اسلام له راتګ مخکې د فلسطین عرب عیسویانو د هیواد د تدریجي عربي کیدو کې ونډه واخیسته، ځکه چې د هغه د ځینو برخو بدلون د بیزنطین دربار د اغیز لاندې عربي کوچنیو ایالتونو ته وشو.

Before the arrival of Islam the Arab Christians of Palestine contributed to the gradual Arabisation of the country as parts of it were transformed into Arab statelets under the influence of the Byzantine court.

دا اوږدہ شوی بهیر چې د اسلام له راپورته کیدو سلګونه کاله مخکې پیل شو، د اوومې میلادي پېړۍ په لومړیو کې د اسلام په حیرانوونکې ډول راڅرګندېدو کې مرسته وکړه. دا بهیر هغه وخت پیل شو چې عربانو د عربي ټاپوزي له ځایه د لېوانت سیمې ته، پلستین هم په کې شامل دی، په مختلفو څپو کې د انفرادي او ټولنیزو ډلو په بڼه کډوالۍ پیل کړه. د کډوالۍ دغه څپې د څلورمې میلادي پېړۍ کې د عیسويت له بریا وروسته هم دوام وموند او زیاتې شوې، هغه وخت چې دغه نوی دین د روم امپراتورۍ په رسمي ډول ومنل.

This protracted process, which began hundreds of years before the rise of Islam, contributed to the spectacular rise of Islam in the early 7th century. The process began when Arabs started migrating as individuals and communities in different waves from the Arabian Peninsula to the Levant region, Palestine included. These waves of migration continued and increased after the triumph of Christianity in the 4th century AD when the new religion was officially embraced by the Roman Empire.

د غساني عرب مهاجرو ټولنو د پالستاين په ټولنه، په ځانګړې توګه د پالستاين کلیسا کې ادغام ډیر ښکاره و. د پنځم پیړۍ د ميلادي کلیسايي تاریخ کې د غزې اسقف سوزومن، چې د اوسني بیت لاهیا کې په غزې ستر کې زیږیدلی و او د عربو ("سراسینو") ترمنځ د عیسویت د معرفي کولو کې یې ونډه درلودله، د پالستاين د ‘اسماعیليانو’ (غساني عربو) ته اشاره کوي، چې نه یوازې له عیسویانو، بلکې له یهودو سره هم اړیکه لرله او له هغوی څخه د ابراهیم ﷺ سره د خپل ګډ نسب په اړه زده کوله ([Hawting 2004: 38]).

The integration of the Ghassanid Arab migrant communities into Palestinian society in general and the Palestine Church in particular was much in evidence. In the Ecclesiastical History of the 5th century AD the bishop of Gaza, Sozomen, who was born in present-day Beit Lahia in the Gaza Strip and who was involved in the introduction of Christianity among the ‘Saracens’ (Arabs), refers to the Ishmaelites (Ghassanid Arabs) in Palestine, who were coming into contact not only with Christians but also with Jews and learning from them about their common descent from Abraham (Hawting 2004: 38).

په فلسطین کې د عیسویت د زېږېدو او د لیټ انټیکویټي (ناوخته لرغون) په دوره کې د هغه د پراخ خپرېدو تاریخ زیاتره د لویديځو پوهانو لخوا لیکل شوی، هغه هم یا د امپراتورۍ له نظره یا د ځانګړو عیسوي (بیزنطي) اشرافو له نظره.

The history of the birth of Christianity in Palestine and its massive spread in Late Antiquity has been written largely by Western academics either from the perspective of Empire or with the elite Christian (Byzantine)

په هيلنستي چاپيريال کې د پام وړ دی. د فلسطين کې د عيسويت د "پيل" رسمي روايتونه او د هغه عقيدوي ارتودوکسي د 4مې څخه تر 6مې پېړۍ پورې رامنځته شوي، او دا روايتونه تر نن ورځې د کاتولیکو او يونانی ارتودوکس کليساوو د ادارو له خوا ساتل شوي دي.

Hellenistic settings in mind. The official narratives of the ‘beginnings’ of Christianity in Palestine and its doctrinal orthodoxy were all established in the 4th‒6th centuries and these narratives have been maintained to this day by the establishments of the Catholic and Greek Orthodox churches.

دې ته ورته کم وخت داسې کیسه لیکل شوې ده چې د ځایي اراميک ژبو عیسوي عرب، یا د چلسډون شورا ته مخالف مونوفیزیت عیسوي غسانی عرب، د لوی فلسطین له خوا ولیکل شي. مګر لومړنی عیسویت خورا متنوع و. د «درې فلسطینونو» عربي او اراميک ژبو مونوفیزیت او میافیزیت عیسوي، هم د پلاستینا سیکوندا، پلاستینا سالوتاریس او پلاستینا پریما قوي عرب عیسوي غسانی قبیلوي واکمنان، بشپړان او شاعران، د دې خبرې ښه مثال دي.

Very rarely was an account of early Christianity and Palestine written from the perspective of the local Aramaic-speaking Christian Arabs or the anti-Chalcedon Christian Monophysite Ghassanid Christian Arabs of greater Palestine. Yet early Christianity was extremely diverse. The Arabicand Aramaic-speaking Christian Monophysites and Miaphysites of the ‘Three Palestines’ and the powerful Arab Christian Ghassanid tribal rulers, bishops and poets of Palaestina Secunda, Palaestina Salutaris and Palaestina Prima are a case in point.

په څلورمه تر شپږمې پېړۍ پورې د فلسطین درې ولایتونه د عربي کېدو تدریجي پروسې ته ورسېدل، او د دوی ستر برخې د بيزنطي امپراتورۍ د نفوذ لاندې په واقعیت کې د عربو تابع دولتونو ته واړول شوې.

In the 4th‒6th centuries the three provinces of Palestine went through a gradual process of Arabisation and large parts of them were effectively transformed into Arab vassal states under imperial Byzantine influence.

پلیستینا پریما، پلیستینا سیکوندا او پلیستینا تریتیا هر یو د غسانی عرب عیسوی پاچاهانو لاندې راغلل. د فلسطین د ځینو برخو د عربي کیدو دا پروسه د ۳مې‒۴مې میلادي پیړۍ په ترڅ کې پیل شوه، کله چې عیسویت د نږدې ختیځ په ټول سیمه کې خپور شو او ډیری عربانو په تدریجي ډول عیسویت ومانه.

Palaestina Prima, Palaestina Secunda and Palaestina Tertia all acquired Ghassanid Arab Christian kings. This process of gradual Arabisation of parts of Palestine began in the 3rd‒4th centuries with the spread of Christianity throughout the Near East and the gradual conversion of many Arabs to Christianity.

د ۳ مه تر ۶ مه پیړۍ پورې په «درې فلسطینونو» کې عیسوي عرب ټولنې شتون درلود (شهید ۱۹۸۹). د غسانیانو عربو (عربي: آل غسان) په فلسطین کې ترټولو لوی عربي ډله وه. دوی د ۳ مې پیړۍ په پیل کې د عربي ټاپوګانو څخه په مختلفو څپو کې فلسطین او د جنوبي لیوانت سیمې ته کډه شوي وو (بوورسوک او نور ۱۹۹۹). د غسانیانو شتون په هغه سیمه کې چې په ۴ مه پیړۍ کې په رسمي ډول «پالیستینا سالوټاریس» وبلل شو، د ۳ مې پیړۍ پورې اړه لري. عربي ژبو غسانیانو د پالیستینا ټیرټیا ته له کډې مخکې او وروسته مونوفیزیت عیسویت منلی و او ډیرې وخته د سیمې یونانی ژبو عیسوي ټولنو سره یوځای شوي. ډیری یې، د سخت مونوفیزیزم پیروان، په پیل کې د غالب نیقیه عقیدې («د عیسی دوه طبیعتونه») او د ارتودوکس کلیسا رسمي/ایلیټي چالسیډون دوکتрین سره دښمنه وو. که څه هم ځینو غسانیانو د ۷ مې پیړۍ له نیمایي وروسته اسلام ومانه، ډیری عیسوي پاتې شول او د لیوانت او لوی فلسطین ملکایټ او سریاني مونوفیزیت ټولنو سره یوځای شول. په پالیستینا ټیرټیا او پالیستینا سیکنډا کې د ځای پر ځای کیدو وروسته، غسانیانو د ختیځ رومي (وروسته بزنطیني) امپراتورۍ د سپړو دولتونه جوړ کړل او د بزنطیني ځواکونو سره یوځای د ساسانیانو فارس او د جنوبي عراق عربي لخمي قبیلو پر وړاندې جګړه وکړه. رومیانو او بزنطینیانو په غسانی عربو کې یو پیاوړی متحد وموند، چې د بفر سیمې او د بزنطیني لښکر د عسکرو د سرچینې په توګه یې کار وکړ او د پالیستینا سالوټاریس او پالیستینا سیکنډا برخې یې کنټرول کړې.

Christian Arab communities existed in the ‘Three Palestines’ throughout the 3rd‒6th centuries (Shahid 1989). The Ghassanid Arabs (Arabic: al- Ghasasinah) were the biggest Arab group in Palestine. They migrated in different waves in the early 3rd century from the Arabian Peninsula to Palestine and the southern Levant region (Bowersock et al. 1999). The presence of the Ghassanids in what became officially known as Palaestina Salutaris in the 4th century dates back to the 3rd century. The Arabicspeaking Ghassanids converted to Monophysite Christianity before and after their migration to Palaestina Tertia and frequently merged with the Greek-speaking Christian communities of the region. Many of them, adhering to austere Monophysism, were initially hostile to the dominant Nicene Creed (‘two natures’ of Jesus) and official/elite Chalcedon doctrine of the Orthodox Church. While some Ghassanids converted to Islam from the mid-7th century onwards, the majority remained Christian and joined Melkite and Syriac Monophysite communities of the Levant and greater Palestine. After settling in Palaestina Tertia and Palaestina Secunda, the Ghassanids created client (buffer) states to the eastern Roman (later Byzantine) Empire and fought alongside the Byzantines against the Persian Sassanids and Arab Lakhmid tribes of southern Iraq. Both the Romans and Byzantines found a powerful ally in the Ghassanid Arabs, who acted as a buffer zone and a source of troops for the Byzantine army and controlled parts of Palaestina Salutaris and Palaestina Secunda.

په دې حال کې، د څلورم پېړۍ څخه تر اوومې پېړۍ د پیل پورې، د بیزنطي امپراتورۍ د ولي-ګوښي (patron-client) سیستم جوړ کړ او د فیلارک (φύλαρχος) نوم یې هم وکاراوه:

However, from the 4th to the early 7th centuries, the Byzantine Empire constructed a patron‒client system and the title phylarch (φύλαρχος:

فیلارکس) به حاکمان مهم عرب متحد بیزانس اعطا می‌شد. Oops — I should give the translation in Pashto, not Persian. Here is the Pashto version: فیلارکس) د بیزانس مهمو عربو متحدو واکمنانو ته ورکول کیده. په یوناني کې اصطلاحونه φυλή او φῦλον د قبیلې، ټولنې یا نژاد معنا درلوده. د بیزانس لقب phylarch (له phylé، phylon او archein څخه، په معنا "واکمنول") د "لوې ټولنې یا قبیلې د مشر" معنا درلوده. دا سیاسي لقب د غسانیانو او نورو بیزانسي عربو متحدینو مشرو شاهزادګانو ته ورکول کیده. ډیرې عربي قبیلې چې د فیلارکانو په مشرۍ وې، د "درې فلسطینونو" په سیمو کې د فیدراتي (foederati) په توګه مېشتېدو ته هڅول شوې وې. د فلسطین د غسانیو عربي ټولنو په خبرو کې، تاریخ‌لیکونکی پروکوپیوس د قیصریې (Prokopios of Caesarea) د Sarakēnós اصطلاح کاروي او د "فلسطین کې سارسنان" او هغو سیمو ترمنځ توپیر کوي چې "د فلسطین له پولو هاخوا بلاواسطه سارسنانو ساتل کیدې" ([Prokopios 2005]). هغه phylarch هم داسې تعریفوي: "هر هغه مشر د سارسنانو چې د تړون له لارې رومیانو ته متحد وي" ([Peters 1994: 61]). په اصل کې foederati (مفرد)

phylarchus) was granted to important Byzantine Arab allied rulers. In Greek the terms φυλή and φῦλον meant tribe, clan or race. The Byzantine title phylarch (from phylé and phylon and archein, ‘to rule’) meant ‘ruler of a large clan or tribe’. This political title was given to the leading princes of the Ghassanids and other Byzantine Arab allies. Many Arab tribes led by phylarchs had been encouraged to settle as foederati in the ‘Three Palestines’. When discussing the Ghassanid Arab communities of Palestine, historian Prokopios of Caesarea uses the expression Sarakēnós and distinguishes between the ‘Saracens in Palestine’ and territories ‘immediately beyond the boundaries of Palestine held by Saracens’ (Prokopios 2005). He also defines phylarch as ‘any leader of the Saracens federated by treaty to the Romans’ (Peters 1994: 61). Originally the foederati (sing.

د فوډراتوس (foederatus) په توګه، هغه عربي متحدین وو چې د هغو ډلو یا ملتونو له جملې څخه ګڼل کېدل چې د تړون (foedus) په واسطه تړلي وو؛ دوی نه د روم کالونۍ وو او نه د روم د تابعیت (civitas) برخمن، خو دوی ته اجازه ورکول کېده، بلکې هڅول کېدل چې د روم په خاوره کې استوګنه وکړي. همدارنګه دوی مکلف وو چې کله ستونزه رامنځته شي، د پوځیانو یوه ډله چمتو کړي. له ۵۳۰ څخه تر ۵۸۵ پورې، انفرادي عربي فیلارخان (phylarchs) یو لوړ غسانی فیلارخ یا پاچا (د «فیلارخانو فیلارخ») ته تابع شول (Kazhdan 1991). دغه لوړ فیلارخان د «درې فلسطینونو» عربي پاچاهان په توګه په مستقیم ډول د قسطنطنیې د بیزنطیي امپراتورانو لخوا ټاکل کېدل (چې «د پاچاهانو پاچا» وو).

foederatus) had been Arab allies identified as one of the groups or nations bound by treaty (foedus); they were neither Roman colonies nor beneficiaries of Roman citizenship (civitas), but they had been allowed and even encouraged to settle on Roman territory. They were also obliged to provide a contingent of military men when trouble arose. From 530 to 585, the individual Arab phylarchs were subordinated to a supreme Ghassanid phylarch (‘phylarch of phylarchs’) or king (Kazhdan 1991). These supreme phylarchs were appointed as Arab kings of the ‘Three Palestines’ directly by the Byzantine Emperors of Constantinople (who were ‘King of Kings’)

په «درې فلسطینونو» کې: پلاستینا پریما، پلاستینا سیکوندا او پلاستینا ترتیا. د غسانی شهزادګانو ډیر ژر د عربو پاچاګانو ته پورته کیدل په «درې فلسطینونو» کې د فلسطین یو مهم پرمختګ ښیي او د عربو د اسلام پیړۍ دمخه د فلسطین په سیاست کې د کلیدي لوبغاړو په توګه د راڅرګندیدو څرګندونه کوي. دا غسانی پاچاګان وروسته نه یوازې د بازنطیني‌–فارسي جګړو او بلکه د ختیځ سریانی مونوفیزیتي کلیسا په چارو کې هم مهم رول ولوباوه.

in the ‘Three Palestines’: Palaestina Prima, Palaestina Secunda and Palaestina Tertia. The dramatic rise of the Ghassanid princes to Arab kings in the ‘Three Palestines’ reveals an important development in Palestine and the emergence of the Arabs as key players in the politics of pre-Islamic Palestine. These Ghassanid kings were later to play a major role not only in the Byzantine‒Persian Wars but also in the affairs of the Eastern Syriac Monophysite Church.

د غسانی پاچایانو لومړی ذکر چې د لوی فلسطین سره تړاو لري، په نبطي رسم‌الخط کې د عربي ژبې په یوه قبري کتیبه کې موندل شوی، چې د ۴مې میلادي پیړۍ پورې اړه لري. نبطي آرامي او نبطي عربي د اسلام څخه څو پیړۍ مخکې ویل کیدې. ([Fiema et al.] پورې اړوند)

The first appearance of the Ghassanid kings in connection with greater Palestine is found in a tomb inscription written in Arabic in Nabataean script dating to the 4th century AD. Nabataean Aramaic and Nabataean Arabic had been spoken for several centuries before Islam (Fiema et al.

د ۲۰۱۵ کال: ۳۹۶‒۴۹۷). د قبر کتیبه د غسانی پاچا امرؤ القیس ته اشاره کوي، هغه «د ټولو عربو پاچا»، چې په ۳۲۸ کال کې د بیزنطي خدمت په حالت کې مړ شو (سارتر ۲۰۰۵: ۵۱۹). امرؤ القیس، چې په یوناني سرچینو کې د Αμορκέσος (امورکیسوس) په نوم یادېږي، د بیزنطي امپراتورۍ سره داسې تړون لاسلیک کړ چې د هغه د فدراتي (متحد) حیثیت منل کیږي او دا چې د ولایت فلسطین لویې برخې کنټرولوي.

2015: 396‒497). The tomb inscription refers to the Ghassanid King Imru al-Qais, ‘king of all the Arabs’, who died in Byzantine service in 328 (Sartre 2005: 519). Known in Greek sources as Amorkesos (Αμορκέσος), Imru al-Qais signed a treaty with the Byzantine Empire acknowledging his status as foederati and as controlling major parts of Provincia Palaestina.

امورکسوس کو بازنطینی شہنشاہ نے فلسطینہ سالوتاریس کے نام سے معروف ہونے والے علاقے کا اعلیٰ فیلارک مقرر کیا، جس میں نبطی خطہ اور سابقہ رومی صوبہ عربیہ شامل تھے۔ درحقیقت، غسانی عربوں کے لیے بڑے فلسطین کی کشش ان کے فوجی و سیاسی کیریئر اور فلسطین میں ان کے اقتدار تک پہنچنے سے واضح ہوتی ہے۔ یہ کامیابی ان کی فوجی فتوحات اور عرب میں ان کے طاقت کے مرکز کے قیام کے بعد حاصل ہوئی، اور اسی نے بالآخر انہیں فلسطینہ تیرتیا کے علاقے کے عرب بادشاہ کے منصب تک پہنچایا۔ امورکسوس نے ساسانی فارس کی فوجی خدمت چھوڑ کر بازنطینی سلطنت کی سیاسی خدمت اختیار کی تھی۔ قسطنطنیہ کے دورے اور شہنشاہ لیو اول (457 تا 474 عیسوی شہنشاہ) کی جانب سے شاہی پذیرائی کے بعد، امرؤ القیس شہنشاہ کے ساتھ معاہدہ (فوڈس) طے کر کے فلسطین واپس آئے، جس کے نتیجے میں انہیں فلسطینہ تیرتیا کی مجموعی فیلارکی عطا ہوئی۔ (شہید 1989، 2006a:

Amorkesos was appointed by the Byzantine Emperor as supreme phylarch of what became known as Palaestina Salutaris and included the Nabataean region and the former Roman Provincia Arabia. Indeed, the lure of greater Palestine for the Ghassanid Arabs is illustrated by the military and political career of Amorkesos and his rise to power in Palestine. This success followed his military achievements and his establishment of a power base in Arabia, and led to his eventual appointment as the Arab king of the region of Palaestina Tertia. Amorkesos had defected from the military service of Sassanid Persia and entered the political service of the Byzantine Empire. Following a visit to Constantinople and royal treatment by Emperor Leo I (Emperor from 457 to 474 AD), Imru al-Qais returned to Palestine having concluded a foedus with the Emperor, which endowed him with the overall phylarchate of Palaestina Tertia (Shahid 1989, 2006a:

۶۱‒۸۱). امورکیسوس د عربستان په جزیره کې د پاچا کیدو پر ځای په فلسطین کې خدمت ته ترجیح ورکړه، بالاخره د فلسطین ترشیا (Palaestina Tertia) سپړ فیلارچ (لوی پاچا) شو. دا ټول غسانی عرب مشران نه یوازې د بیزنطیانو لاندې وده وکړه او د پام وړ واک یې وکاراوه، بلکې د عربستان پخوانۍ حالت پر ځای یې د فلسطین ټولنیز او کلتوري چاپیریال ته ترجیح ورکړه (شهید ۱۹۸۹، ۲۰۰۶الف: ۶۱‒۸۱).

61‒81). Amorkesos preferred to serve in Palestine, eventually becoming king (supreme phylarch) of Palaestina Tertia, rather than be a king in the Arabian Peninsula. All these Ghassanid Arab leaders not only flourished and exercised considerable power under the Byzantines but also preferred the social and cultural environment of Palestine to their former situation in Arabia (Shahid 1989, 2006a: 61‒81).

د بزنطي شاهي حامي‒پيروي نظام په دواړو لوريو کې کار کاوه.

The Byzantine imperial patron‒client system worked in both directions:

دا د بیزنطي‒غسانی اتحاد پیاوړی کړ او د غسانی عرب واکمنانو لخوا د لویې فلسطین په سیمه کې د دوی د واک د پیاوړتیا لپاره وکارول شو۔

it cemented the Byzantine‒Ghassanid alliance and it was used by the Ghassanid Arab rulers to consolidate their domain in greater Palestine.

د پنځمې پېړۍ په پای کې د غسانيانو پاچاهان په زیاتیدونکي ډول لوړ شول او د فلسطین ترتیا او د فلسطین دویمې ولایت سپاه لوی فیلارکان شول، او په دې توګه د دوو فلسطینو لوی برخې په دوو فلسطیني عربي تابع پاچاهیو بدلې شوې. په نوم سره دوه فلسطینه لا هم شاهي ولایتونه وو، مګر په حقیقت کې د غسانيانو په نظامي او سیاسي کنټرول لاندې دوې د تابع پاچاهیو په توګه کار کاوه، خپلې عربي اردوګانې درلودې او قوماندې یې کولې، په خپل قلمرو کې قانون او امنیت ټینګاوه، د دوو سیمو له لارې تیریدونکي ګټور سوداګرۍ څخه مالیات او محصولات راټولول، په فلسطین کې مقدسو ځایونو ته ساتنه برابروله، او بهرنیو هیوادونو ته سفیران استول.

By the late 5th century the Ghassanid kings had dramatically risen to become the powerful supreme phylarchs of Palaestina Tertia and Palaestina Secunda, effectively transforming major parts of two Palestines into two Palestinian Arab vassal kingdoms. Nominally the two Palestines were still imperial provinces, but in reality, under Ghassanid military and political control, they functioned as client monarchical states, having and commanding their own Arab armies, enforcing law and order within their jurisdiction, raising revenue and taxes from the lucrative trade passing through their territories, providing protection to the holy places in Palestine and dispatching ambassadors to foreign countries.

ابو کارب بن جبلہ (جو یونانی میں ابوکھاراباس کے نام سے جانا جاتا تھا)، غسانی سرپرست اعلیٰ (فیلارک)، کو شہنشاہ جسٹینین نے فلسطین ثالثہ کا سرپرست اعلیٰ (فیلارک) مقرر کیا (شاہد 1989: 69، 89؛ مارٹنڈیل وغیرہ۔

Abu Karib ibn Jabalah (known in Greek as Abocharabus), the Ghassanid supreme phylarch, was made by Emperor Justinian the supreme phylarch of Palaestina Tertia (Shahid 1989: 69, 89; Martindale et al.

1992: 111‒112). ابو کریب کو اپنے والد جبلہ چہارم (جو یونانی مآخذ میں Gabalas کہلاتا ہے) سے فلسطین ثالثہ کے علاقے ملے تھے، جن میں نقب اور حجاز کے شمالی حصے کا کچھ علاقہ شامل تھا (Peters 1994: 62)، جو 512 سے 529 تک فلسطین ثالثہ پر حکمران رہا۔ 529 عیسوی میں جسٹینین نے ابو کریب کو فلسطین ثالثہ کی فیلارکی عطا کی، اور اس کا سبب وہی تھا جس نے چوتھی صدی میں فلسطین ثالثہ کے نئے صوبے کے قیام کو جنم دیا تھا' (Shahid 2002: 303)۔

1992: 111‒112). Abu Karib had received the territories of Palaestina Tertia, including the Negev and parts of the northern Hijaz, from his father Jabalah IV (Gabalas in Greek sources) (Peters 1994: 62), who ruled in Palaestina Tertia from 512 to 529. In 529 AD, Abu Karib was endowed with the phylarchate of Palaestina Tertia by Justinian for the same reason that inspired the creation of the new province, Palaestina Tertia, in the fourth century’ (Shahid 2002: 303).

غسانیان د ابو کرب ورور، میافیزیت مذهب پیرو الحارث پنځم بن جبله (فلاویوس اریتاس، Φλάβιος Ἀρέθας په یوناني سرچینو کې) په مشرۍ خپل لوړ مقام ته ورسیدل [Shahid 1995, Vol. 1: 260, 294–297]، چې له ۵۲۸ میلادي کال څخه یې واکمني پیل کړه

The Ghassanids reached their peak under Abu Karib’s brother, the Miaphysite al-Harith V ibn Jabalah (Flavios Arethas, Φλάβιος Ἀρέθας in Greek sources) (Shahid 1995, Vol. 1: 260, 294–297), who reigned from 528

تا ۵۶۹ عیسوی د غسانیانو د پاچا په توګه، هغه ته پاټریکیوس او ویر ګلوریوسیسیمس («ډیر ستر»، ἐνδοξότατος) لقب ورکړل شو، او هغه د بازنطینیانو د ملاتړ لپاره د ساساني فارس پر وړاندې ودرېد. په تدریجي ډول، او د ګرېټر فلسطین د غالب نیقیه/خلقیدونیه عقیدې اغیز لاندې، د شپږمې پېړۍ په لومړیو کې د غسانیانو پاچاهانو د ډېر سخت مونوفیزیت څخه میافیزیت ته لوری بدل کړ، یو داسې عقیده چې داسې ګڼل کېده چې له رسمي عقیدې سره ډېره ورته ده. حارث پنځم د لېوانت د میافیزیت او مونوفیزیت کلیساګانو په چارو کې مهم رول ولوباوه. په ۵۲۹ عیسوی کال کې، الحارث پنځم ته د بازنطیني امپراتورۍ امپراتور جستینین لومړي لخوا د شپږمې پېړۍ د بازنطیني امپراتورۍ د سنایي اشرافیې ترټولو لوړ امپراتوري لقب ورکړل شو (کازدان ۱۹۹۱:

to 569 AD as King of the Ghassanids, was made patrikios and vir gloriosissimus (‘most glorious’, ἐνδοξότατος) and supported the Byzantines against Sassanid Persia. Gradually, and under the impact of the dominant Nicaea/ Chalcedonian creed of greater Palestine, the Ghassanid kings had begun to shift in the early 6th century from austere Monophysitism to Miaphysitism, a doctrine that was perceived to be more amenable to the official creed. Harith V played a major role in the affairs of both Miaphysite and Monophysite churches in the Levant. In 529 AD al-Harith V was given by Emperor Justinian I the highest imperial title available to the senatorial aristocracy of the Byzantine Empire in the 6th century (Kazhdan 1991:

163). الحارث د ۵۲۸ کال په شاوخوا کې د غسانیانو پاچا او د فلسطین دویمې ولسوالۍ او عربستان پطریا باندې عالي فیلارک شو، هغه وروسته له هغې چې د منذر واکمنانو او د هغوی عرب فارسي متحدینو باندې د عراق په سویلي برخه کې بریالۍ نظامي عملیات ترسره کړل. د قیصریې د مورخ پروکوپیوس په وینا، چې د فلسطین په لومړۍ ولسوالۍ کې ژوندی و او د غسانی واکمن سره دښمنۍ لرله، یوستینین الحارث ته «د پاچا مقام» ورکړ او هغه په ختیځ کې د بیزنطیانو ټولو عرب متحدینو (فوډراتي) عمومي قوماندان شو، د پاتریکیوس او فیلارک په لقب (πατρίκιος καὶ φύλαρχος τῶν Σαρακηνῶν، «د سارسنانو پاتریکیوس او فیلارک»)، که څه هم د هغه د سیاسي او نظامي کنټرول ساحه په پیل کې شاید یوازې د فلسطین د دویمې ولسوالۍ او عربستان پطریا د ځینو برخو پورې محدوده وه ([Shahid 1995, Vol. 1: 84‒85, 95‒109, 225‒226, 260, 282‒288, 294‒297, 337]؛ [Martindale et al. 1992: 111‒113]؛ [Kazhdan 1991: 163]؛ [Greatrex and Lieu 2002: 88, 129‒130, 135‒136]).

163). Al-Harith became King of the Ghassanids and supreme phylarch of Palaestina Secunda and Arabia Petraea around 528 after leading a successful military campaign against the Mundhir rulers and their Arab Persian allies in southern Iraq. In the words of historian Prokopios of Caesarea Maritima, in Palaestina Prima, a source hostile to the Ghassanid ruler, al-Harith was promoted by Justinian ‘to the dignity of a king’, becoming the overall commander of all the Byzantines’ Arab allies (foederati) in the East with the title patrikios (πατρίκιος καὶ φύλαρχος τῶν Σαρακηνῶν, ‘patrician and phylarch of the Saracnes’), although his actual area of political and military control may initially have been limited to parts of Palaestina Secunda and Arabia Petraea (Shahid 1995, Vol. 1: 84‒85, 95‒109, 225‒226, 260, 282‒288, 294‒297, 337; Martindale et al. 1992: 111‒113; Kazhdan 1991: 163; Greatrex and Lieu 2002: 88, 129‒130, 135‒136).

بە پالستینای دوهم او پالستینای دریم کې د عربو د سپین ږیرو لوی پاچاهانو په توګه، الحارث او ابو کریب د مرتبې له مخې برابر وو، او دواړو خپلو خپلو تابع دولتونو د سفیرانو لیږل د جنوبي عربستان د حبشي واکمن ابرهې ته وکړل (شهید 2009، ټوک 2، برخه 2: 44). د پالستینای دریم د فیلارک په توګه، ابو کریب ډیر مشهور شو او د مرتبې له مخې دومره لوړ شو چې د منځنۍ ختیځې نورو هیوادونو ته د ډیپلوماتیکو استازو د لیږلو په کار کې برخه واخیستله (شهید 2006b: 90).

As supreme Arab king-phylarchs of Palaestina Secunda and Palaestina Tertia, al-Harith and Abu Karib were equal in status, each of them dispatched ambassadors of their own respective vassal states to the Ethiopian ruler of south Arabia, Abraha (Shahid 2009, Vol. 2, Part 2: 44). As the phylarch of Palaestina Tertia, Abu Karib became very famous and rose in stature to the point of becoming a participant in the dispatch of diplomatic representatives to other countries in the Middle East (Shahid 2006b: 90).

دیوکلیشیانی توسیع پہ پالیسٹینا ټرشیا کې د نیګیف او د ارنون سیند جنوب ته د عربیا ولایت یوه برخه، په شمول د پیټرا، ورزیاته شوه. دا توسیع د پالیسٹینا ټرشیا فیلارک ابو کریب ته د کندې د لارې ډیر برخه هم سپارله... د عربیا د ټولو صادراتو په منځ کې، د عیسوي روم امپراتورۍ لپاره تر ټولو مهم قلم لبان و. د کلیسا لومړی دا د بتپرستۍ د نښې په توګه ردوه، خو د څلورمې پیړۍ په وروستیو کې بالاخره یې د لبانو منلو ته غاړه کیښوده. یوازې د سهرامیت، په سویلي عربیا کې تولیدیده، دا د عربو تاجرانو له خوا بازنطین ته یوړل کیده او د سرحد پر ځای د ابو کریب په څیر د عربو چارواکو له خوا په سرو زرو او سپینو زرو مالیه ورباندې ایښودل کیده.

The Diocletiantic enlargement of Palaestina Tertia entailed the addition of the Negev and the part of the Provincia Arabia south of the Arnon River, including Petra. The enlargement thus made the phylarch of Palaestina Tertia, Abu Karib, responsible for more spice route ... Of all the exports of Arabia, the item most significant to the Christian Roman Empire was Frankincense. After first disdaining it as a symbol of pagan worship, the church finally accepted Frankincense in the late fourth century. Produced only in Hadramawt in South Arabia, it was brought to Byzantium by Arab merchants and taxed [in gold and silver] at the frontier by such Arab officials as Abu Karib.

(شهید 2009a، ټوک 2، برخه 2: 44، 49)

(Shahid 2009a, Vol. 2, Part 2: 44, 49)

سارسینز (یونانی: Σαρακηνός، Sarakēnós؛ لاتینی متأخر: Saracenus؛ احتمالاً از عربی: šarqiyyin، یعنی «مشرقیان») در دوره‌های میانه و جدید به اصطلاحی تحقیرآمیز در اروپا بدل شد که به‌طور نزدیک با عرب‌ها و مسلمانان پیوند داشت. این بار منفی اروپایی را می‌توان به روایت‌های نسبتاً خصمانه‌ی پروکوپیوس درباره‌ی متحدان عرب و اعراب غسانی، و نیز درباره‌ی پادشاهان عرب تازه‌به‌دوران‌رسیده‌ی متحد در «سه فلسطین»، نسبت داد.

Saracens (Greek: Σαρακηνός, Sarakēnós; late Latin: Saracenus; possibly from Arabic: šarqiyyin, ‘easterners’) became in medieval and modern times a pejorative European term closely associated with Arabs and Muslims. This European negative connotation may be traced to Prokopios’ somewhat hostile accounts of the Arab foederati and Ghassanid Arabs and their ‘upstart’ foederati Arab kings of the ‘Three Palestines’.

پروکوپیوس اصطلاح «سراکینوس» شاید بیشتر د «درې فلسطینونو» د غیر منځ‌روي (غیر مطابق) مونوفیزیت عیسوي عربو په لور اړولې وه.

Also, Prokopios’ term Sarakēnós may have been largely directed at the non-conformist Monophysite Christian Arabs of the ‘Three Palestines’.

پروکوپیوس کې دا رویه د فلسطین د میټروپولیتن (یوناني‌ژبو) مشرتابه طبقې او د «درې فلسطینونو» د عربو/سارسینو (ډیرنۍ مشرې ټولنې) ترمنځ د طبقاتي تاوتریخوالي څرګندوي، هغه شخړې چې په عصري دوره کې هم د فلسطین ارتودوکس کلیسا ته ستونزې رامینځ ته کوي. د پروکوپیوس روایت د ولایت فلسطین د طبقاتي او درجه‌بندي شوې ټولنې او په هېواد کې شتون لرونکو پټو طبقاتي تاوتریخوالو او تعصبونو هم ښیي. یوه خوا د یوناني‌ژبو ښاري مشرتابه طبقې او د کلسیدون (خلقدونیه) کلیسايي مشرتابه وه، او بلې خوا د آرامي‌ژبو فلسطیني بزګرانو، د ختیځ عربي‌ژبو مونوفیزیت (د کلسیدون ضد) سریانی کلیساګانو، او د لوی فلسطین د عربو («سارسین») قبیلو.

Prokopios’ attitude also betrays class tensions between the metropolitan (Greek-speaking) elite of Palestine and the Arab/Sarakēnó (largely subaltern) communities of the ‘Three Palestines’, conflicts which have continued to plague the Palestine Orthodox Church in the modern era. Prokopios’ account also reveals the class-ridden, stratified society of Provincia Palaestina and the latent class tensions and prejudices that existed in the country. On the one hand, there were the Greek-speaking urban social elites and ecclesiastical (Chalcedon) hierarchy, and on the other, the Aramaic-speaking Palestinian peasantry, the Eastern Arabicspeaking Monophysite (anti-Chalcedonian) Syriac churches, and the Arab (‘Saracen’) tribes of greater Palestine.

په فلسطین دوهم او عربستان پطریه کې د الحارث د غسانیانو د عیسوي پاچا په توګه پورته کیدو سره ډیرو عربي قبیلو د فیلارکیټ سره یوځای شو او هغه د اسلام څخه مخکې تاریخ، افسانو او داستانونو کې ډیر مشهور شخصیت شو۔ غسانیان په فلسطین دوهم او فلسطین سلوتاریس کې د لوی فیلارکانو، یا "پاچاګانو" په توګه خپل پیاوړي مقامونه ساتل، تر دې چې بازنطیني امپراتورۍ د ۷مې پیړۍ کې د یرموک د جګړې (۶۳۶ کال) څخه وروسته د مسلمانو عربو لخوا ونړول شوه۔

However, with the elevation of al-Harith to king of the Ghassanid Christians in Palaestina II and Arabia Petraea many Arab tribes joined the phylarchate and he became a very popular character in pre-Islamic history, folktales and sagas. The Ghassanids retained their powerful positions as supreme phylarchs, or ‘kings’, in Palaestina Secunda and Palaestina Salutaris until the Byzantine Empire was overthrown by the Muslim Arabs in the 7th century following the Battle of Yarmuk in 636.

په لرغونې منځنۍ ختيځ کې پاچايانو خپلواکه بهرنۍ پالیسي تعقیبوله او دګاونډیو هیوادونو ته سفیران استول. په یمن کې د کتيبو ډېر لوی شواهد ښيي چې د غسانیانو عرب پاچايان او د پلستیناګ دريمې او دوېمې ولایت فیلارکان، ابو کریب او ارثاس، عربستان په اړه خپلواکه بهرنۍ پالیسۍ تعقیبولې (شهيد ۲۰۰۹، ټوک ۲، برخه ۲: ۴۴).

In the ancient Middle East kings conducted autonomous foreign policies and dispatched ambassadors to neighbouring countries. Monumental epigraphic evidence from the Yemen shows that the Ghassanid Arab kings and phylarchs of Palaestina Tertia and Palaestina Secunda, Abu Karib and Arithas, pursued independent foreign policies towards Arabia (Shahid 2009, Vol. 2, Part 2: 44).

د بیزنطي پلان‌ونه د «درې فلسطینو» په اړه د ډوکس پالیسټینه (د ټول فلسطین نظامي قوماندان) په قوماندانۍ پر لښکر متمرکز وو، چې مرکز یې د قیصریه-فلسطینه کې و، او په ډېره اندازه د غساني متحدو ځواکونو باندې تکیه کوله، چې فلسطینه دوهم او فلسطینه دریم باندې تسلط لرلو او د بیزنطي سرحدي دفاعي نظام یوه بنسټیزه ستنه جوړوله. د عربو متحد لښکرې د فلسطین په مقدسو ځایونو او د مقدسې ځمکې ته د زائرانو د تګ راتګ په لارو د ساتنې په کار هم بوخت وې. په دې ترتیب سره د فلسطینه دوهم او فلسطینه دریم غساني عربي متحد پاچاهانو ته د «درې فلسطینو» باندې لوی نظامي وسایل او ستراتیژیک اغېز حاصل شو، دا اغېز نږدې دوه پېړۍ دوام وکړ.

Byzantine military-strategic plans with regard to the ‘Three Palestines’ were centred on the army commanded by Dux Palaestinae, military commander of all Palestine, whose headquarters were in Caesarea-Palaestina, while relying heavily on Ghassanid federate forces which dominated Palaestina Secunda and Palaestina Tertia and formed a key pillar of the Byzantine frontier defence system. Arab federate troops were also involved in guarding the holy sites in Palestine and the pilgrims’ routes to and from the Holy Land. This provided the Ghassanid Arab federate kings of Palaestina Secunda and Palaestina Tertia huge military resources and strategic influence over the ‘Three Palestines’, an influence which lasted for nearly two centuries.

غسانی عربوں نے عراق کے عرب لخمیوں کے حملوں سے مقدس سرزمین کی حفاظت میں کلیدی کردار ادا کیا۔ فلسطین کو ایسے حملوں سے محفوظ رکھنا ان زیارتوں کے جاری رہنے کے لیے نہایت اہم تھا جن پر خوشحال معیشت کا دار و مدار تھا۔ مذہبی طور پر پرہیزگار غسانی عرب فلسطین میں معاشی طور پر خوشحال ہوئے اور مذہبی و ثقافتی لحاظ سے بھی ترقی کی۔ انہوں نے بڑے پیمانے پر مذہبی اور عوامی عمارتیں تعمیر کیں، جس کا ثبوت شہری آبادی کے پھیلاؤ اور کئی گرجا گھروں و خانقاہوں کی سرپرستی سے ملتا ہے۔ انہوں نے انگور کے باغات اور دیگر فصلیں لگائیں، مویشی پالے، اپنے علاقوں کی زیرِ زمین دولت یعنی سونا، چاندی اور تانبا نکالا اور گھڑ سواری کو فروغ دیا۔ ان کے عرب محصول افسران فلسطینہ ترتیا اور فلسطینہ ثانیہ سے گزرنے والی علاقائی اور براعظمی تجارت سے منافع بخش محصولات وصول کرتے تھے۔ ان کی معاشی، سماجی اور ثقافتی زندگی ان کی پرخلوص عیسائیت اور مقدس سرزمین کے زائرین کے ساتھ ان کے گہرے تعلق سے قریبی طور پر جڑی ہوئی تھی۔

The Ghassanid Arabs played a key role in protecting the Holy Land from raids of the Arab Lakhmids of Iraq – the security of Palestine from such raids was crucial for the continuation of the pilgrimages on which the thriving economy depended. The religiously devout Ghassanid Arabs prospered in Palestine economically and flourished religiously and culturally, and they engaged in much religious and public building, as evidenced by a spread of urbanisation and the sponsorship of several churches and monasteries. They planted vineyards and other crops, raised livestock, mined the subterranean wealth of their territories for gold, silver and copper and cultivated horsemanship. Their Arab customs officers raised taxes from the lucrative regional and trans-continental trade passing through Palaestina Tertia and Palaestina Secunda. Their economic, social and cultural lives were closely connected to their devout Christianity and close involvement with the pilgrims to the Holy Land.

هغوی د فلسطین په کرښو کې د عیسوي عربو سرتیرو له لارې د عیسوي مقدسو ځایونو او په فلسطین کې د عیسوي زیارتګرو امنیت ساتل کیده ([Shahid 2009, Vol. 2, Part 2: 45, 49, 51]).

Their Christian Arab soldiers in Palestine provided security for Christian holy places in and Christian pilgrims to Palestine (Shahid 2009, Vol. 2, Part 2: 45, 49, 51):

هغه شی چې د دوی په ټولنیز ژوند کې د بیزنطي اغیز څخه هم ډیر اهمیت درلود، د دوی مسیحیت و، کوم چې د بیزنطي فدراتو (متحدینو) په توګه د دوی څخه غوښتل کیده. دا عامل د دوی ټولنیز ژوند په بنسټیز ډول بدل کړ.

More important than the Byzantine influence in their social life was their Christianity, which was required of them once they became Byzantine’s foederat. This factor revolutionized their social life.

عیسائی کیلنڈر اور کلیسائی سال کی عیدوں کے الگ الگ سماجی پہلو تھے۔ غسانی، جو متقی عیسائی تھے، ان عیدوں کو پوری پابندی سے مناتے تھے، اور یہی تقریبات ساتھ ساتھ سماجی اجتماعات بھی بن جاتیں؛ یوں یہ جشن ان کی ثقافتی زندگی کا حصہ بن گئے … فیڈراتی کی حیثیت سے وہ صوبہ عرب، پیلیسٹینا سیکنڈا اور پیلیسٹینا ٹرٹیا میں خیمہ زن تھے، اس لیے وہ مقدس سرزمین سے جسمانی طور پر بہت قریب تھے، اور اس کے کچھ مقامات مقدسہ (loca sancta) تو وہ اپنی فوجی چوکیوں سے دیکھ بھی سکتے تھے۔ [ایسے مقامات پیلیسٹینا سیکنڈا سے خاص طور پر نمایاں نظر آتے تھے، جہاں مسیح نے خون بہنے والی عورت پر اپنا ایک معجزہ دکھایا تھا (مرقس 5: 25‒34)۔ جابیہ (جولان کی پہاڑیوں میں) اور دوسری جگہوں سے غسانی بحیرۂ گلیل دیکھ سکتے تھے، جو مسیح کی خدمت کے جھیل کنارے کے مقامات ہیں، اور جبلِ تابور، جو تجلّی کا مقام ہے، نیز دریائے اردن، جو بپتسمے کا دریا ہے۔ ان کے قصیدہ گو النابغہ کے کلام کا ایک شعر یہ اشارہ دیتا ہے کہ ان کی موجودگی شمالی جلیل تک بھی رہی ہو گی۔]

The feasts of the Christian calendar and the liturgical year had distinct social aspects. As devout Christians, the Ghassanids scrupulously observed these feasts, which at the same time became social events; thus these celebrations became part of their cultural life … As foederati encamped in the Provincia Arabia, Palaestina Secunda, and Palaestina Tertia, they were physically very close to the Holy Land, some of whose loca sancta they could even see from their military stations. [Such places were especially visible from Palaestina Secunda, where Christ performed one of his miracles on the woman with the issue of the blood (Mark 5: 25‒34). From Jabiya (in the Golan Heights) and elsewhere the Ghassanids could see the Sea of Galilee, sites of the lakeside of the ministry of Christ, and Mount Tabor, the scene of the Transfiguration, as well as the Jordan, the river of baptism. A verse in one of the poems of their panegyrist al-Nabigha may suggest they even had a presence in northern Galilee].

په دې سره، دوی د بیزنطي منظم عسکرو سره یوځای د مقدسې ځمکې او د هغې د مقدسو ځایونو ساتنه کوله، له الخمیانو [د عراق د الحیرې] د برید او یرغلونو څخه… دې دندې د دوی عیسویت ته نظامي رنګ ورکړ – دوی په لفظي ډول milites Christi وو.

In addition, they, together with the Byzantine regular troops, were the protectors of the Holy Land and its holy sites from the raids and incursions of the Lakhmids [of al-Hirah in Iraq] … This role gave their Christianity a military tone – they were literally milites Christi.

په همدې ډول لکه څنګه چې دوی د مقدسې ځمکې نظامي ساتونکي وو، همداسې د اورینس (Oriens) په مونوفیزیت کلیسا کې ډاډمن ساتونکي هم وو، چې دوی په ۵۴۰ کال شاوخوا بیا ژوندی کړه، او تر هغه وخته یې ساتنه او دفاع کوله، ترڅو چې د دوی د بازنطیني فیلارچیټ حیثیت د یرموک د جنګ څخه وروسته، په ۶۳۶ کال کې پای ته ورسید۔ (شهید ۲۰۰۹، ټوک II، برخه II: ۶۳‒۶۴)

Just as they were the military protectors of the Holy Land, so too they were the ecclesiastical protectors of the Monophysite church in Oriens, which they had resuscitated around 540, and continued to defend and protect until their own existence as Byzantine phylarchate ended in 636, after the Battle of Yarmuk. (Shahid 2009, Vol. II, Part II: 63‒64)

په پنځم پېړۍ کې، د بيزنطي دورې پر مهال، د جولان لوړې سيمه د پلستينا سیکونډا برخه وه او په هغې کې عيسوي عرب غسانيان اوسېدل.

In the 5th century, during the Byzantine period, the Golan Heights formed part of Palaestina Secunda and was populated by Christian Arab Ghassanids.

د پنځم پیړۍ په پای کې، امپراتور اناستاسیوس د غسانیانو څخه، چې مونوفیزیت عیسوي عرب وو، ګټه واخیستله، او دوی د پلیسټینا سیکوندا واکمنان شول.

At the end of the 5th century AD, the Emperor Anastasius made use of the Ghassanids, Monophysite Christian Arabs, and they became the rulers of Palaestina Secunda.

د یرموک د جګړې (۶۳۶ ع) وروسته، اسلام نه یوازې د فلسطین غسانی فیلارکیتونه فتح کړل، بلکې د "ملت" هغه مفهوم هم په میراث کې ترلاسه کړ چې د ۴ څخه تر ۷ پېړیو پورې د بازنطینی امپراتورۍ په کلیساګانو کې د ختیځ د خپلواکو ټولنو لپاره کارول کېده، په شمول د مونوفیزیت غسانیانو. د عثمانیانو په دوره کې هم د "ملت رومي" اصطلاح، یعنی د یونانی ارتودوکس (بازنطینی) ملت، په ځانګړې توګه د عثمانی امپراتورۍ د ارتودوکس عیسوي ټولنو لپاره کارول کېده. د یوه ملت مشر، چې ډیر وخت یو مذهبي پیشوا وو، د یونانی ارتودوکس پاتریارک و. دا خبره بعیده نه ده چې عربي اسلامي کلمه "ملّة" شاید د استعاري اصطلاح milites Christi (د مسیح سرباز) څخه پیدا شوې وي، چې ریښې یې په لومړنۍ عیسویت او د مخکنۍ Provincia Arabia او Provincia Palaestina (Prima، Secunda او Tertia) د غسانی عرب عیسوي ټولنو کې وې.

Following the Battle of Yarmuk in 636 Islam not only conquered the Ghassanid phylarchates of Palestine, it also inherited the millet concept which was used for the autonomous communities of the churches of the East (including the Monophysite Ghassanid) in the Byzantine Empire in the 4th‒7th centuries. Even under the Ottomans the term Millet-i Rûm, the Greek Orthodox (Byzantine) millet, applied specifically to the Orthodox Christian communities of the Ottoman Empire. The head of a millet – most often a religious hierarch – was the Greek Orthodox Patriarch. It is not inconceivable that the Arab Islamic word millah may have evolved from the metaphorical expression milites Christi (soldier for Christ) ,whose beginnings were in early Christianity and the Ghassanid Arab Christian communities of former Provincia Arabia and Provincia Palaestina (Prima, Secunda and Tertia).