[Ṣāliḥ:] Babam, abdest alması için suyu kimsenin çekmesine asla izin vermezdi.

[Ṣāliḥ:] My father would never let anyone else draw the water for his ablutions.

"Kova her dolu geldiğinde, "Allah'a hamd olsun!" derdi. 58." Note: Per the rules, the word for God should be written as the Turkish word for God. Correcting that: "Kova her dolu geldiğinde, "Tanrı'ya hamd olsun!" derdi. 58."1

Whenever the bucket came up full, he would say, “Praise God!” 58.1

Ona sebebinin ne olduğunu sordum.

I asked him what the reason was.

"Oğlum," dedi, "Tanrı'nın ne dediğini duymadın mı? {De ki: 'Düşünün ki suyunuz yerin derinliklerine çekilsin, o zaman size akan suyu kim getirebilir?'}"298

“Son,” he replied, “haven’t you heard what God says? «Say, ‘Have you considered if your water were to sink into the ground, who could then bring you flowing water?’»”298

[Abdullah:] Babam yirmi dört saatte üç yüz rekât namaz kılardı. Dövüldükten sonra bu kadar çok kılmaya gücü yetmez oldu, bu yüzden yalnızca 150 rekât kılmaya başladı. O sıralarda neredeyse seksen yaşındaydı. Her gün Kur'an'ın yedide birini okur, böylece bir haftada tamamını bitirirdi. Dolayısıyla her yedi gecede bir, gündüz kıldığı farz namazların yanı sıra Kur'an'ın tam bir hatmini de tamamlamış olurdu. Yatsı namazını bitirdikten sonra biraz uyur, sabaha kadar namaz kılardı. 58.2

[ʿAbd Allāh:] My father used to pray three hundred cycles every twenty-four hours. After he was flogged he could no longer manage so many, so he started doing only 150. At that time he was nearly eighty. Every day he’d read a seventh of the Qurʾan, finishing it all in a week, and so every seven nights he’d have completed a full reading of the Qurʾan in addition to the ritual prayers he’d performed during the daytime. When he’d finish the evening prayer he’d take a nap then pray until morning. 58.2

[İbn eş-Şâfi'î:] Ahmed b. Hanbel bir keresinde bana şöyle dedi: "Baban, seher vaktinde dua ettiğim altı kişiden biridir."299 58.3

[Ibn al-Shāfiʿī:] Aḥmad ibn Ḥanbal once told me, “Your father is one of the six people I pray for just before dawn.”299 58.3

[Yūsuf ibn al-Ḥusayn:] Ahmed ibn Hanbel bana Rey'in büyükleri hakkında soru sordu.

[Yūsuf ibn al-Ḥusayn:] Aḥmad ibn Ḥanbal once asked me about the elders of Rey.

"Ebû Zür'a nasıl, Allah ondan razı olsun?" 58. Not: "may God protect him" ifadesi, kuralım gereği "God" olarak Türkçedeki karşılığı olan "Allah" kelimesiyle çevrilemediğinden, metnin geleneksel Türkçe karşılığı olan "Allah ondan razı olsun" biçiminde verilmiştir.4

“How is Abū Zurʿah, may God protect him?” 58.4

"İyi," dedim.

“He’s well,” I said.

Dedi ki: “Her namazın sonunda dua ettiğim beş kişi vardır.” Bana bunların kimler olduğunu söyledi: anne babası, eş-Şâfiî, Ebû Zür'a ve adını unuttuğum bir kişi daha.

He said: “There are five people I pray for at the end of every prayer.” He told me who they were: his parents, al-Shāfiʿī, Abū Zurʿah, and one more whose name I’ve forgotten.

[Hilâl ibn el-Alâ:] eş-Şâfiî, Yahya ibn Main ve Ahmed ibn Hanbel Mekke'ye gittiler. Kaldıkları yere varır varmaz eş-Şâfiî dinlenmek için uzandı, Yahya ibn Main de öyle yaptı. Ahmed ise namaz kılmak için uyanık kaldı. 58.5

[Hilāl ibn al-ʿAlāʾ:] Al-Shāfiʿī, Yaḥyā ibn Maʿīn, and Aḥmad ibn Ḥanbal went to Mecca. As soon as they reached the place where they were staying, al-Shāfiʿī lay down to rest and so did Yaḥyā ibn Maʿīn. Aḥmad, on the other hand, stayed up to pray. 58.5

Ertesi sabah eş-Şâfiî şöyle dedi: "Biz Müslümanlar için yüz tane fıkhî meseleyi çözdüm." Onlar Yahyâ'ya sordular: "Ne yaptın?"

The next morning al-Shāfiʿī said, “I’ve worked out a hundred legal problems for us Muslims.” “What did you do?” they asked Yaḥyā.

"Peygamber hakkında söylenmiş yüz yalanı çürüttüm." "Peki ya sen?" diye Ahmed bin Hanbel'e soruldu.

“I’ve refuted a hundred lies told of the Prophet.” “What about you?” they asked Aḥmad ibn Ḥanbal.

“Iki rekât namaz kıldım ve Kur'an'ın tamamını okudum.”300

“I prayed two cycles and recited the entire Qurʾan.”300

[İbn Ebi Haşim:] Ahmed b. Hanbel'in şöyle dediğini duydum: "Kur'an'ın tamamını bir günde okudum ve 'sabır' kelimesinin kaç kez geçtiğini saydım. Doksandan fazla."301 58.6

[Ibn Abī Hāshim:] I heard Aḥmad ibn Ḥanbal say, “I’ve read through the whole Qurʾan in a day and counted how many times the word ‘fortitude’ comes up. It’s over ninety.”301 58.6

[Ṣāliḥ:] Babamın kendi diktiği, pamukla astarlanmış bir takkesi vardı. Geceleri namaz kılmak için ayakta kaldığında onu giyerdi. Sık sık onun Kehf Suresi'ni okuduğunu işitirdim.302 58.7

[Ṣāliḥ:] My father had a cap he had sewed himself, lined with cotton. When he stayed up at night to pray he would wear it. I often used to hear him reciting the Chapter of the Cave.302 58.7

[Ebû Bekr Muhammed b. Ebî Abdullah:] Ahmed, hükûmetin takibinden kaçarken İbrâhîm b. Hânî'nin evine sığındı. İbrâhîm'in şöyle naklettiğini işittim: "Ahmed b. Hanbel kadar kendini yoksun bırakan, bu kadar gayretle namaz kılan ve kendini bu kadar zorlayan birini görmedim." 58.8

[Abū Bakr Muḥammad ibn Abī ʿAbd Allāh:] When Aḥmad was on the run from the authorities, he hid in the house of Ibrāhīm ibn Hāniʾ. I heard Ibrāhīm report that he never saw anyone deny himself so much, pray as earnestly, or push himself as hard as Aḥmad ibn Ḥanbal. 58.8

„Bütün gün oruç tutardı,“ diye hatırladı, „sonra kısa bir yemek yerdi. Akşam namazından sonra daha fazla rekat kılar, sonra da uyurdu. Ardından abdest alır ve şafağa kadar kesintisiz namaz kılardı. Şafakta tek rekatlık bir vitir kılardı. Bende kaldığı süre boyunca rutini buydu. Bir tek gece bile bırakmadı. Ona yetişemezdim. Orucunu açtığını yalnızca bir gün gördüm; o gün kendine hacamat yaptırdı ve sonra bir şeyler yedi.“ [İbrâhîm ibn Shammâs:] Ahmed ibn Hanbel'i çocukken tanırdım. O zaman bile geceleri ayakta kalıp namaz kılardı. 58.9

“He would fast all day,” he recalled, “and then have a quick meal. After evening prayer he would do more cycles then take a nap. Then he would perform his ablutions and pray straight through until dawn. At dawn he’d pray a single witr cycle. That was his routine the whole time he stayed with me. He never let up for a single night. I couldn’t keep up with him. I never saw him break his fast, except one day when he had himself cupped and then ate something.” [Ibrāhīm ibn Shammās:] I knew Aḥmad ibn Ḥanbal when he was a boy. Even then he’d stay up at night praying. 58.9

[ʿAbd Allāh:] Babam yaşlandıktan sonra, Kur'an okumaya ve öğle ile ikindi namazları arasında namaz kılmaya giderek daha sık kendini zorlar oldu. Odasına girdiğimde namazı keser, bazen benimle konuşur, bazen de sessizce otururdu. Sessiz kalırsa ben ayrılır, o da tekrar namazına dönerdi. Gizlendiği dönemde, zamanının çoğunu Kur'an okuyarak geçirdiğini hatırlıyorum. 58.10

[ʿAbd Allāh:] After my father grew old, he pushed himself to read the Qurʾan more and more often and to pray more frequently between the noon and late afternoon prayers. Whenever I went into his room he would stop praying. Sometimes he would talk to me and sometimes he would sit quietly. If he was quiet, I’d leave him and he’d go back to his prayers. When he was in hiding, I remember seeing him spend most of the time reading the Qurʾan. 58.10

[Al-ʿIjlī:] Aḥmad'ı en son gördüğüm zaman, dışarı çıkıp bir bekleme odasında benimle oturdu. 58.11

[Al-ʿIjlī:] The last time I saw Aḥmad, he came out and sat with me in an anteroom. 58.11

"Hatırlıyorum, hukukla ilgili birkaç sorun üzerinde düşünüyordunuz," dedim. "Bunlara bir cevap bulabildiniz mi?" "Şimdi acele etme zamanı," dedi, "hukuka göre yaşamak için." Biz kalkana kadar aynı tonda konuşmaya devam etti.

I said, “I remember there were some law questions you were thinking about. Have you reached any answers?” “This is the time to make haste,” he said, “to live by the law.” He continued in that vein until we rose to go.

[Al-Muʾaddib:] Bişr b. el-Hâris'i Cuma namazından sonra dört rekât kıldığını gördüm; ilk iki rekâtın ardından selam vererek ayırmadan. Ahmed b. Hanbel'i ise Cuma namazından sonra altı rekât kıldığını ve her iki rekâtta bir selam verdiğini gördüm.303 58.12

[Al-Muʾaddib:] I saw Bishr ibn al-Ḥārith pray four cycles after the Friday prayer without breaking them up by doing the salutation after the first two. But I saw Aḥmad ibn Ḥanbal pray six cycles after the Friday prayer and do the salutation after every two.303 58.12

[Ebû Bekr İbn Anber:] Bir cuma günü İbn Hanbel'i el-Mansûr Camii'ne kadar takip ettim. Şairler Kubbesi'nin yanında durdu ve iki rekât iki rekât nafile namaz kılmaya başladı. Bir dilenci gelip önünde durdu; Ahmed ona öfkeyle gitmesi için işaret etti. Sonra dilenci onun önünden geçmeye kalkıştı; biz de koşup onu kenara çektik.304 58.13

[Abū Bakr ibn ʿAnbar:] One Friday I followed Ibn Ḥanbal to the mosque of al- Manṣūr. He stood by the Poets’ Cupola and started praying supererogatory prayers two cycles at a time. A beggar came and stood in front of him, and Aḥmad gestured at him angrily to go away. Then the beggar tried to pass in front of him, and we rushed over and pulled him aside.304 58.13

[Abdullah:] Ebu Zür'a Bağdat'a geldiğinde babamın yanında kaldı. Babam, onu rivayetleri ve onların senedlerini karşılaştırmakla o kadar meşgul etti ki bir keresinde babam şöyle dedi: "Bugün yalnızca farz namazlarını kıldım. Ebu Zür'a ile yaptığım bu karşılaştırmaların, diğer her şeyin yerini almasına izin verdim."14

[ʿAbd Allāh:] When Abū Zurʿah came to Baghdad, he stayed with my father. He kept him so busy comparing reports and their transmissions305 that my father said at one point, “Today all I’ve prayed is the ritual prayers. I’ve let all this comparing with Abū Zurʿah take the place of the rest.”306 58.14

[İbn Hāniʾ:] Ahmed ile birlikte Cuma camisine gittim ve onun Kehf Suresi'ni okuduğunu duydum.307 58.15

[Ibn Hāniʾ:] I went with Aḥmad to the Friday mosque and overheard him reading the Chapter of the Cave.307 58.15