9.3 موږ وروستی او غوره ښکلی امت یو (مشهور وروستی خبرې)
9.3 We Are The Latest And Greatest (famous Last Words)
ماډرنیټ او قرآن
Modernity and the Quran
د اخلاقي ترقيپسندي یو اصلي محرک د علمي پرمختگ باور دی. که چیرې په عصرِ جدید کې زموږ د علم او ټیکنالوژۍ پوهه دومره پرمخ تللې ده، نو په دې کې شک نشته چې موږ د یوې ټولنې په توګه اخلاقي لحاظ هم پرمخ تللي یو، او زموږ اخلاقي پوهه له پخوانیو خلکو څخه لوړه ده. دا استدلال نوی نه دی. دا هغه څه دي چې ټولې لویې تمدنونه د ځانونو په اړه باور لري، او دا هغه ذهنیت دی چې په قرآن کې په مستقیم ډول ردّ شوی دی، کله چې الله تعالیٰ موږ ته امر کوي چې د پخوانیو تمدنونو پاتې شونډو او ویجاړو ته وګورو، هغه تمدنونه چې د دوی د لویو ټیکنیکي لاسته راوړنو سره سره، د خپلې غرور او د الله او د هغه د رسولانو په وړاندې د سرغړونې له امله هلاک شول. په حقیقت کې قرآن دې ته هم زیاتوي: نه یوازې دا چې تاسو غلط یاست کله چې په غرور کې فکر کوئ چې ستاسو ځواک او ټیکنیکي لاسته راوړنې د سمون او اخلاقي برترۍ سره برابري لري، بلکې تاسو دا هم غلط یاست چې فکر کوئ چې تاسو د تاریخ خورا قوي او ټیکنیکي لحاظ له ټولو پرمخ تللې ټولنه یاست. ډیر نور هم وو چې په ځواک، شمېر، او په ځمکه د اغېز له مخې له تاسو څخه لوی وو.
One of the main drivers of moral progressivism is the belief in scientific progress. If our knowledge of science and technology has advanced so much in the modern era, then it stands to reason that we as a civilization have also advanced morally, that our moral knowledge also is superior to that of peoples in the past. This line of reasoning is not new. It is something all major civilizations have believed of themselves, and it is a mindset that is directly opposed in the Quran when Allah tells us to look at the remnants and ruins of past civilizations who, despite their great technical achievements, were destroyed for their arrogance and rebellion against God and His messengers. In fact, the Quran goes further than this by saying, not only are you wrong for being arrogant in thinking that your strength and technical achievement translates to rectitude and moral superiority, but you are also wrong for thinking that you are the strongest and most technically advanced civilization of history. There were others greater in strength, numbers, and impact on the land.
ایا دوی په ځمکه کې ګرځیدلي نه دي او نه یې کتلي چې د هغو کسانو پای څه شو چې له دوی مخکې وو؟ هغه خلک له دوی څخه په ځواک کې ډیر زیات وو۔
“Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? And they were greater than them in power.”
فاطر (Q35:44)
Fatir (Q35:44)
ایا دوي په ځمکه کې ګرځیدلي نه دي او ليدلي يې نه دي چې د هغو کسانو انجام څنګه وو چې له دوي څخه مخکې وو؟ هغوي له دوي څخه په ځواک کې او په ځمکه کې د اثار له پلوه ډېر پیاوړي وو، خو الله تعالی د هغوی ګناهونو له امله هغوي ونیول، او د الله تعالی په مقابل کې هغوی ته هیڅ ساتونکی نه و.
“Have they not traveled through the land and observed how was the end of those who were before them? They were greater than them in strength and in impression on the land, but Allah seized them for their sins. And they had not from Allah any protector.”
غافر (سورة غافر: ۲۱)
Ghafir (Q40:21)
ایا دوی په ځمکه کې ګرځیدلي نه دي او نه یې کتلي چې د هغو کسانو انجام څنګه وو چې له دوی نه مخکې تیر شوي؟ هغوی له دوی څخه ډیر شمیر، زیات ځواک او د ځمکې په آثارو کې ډیر پاتې شوي وو، خو هغه شیان چې دوی کمائوه هغوی ته ګټه ونه رسولای شوه۔
“Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? They were more numerous than themselves and greater in strength and in impression on the land, but they were not availed by what they used to earn.”
غافر (سورۃ غافر: 82)
Ghafir (Q40:82)
ایا دوی په ځمکه کې ګرځیدلي نه دي او نه یې ده کتلې چې د دوی له مخکې تیرو کسانو څه انجام درلود؟ دوی له دوی څخه په ځواک کې لوی وو، دوی ځمکه کرله او هغه یې له دوی څخه ډیره آباده کړه، او د دوی رسولان ورته روښانه دلیلونه راوړل. او الله ډېر نه دی چې دوی ته ظلم وکړي، خو دوی پخپله په خپلو ځانونو ظلم کاوه۔
“Have they not traveled through the earth and observed how was the end of those before them? They were greater than them in power, and they plowed the earth and built it up more than they have built it up, and their messengers came to them with clear evidences. And Allah would not ever have wronged them, but they were wronging themselves.”
الروم (۳۰:۹)
Ar-Rum (Q30:9)
هغه چاته چې غواړو درجې لوړوو، او هر علم لرونکي څښتن څخه بل پوه شته.
“We raise in degrees whom We will, but over every possessor of knowledge is one [more] knowing.”
یوسف (سورة یوسف ۱۲:۷۶)
Yusuf (Q12:76)
ممکن است پرسیده شود که آیا در گذشته تمدنهایی وجود داشتهاند که از نظر فنی پیشرفتهتر از امروز بودهاند؟ تنها الله میداند. نباید بهطور خودکار فرض کنیم که نبودهاند. مهمتر این است که ارزشهای یک قوم را نه با میزان «مدرن» بودن آن، بلکه با میزان همخوانی کامل آن با آنچه آخرین فرستاده ﷺ آورده است، بسنجیم.
We might wonder whether there were past civilizations that were more technically advanced than ours today. Only Allah knows. We shouldn’t automatically assume that there weren’t. More importantly, we should not judge a people’s values by how “modern” they are but by how completely they accord with what the last Messenger صلى الله عليه وسلم has brought.