunk everything they stand for. You do this by attacking the root of their ideology: liberal, modernist thought. That is something worth spending your time on. Consider this example.

ریفارمیست‌ها د حجاب او په عمومي توګه د جنسونو ترمنځ جلاوالي په اړه ډیر غږ کوي، او دا چې دا ظالمانه، پدرسالارۍ ته ورته او نور دي. ډیر پوهیدونکي ریفارمیست‌ان د تاریخي متنونو څخه ځانګړي برخې غوره کوي او د "مقاصدي استدلال" په نوم ډیر دلیلونه وړاندې کوي، ترڅو خپل موقف ثابت کړي. ځینې خلک یقیناً غواړي چې ځان په دې بحث کې ککړ کړي او په متنونو او د مقاصدو، مصلحت او نورو د فقهي اصولو بد استعمال کې د دوی ټول غلطۍ وښيي. دا کار په خپل ځای کې ستاینې وړ دی. مګر له بده مرغه، ریفارمیست‌ان په ساده ډول بحث بدلوي او بل سیټ متنونه او بل سیټ دلیلونه کاروي. دا د هغه افسانوي هایډرا سره جګړې ته ورته ده: تاسو یو سر پرې کوئ، او د هغه پر ځای دوه نور راځي.

Reformists make a big deal about hijab and gender separation in general and how it is oppressive, patriarchal, etc., etc. The more sophisticated reformists will cherry pick from different historical texts and trot out a generous helping of “maqasid-based reasoning” to make their case. Some people might certainly want to get their hands dirty and point out all the things they get wrong about the texts and their bastardization of maqasid, maslaha, and other fiqh principles. And this is an admirable endeavor in its own right. But unfortunately the reformists will just shift the argument and use another set of texts and another set of arguments. Like fighting a mythological Hydra: You cut off one head and two more grow in its place.

یوں ہائیڈرا کے دل پر وار کرنا زیادہ مؤثر راستہ ہے، یعنی جدیدیت پسندوں کے ان مفروضات پر تنقید کرنا جو لباس، ظلم، پدرسری نظام، صنفی کردار وغیرہ کے بارے میں قائم ہیں۔ ان تصورات کو بےبنیاد ثابت کرنے سے اصلاح پسندوں کے بادبان کی ہوا نکل جاتی ہے۔ اور چونکہ ان اصلاح پسندوں کی اکثریت نہایت سطحی سوچ رکھتی ہے، وہ عموماً اپنے ہی نظریے کی جڑوں پر غور نہیں کرتے کہ آیا وہ درست ہیں یا کم از کم کسی ادنیٰ جانچ پر پوری اترتی ہیں۔ افسوس کی بات ہے کہ لوگ ایسے کمزور فلسفوں کی بنیاد پر اپنا ایمان برباد کر لیتے ہیں اور دین کو بدلنے کی کوشش کرتے ہیں، حالانکہ یہ فلسفے محض اس لیے اہم معلوم ہوتے ہیں کہ اس وقت کے رجحان میں ہیں، ورنہ ان میں کوئی فکری یا اخلاقی خوبی نہیں۔

A more efficient route is to just stab the Hydra in the heart by critiquing the modernist assumptions about dress, oppression, patriarchy, gender roles, etc. By debunking these notions, you take the wind out of the reformist’s sails. And since the vast majority of these reformists are such shallow thinkers, they usually haven’t even reflected on the roots of their own ideology to see if they are sound or hold up to the least amount of scrutiny. It is quite sad actually that people destroy their iman and try to change the religion on the basis of such flimsy philosophies that are relevant only because they are trendy at this point in time, but otherwise have no redeeming intellectual or moral quality.