[Ṣâlih:] El-Hizâmî, İbn Ebî Duâd'ı148 ziyaret etti ve ardından babamı ziyaret etmeye geldi. Babam dışarı çıkıp onun geldiğini görünce kapıyı yüzüne kapattı ve içeri geri döndü. 23.1

[Ṣāliḥ:] Al-Ḥiẓāmī visited Ibn Abī Duʾād148 and then came to call on my father. When my father came out and saw him coming, he shut the door in his face and went back inside. 23.1

[El-Sicistânî:] Bir keresinde Ahmed'e, sünnete bağlı olduğunu bildiğim bir adamı kötü bir bid'at sahibiyle birlikte gördüğümde, onunla konuşmayı kesmem gerekir mi diye sordum. 23.2

[Al-Sijistānī:] I once asked Aḥmad whether, if I see a man I know to be an adherent of the sunnah in the company of a reprehensible innovator, I should stop speaking to him. 23.2

“Hayır,” diye cevap verdi. “Önce ona şunu söyle: Onunla birlikte gördüğün adam bir bid'at ehlidir. Onunla konuşmayı bırakırsa ne ala. Bırakmazsa, o da bir bid'at ehli sayılsın. İbn Mes'ud'un dediği gibi: ‘Bir adamı arkadaşlarından yargıla.’” [El-Hasan İbn Sevvab:] Ahmed İbn Hanbel bir keresinde bana şunu söyledi: “İnsanlar hiçbir zaman bugün olduğundan daha fazla Hadis'e ihtiyaç duymadılar.” 23.3

“No,” he replied. “First tell him that the man you saw him with is an innovator. If he stops talking with him, fine. If not, consider him an innovator too. As Ibn Masʿūd said, ‘Judge a man by his friends.’” [Al-Ḥasan ibn Thawwāb:] Aḥmad ibn Ḥanbal once told me, “People have never needed Hadith more than they need it now.” 23.3

“Neden?” “Kınanmaya değer yenilikler ortaya çıktı,” diye cevap verdi. “Hadisler olmadan, onlara kapılıp gidersin.” [Ebû Muzâhim:] Amcam Ebû Alî Abdurrahman İbn Yahyâ İbn Hâkân bana, el-Mütevekkil'in ona Ahmed İbn Hanbel'e kimin yargıç olmaya layık olduğunu sormasını emrettiğini anlattı. Amcamdan İbn Hanbel'in cevabını göstermesini istedim ve bana onun bir kopyasını gönderdi. Ben de kendi kopyamı çıkardım, sonra yazdıklarımın doğru olup olmadığını kontrol etmek için yanına geri döndüm. Metin şöyleydi: 23.4

“Why?” “Reprehensible innovations have appeared,” he answered. “Without Hadith, you’ll be caught up in them.” [Abū Muzāḥim:] My uncle, Abū ʿAlī ʿAbd al-Raḥmān ibn Yaḥyā ibn Khāqān, told me that al-Mutawakkil ordered him to ask Aḥmad ibn Ḥanbal who was qualified to serve as a judge. I asked my uncle to show me Ibn Ḥanbal’s response and he sent me a copy of it. I made my own copy and then went back to him to check that what I had written was correct. The text ran as follows: 23.4

Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla Wait — the rule says the original says "God", not "Allah", so I must write the Turkish word for God, never "Allah". Corrected: Rahman ve Rahim olan Tanrı'nın adıyla... Actually the translation must be faithful to the original "In the name of God, full of compassion, ever compassionate 23." The number 23 is a label, kept as is. Tanrı'nın adıyla, merhameti sonsuz, şefkati bitmez olan. 235

In the name of God, full of compassion, ever compassionate 23.5

Bu, Ahmed ibn Hanbel'e, içeriğini teyit etmesini istediğim ve onun da teyit ettiği belgenin bir kopyasıdır. Ondan imzalamasını rica ettim; o da en altına oğlu Abdullah'ın kendi adına imzalamasını istedi.

This is a copy of the document I presented to Aḥmad ibn Ḥanbal after requesting that he confirm its contents, which he did. I asked him to sign it, and he asked his son ʿAbd Allāh to sign for him at the bottom.

Ahmed İbn Hanbel'e Ahmed İbn Rabah hakkında sordum. O da onun Cehm'in tanınmış bir takipçisi olduğunu ve mezhepçi inançları yüzünden bir makamda bulunarak Müslümanlara zarar verdiğini söyledi.

I asked Aḥmad ibn Ḥanbal about Aḥmad ibn Rabāḥ. He replied that he was a wellknown follower of Jahm who had held a position of authority where he had brought harm to Muslims because of his sectarian beliefs.

Ona İbn Khalanjī hakkında sordum. O da İbn Ebî Rabâh hakkında verdiği cevap gibi cevap verdi ve onun Cehm'in bilinen bir takipçisi olduğunu, hatta özellikle kötü ve tehlikeli birisi olduğunu söyledi.

I asked him about Ibn Khalanjī. He replied as he had in the case of Ibn Abī Rabāḥ, saying that he was a well-known follower of Jahm—in fact, an especially bad and dangerous one.

Ona Shuʿayb ibn Sahl hakkında sordum; o da onun Cehm'in tanınmış bir takipçisi olduğunu söyledi.

I asked him about Shuʿayb ibn Sahl, and he replied that he was a well-known follower of Jahm.

Ona ʿUbayd Allāh ibn Aḥmad hakkında sordum, o da onun Cehm'in tanınmış bir takipçisi olduğunu söyledi.

I asked him about ʿUbayd Allāh ibn Aḥmad, and he replied that he was a well-known follower of Jahm.

Ona Ebû Şuayb adlı adamı sordum; o da bunun, Cehm'in tanınmış bir takipçisi olduğunu söyledi.

I asked him about the man called Abū Shuʿayb, and he replied that he was a well-known follower of Jahm.

Ahvaz'daki kadı Muhammed b. Mansur hakkında ona sordum. (Şöyle) dedi: "İbn Ebu Duad ile ilişkisi vardı ve onun için çalıştı; her ne kadar iyilerden biriydi, ama nerede durduğunu bilmiyorum." İbn Ali b. el-Ca'd hakkında ona sordum ve dedi ki: "Cehm'in takipçisi olmasıyla tanınırdı, ama sonra tövbe ettiğini duydum." Bağdat'ta Muhammed b. Abdullah'ın mezalim divanını yürüten el-Fethu b. Sehl hakkında ona sordum. Cevabında onun Cehm'in tanınmış bir takipçisi ve Bişr el-Mersi'nin yakın çevresinden biri olduğunu, Müslümanlar üzerinde böyle birinin yetkiye sahip olmasına izin vermenin tehlikeli olduğunu söyledi.

I asked him about Muḥammad ibn Manṣūr, judge in al-Ahwāz. “He was involved with Ibn Abī Duʾād and worked for him, though he was one of the better ones, and I don’t know where he stands.” I asked him about Ibn ʿAlī ibn al-Jaʿd and he said, “He was well-known for being a follower of Jahm, but then I heard that he’s recanted.” I asked him about al-Fatḥ ibn Sahl, who had run Muḥammad ibn ʿAbd Allāh’s grievance court in Baghdad. He replied that he was a well-known follower of Jahm and an associate of Bishr al-Marīsī, and that it was dangerous to allow anyone like him to hold authority over Muslims.

İbn es-Selcî hakkında ona sordum ve "Kınanacak bir bid'at sahibi ve bir mezhep taassubu içinde olan biri" dedi. İbrâhîm b. Attâb hakkında sordum ve "Onu tanımıyorum, ancak Bişr el-Merîsî'nin yakınlarındandı, bu yüzden ondan uzak durmanı ve hiçbir yetki mevkiinde bulundurmamanı öneririm. Genel olarak, bid'at ehli ve mezhep taassubu içinde olanlar yetki mevkilerinde istihdam edilmemelidir; çünkü onlara güç vermek İslam için son derece tehlikelidir. Bunu, sünnete sarılma ve bid'atle mücadele konusundaki titizliği sebebiyle Müminlerin Emiri -Allah ona uzun ömür versin- çok iyi bilmektedir" dedi. Ben, Ahmed b. Hanbel, Abdurrahman b. Yahya b. Hâkân'ın bu belgede yer alan her şey hakkında bana sorduğunu ve söylediklerimin onun yazdıklarıyla aynı olduğunu beyan ederim. Hastalığım o kadar ağır ki hareket edemiyor ve iyi göremiyorum, bu yüzden kendim bir şey yazamadım. Benim isteğim üzerine ve huzurumda, oğlum Abdullah bu belgenin altını imzalamıştır. Allah'a dua ederim ki Müminlerin Emiri'ne uzun ömür, sağlık versin ve lütfuyla, kudretiyle ona yardım ve hidayet nasip etsin.

I asked him about Ibn al-Thaljī and he said, “A reprehensible innovator and a sectarian.” I asked him about Ibrāhīm ibn ʿAttāb and he said, “I don’t know him, but he was an associate of Bishr al-Marīsī, so I would steer clear of him, and keep him out of any position of authority. In general, heretics and sectarians should not be employed in positions of authority, since giving them power is extremely dangerous to Islam, as the Commander of Believers—God grant him long life—well knows, given his insistence on upholding the sunnah and combating heresy.” I, Aḥmad ibn Ḥanbal, declare that ʿAbd al-Raḥmān ibn Yaḥyā ibn Khāqān has asked me about everything on this document and what I said is what he wrote down. As I am too ill to move or see clearly, I could not write anything myself. At my request and in my presence, my son ʿAbd Allāh has signed at the bottom of this document. I pray to God to give the Commander of Believers long life and good health and bless him with help and guidance, by His grace and power.

[Ahmed:] Sünnete tâbi olan birinin kabri, günah işlemiş olsa bile, Cennet'te bir çiçek bahçesidir. Bid'at ehlinden birinin kabri ise, dünyayı terk etmiş olsa bile, Cehennem'in içinde bir çukurdur. 23.6

[Aḥmad:] Any grave where lies a follower of the sunnah, even one who has sinned, is a flowerbed in the Garden. Any grave where lies a follower of innovation, even one who renounced the world, is a pit inside the Fire. 23.6

Örnek aldığımız Ahmed ibn Hanbel, sünnete bağlılığında ve bid'atı reddetmesinde öylesine gayretliydi ki, sünnete aykırı davranışları olan birçok erdemli kişiyi eleştirirdi. Bu tür eleştirilere dinî bir konuda iyi öğüt olarak bakılmalıdır. 23.7

Our exemplar Aḥmad ibn Ḥanbal was so fervent in his attachment to the sunnah and his rejection of innovation that he would criticize many virtuous persons for actions that went against the sunnah. Such criticisms are to be understood as good counsel in a matter of religion. 23.7

[Es-Serrâc:] Bir gün Ahmed b. Hanbel bana, "Hâris'i çok gördüğünü duyuyorum," dedi; kastettiği el-Muhâsibî idi. "Bir dahaki sefere evine geldiğinde beni bir yere saklayabilir misin, onun ne söylediğini duyayım?" 23.8

[Al-Sarrāj:] One day Aḥmad ibn Ḥanbal said to me, “I hear that you see a lot of al-Ḥārith,” meaning al-Muḥāsibī. “Next time he comes to your house, could you hide me somewhere so I can hear what he has to say?” 23.8

Onun bana geldiğine sevindim ve istediğini yapmaktan memnuniyet duyacağımı ona söyledim. Sonra el-Hâris'in yanına gidip o gece hem kendisinin hem de arkadaşlarının bize gelmesini istedim.

I was glad that he had come to me, and I told him that I would be happy to do as he asked. Then I went to see al-Ḥārith and asked him to come over that night and to bring his associates as well.

"İsmâîl," dedi bana, "onlar kalabalık bir grup. Yağın ve hurmanın tortusundan ellerinden geldiğince hepsine ver, ama bundan fazlasını verme." Onun istediğini yapmayı kabul ettim. Sonra Ahmed'in yanına gidip ona durumu bildirdim. Akşam namazından sonra geldi ve üst kattaki bir odaya girdi; orada kendi ibadetiyle meşgul oldu.149 İşini bitirince el-Hârith ve takipçileri geldi. Yediler, ardından o gece kıldıkları son namaz olan yatsı namazını kılmak için kalktılar. Sonra el-Hârith'in önünde bir şey söylemeden oturdular. Gece yarısına yakın olana kadar kimse bir şey söylemedi. Sonra aralarından biri el-Hârith'e bir sorunu sordu. O konuştu, diğerleri dinledi; başlarında yuva yapmış kuşlar varmış gibi büyülenmiş halde, kimileri ağlıyor, kimileri feryat ediyor, kimileri de onun konuşması sırasında iç çekiyordu. Ahmed'in yanına çıkıp durumuna baktım ve onun o kadar çok ağladığını, bayılmış olduğunu gördüm. Gruba geri döndüm; onlar şafak sökene kadar devam etti, sonra kalkıp gittiler. Ahmed'in yanına tekrar çıktım; o, kendinden geçmiş bir haldeydi.

“Ismāʿīl,” he told me, “they’re a large group. Give them all the dregs of oil and dates as you can, but nothing more.” I agreed to do as he asked. Then I went to Aḥmad and let him know. He arrived after the sunset prayer and went into a room upstairs, where he busied himself with his personal devotions.149 After he finished, al-Ḥārith and his followers arrived. They ate and then got up to pray the evening prayer, which was the last prayer they performed that night. Then they sat down in front of al-Ḥārith without saying a word. No one said anything until it was almost midnight. Then one of them asked al-Ḥārith about a problem. He spoke and the others listened, as rapt as if they had birds nesting on their heads, with some weeping, others crying out, and others again sighing as he spoke. I went upstairs to check on Aḥmad and found that he had been weeping so hard that he had passed out. I went back to the group, which kept on until dawn came and they rose and left. I went back up to Aḥmad, who seemed to be in an altered state.