د ناوړه برونز دورې پلیشت او د هیلنیک، رومي او بیزنطي پلیستینا نومونه عربانو تعدیل کړل او د ۶۳۸ م کال څخه د اسلام لاندې فلسطین شول.

Late Bronze Age Peleset and Hellenic/Roman/Byzantine Palaestina were adapted by the Arabs and became Filastin under Islam from 638

AD کې راهیسې. د ۷مې پیړۍ په نیمایي کې د فلسطین خلک ډیریا عیسوي وو، چې ډیری یې د فلسطیني سریاني آرامي ژبې بزګر عیسویان وو، چې د عیسیٰ علیه السلام ژبه یې د لومړنیو اسلامي وختونو په اوږدو کې هم ساتلې وه. په دې حال کې، فلسطین کې موندل شوي لومړني عربي کتیبې د رومي او بیزنطي دورو پورې اړه لري، او د څو پیړیو لپاره عربان د فلسطین د دریو بیزنطي ولایتونو سره نږدې تړاو درلود؛ په حقیقت کې، د بیزنطیانو په واک کې Provincia Arabia پخپله د Palaestina Salutaris برخه شوه، چې پلازمېنه یې د نبطي عربانو زوړه پلازمېنه پترا وه. همدارنګه، د ۷مې پیړۍ کې د عربانو له لاسه نیولو وروسته هم، په فلسطین کې ډیری هغه ځایي نومونه چې د یوناني ژبې بیزنطي ادارې کارولي وو، د عربي ادارې لخوا هم دوام ورکړل شول؛ له همدې امله د بیزنطي Παλαιστινη درې عربي بڼې رامنځته شوې: فلسطین، فلستین او فلیستین (Schiller 2009:

AD onwards. In the mid-7th century the population of Palestine was predominantly Christian, mostly Palestinian Syriac Aramaic-speaking Christian peasants who continued to speak the language of Jesus throughout early Islam. However, the earliest Arabic inscriptions found in Palestine go back to the Roman and Byzantine periods, and for several centuries the Arabs were closely linked with the three Byzantine provinces of Palaestina; in fact, under the Byzantines Provincia Arabia itself became part of Palaestina Salutaris, with its capital located in Petra, the old capital of the Nabataean Arabs. Also after the Arabs took over Palestine in the 7th century many place names in Palestine that were used by the Greek-speaking Byzantine administration continued to be used by the Arab administration; hence the emergence of the three Arabic forms of Byzantine Παλαιστινη: Falastin, Filastin and Filistin (Schiller 2009:

(85؛ شارون 2003)

85; Sharon 2003).

فلسطین میں عربوں کی موجودگی کا ذکر ہیروڈوٹس نے پانچویں صدی قبل مسیح میں کیا، اور رومی دور کے فلسطین سے عربی کتبات دریافت ہوئے ہیں۔ فلسطینی عربی سے قریبی تعلق رکھنے والی فلسطینی سریانی آرامی زبان تھی، جو شمال مغربی سامی زبانوں کے گروہ میں شامل تھی اور ملک کے عام لوگوں کی زبان تھی۔ فلسطینی سریانی آرامی رومی اور بازنطینی فلسطین میں اور ابتدائی اسلامی فلسطین میں غیر سرکاری عوامی سطح پر پھلتی پھولتی رہی، اور جدید فلسطینی عربی بولی سے گہرا تعلق اختیار کر گئی۔

The presence of Arabs in Palestine was noted by Herodotus in the 5th century BC and Arabic inscriptions in Palestine were discovered from the Roman era. Closely related to Palestinian Arabic is Palestinian Syriac Aramaic, which was part of the north-west Semitic group of languages and was the language of ordinary people in the country. Palestinian Syriac Aramaic continued to flourish at a non-official popular level in Roman and Byzantine Palestine and in early Islamic Palestine and became closely related to the modern Palestinian Arabic colloquial language.

په څلورمه تر اووم پیړۍ لومړیو کلونو پورې د «درې فلسطینو» غسانی عربان د سریانی مونوفیزیت کلیسا ملاتړي او ساتونکي وو.

In the 4th‒early 7th centuries the Ghassanid Arabs of the ‘Three Palestines’ were champions and protectors of the Syriac Monophysite Church.

هغه عربي‌ژبې شاعران، پیسکوپان او پاچاهان (او د پالیستینا پریما، پالیستینا سیکوندا او پالیستینا ترتیا فیلارکان) باید نه یوازې د بیزنطین امپراتورۍ د ژبې لینگوا فرانکا (یوناني) سره، بلکې د لوی فلسطین د سریاني آرامي لهجې سره هم آشنا وي.

Their Arabic-speaking poets, bishops and kings (and phylarchs of Palaestina Prima, Palaestina Secunda and Palaestina Tertia) must have been familiar not only with the lingua franca of the Byzantine Empire (Greek), but also with the Syriac Aramaic dialect of greater Palestine.

فلسطيني آرامي هم د رومي او بيزنطي دورې په اوږدو کې د فلسطيني یهودو لخوا خبرې کیدې (Sokoloff 2003). نن ورځ د فلسطيني آرامي ډیر شمیر کلمې په معیاري عربي او همدارنګه د ډیرو فلسطيني کلیو په محلي ژبه کې موندل کیږي. دا هم جالبه ده چې د شلمې پیړۍ په پیل کې د اروپايي صهیونیستانو هغو کسانو چې د عبري ژبې د بیا ژوندي کولو بنسټ یې کښېښود، د ژبې د بومي او لرغوني کولو ستراتیژیو په تعقیب، د فلسطيني آرامي او لرغونې یوناني کلمو څخه ډیره استفاده وکړه.

Palestinian Aramaic was also spoken by Palestinian Jews during the Roman and Byzantine period (Sokoloff 2003). Today a significant number of Palestinian Aramaic words are found in both standard Arabic and in the vernacular language of many Palestinian villages. Also interestingly, in the early 20th century the European Zionist inventors of modern Hebrew, in pursuit of indigenising and antiquating strategies, borrowed heavily from Palestinian Aramaic and ancient Greek vocabulary.

د فلسطین د اراملي ژبې ډیری پاتې شوې بڼې د عربو او فلسطیني ځایونو په ډیرو نومونو کې تر اوسه ژوندۍ دي، لکه:

Palestinian Aramaic has also survived in a large number of modern Palestinian and Arab toponyms including:

• رامالله (آرامي «رام» چې معنا یې لوړوالی ده، او «الله» چې د خدای لپاره عربي کلمه ده)، یو ښار چې د فلسطیني ملي ادارې مرکز دی۔

• Ramallah (Aramaic ‘Ram’, meaning height, and ‘Allah’, the Arabic word for God), a city which is the headquarters of the Palestinian National Authority.

الرامه (لوړوالی)، د ښکته ګالیلي یوه فلسطینی ښار.

• Al-Rama (height), a Palestinian town in upper Galilee.

الرام، د بیت المقدس شمال‌ختیځ ته یو فلسطینی ښار.

• Al-Ram, a Palestinian town north-east of Jerusalem.

المجدل (معنی یې قلعه ده)، یو عربي کلی چې د طبریا نږدې دی او په ۱۹۴۸ کال کې د اسراییلو لخوا خالي شو.

• Al-Majdal (meaning fortress), an Arab village near Tiberias depopulated by Israel in 1948.

المجدل (عسقلان)، د پخوانی فلسطیني ښار.

• Al-Majdal (‘Asqalan), the ancient Philistine city.

د مجدل شمس، د جولان لوړو ځمکو په شمال کې یو د دروزو عرب ښار دی۔

• Majdal Shams, a Druze Arab town north of the Golan Heights.

المجیدل، یو عربی کلی چې د ناصره څخه سویل لویدیځ ته واقع و او په ۱۹۴۸ کال کې اسراییلو له خپلو اوسیدونکو خالي کړ۔

• Al-Mujaydil, an Arab village south-west of Nazareth depopulated by Israel in 1948.

الطور (غر)، د فلسطین په څو غرنیو ځایونو نومونه چې درې دي.

• Al-Tur (mountain), the name of three mountainous place names in Palestine.