زما پلار تل د کور په کارونو کې ډیر ماهر سړی دی او د کورنیو پروژو سرته رسولو ته ډیره مینه لري، ماشاءالله. کله چې زه ماشومه وم، هغه به ما تل هڅاوه چې د هغه سره مرسته وکړم، او زه هیڅکله هم دا کار نه خوښاوه، خو بیا هم ډیر څه مې زده کړل.

My dad has always been a very handy person and loves to take on home projects mashaAllah. When I was young, he would try to get me to help him and I never really enjoyed it, but I still ended up learning a lot.

هغه یوه شی چې هغه ماته په لومړیو کې زده کړه دا وه چې کله تاسو یو پروژه پیل کوئ، باید ډاډ ترلاسه کړئ چې تاسو په یوه پاکه او ټینګه ځای کې کار کوئ. د مثال په توګه، که تاسو غواړئ د خپل کور یوه خوا بیا رنګ کړئ، لومړی باید زوړ رنګ پاک کړئ، هر ډول کښلی شوی لرګی لرې کړئ، او داسې نور. یوازې د ټولو دې چمتو کولو کار بشپړولو وروسته تاسو کولی شئ په حقیقت کې رنګ پیل کړئ. تاسو تل کولی شئ د چمتو کولو کار هیر کړئ او نوی رنګ د زوړ شیانو پر سر واچوئ، مګر د یوې لنډې مودې په تیریدو سره، نوی رنګ به ټوټې ټوټې شي او پوست به پرې کیږي او شیان به د پخوا څخه هم خراب شي.

One of the things he taught me early on is that when you start a project, you have to make sure you are working on a clean, solid site. For example, if you want to re-paint the side of your house, you first have to clean off any old paint, take off any rotting wood, etc. Only after all that prep work is done can you actually start painting. You can always just forget the prep work and put new paint on top of the old stuff, but within a short period of time, the new paint will start to crack and peel and things will be even worse than before.

ههمدا اصول د کانکریټ اچولو یا نوی ډیک نصبولو لپاره هم پلي کیږي. لومړی ګام ډیر مهم دی. تاسو باید زوړ جوړښت ړنګ کړئ، ډاډه ټکړئ، او که اړتیا وي نو له منځه یې یوسئ، او ډبرې او ټوټې لرې کړئ. یوازې هغه وخت چې ځای پاک او مساوي وي، تاسو کولی شئ داسې نه شی جوړ کړئ چې کلک وي او اوږد عمر ولري. دا به ناګټور او ډیر بې عقله کار وي چې د پخوانۍ جوړښت په لړزونکو پاتې شونو باندې څه جوړ کړئ، ځکه چې وروستی محصول، پرته لدې چې څومره ښه جوړ شوی وي، احتمالاً د اصلي جوړښت په څیر لړزان به وي او د ړنګیدو او زوړیدو مخ ته به وي. همدارنګه که تاسو د اصلي جوړښت پاتې شونو باندې جوړول غواړئ، نو تاسو به اړ یاست چې هغه ته سمون او جبران راولئ چې په هغه باندې جوړوئ. د دې پر ځای چې د خپلو خوښو او اړتیاوو له مخې شی جوړ کړئ، اوس تاسو باید داسې نه جوړ کړئ چې د موجود جوړښت سره سم وي او هغه په پام کې ونیسي چې په هغه باندې جوړوئ.

The same principle applies to pouring concrete or installing a new deck. The first step is very crucial. You have to disassemble, deconstruct, and, if needed, destroy the old structure and remove the debris. Only once the site is clear and level, can you build something that is solid and will last in the long run. It would be counterproductive and quite silly to try to build something on the shaky remains of the previous structure because the final product, no matter how well-built it otherwise is, will likely be just as shaky and prone to collapse and dilapidation as the original. Also if you are trying to build on the remains of the original structure, you will have to make adjustments and compensations to accommodate what you are building on. Rather than build something according to your own preferences and needs, you now have to build something which suits and takes into account the extant structure upon which you are building.

دا ټول یوه استعاره ده، د هغه حالت لپاره چې زموږ معاصر علماء یې د اوسنیو مسئلو په رڼا کې د خپلې علمي کار په ترڅ کې ورسره مخ دي۔ په دې استعاره کې زوړ رنګ یا زوړ ړنګ شوی ساختمان مدرنیزم او د هغه ملحقه ازمونه دي: لیبرالیزم، سائنٹیزم، فیمینیزم، سیکولریزم، او نور۔ دا هغه شیان دي چې باید له منځه يوړل شي او په بشپړ ډول پاکه شي، ځکه که یو عالم پر دې بنسټ جوړونه وکړي، حتی که هغه څه چې جوړوي د ترټولو لوړ کیفیت او ترټولو سالم علم ولري، پایله به بیا هم کږه، ناڅرګنده او د ړنګیدو وړ وي۔ خو که زنګ کُرېځ شي او لیرې شي، او یو پاک، هوار کار ځای پاتې شي، نو هغه وخت عالم کولی شي بیا یو حقیقي او دوامداره شاهکار جوړ کړي بإذن الله۔

All this is just a metaphor for a situation our contemporary ulama have to deal with in the course of their scholarly work in light of modern issues. In this metaphor, the old paint or the old dilapidated structure is modernism and its concomitant -isms: liberalism, scientism, feminism, secularism, etc. This is the stuff that needs to be dismantled and thoroughly cleaned out because if a scholar builds on this, even if what he builds is of the highest quality and the most sound erudition, the end result is still going to be lopsided, shaky, and liable to collapse. But if the rot is scraped off and discarded, leaving a pristine, level work site, that is when the alim can build a true and lasting masterpiece bi idhnillah.

دلیل همدا دی چې موږ زموږ د علمي مخکینیو په برخه کې دومره زیات توفیق ګورو. دوی په ټینګ بنسټ ولاړ وو. دوی د هغو علماوو پر پیاوړي علمي کار ولاړ وو چې له دوی مخکې تیر شوي وو، او دا ټول د وحی په نه ړنګیدونکي بنسټ او د پیغمبر ﷺ د سنت پر بنسټ ولاړ وو. او همدې لاره دوی وکړای شول چې د اسلامي علومو دا بې ساری علمي او روحاني ماڼۍ جوړه کړي.

This is why we see so much tawfiq from our scholarly predecessors. They were building on solid ground. They were building on top of the solid scholarship of those before them, all of which was built on the unshakable foundation of revelation and the Prophet’s Sunnah صلى الله عليه وسلم. And that is how they were able to create this unmatched monument of intellectual and spiritual achievement that is the Islamic sciences.

لیکن د جدید دور په سهار کې، کله چې مسلمانانو سیاسي واک له لاسه ورکړ او د اروپا جدیدې فلسفې په نړۍ کې او همدارنګه د مسلمانو ټولنو کې په زیاتیدونکي توګه د فکر غالب شکل وګرځید، همدغه وخت وو چې ځینې خبرې او ځینې علمي کار عکس‌العملي شو. ناڅاپه عالمان مجبور شول چې د دغو "ازمونو" (-isms) ځوابونه ووایي یا د دوی په رڼا کې خپل نظریات ولیکي، که دا د ټولنیز فشار له امله وو، که سیاسي فشار له امله، یا حتی د استعمارګرانو او د لویدیځ د واکمنۍ نورو عاملانو له خوا د زور په ډول. او البته دا — په پوهه یا بې‌پوهې — د هغه علمي کار په منځپانګه اغیزه وکړه. په پایله کې، ځینې له هغه علمي کار څخه داسې جوړ شو چې په خرابه بنسټ ولاړ وو.

But at the dawn of the modern period, as the Muslims lost political power and European modernist philosophy increasingly became the dominant mode of thought around the world and in Muslim societies as well, that’s when some of the discourse and some of the scholarship became reactive. All of a sudden, scholars are having to respond to these -isms and/or write their opinions in light of them, whether due to social pressure or political pressure or even outright coercion by colonizers and other agents of Western hegemony. And of course this — knowingly or unknowingly — affected the content of that scholarship. In effect, some of that scholarship ended up being built on rot.

دې ته اړتیا ده چې موږ دا ټول ناکاره شیان پاکې کړو. موږ باید دې ته ځای ورکړو چې دا پخوانی بنسټونه ړنګ او له منځه یوسو، او د بیکاره شیانو له منځه وړلو ته ملا وتړو. بیا موږ کولای شو په باور سره او زموږ په خپلو شرایطو سره بیرته د جوړولو کار پیل کړو، او نړۍ ته یو ځل بیا وښیو چې د دې دین شان، شکوه او حیرانونکې عظمت سره هیڅ شی برابرېدای نشي.

We need to clean out the rot. We need to deconstruct and dismantle it and discard the rubbish. Then we can resume building with confidence and on our own terms, once again showing the world that nothing can match the magnificence and awe-inspiring splendor of this deen.