[Ed-Dûrî:] Ahmed b. Hanbel, Basra'daki bazı hadis râvilerine bana bir tanıtım mektubu yazdığında, beni yalnızca "hadis arayan biri" diye nitelendirdi. 49.1

[Al-Dūrī:] When Aḥmad ibn Ḥanbal wrote me a letter of introduction to some Hadith transmitters in Basra, he called me simply “someone seeking Hadith.” 49.1

[Muḥammad ibn Ibrāhīm:] Ahmed İbn Hanbel'in, hadis âlimi arkadaşlarından bir grup kendisini ziyarete geldiğinde, yanında bulunan parayla onlara yiyecek satın aldığını duydum.264 Ayrıca, Mütevekkil onu Semerra'ya getirdiğinde, saraydan hazırlanan hiçbir şeye dokunmayı reddettiği ve Bağdat'tan kendisine para ulaşana kadar bekleyebilmek için bir kaylaca—yani dörtte bir ölçek arpa unu265—ile on beş gün geçirdiğini de duydum. 49.2

[Muḥammad ibn Ibrāhīm:] I heard that when Aḥmad ibn Ḥanbal was visited by a group of his fellow Hadith-men, he bought them something to eat using only the money he had on hand.264 I also heard that when al-Mutawakkil brought him to Samarra he refused to touch anything prepared at the palace, and made a kaylajah—a fourth of barley meal265—last for fifteen days while he waited for money to reach him from Baghdad. 49.2

[Isḥāq ibn Mūsā l-Anṣārī:] Me’mûn bana bir miktar para verdi ve bunu hadis ehline dağıtmamı emretti, “çünkü içlerinden bazıları fakirdir.” 49.3

[Isḥāq ibn Mūsā l-Anṣārī:] Al-Maʾmūn gave me some money and ordered me to distribute it to the Hadith-men, “since some of them are poor.” 49.3

Hepsi bir miktar para kabul etmişti; yalnızca Ahmed İbn Hanbel bunlara dokunmayı reddetti.

Every one of them accepted some money—except for Aḥmad ibn Ḥanbal, who refused to touch it.

[Fūrān:] İbn Hanbel'in ölümünden iki gece önce onun yanındaydık. Yanımızda, amcası Ebû Yûsuf'un el-Mütevekkil'in verdiği parayla satın aldığı genç bir siyah köle vardı. Köle Ahmed'i yelpazelemek istedi, ancak Ahmed ona bunu yapmamasını söyledi. 49.4

[Fūrān:] We were at Aḥmad ibn Ḥanbal’s two nights before he died. With us was a young black slave whom his uncle Abū Yūsuf had bought with the money given him by al-Mutawakkil. The slave wanted to fan Aḥmad but he told him not to. 49.4

[ʿAbd Allāh:] Hastayken babam beni ziyaret etmeye geldi. 49.5

[ʿAbd Allāh:] When I was ill, my father came to check on me. 49.5

"Babacığım," dedim, "al-Mutawakkil'in bize verdiği paradan hâlâ bir miktar var. Onu kullanıp hac yapsam olmaz mı?" "Yapmalısın," dedi.

“Dad,” I said, “we still have some of the money al-Mutawakkil gave us. What if I used it to make the pilgrimage?” “You should,” he said.

"Ama harcamanızda sakınca görmüyorsanız," diye sordum, "neden almıyorsunuz?" "Oğlum, bunu haram saymıyorum," diye cevap verdi, "ama kaçınmayı tercih ederim." [Muḥammad ibn ʿUbayd Allāh:] Aḥmad ibn Ḥanbal bana şunu anlattı: "Her yıl oturduğum evi değerlendirir ve Irak'taki Kara Toprak hakkında ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb'ın söylediğine uyarak bundan zekât öderim."266 49.6

“But if you don’t mind spending it,” I asked, “why don’t you take it?” “I don’t consider it forbidden, son,” he answered. “But I’d rather abstain.” [Muḥammad ibn ʿUbayd Allāh:] Aḥmad ibn Ḥanbal told me, “Every year I survey the house I live in and pay the alms-tax on it, following what ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb said about the Black Land in Iraq.”266 49.6

[Muḥammad ibn Yūnus:] Süleymān ibn Dâvûd eş-Şâzekûnî bana şöyle dedi: "Ali ibn el-Medînî'nin Ahmed ibn Hanbel'i taklit etmeye çalıştığını gördün mü? Ne zaman! Onlar birbirinden bambaşka, ayrı dünyaların insanları gibi." 267 "Bir keresinde Mekke'de, Ahmed'in ne kadar titiz olduğunu bizzat gördüm. Yiyecek bir şey alabilmek için bir bakır kabı bir meyve ve kuruyemiş satıcısına rehin bırakmıştı. Kabı geri alacak kadar parası olunca satıcının yanına gitti. Satıcı iki kap uzatıp, 'Hangisi sizinse onu alın' dedi." 49.7

[Muḥammad ibn Yūnus:] Sulaymān ibn Dāwūd al-Shādhakūnī once told me, “Have you seen ʿAlī ibn al-Madīnī trying to emulate Aḥmad ibn Ḥanbal? That’ll be the day! They’re like chalk and cheese.267 Once in Mecca I saw firsthand how scrupulous Aḥmad is. He had pawned a copper pail to a fruit-and-nut vendor so he could buy something to eat. When he had enough money to redeem the pail, he went to the vendor, who held out two of them and said, ‘Take whichever one is yours.’ 49.7

“‘Bilemiyorum,’ dedi Aḥmad. ‘Onu sakla, parayı da sakla.’ Böylece kovasını bıraktı.”

“‘I can’t tell,’ said Aḥmad. ‘Keep it, and keep the money.’ “So he left his pail.

“Yemin ederim onlardan biri onundu,” dedi satıcı. “Ben onu sadece sınıyordum!” [Al-Ṭūsī:] Aḥmad ibn Ḥanbal bir Hristiyan gördüğünde gözlerini kapatırdı.

“‘One was his, I swear,’ said the vendor. ‘I was just testing him!’” [Al-Ṭūsī:] Whenever he saw a Christian, Aḥmad ibn Ḥanbal would close his eyes.

Neden diye sorulduğunda şöyle dedi: "Allah hakkında yalan söyleyen birine bakamam." 49. Note: the rules say the original writes "God", so the translation should use the Turkish word for God. Corrected version: Neden diye sorulduğunda şöyle dedi: "Tanrı hakkında yalan söyleyen birine bakamam." 49.8

Asked why, he said, “I can’t look at anyone who lies about God.” 49.8

[ʿAbd Allāh:] Babamın bildiği bunca hadise rağmen, kitaba ihtiyaç duymadan rivayet ettiğini gördüğüm hadis sayısı yüzden azdı. 49.9

[ʿAbd Allāh:] Even with all the Hadith my father knew, there were fewer than a hundred reports I ever saw him recite without using a book. 49.9

[Al-Madīnī:] Ahmed b. Hanbel bizim hepimizden daha iyi bir hafızaya sahiptir, ancak duydum ki hadisleri yalnızca kitaplardan rivayet eder—bu, hepimizin örnek alması gereken bir davranıştır. 49.10

[Al-Madīnī:] Aḥmad ibn Ḥanbal has a better memory than any of us, but I’ve heard that he only recites Hadith out of books—an example all of us should follow. 49.10

[Ibrāhīm ibn Jābir al-Marwazī:] Ahmed ibn Hanbel'in yanında oturur, hadis rivayetlerini iyice bilip doğru okuyabilene kadar tekrar ederdik.

[Ibrāhīm ibn Jābir al-Marwazī:] We used to sit with Aḥmad ibn Ḥanbal and go over Hadith reports until we knew them well and could recite them correctly.

"Bir şeyi yazmak istediğimizde, o şöyle derdi: 'Kitap bizden daha iyi hatırlar.' Sonra kalkıp kitabı getirmek için hemen yerinden fırlardı. 49."11

Whenever we wanted to write something down, he would say, “The book remembers it better than we do.” Then he would jump up to get the book. 49.11

[el-Merrûzî:] Bir keresinde Ahmed b. Hanbel'in şöyle dediğini işittim: "Bu girişe harcamak için altmış beş dirhem borç almak zorunda kaldım, ama binadan elde ettiğim tek şey kirasının dörtte biri." 49.12

[Al-Marrūdhī:] I once heard Aḥmad ibn Ḥanbal say, “I had to borrow sixty-five dirhams to spend on this entranceway, but all I get on the building is a quarter of the rent.” 49.12

"Neden ʿAbd Allāh'ın bunun parasını ödemesine izin vermedin?" dedim.

“Why didn’t you let ʿAbd Allāh pay for it?” I said.

“Onun paramı kirletmesini istemiyorum.”268

“I don’t want him to taint my money.”268

[Tüsteri:] Ahmed ibn Hanbel'in üç gün yemek yemeden kaldığını ve bir arkadaşına un ödünç istemek için haber gönderdiğini duydum. Açlıktan öldüğünü anlayan ailesi, hemen onun için bir şeyler pişirdi. Yemeği önüne koyduklarında, bu kadar çabuk nasıl pişirebildiklerini sordu. 49.13

[Al-Tustari:] I heard that Aḥmad ibn Ḥanbal once went three days without eating and sent a message to a friend asking to borrow some flour. Realizing that he was starving, his family quickly baked something for him. When they put the dish in front of him, he asked how they had managed to bake so fast. 49.13

"Ṣāliḥ'ın evindeki fırın zaten ısınmıştı," dediler ona.

“The oven in Ṣāliḥ’s house was already warm,” they told him.

"Bunu götürün!" dedi ve ona dokunmayı reddetti. Sonra kapıyı, evini Sâlih'in evine bağlayan kapıyı mühürlemelerini emretti.269

“Take this away!” he said, and refused to touch it. Then he ordered them to seal up the door that joined his house to Ṣāliḥ’s.269

[El-Merrûzî:] Ahmed'in son hastalığı sırasında, eşine şöyle dediğini duydum: "Oraya bir şey pişirmen için sana kim izin verdi?" — yani oğlu Salih'in evinde. Daha önce orada bir kez bir şey pişirmişti ve Ahmed buna dokunmayı reddetmiş, "Bunu kim yiyecek?" demişti. 49.14

[Al-Marrūdhī:] During Aḥmad’s final illness, I heard him say to his wife, “Who told you to bake anything there?”—meaning at his son Ṣāliḥ’s house. She had baked something there once before and he had refused to touch it, saying, “Who’s going to eat that?” 49.14

[Al-Marrūdhī:] Bir keresinde Ahmed ile bir yerdeydim, o şu ayeti okudu: «Kendilerine zulmetmiş olanların meskenlerinde oturdunuz.»270 Ardından, "Gerçekten de öyle yaptık" ya da "Biz oradayız" dedi. 49.15

[Al-Marrūdhī:] I was once with Aḥmad somewhere and he recited, «You lived in the dwellings of those who wronged themselves,»270 adding, “We certainly have,” or “That’s where we are.” 49.15

[İshak ibn İbrahim:] Ahmed beni bir yemek kazanı için baharat almaya üç dört sikke ile gönderdi. Sonra bir sikke daha verdi ve dedi ki: "Bununla da baharat al, ama diğerleriyle karıştırma." 49.16

[Isḥāq ibn Ibrāhīm:] Aḥmad once sent me with three or four coins to buy spices for the cooking pot. Then gave me another coin and said, “Buy spices with this one too, but don’t mix them with the others.” 49.16

Ama baharatlar karışmıştı. Onları geri götürüp durumu anlattığımda, "Aldığını geri ver ve parasını geri al" dedi. Ben de öyle yaptım. O ise, hangi paraların bozuk olduğunu ayırt edemediği için, parayı cariyeye ödediği paranın içine attı.

But the spices did get mixed up. When I brought them back and told him, he said, “Return what you bought and get the money back.” I did, and he tossed it in with the money he paid the servant girl, since he couldn’t sort out which coins were tainted.

[Ibn Hāniʾ:] Ahmed bana bir sikke verip, “Bunu al ve bana suda fasulye al.” dedi. 49.17

[Ibn Hāniʾ:] Aḥmad once gave me a coin and said, “Take this and buy me some beans in water.” 49.17

Ḥusn, oğlunun annesi, bana başka bir sikke verdi ve "Bunu al, benim için de biraz fasulye al" dedi. Aḥmad ekledi: "Çocuklar için de yağda biraz fasulye al." Yağda fasulye için harcadığım sikkeden bir ya da iki ḥabbah bozuk para kaldı, bu yüzden fasulye satıcısına bana biraz daha yağ vermesini söyledim. Yağı aldım ve Aḥmad için aldığım fasulyelerin üzerine döktüm. Yemeği geri getirip önüne koyduğumda, yağ izini fark etti ve "Bu nedir?" diye sordu. Ben de "Çocukların sikkesinden artan bir ḥabbah vardı, onunla senin için yağ aldım" dedim. "Götür şunu, aptal," dedi. "Sana bunu kim yapmanı söyledi? Ne zaman akıllanacaksın?" Yemeğin hiçbirinden yemedi.

Ḥusn, his son’s mother, gave me another coin and said, “Take this and buy some beans for me too.” Aḥmad added, “And buy some beans in oil for the boys.” I ended up with one or two ḥabbahs in change from the coin I had spent on the beans in oil, so I told the bean vendor to give me some more oil. I took the oil and poured it over the beans I had bought for Aḥmad. When I brought the food back and put it in front of him, he noticed the trace of oil and asked, “What’s this?” I said, “There was a ḥabbah left over from the boys’ coin so I spent it on oil for you.” “Take it away, you idiot,” he said. “Who told you to do that? When are you going to learn?” He didn’t eat any of it.

[Al-Simsār:] Ahmed'in İshak b. İbrahim el-Nisaburi'ye, "Umm Ali'ye git" —yani kızına— "ve sana ne verirse onu al" dediğini duydum. 49.18

[Al-Simsār:] I heard Aḥmad say to Isḥāq ibn Ibrāhīm al-Naysābūrī, “Go to Umm ʿAlī”—meaning his daughter—“and take whatever she gives you.” 49.18

İshâk içeri girdi ve bir tavukla geri çıktı. Sonra o ve ben birlikte ayrıldık.

Isḥāq went in and came back out carrying a chicken. Then he and I left together.

"Umm ʿAlī ne dedi?" diye sordum ona.

“What did Umm ʿAlī say?” I asked him.

“Babasının hacamata ihtiyacı olduğunu ama parasının olmadığını söyledi ve tavuğu verip benim onu satmamı istedi.” Tavuğu pazara götürdüğümüzde, İshak'a onun için bir dirhem ve iki dânik teklif edildi, ancak satıştan vazgeçti ve tavuğu geri aldı.

“She said her father needs a cupping but has no money, and asked her to give me the chicken and have me sell it.” When we got the chicken to market, Isḥāq was offered a dirham and two dāniqs for it, but changed his mind about the sale and took it back.

Köprüde, Ahmed'in oğlu Abdullah ile karşılaştık; İbn Bukhtān'ın dükkânında oturuyordu. İshak'ı yanına çağırdı ve sordu: "Neden bir tavuk taşıyorsunuz? Bu kimin?" Ben de ona, Ümmü Ali'nin bunu satmamız için bize verdiğini söyledim.

At the bridge, we ran across Aḥmad’s son ʿAbd Allāh, who was sitting at Ibn Bukhtān’s shop. He called Isḥāq over and asked, “Why are carrying a chicken? And whose is it?” I told him that Umm ʿAlī had given it to us to sell.

“Bunu ne kadar aldın?” “Bize bir dirhem ve iki dânik teklif edildi.” “Bana bir buçuk karşılığında ver.” İshâk parayı aldı ve ona tavuğu verdi. Geri döndüğümüzde Ümmü Alî ona ne kadar kazandığını sordu.

“How much did you get for it?” “We were offered a dirham and two dāniqs.” “Give it to me for one and a half.” Isḥāq took the money and gave him the chicken. When we got back, Umm ʿAlī asked him how much he’d gotten.

“Bir buçuk dirhem.” “Hepsi bu mu?” “Pazarda aldığım teklif yalnızca bir dirhem ve iki dânik idi.” Bunun üzerine Ahmed b. Hanbel sordu: “Kim aldı?” “Oğlun Abdullah.” Bunu duyunca Ahmed, parayı Ümmü Ali'den geri aldı. Bana bağırarak, “Git,” dedi, “ve geri ver!” İshak koşarak Abdullah'a geri döndü.

“One and a half dirhams.” “That’s all?” “The offer I got at the market was only a dirham and two dāniqs.” Then Aḥmad ibn Ḥanbal asked, “Who bought it?” “Your son ʿAbd Allāh.” When he heard that, Aḥmad grabbed the money back from Umm ʿAlī. “Go,” he shouted at me, “and return it!” Isḥāq went running back to ʿAbd Allāh.

"Parasını geri al!" dedi. "Babanın yüzünden bana bağırdı." "Neden ona bunun benim olduğunu söyledin?" diye sordu Abdullah, ama parayı geri aldı.

“Take your money back!” he said. “Your father shouted at me over it.” “Why did you tell him it was me?” asked ʿAbd Allāh, but took the money back.

İshak hikâyeyi şöyle anlatmaya devam etti:

Isḥāq continued the story:

[İshâk:] Ahmed b. Hanbel bana çarşıya geri dönmemi ve oğlunu oradan uzak tutmamı söyledi. Bunun üzerine tavuğu tanımadığım birine bir dirhem ve bir üçte bir dirheme sattım, sonra Ahmed'in yanına geri döndüm.

[Isḥāq:] Aḥmad ibn Ḥanbal told me to go back to the market and keep his son out of it. So I sold the chicken to someone I didn’t know for a dirham and a third, and then went back to Aḥmad.

"Onu Abdullah'a satmış olmasan iyi olur," dedi.

“You’d better not have sold it to ʿAbd Allāh,” he said.

"Hayır," dedim. "Onu yabancı birine sattım." [Al-Simsār:] Abdullah'ın annesinin, sokakta bizim evimizin yanında bir evi vardı. Bu ev Ahmed'in mirasının bir parçasıydı ve bu yüzden o, ondan bir dirhem kira alıyordu. Bir ara ihtiyacı olan para için Abdullah ona para verdi. Bundan sonra Ahmed, artık lekelendiğini söyleyerek ondan o dirhemi almayı bıraktı.271 49.19

“No,” I replied. “I sold it to a stranger.” [Al-Simsār:] ʿAbd Allāh’s mother had a house next to ours in the lane. The house had been part of Aḥmad’s inheritance, and so he collected a dirham in rent on it. At one point she needed money and ʿAbd Allāh gave it to her. After that, Aḥmad stopped taking the dirham from her, saying that it was now tainted.271 49.19

[Muḥammad ibn ʿAlī:] Sâlih, babasının hastalandığını ve şifacı Abdurrahman'ın kendisine bir kabağı kavurup suyunu içmesini tavsiye ettiğini rivayet etmiştir. 49.20

[Muḥammad ibn ʿAlī:] Ṣāliḥ reported that when his father got sick, ʿAbd al- Raḥmān the healer advised him to roast a gourd and drink the juice. 49.20

"Bana onu ne evimde ne de Abdullah'ın evinde pişirmemem gerektiğini söyledi," dedi Salih.

“He told me not to cook it in my house or in ʿAbd Allāh’s,” said Ṣāliḥ.

Ebû Bekr el-Merrûzî'nin şöyle dediğini duydum: Onu aldı, pişirdi ve ona geri getirdi.

I heard Abū Bakr al-Marrūdhī say that he took it and cooked it and brought it back to him.

[İbn ʿAyyāş:] Ahmed beni bir dirhemlik sadeyağ almaya gönderdi.

[Ibn ʿAyyāsh:] Aḥmad sent me to buy him a single coin’s worth of clarified butter.

Onu yeşil bir yaprağa sarılı olarak ona getirdim.272 O tereyağını aldı, yaprağı bana geri verdi ve, "Onu geri götür." dedi. 49.21

I brought it to him wrapped in a green leaf.272 He took the butter, gave me back the leaf, and said, “Return it.” 49.21

[Es-Sahnâî:] Ahmed b. Hanbel bana bir dirhem verdi ki ekmek üzerine bakla yemeği alayım. Ben çok bakla ile döndüm ve neden böyle yaptığımı sordu. 49.22

[Al-Ṣaḥnāʾī:] Aḥmad ibn Ḥanbal gave me a single coin to buy some beans on bread in broth. I came back with a lot of beans and he asked why. 49.22

“Hem fasulye satıcısı olan iki kişi birbirlerinin malını ucuza satarak rekabet ediyordu.” “Geri al,” dedi. “Yiyeceği satıcıya geri ver ve parayı ona bırak.” Ben de istediğini yaptım.

“There were two bean vendors trying to undersell each other.” “Take it back,” he said. “Give the vendor the food back and let him keep the money.” I did as he asked.

[Al-Mukharrimī:] Ravh İbn Ubâde bize misafir oldu ve Ahmed İbn Hanbel onu ziyarete geldi. Ahmed tam burada uyudu. Kendisi için kolunda biraz ekmek sakladı, su kanalından su içti ve Ravh'ın görünmesini dışarıda bekledi.

[Al-Mukharrimī:] Rawḥ ibn ʿUbādah came to stay with us and Aḥmad ibn Ḥanbal came to see him. Aḥmad slept right here. He kept some bread for himself in his sleeve and drank water from the watercourse, and he waited outside for Rawḥ to appear.

Sonra Yahyâ ibn Aktham bir maiyyetle geldi. Ahmed'in karşısına oturdu ve ona sorular sormaya başladı. Ahmed ise başını önüne eğip baktı durdu. Yahyâ cevap vermeyeceğini anlayınca kalkıp gitti.273 49.23

Then Yaḥyā ibn Aktham showed up with an entourage. He sat in front of Aḥmad and started asking him questions. Aḥmad just kept looking down. When Yaḥyā realized he wasn’t going to respond, he got up and left.273 49.23

[Ca'fer ibn Muhammed:] Ahmed ibn Hanbel'in evinden biri gelip oğlunun hasta olduğunu ve tereyağı istediğini bildirdi. Ahmed, oradakilerden birine bir sikke verip tereyağı almasını söyledi. Adam, pazı yaprağına sarılmış biraz tereyağı getirdi. Ahmed bu yaprakları görür görmez sordu: "Bu yapraklar nereden geldi?" 49.24

[Jaʿfar ibn Muḥammad:] Someone from Aḥmad ibn Ḥanbal’s house came to tell him that his son was ill and wanted butter. Aḥmad gave a coin to one of the men present and told him to buy some butter. The man brought back some butter wrapped in leaves of chard. As soon as he saw them, Aḥmad asked, “Where did those leaves come from?” 49.24

"Bakkaldan." "Onları almak için ondan izin istedin mi?" "Hayır." "Hepsini geri götür!" [Sâlih:] Bir bebeğim olduğunda, arkadaşlarımdan biri bana bir hediye verdi. Aylar sonra aynı arkadaşım Basra'ya gitmeye karar verdi. Bana, babamın oradaki ileri gelenlere bir tanıtım mektubu yazıp yazmayacağını sordu. Babama sorduğumda şöyle dedi: "Ona yazardım, ama sana hediye verdi." 49.25

“From the grocer.” “Did you ask his permission to take them?” “No.” “Take it all back!” [Ṣāliḥ:] When I had a baby, one of my friends gave me a gift. Months later, the same friend decided to go to Basra. He asked me whether my father would write a letter of introduction to the elders there. When I asked my father he said, “I would write for him except that he gave you a gift.” 49.25

[ʿAbd Allāh:] Bir zamanlar burada bize anlatan yaşlı bir adam vardı: "Ahmed'in uyuz olduğunu fark ettim, ona bir ilaç getirdim ve döküntüsüne sürmesini söyledim. Aldı ama sonra geri verdi. Neden olduğunu sorduğumda, 'Benimle hadis okuyorsun' dedi."274 49.26

[ʿAbd Allāh:] There was once an old man here who told us, “I noticed that Aḥmad was suffering from scabies, so I brought him some medicine and told him to put it on the rash. He took it but then gave it back. I asked him why, and he said, ‘You study Hadith with me.’”274 49.26

[Al-Harawī:] Hushaym'in kapısındaydık; bir adam tanıtım mektubuyla geldi. Kapıyı ona açmak için açtıklarında biz de içeri girdik, yalnızca Aḥmad geride kaldı. O zamanlar genç bir adamdı, henüz yirmi yaşına bile girmemişti. 49.27

[Al-Harawī:] We were at Hushaym’s door when someone showed up with a letter of introduction. When they opened the door to let him in, we went in too, except for Aḥmad, who stayed back. He was a young man at the time—not even twenty. 49.27

"Ahmed, içeri gel!" dedik.

“Aḥmad, come on in!” we said.

“Bana izin veren olmadı,” diye cevap verdi.

“No one gave me permission,” he replied.

[Al-Marrūdhī:] Ahmed, dokumacılara kiraya verdiği evin çatısında bazı onarımlar yaptırdı. Onarımlar öyle yapıldı ki yağmur oluğu sokağa boşalıyordu. Ertesi sabah şöyle dedi: "Marangozu çağırın ve borunun evin tarafına boşalacak şekilde çevrilmesini söyleyin." 49.28

[Al-Marrūdhī:] Aḥmad had some repairs done on the roof of the house he rented out to the weavers. The repairs were done in such a way that the drainpipe emptied into the street. The next morning he said, “Call the carpenter and tell him to turn the pipe so it drains to the house.” 49.28

Marangozu aradım ve boruyu taşıdı.275

I called the carpenter and he moved the pipe.275

[Al-Ḥarbī:] Ahmed İbn Hanbel'in hadis derslerine iki yıl katıldım.

[Al-Ḥarbī:] I attended Aḥmad Ibn Ḥanbal’s Hadith sessions for two years.

Hadis rivayet etmek için dışarı çıktığında, kırmızı deriyle kaplı bir kamış kalem ve bir mürekkep hokkası getirirdi. Kendi kaydında bir hata ya da eksiklik bulursa, kendi kalemi ve mürekkebiyle düzeltirdi; bizimkilerden herhangi birini almaya fazla titizdi. Ona belli rivayetleri ezbere bilip bilmediğini sorardık, o da "Hayır, kaydıma ihtiyacım var" derdi. 49.29

Whenever he came out to recite Hadith, he would bring out a reed pen and an inkpot covered in red leather. If he found an error or an omission in his transcript, he would correct it using his own pen and ink; he was too scrupulous to take any of ours. We would ask if he knew certain reports by heart, and he’d say, “No, I need the transcript.” 49.29

[Al-Ḥarbī:] Ahmed bin Hanbel —Allah'ın rahmeti onun üzerine olsun— bize ders vermek için çıktığında her zaman bir kamış kalem ve deriyle kaplı bir mürekkep hokkası getirirdi. Bir "s" harfini ya da benzeri bir şeyi düzeltmek için bizim mürekkebimizden almaya ise çok titiz davranırdı.276 49.30

[Al-Ḥarbī:] Whenever Aḥmad ibn Ḥanbal—God have mercy on him—came out to teach us, he always had a reed pen and a leather-covered inkpot. He was too scrupulous to take any of our ink to correct an S or any such thing.276 49.30

[İbn Şebîb:] Bir keresinde Ahmed İbn Hanbel'e Muhammed İbn Muâviye el-Nîsâbûrî hakkında sordum, bana şöyle dedi: "Yahya İbn Yahya güzel bir adamdır." 49.31

[Ibn Shabīb:] I once asked Aḥmad ibn Ḥanbal about Muḥammad ibn Muʿāwiyah al-Naysābūrī, and he said to me, “Yaḥyā ibn Yaḥyā is a fine man.” 49.31

[Yazar:] Derim ki: Burada Ahmed, bilinen bir yalancı olan Muhammed b. Muâviye'yi, başka birini övmek suretiyle dolaylı olarak kınamıştır. Başka bir rivayette ise onu doğrudan kınar; ancak burada ve başka yerlerde bunu yapmaktan kaçınır.

[The author:] I say: Here Aḥmad indirectly condemned Muḥammad ibn Muʿawiyah, a known liar, by praising someone else. In another report he condemns him, but here and elsewhere he avoids doing so.

[ʿAbd Allāh:] Babamın Yahyâ ibn Maîn'e şöyle dediğini duydum: "İnsanlar bana, sen 'İsmâil bin Ulayye'nin rivayet ettiğini işittim' dediğini söylüyorlar." 49.32

[ʿAbd Allāh:] I heard my father say to Yaḥyā ibn Maʿīn, “People tell me you say, ‘I heard Ismāʿīl, son of ʿUlayyah, report.’” 49.32

"Evet, öyle diyorum." "Öyleyse deme. Bunun yerine 'İbrahim'in oğlu İsmail' de. Anneşinden sonra çağrılmaktan hoşlanmadığını duydum." Yahyâ bu talimatı memnuniyetle kabul etti.

“Yes, I do say that.” “Well, don’t. Say ‘Ismāʿīl, son of Ibrāhīm,’ instead. I’ve heard that he doesn’t like being called after his mother.” Yaḥyā accepted this instruction with good grace.

[Yazar:] Birçok kişi, genellikle annelerinin isimleriyle tanınır.

[The author:] A number of people are commonly known by their mothers’ names.

Bunlar arasında Bilâl bin Hamâme, Muâz bin Afrâ, Beşîr bin el-Hasâsiyye, İbn Buhayne, Ya'lâ bin Munye ve daha birçokları vardır; bunların hepsi kitabım Pollen for the Mind'da zikredilmiştir. Her hâlükârda, titizlik gereği insanlara hoşlanmayacakları bir şekilde atıfta bulunmaktan kaçınmak gerekir.

These include Bilāl son of Ḥamāmah, Muʿādh son of ʿAfrāʾ, Bashīr son of al- Khaṣāṣiyah, Ibn Buḥaynah, Yaʿlā son of Munyah, and many others, all mentioned in my book Pollen for the Mind. In any event, being scrupulous dictates that one avoid referring to people in a way they dislike.

[Er-Ruhâvî:] Bağdat'ta Ahmed b. Hanbel ile karşılaştığımda bana, "Harran'da bulunan o el-Cevherî'nin ne oldu? Âlim biriydi" diye sordu. 49.33

[Al-Ruhāwī:] I once met Aḥmad ibn Ḥanbal in Baghdad and he asked me, “Whatever happened to that man al-Jawharī you have there in Ḥarrān? He was learned.” 49.33

Harran'da bu isimde Hadis okutan birini bildiğimi söyleyemem.

I replied that I knew of no one by that name teaching Hadith in Ḥarrān.

“Onun kim olduğunu biliyorsun: Ebû Ma‘bed Hafs İbn Gaylân'ın yakın arkadaşıydı.” “Onu tanımıyorum.” “Hadi ama!” dedi Ahmed. “Bir sürü oğlu var.” “‘Baykuş’ı mı kastediyorsun?” “Evet!” dedi. “Ondan öğren: güvenilirdir.” [Yazar:] Adamın adı Süleyman İbn Ebî Dâvûd'du ve “Baykuş” lakabıyla anılırdı. Aşırı titizlikten dolayı, örnek aldığımız imam Ahmed, onun lakabını kullanmaktan kaçınırdı.

“You know who I mean: he was an associate of Abū Maʿbad Ḥafṣ ibn Ghaylān.” “I don’t know him.” “Come on!” said Aḥmad. “He has a number of sons.” “Do you mean ‘the Owl’?” “Yes!” he said. “Learn from him: he’s reliable.” [The author:] The man’s name was Sulaymān ibn Abī Dāwūd and he was called “the Owl.” Out of scrupulosity, our exemplar Aḥmad avoided using his nickname.

[Al-Sijistânî:] Bir keresinde Ahmed bin Hanbel'e sarhoş bir adamın boşama beyanının geçerliliği hakkında sordum. Dedi ki: "Başka birine sor."277 49.34

[Al-Sijistānī:] I once asked Aḥmad ibn Ḥanbal about the validity of a declaration of divorce pronounced by a drunken man. He said, “Ask someone else.”277 49.34

[Al-Ḥarbī:] Aḥmad vefatı sırasında, yaptığı bir adak için kendi adına kefaret ödenmesini istedi ve "Sanırım onu bozdum" dedi.278 49.35

[Al-Ḥarbī:] On his deathbed Aḥmad asked that we make expiation for him for one vow he had made, saying “I think I broke it.”278 49.35

[Al-Marrūdhī:] Saymadan sorduğum birçok soruya Ahmed b. Hanbel'e defalarca sordum ve o, "Bilmiyorum." dedi. 49.36

[Al-Marrūdhī:] More times than I can count, I asked Aḥmad ibn Ḥanbal about something and he said, “I don’t know.” 49.36

[Al-Yamāmī:] Ahmed b. Hanbel'in şöyle dediğini duydum: "Bir fıkhî meseleyi nasıl değerlendireceğimi bilmeden üç yıl beklediğim çok olmuştur." 49.37

[Al-Yamāmī:] I heard Aḥmad ibn Ḥanbal say, “Many times I’ve waited three years before knowing what to think about a problem of law.” 49.37

[Al-Athram:] Ahmed İbn Hanbel'in, kendisine bir soru sorulduğunda "bilmiyorum" dediğini çok kez işittim. Bu cevabı, hakkında ne söylendiğini bildiği hâlde de verirdi. Kendisinden tercih ettiği görüşü belirtmesi istendiğinde ise görüş ayrılığı olduğunu söylerdi. "Bilmiyorum" derken kastettiği, hangi görüşü tercih edeceğini bilmediğiydi. Onun "bilmiyorum" dedikten sonra görüşleri sıralamaya başladığını çok kez işittim. 49.38

[Al-Athram:] I often heard Aḥmad ibn Ḥanbal, when someone asked him a question, say that he didn’t know. He would say this even when he was aware of what had been said about it. When asked to give the answer he preferred, he would note that there was a difference of opinion. What he meant when he said “I don’t know” was that he didn’t know which view to choose. I often heard him say, “I don’t know,” and then start citing opinions. 49.38

[Al-Marrūdhī:] Samarra'daki Ītākh'ın sarayında Ahmed ile birlikteyken, duvarda asılı duran bir şeye işaret ettim. 279 Bana ona bakmamamı söyledi. 49.39

[Al-Marrūdhī:] When I was with Aḥmad in Ītākh’s palace in Samarra, I pointed out something that had been put up on the wall.279 He told me not to look at it. 49.39

“Ama ben zaten yaptım,” dedim.

“But I already did,” I said.

"Peki, yapma."

“Well, don’t.”