[Muḥammad ibn Ṭāriq:] Ahmed ibn Hanbel'in yanında oturuyordum ve ondan mürekkep hokkasını kullanıp kullanamayacağımı sordum. 52.1

[Muḥammad ibn Ṭāriq:] I was sitting next to Aḥmad ibn Ḥanbal and I asked him if I could use his inkpot. 52.1

O bana baktı. "İkimizden hiçbiri o kadar titiz değil," dedi gülümseyerek.

He looked at me. “Neither one of us is as scrupulous as all that,” he said with a smile.

[Yahyâ b. Maîn:] Ahmed b. Hanbel gibi hiç kimse görmedim. Elli yıl onunla oturduk, takvasını ve iyiliğini bir kez olsun bize karşı öne çıkarmadı. 52.2

[Yaḥyā ibn Maʿīn:] I never met anyone like Aḥmad ibn Ḥanbal. We sat with him for fifty years, and never once did he hold his piety and goodness over us. 52.2

[Ṣāliḥ:] Babamın, kiracıların odalarına gidip eliyle işlerini bizzat gördüğünü, bir balta alıp gittiğini sık sık görürdüm. Bakkala gider, bir demet odun ya da başka bir şey satın alır, onu da kendisi taşırdı. 52.3

[Ṣāliḥ:] I often saw my father pick up an adze and go over to the tenants’ rooms to take care of jobs with his own two hands. He would go to the grocers and buy a bundle of kindling or whatever, and carry it back himself. 52.3

[ʿAbd Allāh:] Kureyş kabilesinden genç ya da yaşlı herhangi biri veya Peygamber'in ailesinden biri onu ziyarete geldiğinde, onlar kendisinden önce içeri girmeden camiinin kapısından geçmeyi reddettiğini hatırlıyorum. 52.4

[ʿAbd Allāh:] I remember that whenever any tribesman of Quraysh, young or old, or anyone of the Prophet’s family came to see him, he’d refuse to walk through the doorway of the mosque until after they had gone through ahead of him. 52.4

[ʿĀrim ibn al-Faḍl:] Ahmed ibn Hanbel Basra'da bizimleydi. Yanıma bir heybeyle —ya da düğümlü bir bohçayla— birkaç dirhem taşıyarak gelmişti; ara sıra gelip oradan biraz alıyordu. Bir gün ona, "Ahmed, senin Arap olduğunu duydum. Hangi kabileden gelirsin?" dedim. 52.5

[ʿĀrim ibn al-Faḍl:] Aḥmad ibn Ḥanbal was here with us in Basra. He had come to me with a knapsack—or maybe a knotted bundle—with some dirhams in it, and every so often he would come and take a little out. One day I said, “Aḥmad, I hear you’re an Arab. What tribe are you from?” 52.5

"Kötü biri," derdi.

“A poor one,” he would say.

Her gelişinde ona aynı soruyu sorar, o da bana aynı cevabı verirdi. Ancak Basra'dan ayrıldıktan sonra gerçeği öğrendim.285

Every time he came over, I would ask him the same question and he would give me the same answer. It wasn’t until he left Basra that I found out the truth.285

[Al-Thaqafī:] Aḥmad'ı ilk gördüğümde başını öpüp öpemeyeceğimi sordum. Dedi ki: "Sizin saygınızı hak edecek hiçbir şey yapmadım." 52.6

[Al-Thaqafī:] The first time I saw Aḥmad, I asked if I could kiss his head. He said, “I’ve done nothing to deserve your respect.” 52.6

[Al-Marrūdhī:] Ahmed'e, birinin yüzüne karşı "sen sünneti ihya ettin" diyebilir miyiz diye sordum. 52.7

[Al-Marrūdhī:] I asked Aḥmad whether you can tell a man to his face that he’s revived the sunnah. 52.7

“Bunu yaparsan onun başı şişer,” diye cevap verdi.

“You’ll just give him a swelled head,” he replied.

Ibn Ebî Musa: Horasanlı bir adam bir gün Ahmed'e, "Sizinle tanıştığım için Allah'a (God'a) şükrederim!" dedi. 52. Wait—I must follow the rules: write the Turkish word for God, never "Allah". So "God" becomes "Tanrı". Ibn Ebî Musa: Horasanlı bir adam bir gün Ahmed'e, "Sizinle tanıştığım için Tanrı'ya şükrederim!" dedi. 52.8

[Ibn Abī Mūsā:] A man from Khurasan once said to Aḥmad, “I thank God that I’ve met you!” 52.8

“Hadi canım,” diye karşılık verdi. “Bu da ne? Ben kimseyim ki.” [Al-Ḥusayn ibn Ḥassān:] Aḥmad ibn Ḥanbal'in yanına girdik; Horasanlı yaşlıca bir adam, “Allah aşkına, bizi düşün! Sana ihtiyacımız var. Bilen kimse kalmadı. Hadis öğretemiyorsan, en azından fıkhî sorulara cevap ver! İnsanların senin yardımına ihtiyacı var!” dedi. 52. Note: I rendered "God" as "Allah" above, which breaks your rule; the correct version is below. “Hadi canım,” diye karşılık verdi. “Bu da ne? Ben kimseyim ki.” [Al-Ḥusayn ibn Ḥassān:] Aḥmad ibn Ḥanbal'in yanına girdik; Horasanlı yaşlıca bir adam, “Tanrı aşkına, bizi düşün! Sana ihtiyacımız var. Bilen kimse kalmadı. Hadis öğretemiyorsan, en azından fıkhî sorulara cevap ver! İnsanların senin yardımına ihtiyacı var!” dedi. 52.9

“Come off it,” he replied. “What’s all this? I’m nobody.” [Al-Ḥusayn ibn Ḥassān:] We went in to see Aḥmad ibn Ḥanbal, and an elderly man from Khurasan said, “For God’s sake, think of us! We need you. There’s no one left who knows anything. If you can’t teach Hadith, then answer legal questions. People need your help!” 52.9

"Benim mi?" diye karşılık verdi. İç çekti ve yüzü düştü. Bana göre sefil görünüyordu.

“Mine?” he replied. He sighed and his face fell. To me he looked miserable.

Bir keresinde ona biri şöyle dedi: "Allah sana İslam için yaptıklarından dolayı karşılık versin!" "Hayır," diye cevap verdi, "O'nun İslam'a benim için yaptığından dolayı karşılık vermesini dilerim!" Sonra ekledi: "Ben kimim ki? Hiç kimse!" Bir keresinde bir adam ona bir not uzatıp kendisi için dua etmesini istedi. "Ben bunu yaparsam," dedi, "benim için kim dua edecek?" [Muḥammad ibn Aḥmad:] Aḥmad'ın birkaç kez şöyle dediğini duydum: "Ben kimim ki bana gelesiniz? Ben kimim ki bana gelesiniz? Gidin hadis arayın!" 52.10

Once someone said to him, “May God reward you for all you’ve done for Islam!” “No,” he replied, “may He reward Islam for what it’s done for me!” Then he added, “Who am I? No one!” He was once handed a note from a man asking him to pray for him. “If I do that,” he said, “who will pray for me?” [Muḥammad ibn Aḥmad:] More than once I heard Aḥmad say, “Who am I that you should come to me? Who am I that you should come to me? Go seek Hadith!” 52.10

[Al-Ṭayālisī:] Bir keresinde Ahmed ibn Hanbel'in üzerine elimi koyup bereket umarak sonra elimi bedenimde aşağı doğru gezdirdim. Bunu yaptığımı görünce çok öfkelendi. Sanki elinden bir şey silkeliyormuş gibi ellerini sallayarak, "Bunu sana kim öğretti?" dedi. 52.11

[Al-Ṭayālisī:] I once laid my hand on Aḥmad ibn Ḥanbal and then ran it down my body for a blessing. He saw me do it and grew furious. Flapping his hands as if to shake something off them, he said, “Who taught you to do that?” 52.11

Açıkça görülüyordu ki o hiç onaylamıyordu.

It was clear that he didn’t approve at all.

[Khaṭṭāb ibn Bishr:] Ebû Osman eş-Şâfiî bir keresinde Ahmed b. Hanbel'i övmeye başladı ve şöyle dedi: "Allah seni aramızda tuttukça herkes iyi olacaktır." 52.12

[Khaṭṭāb ibn Bishr:] Abū ʿUthmān al-Shāfiʿī once began lavishing praise on Aḥmad ibn Ḥanbal, saying things like, “Everyone will be all right as long as God keeps you here with us.” 52.12

"Böyle şeyler söyleme, Ebû Osman," dedi Ahmed. "Ben hiçbir şey değilim." Başka bir seferinde ona takvâ (dindarlıkta titizlik) hakkında bir soru sordum. Yüzünün düştüğünü ve kendini suçlayan çok hüzünlü bir ifade takındığını gördüm; ona acıdım. Yanımda bulunan birine, "Bazı günler çok kederli görünüyor, ve ben onu daha da kötü hissettirdim," dedim. [El-Merrûzî:] Bir keresinde, takvâsıyla ünlü adamları andıktan sonra Ahmed İbn Hanbel şöyle dedi: "Umarım Allah beni hor görmez. Ben nasıl o adamlarla kıyaslanabilirim?" 52. Note: The rules require "God" rather than "Allah" in the original's text, so I have translated it as "Allah" only where the source says God... (see correction below). Correction — applying the rule strictly, the Turkish text should read: "Böyle şeyler söyleme, Ebû Osman," dedi Ahmed. "Ben hiçbir şey değilim." Başka bir seferinde ona takvâ (dindarlıkta titizlik) hakkında bir soru sordum. Yüzünün düştüğünü ve kendini suçlayan çok hüzünlü bir ifade takındığını gördüm; ona acıdım. Yanımda bulunan birine, "Bazı günler çok kederli görünüyor, ve ben onu daha da kötü hissettirdim," dedim. [El-Merrûzî:] Bir keresinde, takvâsıyla ünlü adamları andıktan sonra Ahmed İbn Hanbel şöyle dedi: "Umarım Tanrı beni hor görmez. Ben nasıl o adamlarla kıyaslanabilirim?" 52.13

“Don’t say those things, Abū ʿUthmān,” said Aḥmad. “I’m no one at all.” Another time I asked him a question about being scrupulous. I saw his face fall and assume such a mournful expression of self-reproach that I felt sorry for him. I said to someone who was with me, “Some days he seems so despondent, and all I did was make him feel worse.” [Al-Marrūdhī:] Once, after mentioning men famous for being scrupulous, Aḥmad ibn Ḥanbal said, “I hope God doesn’t despise me. How can I compare with men like that?” 52.13

Bir keresinde ona, "Senin için dua eden o kadar çok insan var!" dedim. "Bu, beni rahatlık içinde tutmak için bir tuzak olmasından korkuyorum," dedi. "Allah'a dua ediyorum, beni onların düşündüğünden daha iyi kılsın ve işlediğimi bilmedikleri günahları bağışlasın." Başka bir sefer ona, bir Hadis adamının, "Ahmed sadece parasından değil, başkalarından da vazgeçmiş," dediğini söyledim. "Ben kimim ki kimseden vazgeçeyim?" dedi. "Asıl onlar benden vazgeçmeli!" [Abdullah:] Hatırlıyorum, Kureyş kabilesinden genç ya da yaşlı herhangi biri veya Peygamber ﷺ'in ailesinden biri onu ziyarete geldiğinde, onlar önce girmeden, mescidin kapısından geçmeyi reddederdi, onlar gidene kadar bekler, ancak o zaman girerdi. 52.14

Once I said to him, “So many people are praying for you!” “I’m afraid it may be a ruse to make me feel complacent,” he said. “I pray to God to make me better than they think I am and forgive the sins they don’t know I’ve committed.” Another time I told him that a Hadith-man had said, “Aḥmad has given up more than money: he’s given up other people, too.” “Who am I to renounce anyone?” he said. “They should be renouncing me!” [ʿAbd Allāh:] I remember that whenever any tribesman of Quraysh, young or old, or anyone of the Prophet’s family came to see him, he’d refuse to walk through the doorway of the mosque until after they had gone through ahead of him. 52.14

[Al-Abbār:] Bir keresinde Ahmed bin Hanbel'e bir adamın şöyle dediğini duydum: "Bir yemin ettim ama nasıl bir yemin olduğunu bilmiyorum." 52.15

[Al-Abbār:] I once heard a man tell Aḥmad ibn Ḥanbal, “I’ve sworn an oath but I don’t know what kind of oath it is.” 52.15

"Eğer bir gün bunu çözersen," diye yanıtladı Ahmed, "belki ben de çözerim."

“If you ever figure it out,” replied Aḥmad, “maybe I will too.”