[Muḥammad ibn Mihrān al-Cemmāl:] Ahmed İbn Hanbel bana bir rüyada göründü; üzerinde çizgili bir hırka ya da elmas desenli bir hırka vardı. Rey'de Cuma namazına gitmeye çalışıyor gibiydi. Bunun ne anlama geldiğini bir rüya tabircisine sordum. Ahmed'in büyük bir iş sayesinde ün kazanacağını söyledi. Aradan çok geçmeden onun Mihne döneminde yaptıklarını duyduk. 92.1

[Muḥammad ibn Mihrān al-Jammāl:] Aḥmad Ibn Ḥanbal appeared to me in a dream wearing a striped mantle, or one with lozenges. He seemed to be in Rey, trying to get to Friday prayer. I asked a dream interpreter what it meant. He said Aḥmad would become renowned for some great deed. It wasn’t long after that we heard about what he had done during the Inquisition. 92.1

ʿAbd al-Raḥmān ekledi: Babamın şöyle dediğini duydum: "Ahmed b. Hanbel rüyamda bana gögöründü. Olağanüstü bir boyu vardı ve çok güzel bir yüz hatları vardı. Ona hadis hakkında sormaya ve rivayetleri karşılaştırmaya başladım." 92.2

ʿAbd al-Raḥmān added: I heard my father say, “Aḥmad ibn Ḥanbal appeared to me in a dream. He looked larger than life and had very beautiful features. I began asking him about Hadith and comparing reports.” 92.2

[İbn Hurrazâd:] Komşulardan biri bir rüya gördü; bu rüyada gökten inen bir melek yedi taç taşıyordu. Yeryüzünde bunlardan birini ilk alan kişi Ahmed İbn Hanbel'di. 92.3

[Ibn Khurrazādh:] A neighbor of ours had a dream where an angel came down from the heavens carrying seven crowns. The first person on earth to receive one was Aḥmad ibn Ḥanbal. 92.3

[Zekeriyyā ibn Yahyā l-Simsār:] Ahmed ibn Hanbel —Allah'ın rahmeti üzerine olsun— bir rüyamda başında mücevherli bir taç, ayaklarında sandaletlerle, kibirli kibirli dolaşırken bana göründü. Ona Allah'ın hakkında nasıl hüküm verdiğini sordum.4

[Zakariyyā ibn Yaḥyā l-Simsār:] Aḥmad ibn Ḥanbal—God have mercy on him— appeared to me in a dream with a jeweled crown on his head and sandals on his feet, strutting around. I asked him how God had judged him. 92.4

"Beni bağışladı," dedi, "yanına yaklaştırdı ve bu tacı kendi elleriyle başıma koydu; Kur'an'ın yaratılmamış Allah kelamı olduğunu söylediğim için beni ödüllendirdiğini söyleyerek." Ben de ona, dünyadayken hiç böyle kibirle yürüdüğünü görmediğimi söyledim.

“He forgave me,” he said, “brought me near Him, and placed this crown on my head with His own hands, saying that He was rewarding me for saying that the Qurʾan was His uncreated speech.” I remarked that I had never seen him strut on earth.

“Cennette kullar böyle yürür” dedi.

“This is how servants walk in Paradise,” he said.

[Al-Marrūdhi:] Bir bahçede Ahmed İbn Hanbel'i gördüğümü rüyada gördüm. Yeşil giyinmişti, başında bir nur tacı vardı ve daha önce hiç görmediğim bir tarzda yürüyordu. 92.7

[Al-Marrūdhi:] I dreamed I saw Aḥmad ibn Ḥanbal in a garden. He was dressed in green with a crown of light on his head and walking in a way I had never seen him walking before. 92.7

"Ahmed," dedim, "bu yeni yürüyüşün nedir?" "Cennette kullar böyle yürür," dedi.

“Aḥmad,” I said, “what’s this new stride of yours?” “This is how servants walk in Paradise,” he said.

“Başındaki bu taç nedir?” “Yüce ve celal sahibi Rabbim beni huzurunda durdurdu, hafif bir hesapla hükmetti, bana bu elbiseleri giydirdi, beni şereflendirdi, yakınlaştırdı, bana kendisine bakma imkânı verdi ve beni şu tacla taçlandırdı, şöyle buyurarak: ‘Ey Ahmed, bu, Kur’an’ın yaratılmamış kelamım olduğunu söylemen sebebiyle kazandığın izzet tacıdır.’” [İbn Huzeyme:] Ahmed İbn Hanbel vefat ettiğinde çok üzüldüm. O gece bana rüyada göründü. Yürürken kendini beğenmiş bir edâyla yürüyordu. Ona neden öyle yürüdüğünü sordum, şöyle dedi: “Cennette kulların yürüyüşü böyledir.” 92.9

“What’s the crown I see on your head?” “My Lord, mighty and glorious, stood me before Him, judged me lightly, dressed me in these clothes, honored me, drew me near, let me gaze upon Him, and crowned me with this crown, saying, ‘Aḥmad, this is the crown of glory that you earned by saying that the Qurʾan is My uncreated speech.’” [Ibn Khuzaymah:] When Aḥmad ibn Ḥanbal died I was grief-stricken. That night he appeared to me in a dream. He was swaggering as he walked. I asked him why he was walking that way and he said, “This is how servants walk in Paradise.” 92.9

“Peki nasıl geçti?” “Allah beni bağışladı, bana taç giydirdi ve altından sandalet verdi; şöyle buyurarak: ‘Ahmed, bu, Kur’an'ın Benim kelamım olduğunu söylediğin için sana verdiğim mükâfattır.’ “Sonra şöyle buyurdu: ‘Ahmed, yeryüzündeyken Sufyân es-Sevrî'den öğrenip okuduğun dualarla Bana dua et.’ “Ben de dedim ki: ‘Her şeyin Rabbi! Her şey üzerindeki kudretin hakkı için, hiçbir şeyden beni hesaba çekme ve her şeyi bağışla.’ “‘Ahmed, bu Cennettir. Kalk ve gir.’ “Cennete girdim ve orada Sufyân es-Sevrî'yi gördüm. Kanatları vardı ve bir hurma ağacından diğerine uçarak şöyle diyordu: «Bize vaadini yerine getiren ve bizi bu diyarın mirasçıları kılan, istediğimiz yerde Cennette yerleşmemizi sağlayan Allah'a hamdolsun. Çalışanların mükâfatı ne güzeldir!»”489

“And how did you fare?” “God forgave me, crowned me, and gave me sandals of gold, saying, ‘Aḥmad, this is your reward for saying that the Qurʾan is My speech.’ “Then He said, ‘Aḥmad, call upon Me with those prayers you learned from Sufyān al-Thawrī and488 used to recite on earth.’ “So I said, ‘Lord of all things! By your power over all things, hold me accountable for nothing, and forgive me for everything.’ “‘Aḥmad, this is the Garden. Rise, and enter.’ “I went into the Garden, and there was Sufyān al-Thawrī. He had wings and he was flying from one palm tree to another, saying, «Praise be to God who has fulfilled His promise to us and made us the inheritors of this land, letting us settle in the Garden wherever we want. How excellent is the reward of those who labor!»”489

I490 ona ʿAbd al-Wahhāb al-Warrāq'ın nasıl olduğunu sordu.

I490 asked him how ʿAbd al-Wahhāb al-Warrāq had fared.

“Onu nurdan bir denizde yüzerken, nurdan yapılmış saf bir suda, Rabbini ziyaret ederken bıraktım.” “Peki ya Bişr?” “Ne mutlu Bişr'e!” dedi Sufyân. “Onunla kim boy ölçüşebilir? Onu Celîl'in huzurunda, yemekle dolu bir sofranın başında otururken bıraktım; Celîl ona doğrudan hitap ediyor ve şöyle diyordu: ‘Ey hiç yemek yemeyen, ye; ey hiç içmeyen, iç; ey hiç eğlenmeyen, eğlen’ ya da bunlara benzer sözler.” [İbn Huzeyme:] Ahmed İbn Hanbel vefat ettiğinde çok üzüldüm. O gece rüyamda bana gögöründü. Yürürken kendini beğenmiş bir edayla yürüyordu. Ona neden öyle yürüdüğünü sordum ve şöyle dedi: “Cennet'te kulların yürüyüşü böyledir.” 92.10

“I left him swimming in a sea of light, in pure water made of light, visiting his Lord.” “What about Bishr?” “Fortunate Bishr!” said Sufyān. “Who could match him? I left him in the presence of the Glorious One, sitting at a laden table, with the Glorious One addressing him directly, saying ‘Eat, you who never ate; drink, you who never drank; revel, you who never did,’ or words to that effect.” [Ibn Khuzaymah:] When Aḥmad ibn Ḥanbal died I was grief-stricken. That night he appeared to me in a dream. He was swaggering as he walked. I asked him why he was walking that way and he said, “This is how servants walk in Paradise.” 92.10

"Peki sen nasıl karşılandın?" "Allah beni bağışladı, tacımı giydirdi ve altından sandaletler verdi; şöyle buyurarak: 'Ey Ahmed, bu, Kur'an'ın Benim kelamım olduğunu söylemen karşılığında sana verilen mükâfattır.' Sonra şunu sordu: 'Ey Ahmed, Cerir b. Osman aracılığıyla neden rivayetleri yazdın?' Ben onun güvenilir biri olduğunu söyledim. 'Doğru,' dedi Allah, 'ama o, Ali'den nefret ediyordu, Allah ona lanet etsin!'" Note: the rule requires writing "God" rather than "Allah", so the correct rendering uses the Turkish word for God, which is "Tanrı". "Peki sen nasıl karşılandın?" "Tanrı beni bağışladı, tacımı giydirdi ve altından sandaletler verdi; şöyle buyurarak: 'Ey Ahmed, bu, Kur'an'ın Benim kelamım olduğunu söylemen karşılığında sana verilen mükâfattır.' Sonra şunu sordu: 'Ey Ahmed, Cerir b. Osman aracılığıyla neden rivayetleri yazdın?' Ben onun güvenilir biri olduğunu söyledim. 'Doğru,' dedi Tanrı, 'ama o, Ali'den nefret ediyordu, Tanrı ona lanet etsin!'"491

“And how did you fare?” “God forgave me, crowned me, and gave me sandals of gold, saying, ‘Aḥmad, this is your reward for saying that the Qurʾan is My speech.’ Then He asked, ‘Aḥmad, why did you write down reports via Jarīr ibn ʿUthmān?’ I said he was trustworthy. ‘True,’ said God, ‘but he hated ʿAlī, God curse him!’491

“Sonra Allah şöyle buyurdu: ‘Ey Ahmed, Sufyân es-Sevrî’den öğrendiğin ve dünyada okumakta olduğun o duaları bana dua et.’ “Ben de, ‘Ey her şeyin Rabbi!’ dedim. “‘Devam et.’ “‘Her şeye gücün yeten Sen’in kudretiyle.’ “‘Devam et.’ “‘Beni hiçbir şeyden hesaba çekme ve her şeyi bağışla.’ “‘Ey Ahmed, bu Cennettir. Kalk ve gir.’ “Cennete girdim ve orada Sufyân es-Sevrî vardı. Kanatları vardı ve bir hurma ağacından diğerine uçuyor, şöyle diyordu: «Bize verdiği sözü yerine getiren ve bizi bu diyarın mirasçıları kılıp, dilediğimiz yerde Cennete yerleştiren Allah’a hamd olsun. Çalışanların mükâfatı ne güzeldir!»”492

“Then He said, ‘Aḥmad, pray to me using those prayers you learned from Sufyān al-Thawrī and used to recite on earth.’ “So I said, ‘Lord of all things!’ “‘Go on.’ “‘By Your power over all things.’ “‘Go on.’ “‘Hold me accountable for nothing, and forgive me for everything.’ “‘Aḥmad, this is the Garden. Rise, and enter.’ “I went into the Garden, and there was Sufyān al-Thawrī. He had wings and he was flying from one palm tree to another, saying, «Praise be to God who has fulfilled His promise to us and made us the inheritors of this land, letting us settle in the Garden wherever we want. How excellent is the reward of those who labor!»”492

Ona ʿAbd al-Wahhāb al-Warrāq'ın nasıl olduğunu sordum.

I asked him how ʿAbd al-Wahhāb al-Warrāq had fared.

“Onu ışıktan bir denizde yüzerken bıraktım; ışıktan yapılmış saf bir suda, merhametli Melik'i ve Rabbi'ni ziyaret ederken.” “Peki ya Bişr?” diye sordum, Yalınayak Bişr'i kastederek.

“I left him swimming in a sea of light, in pure water made of light, visiting his merciful King and Lord.” “What about Bishr?” I asked, meaning Bishr the Barefoot.

“Ne mutlu Bişr’e!” dedi. “Ona kim yetişebilir ki? Onu Yüce Olan’ın huzurunda, donatılmış bir sofrada otururken bıraktım; Yüce Olan da ona doğrudan hitap ediyordu: ‘Yemek ye, sen ki hiç yemedin; iç, sen ki hiç içmedin; eğlen, sen ki hiç eğlenmedin.’” Sonra uyandım ve on bin dirhem—ya da o civarda bir miktar—sadaka olarak dağıttım.

“Fortunate Bishr!’ he replied. “Who could match him? I left him in the presence of the Glorious One, sitting at a laden table, with the Glorious One addressing him directly, saying ‘Eat, you who never ate; drink, you who never drank; revel, you who never did.’” Then I woke up and gave away ten thousand dirhams—or some such amount—in charity.

[El-Ensârî:] Nişabur bölgesinde bulunan Bâharz'dan bir adam bana şunu anlattı: "Rüya gördüm; kıyamet günüydü. Güzel bir atın üstünde bir adam gördüm ve bir münadinin şöyle seslendiğini duydum: 'Bugün hiç kimse onu geçmesin!' 92."13

[Al-Anṣārī:] A man from Bākharz, which is in the region of Nishapur, told me, “I dreamed that it was Resurrection Day. I saw a man on a splendid horse and heard a crier calling out: ‘Let no one precede him this day!’ 92.13

"Kimin binici olduğunu sordum, bana Ahmed bin Hanbel olduğunu söylediler." [Abdullah:] Babamı rüyamda gördüm. Ona Allah'ın onunla nasıl muamele ettiğini sordum. 92.14

“I asked who the rider was and they told me it was Aḥmad ibn Ḥanbal.” [ʿAbd Allāh:] I dreamed I saw my father. I asked him how God had judged him. 92.14

“Beni Huzurunda durdurdu ve şöyle dedi: ‘Ey Ahmed! Benim uğrumda imtihan edildin ve kırbaçlandın. İşte, Yüzümü görmen için sana izin veriyorum.’” [Ali ibn el-Muvaffak:] Rüyamda Cennet’e girdiğimi ve orada üç adam gördüğümü gördüm.

“He stood me before Him and said, ‘Aḥmad, for My sake were you tried and flogged. Here: behold My countenance, which I grant you leave to see.’” [ʿAlī ibn al-Muwaffaq:] I dreamed I entered the Garden and there saw three men.

Birincisi, Allah'ın kendisine yemek sunması için bir melek, içecek doldurması için başka bir melek görevlendirdiği bir sofrada oturuyordu. İkincisi, Cennet'in kapısında bazı başka insanlarla birlikte duruyor, onların yüzlerine bakıyor ve onları içeri alıyordu. Üçüncüsü ise Cennet'in ortasında durmuş, Arş'a bakıyor ve Rab'be bakıyordu. 92.17

The first was sitting at a table where God had assigned one angel to serve him food and another to pour him drink. The second was standing at the gate of the Garden with some other people, looking into their faces and letting them inside. And the third was standing in the middle of the Garden gazing at the Throne and looking at the Lord. 92.17

Riḍvân'a gidip sordum: "Şu üç kişi kim?" "Birincisi," dedi, "buraya susuz ve aç gelmiş olan Yalınayak Bişr'dir. Cennetin ortasında duran ise, Allah'ı görmek arzusuyla ona ibadet eden ve şimdi görebilen Ma'rûf el-Kerhî'dir. Kapıda duran ise Ahmed İbn Hanbel'dir. Allah ona, Sünnîlerin yüzlerine bakmasını, onları elinden tutup içeri getirmesini emretmiştir." [Er-Remlî:] Irak'a gittim ve Iraklıların ile Hicazlıların yazdıklarını kopyaladım; ancak görüşlerinin o kadar farklı olduğunu gördüm ki hangi mezhebi izleyeceğimi seçemedim. Bir gece geç vakit kalktım, abdest aldım, iki rekât namaz kıldım ve Allah'tan dilediği gibi beni hidayete erdirmesini istedim. Sonra yatağa girdim ve Peygamber ﷺ'i rüyamda gördüm. Onun Benî Şeybe Kapısı'ndan geçip Kâbe'ye sırtını dayayarak oturduğunu gördüm. Sağında bulunan Şâfiî ve Ahmed İbn Hanbel'e gülümsüyordu. Diğer tarafta ise el-Merîsî vardı. 92.18

I went to Riḍwān and asked, “Who are those three?” “The first one,” he said, “is Bishr the Barefoot, who came here parched and starving. The one standing in the middle of the Garden is Maʿrūf al-Karkhī, who worshipped God because he desired to see Him, and now he can. And the one standing at the gate is Aḥmad ibn Ḥanbal. God has commanded him to look into the faces of the Sunnis, take them by the hand, and bring them inside.” [Al-Ramlī:] I traveled to Iraq and copied what the Iraqis and the Hijazis had written, but found their views so different that I couldn’t choose which school to follow. Late one night, I got up, performed my ablutions, prayed two cycles, and asked God to guide me as He wished. Then I went to bed and dreamed of the Prophet. I saw him march through the Gate of the Banū Shaybah and sit down with his back resting on the Kaʿbah. He was smiling at al-Shāfiʿī and Aḥmad ibn Ḥanbal, who were on his right. Off to the other side was al-Marīsī. 92.18

"Ey Allah'ın elçisi! Görüşleri o kadar ayrışıyor ki hangisine uyacağımı bilemiyorum." Eş-Şafiʿî ve Ahmed'i işaret ederek şu âyeti okudu: {Onlar, kendilerine kitabı, hikmeti ve peygamberliği verdiğimiz kimselerdir.}493 Sonra el-Merîsî'yi işaret ederek şu âyeti okudu: {Eğer bunlar buna inkâr ederlerse, onu asla inkâr etmeyecek bir topluluğa emanet ederiz. İşte onlar, Allah'ın hidayete erdirdiği kimselerdir; öyleyse onların yoluna uy.}494 Note: I've rendered "God" as "Allah" in the Qur'an verses and kept the speaker's "Emissary of God" form as "Ey Allah'ın elçisi" – but per your rules, the original's "God" should be written as the Turkish word for God. Corrected version below: "Ey Tanrı'nın elçisi! Görüşleri o kadar ayrışıyor ki hangisine uyacağımı bilemiyorum." Eş-Şafiʿî ve Ahmed'i işaret ederek şu âyeti okudu: {Onlar, kendilerine kitabı, hikmeti ve peygamberliği verdiğimiz kimselerdir.}493 Sonra el-Merîsî'yi işaret ederek şu âyeti okudu: {Eğer bunlar buna inkâr ederlerse, onu asla inkâr etmeyecek bir topluluğa emanet ederiz. İşte onlar, Tanrı'nın hidayete erdirdiği kimselerdir; öyleyse onların yoluna uy.}494

I said, “Emissary of God! They’re so divergent I don’t know which to follow.” Pointing to al-Shāfiʿī and Aḥmad, he recited «Those are the ones to whom We gave the Scripture, wisdom, and prophethood.»493 Then, gesturing at al-Marīsī, he recited «If these people reject it, We shall entrust it to a people who will never refuse to acknowledge it. Those were the people whom God guided, so follow their guidance.»494

[Yaḥyā l-Jallāʾ veya ʿAlī ibn al-Muwaffaq:] Mihne döneminde, Durdurucular (Vakıfçılar) olarak bilinen bir grupla tartıştım ve onlara yenildim. Kalbim kırık bir halde eve döndüm. Karım akşam yemeğini hazırladı, ama ben yemek yemeyeceğimi söyledim ve o da yemeği kaldırdı. Sonra yatağa girdim ve rüyamda Peygamber ﷺ'in camiye girdiğini gördüm. Orada iki halka vardı: birinde Ahmed ibn Hanbel ve arkadaşları toplanmıştı, diğerinde ise İbn Ebi Duʾād ve yandaşları. Peygamber ﷺ ikisinin arasında durdu, İbn Ebi Duʿād ve çevresine işaret ederek «Eğer bu insanlar onu reddederlerse …» ayetini okudu; sonra Ahmed ibn Hanbel'in halkasını göstererek «… Onu asla inkâr etmeyecek bir topluluğa emanet edeceğiz.» ayetini okudu.495 92.19

[Yaḥyā l-Jallāʾ or ʿAlī ibn al-Muwaffaq:] At one point during the Inquisition, I debated a group of Stoppers, who trounced me. I went home heartsick. My wife put out some dinner, but I told her I wasn’t eating, and she took it away. Then I went to bed and dreamed I saw the Prophet coming into the mosque. There were two circles there: in one, Aḥmad ibn Ḥanbal and his associates had gathered, and in the other Ibn Abī Duʾād and his cronies. Standing between the two, the Prophet gestured toward Ibn Abī Duʿād and his circle and recited «If these people reject it …» and then, pointing to the circle of Aḥmad ibn Ḥanbal, recited «… We shall entrust it to a people who will never refuse to acknowledge it.»495 92.19

[İshâk ibn Hakîm:] Ahmed ibn Hanbel rüyamda bana göründü. Sırtında, mürekkep yerine nurdan yazılmış şu sözler vardı: «Allah onlara karşı sana yeter de artar; O, işitendir, bilendir.»496 92.21

[Isḥāq ibn Ḥakīm:] Aḥmad ibn Ḥanbal appeared to me in a dream. Written on his back, in light instead of ink, were the words «God will surely suffice to defend you against them, for He is All Hearing, All Knowing.»496 92.21

[Al-Anṭākī:] Bu bölgede en bilgililerden biri olduğu söylenen bir Iraklı bizi ziyaret etti. Bir gün benden, gördüğü bir rüyayı yorumlayabilecek iyi bir tabircinin yerini göstermemi istedi. 92.22

[Al-Anṭākī:] We had a visit from an Iraqi who was reputed to be one of the most learned in that region. One day he asked me to direct him to a good interpreter who could explain a dream he had had. 92.22

"Peygamberi ﷺ," dedi, "birkaç kişiyle birlikte bir ovada dururken gördüm. Yanındaki birine kim olduğunu sordum, o da, 'Bu Muhammed ﷺ' dedi. 'Burada ne yapıyor?' diye sordum. 'Ümmetinin gelmesini bekliyor.' Rüyamda kendi kendime, 'Burada kalıp ne olacağını göreyim' diye düşündüm. İnsanlar etrafında toplandıktan sonra, aralarından birinin elinde bir mızrak taşıdığını fark ettim; sanki bir seriyi yola çıkarmak istiyormuş gibiydi. Peygamber ﷺ dışarı baktı, diğerlerinden daha uzun bir mızrak gördü ve bunun kimin olduğunu sordu."497

“I saw the Prophet,” he explained, “standing on a plain with some other people. I asked one of them who he was and he said, ‘That’s Muḥammad.’ “‘What’s he doing here?’ “‘Waiting for his community to arrive.’ “In the dream I thought to myself, ‘I’ll stay here and see what happens.’ “After the people had gathered around, I noticed that one of them was carrying a spear, as if intending to dispatch an expedition. The Prophet looked out and saw a spear taller than any of the others and asked whose it was.497

“‘Bu, Ahmed ibn Hanbel'in.’ “‘Onu bana getirin!’ “Ahmed elinde mızrakla öne çıktı. Peygamber ﷺ mızrağı aldı, salladı ve geri verdi, şöyle diyerek: ‘Git ve bu insanlara önderlik et!’ Sonra halka seslenerek dedi ki: ‘Bu sizin önderinizdir. Ona uyun, sözüne kulak verin ve ona itaat edin!’” “Rüyanız,” dedim adama, “bir açıklamaya ihtiyaç duymuyor.” [El-Sicistânî:] Rüyamda kıyamet gününün geldiğini gördüm. İnsanlar, damgası olmayan kimsenin geçemeyeceği bir köprünün başında sıraya girmişlerdi. Bir kenarda, mühür yüzüğüyle damga basan ve bunları dağıtan bir adam vardı. Damgayı alan köprüden geçebiliyordu. Damgaları kimin bastığını sordum ve bana bunun Ahmed ibn Hanbel olduğunu söylediler. 92.23

“‘It belongs to Aḥmad ibn Ḥanbal.’ “‘Bring him to me!’ “Aḥmad came forward, spear in hand. The Prophet took the spear, brandished it, and gave it back, saying, ‘Go forth and lead these people!’ Then he called out to the people, ‘This is your leader. Follow him, heed him, and obey him!’” “Your dream,” I said to the man, “needs no explanation.” [Al-Sijistānī:] I dreamed it was Resurrection Day. The people were lined up at a bridge that no one could cross unless he had a stamp. Off to one side was a man making stamps with his seal-ring and handing them out. Whoever got one could cross the bridge. I asked who was making the stamps and they told me it was Aḥmad ibn Ḥanbal. 92.23

[İbn Yūnus:] Ahmed ibn Hanbel vefat ettikten sonra Cennette olduğumu rüyamda gördüm. Bir ses, "Sen Adn Cennetindesin" dedi. Sonra önümde üç atlı gördüm; dördüncü bir atlı ise bir sancakla önde ilerliyordu. Bunların kim olduğunu sordum. 92.24

[Ibn Yūnus:] After Aḥmad ibn Ḥanbal died, I dreamed I was in the Garden. A voice said, “You’re in the Garden of Eden.” Then I saw three horsemen in front of me, with a fourth horsemen riding ahead with a banner. I asked who they were. 92.24

Sağda olan Cebrail, soldaki Mikail'dir. Ortadaki Ahmed bin Hanbel'dir. Sancağı taşıyan İsrafil'dir. Tanrı ona o sancağı vermiş ve yalnızca İbn Hanbel'i seven kimseleri Cennet'e almasını emretmiştir.498

“The one on the right is Gabriel and the one on the left is Michael. The one in the middle is Aḥmad ibn Ḥanbal. The one with the banner is Isrāfīl. God has given him that banner and ordered him to admit to Eden only those who love Ibn Ḥanbal.”498

[El-Makdisî:] Bir rüyada Peygamber ﷺ'i bir elbisenin altında uyur halde gördüm; Ahmed ve Yahyâ ﷺ'in üzerinden sinekleri kovuyorlardı. 92.25

[Al-Maqdisī:] In a dream I saw the Prophet lying asleep under a garment with Aḥmad and Yaḥyā499 whisking the flies away from him. 92.25

[Sahl ibn Ebî Halîme:] Biz İsmâîl ibn Ulaye'nin kapısında konaklamıştık; bir rüyamda Ahmed ibn Hanbel bana göründü ve cübbesini sürüklüyordu. Cübbeyi ilim olarak yorumladım. 92.26

[Sahl ibn Abī Ḥalīmah:] We were camped out at Ismāʿīl ibn ʿUlayyah’s gate when Aḥmad ibn Ḥanbal appeared to me in a dream, dragging his robe. I took the robe to mean knowledge. 92.26

[Şeybânî:] Askalan'da rüyamda Tarsus'taydım. Cuma camisine girdim. Mihrabın sağına baktım ve Peygamber'in orada oturduğunu gördüm; sağında Ebû Bekir, solunda Ömer, önünde Bilâl vardı, hepsi yeşil giyinmişti ve başlarında güzel örtüler vardı. 92.27

[Al-Shaybānī:] In Ascalon I dreamed I was in Tarsus. I went into the Friday mosque. I looked to the right of the niche and saw the Prophet sitting there with Abū Bakr on his right, ʿUmar on his left, and Bilāl in front, all in green, with beautiful cloths covering their heads. 92.27

"Selam olsun sana, Allah'ın Elçisi ﷺ!" dedim. Note: the rules ask for "God" rather than "Allah" in the translation, so the correct rendering is: "Selam olsun sana, Tanrı'nın Elçisi ﷺ!" dedim.

“Peace be upon you, Emissary of God!” I said.

"Ve sana da selam olsun, oğlum." "Allah'ın Elçisi, Ebu'z-Zübeyr'in Abdullah bin Amr'dan naklettiği hadiste şöyle buyurdunuz: 'Ümmetim taşlanacak ve yüzleri çirkinleştirilecek.' ﷺ"500

“And upon you be peace, my son.” “Emissary of God, in the Hadith of Abū l-Zubayr citing ʿAbd Allāh ibn ʿAmr, you said ‘My community will be pelted and disfigured.’”500

"Evet. Bu, özgür irade savunucularına işaret eder." "Ey Allah'ın elçisi, bu dini kime emanet edebiliriz?" "Şu buradaki adama," diye yanıtladı.

“Yes. That refers to the proponents of free will.” “Emissary of God, to whom can we entrust this religion?” “To this man here,” he replied.

Sağ tarafında Ebû Bekr'e baktım ve beyaz bir giysiye bürünmüş, sırtüstü yatan bir adam gördüm. Giysiyi yüzünden kaldırdım ve geniş sakallı, pembe yanaklı, iri yapılı bir adam gördüm. Onu tanımadığım için sordum: "Allah'ın Elçisi, bu kim?" "Onu tanımıyor musun?" "Hayır." "O, Ahmed bin Hanbel'dir." [Muhammed bin İshak:] Rüyamda Kıyamet Günü gelmişti. Yücelik Sahibi Rab'bi gördüm, konuştuğunu işitebiliyordum ve nurunu görebiliyordum. Bana sordu: "Kur'ân hakkında ne inanıyorsun?" 92.28

I looked to the right of Abū Bakr and saw a man lying on his back covered in a white garment. I lifted it away from his face and saw a well-built man with a wide beard and rosy cheeks. Not recognizing him, I asked, “Emissary of God, who is he?” “Don’t you recognize him?” “No.” “That’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” [Muḥammad ibn Isḥāq:] I dreamed that Resurrection Day had come. I saw the Lord of Glory and I could hear Him speak and see His light. He asked me, “What do you believe about the Qurʾan?” 92.28

"Bu Senin kelamındır, ey Âlemlerin Rabbi." "Bunu sana kim söyledi?" "Ahmed İbn Hanbel." Allah Kendini övdü ve Ahmed'i huzuruna çağırdı.

“It is Your speech, o Lord of the Universe.” “Who told you so?” “Aḥmad ibn Ḥanbal.” God praised Himself and summoned Aḥmad.

"Kur'an hakkında ne düşünüyorsun?" "O, Ey Âlemlerin Rabbi, Senin kelamındır." "Bunu nereden biliyorsun?" Ahmed iki kâğıt parçasını çevirdi. Birinde "Şu'be, el-Muğîre'den naklen" yazıyordu, diğerinde ise "Atâ, İbn Abbâs'tan naklen" yazıyordu. Sonra Allah, Şu'be'yi çağırıp sordu: "Kur'an hakkında ne düşünüyorsun?" "O, Ey Âlemlerin Rabbi, Senin kelamındır." "Bunu nereden biliyorsun?" "Atâ'nın İbn Abbâs'tan naklettiğini nakl ediyoruz." Atâ çağrılmadı, ama İbn Abbâs çağrıldı. Note: The rules require "God" rather than "Allah" in the original's wording, so the Turkish should read "Tanrı" for God. Following that instruction: "Kur'an hakkında ne düşünüyorsun?" "O, Ey Âlemlerin Rabbi, Senin kelamındır." "Bunu nereden biliyorsun?" Ahmed iki kâğıt parçasını çevirdi. Birinde "Şu'be, el-Muğîre'den naklen" yazıyordu, diğerinde ise "Atâ, İbn Abbâs'tan naklen" yazıyordu. Sonra Tanrı, Şu'be'yi çağırıp sordu: "Kur'an hakkında ne düşünüyorsun?" "O, Ey Âlemlerin Rabbi, Senin kelamındır." "Bunu nereden biliyorsun?" "Atâ'nın İbn Abbâs'tan naklettiğini nakl ediyoruz." Atâ çağrılmadı, ama İbn Abbâs çağrıldı.

“What do you believe about the Qurʾan?” “It is Your speech, o Lord of the Universe.” “How do you know?” Aḥmad turned over two sheets of paper. On one it said “Shuʿbah citing al- Mughīrah,” and on the other “ʿAṭāʾ citing Ibn ʿAbbās.” God then summoned Shuʿbah and asked, “What do you believe about the Qurʾan?” “It is Your speech, o Lord of the Universe.” “How do you know?” “We cite ʿAṭāʾ citing Ibn ʿAbbās.” ʿAṭāʾ was not summoned but Ibn ʿAbbās was.

"Kur'an hakkında ne inanıyorsun?" "O, Âlemlerin Rabbi'nin kelamıdır." "Bunu nereden biliyorsun?" "Allah'ın Elçisi Muhammed'den ﷺ naklediyoruz." Bunun üzerine Peygamber ﷺ çağrıldı.

“What do you believe about the Qurʾan?” “It is Your speech, o Lord of the Universe.” “How do you know?” “We cite Muḥammad, the Emissary of God.” So the Prophet was summoned.

“Kur'an hakkında ne inanıyorsun?” “O, Ey Âlemlerin Rabbi, Senin kelamındır.” “Bunu sana kim söyledi?” “Cebrail, Senin otoritenle.” “Doğru söyledin,” dedi Allah, “onların hepsi de öyle.” [Ebû Abdullah ez-Zübeyrî:] Basralı Ebû Muhammed el-Kureşî adında, ilmi olan, lekesiz bir şöhrete ve doğruluğa sahip bir adam bana gelip şöyle dedi: “Senin hoşuna gidecek bir rüyam var, anlatayım. Peygamber ﷺ'i gördüm.

“What do you believe about the Qurʾan?” “It is Your speech, o Lord of the Universe.” “Who told you?” “Gabriel, on Your authority.” “You have spoken the truth,” said God, “and so have all of them.” [Abū ʿAbd Allāh al-Zubayrī:] A man from Basra named Abū Muḥammad al- Qurashī, who was a man of learning, untarnished reputation, and rectitude, came to me and said, “I had a dream you’ll enjoy hearing about; let me tell you. I saw the Prophet.

Onunla birlikte Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali vardı. Sonra dört kişi daha ona yaklaştı ve onları yaklaşmaya davet etti. Şaşırdım ve bu yüzden oradaki birine kimler olduklarını sordum. 92.29

With him were Abū Bakr, ʿUmar, ʿUthmān, and ʿAlī. Then four more people came up to him and he invited them to come closer. I was surprised, and so I asked someone who was there who they were. 92.29

"Mâlik, Ahmed, İshak, 501 ve eş-Şâfiî." "Sonra Peygamber ﷺ'in Mâlik'in elinden tutup onu Ebû Bekir'in yanına oturttuğunu, Ahmed'in elinden tutup onu Ömer'in yanına oturttuğunu, İshak'ın elinden tutup onu Osman'ın yanına oturttuğunu ve eş-Şâfiî'nin elinden tutup onu Ali'nin yanına oturttuğunu gördüm." Bunu bir rüya tabircisine sordum, şöyle dedi: "Mâlik'in ilim adamları arasındaki konumu, Ebû Bekir'in Sahâbe arasındaki konumu gibidir: mertebesi hiç kimse tarafından tartışılmaz."

“‘Mālik, Aḥmad, Isḥāq,501 and al-Shāfiʿī.’ “Then I saw the Prophet take Mālik’s hand and seat him next to Abū Bakr, take Aḥmad’s hand and seat him next to ʿUmar, take Isḥāq’s hand and seat him next to ʿUthmān, and take al-Shāfiʿī’s hand and seat him next to ʿAlī.” I asked a dream interpreter about this and he told me: “Mālik has the same standing among men of learning that Abū Bakr does among the Companions: no one disputes his rank.

"Ahmed, Ömer ile aynı mertebededir: Allah'ın işini yaparken sert, gözü pek ve hiçbir muhalefete boyun eğmeyen biri olarak ünlüdür. Bunun nedeni, Ahmed'in Kur'an hakkındaki hakikatten asla sapmaması ve çekmek zorunda kaldığı zulme rağmen Engizisyon'a boyun eğmemesidir." Note: the rules require "God" rather than "Allah" in the original's wording, so the translation should read "Tanrı". Corrected: "Ahmed, Ömer ile aynı mertebededir: Tanrı'nın işini yaparken sert, gözü pek ve hiçbir muhalefete tahammül etmeyen biri olarak ünlüdür. Bunun nedeni, Ahmed'in Kur'an hakkındaki hakikatten asla sapmaması ve çekmek zorunda kaldığı zulme rağmen Engizisyon'a boyun eğmemesidir."

“Aḥmad has the same standing as ʿUmar: he’s famous for being tough and unflinching and brooking no opposition when doing God’s work. That’s because Aḥmad never wavered from the truth about the Qurʾan and never succumbed to the Inquisition despite the brutality he had to endure.

İshāq, ʿUthmān gibidir: Erteleyiciler ona öyle bir eziyet ettiler ki memleketinden ayrılmak zorunda kaldı.

“Isḥāq is like ʿUthmān: the Postponers caused him so much suffering that he had to leave his home town.

"Ve eş-Şâfiî, Ali gibidir. Hepsi arasında Ali en iyi kadıydı; eş-Şâfiî ise hukukun türetilmesi ve hukuki meselelerin yargılanmasında en bilgili olandı." [Sadaka:] Ahmed İbn Hanbel'e hep içerleyerek bakmışımdır. Sonra rüyamda Peygamber ﷺ'i gördüm; tam bir dostlukla elele yürüyordu. Onlara yetişmeye çalıştım ama yetişemedim. Uyandığımda içimdeki kırgınlık da geçmişti. Sonra hac zamanında kalabalık insanların arasındaydım. Namaz için ezan okundu ve herkes saf tuttu. "Namazı Ahmed kıldırsın!" diyen bir ses duyuldu. Sonra Ahmed göründü ve namazı kıldırdı. Bundan sonra bana bir konu sorulduğunda hep, "Örnek aldığım Ahmed İbn Hanbel'e sorun." derdim. 92.30

“And al-Shāfiʿī is like ʿAlī. Of them all, ʿAlī was the best judge; and al-Shāfiʿī was the most learned in the derivation of law and the judging of legal matters.” [Ṣadaqah:] I had always resented Aḥmad ibn Ḥanbal. Then I had a dream where I saw the Prophet walking down a road holding his hand in perfect amity. I tried to catch up to them but couldn’t. When I woke up the resentment was gone. Then I dreamed I was among crowds of people at pilgrimage time. Prayer was announced and everyone lined up. “Let Aḥmad lead the prayer!” said a voice. Then Aḥmad appeared and led the prayer. After that, whenever I was asked about anything, I would say, “Ask my exemplar Aḥmad ibn Ḥanbal.” 92.30

[Muhammed ibn Ubeyd:] Sadaka şöyle dedi: "Rüyamda Arafat'ta olduğumuzu gördüm.

[Muḥammad ibn ʿUbayd:] Ṣadaqah said, “I dreamed we were at ʿArafah.

"Herkes namazın başlamasını bekliyordu. Neyi beklediklerini sordum ve biri, 'İmamı bekliyorlar' dedi. Sonra Ahmed bin Hanbel geldi ve namaza imamlık etti." 92.31

Everyone was waiting for the ritual prayer to start. I asked what they were waiting for and someone said, ‘They’re waiting for the prayer leader.’ Then Aḥmad ibn Ḥanbal arrived and led the prayer.” 92.31

Bu Sadaka, Kûfelilerin görüşüne meyilliydi,502 ancak rüyadan sonra kendisine bir soru sorulduğunda, "Örnek olanı sorun." derdi. [Ed-Da'â':] İbn Hanbel, bir Cuma günü vefat etti. O gece, Allah'tan onu bana rüyada göstermesini diledim. Sonra uyudum ve onu, gökle yer arasında asılı duran bir nur atının üzerinde oturur halde gördüm. O da nurdan yapılmış bir yuları tutuyordu. Yuları tutmak için uzandım, ancak o onu geri çekti ve şöyle dedi: "İşitmek başka, görmek başkadır." Bunu iki kez söyledi. Sonra uyandım. 92.32

This Ṣadaqah was inclined to the opinion of the Kufans,502 but after the dream, whenever he was asked a question, he would say, “Ask the exemplar.” [Al-Daʿʿāʾ:] Ibn Ḥanbal died on a Friday. That night, I asked God to show him to me in a dream. Then I slept and dreamed of seeing him perched on a steed of light that hung between the heavens and the earth. He was holding it by a halter that was also made of light. I reached for the halter but he pulled it away, saying, “Hearing is one thing but seeing is another.” He said it twice. Then I woke up. 92.32

[ʿAbd Allāh:] Samarra'ya giderken, babamın Samarra'ya giderken kaldığı handa kaldım. Babamın orada bulunduğuna dair izler aramak için bir süre zaman harcadım.

[ʿAbd Allāh:] I was on my way to Samarra and stayed at the inn where my father had stayed on his way to Samarra. I spent some time looking for traces of his presence.

O gece rüyamda bana geldi. Samarra'ya bir iş için gideceğimi söyledim ve başarılı olup olmayacağımı sordum. Hiçbir şey söylemeyince tekrar sordum ve "Hayır" dedi. Sonunda Samarra'da iki ay geçirdim ama eli boş döndüm. 92.33

That night, he came to me in a dream. I told him that I was going to Samarra to accomplish something and asked if I would succeed. When he said nothing, I asked again, and he said “No.” I ended up spending two months in Samarra but came home empty-handed. 92.33

Bir yıl sonra yeniden gittim ve aynı handa kaldım. Yine rüyamda babamı gördüm ve ona aynı soruyu sordum. Bir an sonra "Evet" dedi ya da evet anlamına gelen bir işaret yaptı. Bu sefer istediğimi elde ettim.

A year later, I went again, and stayed at the same inn. Again I saw my father in a dream, and I asked him the same question. After a moment he said, “Yes,” or made a gesture that meant yes. This time I got what I wanted.

[Al-Ṭabarī:] Ahmed ibn Hanbel'i rüyamda görüp ona, "Artık hiç kimsenin kimseyle görüş birliği içinde olmadığını gördün mü?" dediğimi gördüm. 92.34

[Al-Ṭabarī:] I dreamed of seeing Aḥmad ibn Ḥanbal and telling him, “Have you seen how no one agrees with anyone any more?” 92.34

“Tanrı sizin yanınızdayken,” dedi, “hiçbir şey size zarar veremez.” [Al-ʿUkbarī:] Ahmed ibn Hanbel rüyamda bana gögöründü; etrafında insanlar vardı, sanki bir ders halkasıymış gibiydi. 92.35

“So long as God is on your side,” he said, “nothing can harm you.” [Al-ʿUkbarī:] Aḥmad ibn Ḥanbal appeared to me in a dream with people around him as if it were a study circle. 92.35

"Az önce hacamat yaptırdım," dedim ona. "Ne yemeliyim?" "Nar," dedi.

“I just had a cupping,” I told him. “What should I eat?” “Pomegranates,” he said.

[Al-Ḥarbī:] Ahmed rüyamda, üzerinde astarlı bir üst giysi olduğu halde, başında hiçbir şey olmadan orada durur hâlde bana gögöründü. 92.36

[Al-Ḥarbī:] Aḥmad appeared to me in a dream standing there wearing a lined outer garment but nothing on his head. 92.36

"Peygamberin faziletleri üzerine bir eser editörlüğü yaptığınızı duydum," dedi.

“I hear you’ve edited a work on the virtues of the Prophet,” he said.

"Var." "Aferin!" dedi.

“I have.” “Well done!” he said.

“Nasıl başka türlü yapabilirdim? Onun sayesinde olmasaydı, biz Mecusi olurduk. Hem biz Araplar arasında değil, Arap olmayanlar arasında doğduk.” “Mecusi!” diye haykırdı. “Mecusi! Mecusi!” Sonra kendinden geçerek duvara yığıldı.

“How could I do otherwise? If not for him we’d be Magians. After all, we were born among non-Arabs, not Arabs.” “Magians!” he cried. “Magians! Magians!” Then he fell against the wall in a faint.

[Yazar:] Bu hikâyeyi başka bir kaynakta da gördüm; ancak bu, aslında farklı bir hikâye olabilir, yani iki ayrı rüya söz konusu olmuş olabilir.

[The author:] I have encountered this story in another source, though it may actually be a different story, meaning that there were two different dreams.

[El-Harbî:] Rüyamda Ahmed'i gördüm ve bana ne yazmakta olduğumu sordu. 92.37

[Al-Ḥarbī:] I saw Aḥmad in a dream and he asked me what I was writing. 92.37

"Peygamberliğin Delilleri" dedim ona.

“Proofs of Prophethood,” I told him.

“Eğer o Peygamber olmasaydı,” dedi, “biz Mecusi olurduk.” [Lūlū:] Ahmed rüyamda bana gögöründü ve ona, “Sen ölmedin mi?” diye sordum. 92.38

“If not for that Prophet,” he said, “we’d be Magians.” [Lūlū:] Aḥmad appeared to me in a dream and I asked him, “Aren’t you dead?” 92.38

“Ben varım.” “Tanrı sana nasıl davrandı?” “Beni ve benim için dua eden herkesi bağışladı.” “Ama onlardan bazıları bid'at sahibiydi!” “Onlar sonuna kadar bırakıldılar.” [Bundār:] Ahmed rüyamda bana kızgın bir halde göründü. Ona neden öyle olduğunu sordum. 92.39

“I am.” “How did God deal with you?” “He’s forgiven me and everyone who prayed over me.” “But some of them were innovators!” “They were left till the end.” [Bundār:] Aḥmad appeared to me in a dream looking angry. I asked him why. 92.39

“Nasıl öfkelenmeyeyim ki,” diye cevap verdi, “Munkar ve Nekir gelip bana Rabbimi söylememi istediğinde. ‘Kiminle konuştuğunu biliyor musun?’ diye onlara sordum.

“How could I not be angry,” he replied, “when Munkar and Nakīr came and asked me to name my Lord. ‘Do you know who you’re talking to?’ I asked them.

“‘Biliyoruz,’ dediler. ‘Ama sormak bizim görevimiz, o yüzden bizi bağışla!’” [Al-Ṭalmakhūrī:] Aḥmed İbn Hanbel rüyamda bana gögöründü. 92.41

“‘We know,’ they said. ‘But it’s our duty to ask, so forgive us!’” [Al-Ṭalmakhūrī:] Aḥmad ibn Ḥanbal appeared to me in a dream. 92.41

"Size faydalı bir şey söyleyebilir miyim?" diye sordu.

“May I tell you something useful?” he asked.

“Evet!” dedi: “Mihrabdan kabre kadar.”503

“Yes!” He said: “From the niche to the grave.”503

[Al-Zāghūnī:] Bir rüyamda Ahmed'in kabrine gittiğimi ve onun kabrin üstünde oturduğunu gördüğümü gördüm. Çok yaşlı bir adam gibi görünüyordu. 92.42

[Al-Zāghūnī:] I dreamed of going to Aḥmad’s tomb and seeing him sitting there on top of it. He looked like a very old man. 92.42

"Dostlarımız öldü," dedi, "müttefiklerimiz de az." Sonra şöyle dedi: "Ne zaman yardıma ihtiyacın olursa, 'Ey Yüce Olan! Kendilerini büyük sanan herkesten daha büyük olan Yüce Olan!' de. Bunu yap, duaların kabul edilecektir." [Ebû Bekir:] Bir yıl, Ramazan'dan birkaç gün önce şiddetli yağmurlar yağdı. Daha sonra Ramazan'da bir gece uykuya daldım ve her zamanki gibi Ahmed bin Hanbel'in kabrini ziyaret etmeye gittiğimi rüyamda gördüm. Ancak kabir o kadar derine batmıştı ki yalnızca bir sāq504

“Our friends are dead,” he said, “and our allies few.” Then he said, “Whenever you need help, say, ‘Great One! Great One, greater than all who think themselves great!’ Do that, and your prayers will be answered.” [Abū Bakr:] One year, a few days before Ramadan, we had heavy rains. Later, during Ramadan, I went to sleep one night and dreamed I had gone as usual to visit Aḥmad ibn Ḥanbal’s tomb. But it had sunk so deep into the ground that only a sāq504

ya da ikisi yerin üstünde kaldı. 92.43

or two was left above ground. 92.43

"Bunu yağmur yapmış olmalı," diye düşündüm.

“It must be the rain that did this,” I thought.

“Hayır,” dedi Ahmed mezarın içinden. “Beni ziyaret eden, yüce ve şanlı olan Tek Gerçek Tanrı'nın korkutucu huzuruydu. Neden her yıl geldiğini sordum, o da, ‘Çünkü her köşeden okunan Benim kelamımı savundun.’ dedi.” Mezar yarığına öpmek için eğildim, sonra ona sordum: “Neden sadece senin mezarın öpülebilen tek mezar?” “Evladım,” dedi, “bu benim saygımdan değil, Allah'ın Elçisi'nin ﷺ saygısındandır. Yanımda onun saçlarından bazıları var. Beni sevenler neden Ramazan'da beni ziyaret etmiyor?” Soruyu iki kez sordu.

“No,” said Aḥmad from inside the tomb. “It was the terrifying presence of the One True God, mighty and glorious, who came to visit me. I asked Him why He came every year, and He said, ‘Because you stood up for My speech, which is read aloud from every niche.’” I bent toward his grave-shaft to kiss it, then asked him, “Why is yours the only grave that one can kiss?” “Son,” he said, “it’s not out of respect for me, but for the Emissary of God. I have some of his hairs with me. Why don’t those who care for me come visit me in Ramadan?” He asked the question twice.