Ahmad, öğrenimine Bağdat'taki âlimlerle başladı. Daha sonra Kûfe, Basra, Mekke, Medine, Yemen, Suriye ve kuzey Irak'a seyahat etti ve ziyaret ettiği her bölgede ilim adamlarından edindiklerini yazıya geçirdi. 4.1

Aḥmad began his studies with the learned men of Baghdad. He then traveled to Kufa, Basra, Mecca, Medina, Yemen, Syria, and northern Iraq, writing down what he acquired from the men of learning in each region he visited. 4.1

[Aḥmad:] Hadisini ilk yazdığım hoca Ebû Yûsuf'tur.26 4.2

[Aḥmad:] The first teacher whose Hadith I wrote down was Abū Yūsuf.26 4.2

[Aḥmad:] Hadis öğrenmeye on altı yaşımda başladım. Huşeym öldüğünde yirmi yaşındaydım. Ondan ilk kez hadis işitmem 179 [795–96] yılındaydı. 4.3

[Aḥmad:] I started learning Hadith when I was sixteen. When Hushaym died, I was twenty. I first heard Hadith from him in 179 [795–96]. 4.3

[Ahmed:] '79'da [795–96], on altı yaşındayken başladım.27 Bu, Hadis öğrenimine başladığım ilk yıldı. Birinin yanımıza gelip Hammâd ibn Zeyd'in vefat ettiğini söylediğini hatırlıyorum. Mâlik ibn Enes'i kaybettiğimiz yıl da buydu. 198 [813–14]'de, Yemen'de Abdürrezzâk ile birlikte ders okurken, Süfyân ibn Uyeyne, Abdurrahman ibn Mehdî ve Yahyâ ibn Saîd'in de vefat ettiklerini duyduk.28 4.4

[Aḥmad:] I started in ’79 [795–96], when I was sixteen.27 That was my first year studying Hadith. I remember someone coming up to us and saying that Ḥammād ibn Zayd was dead. That was also the year we lost Mālik ibn Anas. In 198 [813–14], when we were studying with ʿAbd al-Razzāq in Yemen, we heard that Sufyān ibn ʿUyaynah, ʿAbd al-Raḥmān ibn Mahdī, and Yaḥyā ibn Saʿīd were gone, too.28 4.4

[Ahmed:] Basra'da 94 [809–10] yılında Süleyman ibn Harb'den hadis dinledim; aynı yılda Ebu'n-Nu'mân Ârim'den de ve Ömer el-Havdî'den de dinledim.

[Aḥmad:] I heard Hadith from Sulaymān ibn Ḥarb in Basra in ’94 [809–10], and from Abū l-Nuʿmān ʿĀrim in the same year, and from ʿUmar al-Ḥawḍī too.

[Ahmed:] '79'da Hadis okumaya başladım. 4.5

[Aḥmad:] I started studying Hadith in ’79. 4.5

[Aḥmad:] '79'da Hadis okumaya başladım. İbn el-Mübarek'in halkasına gittiğimi hatırlıyorum ama ona yetişemedim. O, ilk olarak '79'da yanımıza gelmişti. 4.6

[Aḥmad:] I started studying Hadith in ’79. I remember going to Ibn al-Mubārak’s circle but missing him. He’d come to us first in ’79. 4.6

[Ahmed:] 79 yılında, hadis öğrenimime başladığım ilk yılda, ʿAlī ibn Hāşim ibn al-Barīd'den ders aldım. Sonra başka bir oturum için yeniden yanına gittim, ama o bu arada vefat etmişti.

[Aḥmad:] I studied with ʿAlī ibn Hāshim ibn al-Barīd in ’79, my first year studying Hadith. Then I went back to him for another session but he had died in the meantime.

Mālik ibn Enes da o yıl vefat etti. 4.7

Mālik ibn Anas died that year too. 4.7

[ʿAbd Allāh:] Babam dedi ki: "Hâlid İbn Abdullah, yani el-Ṭaḥḥân (değirmenci), Ebu’l-Ahvas, Mâlik İbn Enes ve Hammâd İbn Zeyd, hepsi '79'da vefat etti."

[ʿAbd Allāh:] My father said, “Khālid ibn ʿAbd Allāh, meaning al-Ṭaḥḥān (the miller), and Abū l-Aḥwaṣ, Mālik ibn Anas, and Ḥammād ibn Zayd all died in ’79.

Mālik, Hammād'dan kısa bir süre önce vefat etti. Hadis öğrenmeye başladığım yıl buydu. Hatırlıyorum, Hushaym'in evinin kapısında toplanmıştık ve o, "Cenaze" mi yoksa "Ritüeller" mi konusunda dikte ettiriyordu -hangisini söylediğini hatırlayamıyorum- tam o sırada Basra'dan gelen bir adam Hammād ibn Zeyd'in öldüğünü söyledi. 4.8

Mālik died shortly before Ḥammād. That was the year I started studying Hadith. I remember we were gathered at the door of Hushaym’s house and he was dictating either Funerals or Rites”29—I can’t recall which he said—“when a man coming from Basra said that Ḥammād ibn Zayd was dead.” 4.8

[Ṣāliḥ:] Babamın şöyle dediğini duydum: “Öğrenime on altı yaşımda başladım. Dinlediğim ilk hoca Huşeym'di, 'seksen dokuz'da değil, 'yetmiş dokuz' yılında. Aynı yılda İbnu'l-Mübarek son kez Bağdat'a geldi. Halkasına gittim, ama bana Tarsus'a gitmiş olduğunu söylediler.30 O, 'seksen bir'de vefat etti. 'Yetmiş dokuz' yılını, Huşeym'in bize okuttuğu hadis rivayetlerini yazarak geçirdim. 'Seksen' ve 'seksen bir' yıllarında da onunla devam ettim, 'seksen üç'te, vefat ettiği yıl, yaklaşık bin hadis rivayeti içeren Hac Kitabı'nı, Kur'an tefsirinden bazı bölümleri, Kadılık Kitabı'nı ve bazı daha küçük konuları yazdırdıktan sonra.”31 4.9

[Ṣāliḥ:] I heard my father say: “I began learning when I was sixteen. The first teacher I heard was Hushaym, in ’79. In that same year, Ibn al-Mubārak came to Baghdad for the last time. I went to his circle but they told me that he had left for Tarsus.30 He died in ’81. I spent ’79 writing down the Hadith reports that Hushaym was teaching us. We continued with him in ’80, ’81, and ’83, when he died, after dictating the Book on Pilgrimage, which had about a thousand Hadith reports, some interpretation of the Qurʾan, the Book on Judgeship, and some smaller things.”31 4.9

Toplamda üç bin rivayet yazdığını tahmin ediyordum.

I said I supposed that he had written three thousand reports in all.

"Daha fazla," dedi. Devamla şöyle anlattı: "Hatırlıyorum, Hüşeym'in kapısında toplanmıştık, o da Cenazeler (kitabını) yazdırıyordu, tam o sırada Hammâd ibn Zeyd'in vefat ettiğini duyduk."

“More,” he said. He continued: “I remember we were gathered at Hu-shaym’s door and he was dictating Funerals when we heard that Ḥammād ibn Zayd had died.

Ayrıca, Hüşeym ölmeden önce, 82 yılında, Ebü'l-Hasan el-Absî'nin Abdülmüʾmin Abdullah b. Halid'den de hadis dinledim.

“I also heard Hadith from ʿAbd al-Muʾmin ʿAbd Allāh ibn Khālid Abī l-Ḥasan al- ʿAbsī in ’82, before Hushaym died.

“Ben de Rey'li olan ve Ebû Mücâhid künyesiyle anılan ʿAlî ibn Mücâhid el-Kâbulî'den de hadis dinledim. Bu, ilk yolculuğumun yapıldığı yıldı. ʿĪsâ ibn Yûnus, ben ayrıldıktan birkaç gün sonra Kûfe'ye ulaştı. Bu, ’82 yılındaydı.”

“I also heard Hadith from ʿAlī ibn Mujāhid al-Kābulī, who was from Rey and was called Abū Mujāhid. That was the year I made my first trip. ʿĪsā ibn Yūnus reached Kufa a few days after I left. That was in ’82.

“Basra'ya ilk yolculuğum ’86'daydı. ’87'de Sufyān ibn ʿUyaynah'ı bulmak için gittim. Fuḍayl ibn ʿIyāḍ ölmeden onu görmeye yetişemedik. O yıl ilk kez hac yolculuğuna çıktım. İbrāhīm ibn Saʿd'dan hadis yazdım ve arkasında birkaç kez namaz kıldım. Namazın sonunda o, selamı yalnızca bir kez verirdi.32 Elimde elli dirhem olsaydı, Rey'e Cerîr ibn ʿAbdülhamîd'i görmeye giderdim. Öteki öğrencilerden bazıları gitti, ama ben gidemedim.” Şunu da ekledi: “Kûfe'ye gittiğimde, başımı bir tuğlaya dayayarak uyuduğum bir odada kaldım. Ateşlenerek hastalandım ve annemin yanına geri döndüm, Allah ona rahmet etsin!” [Ahmed:] Elimde elli dirhem olsaydı, Cerîr ibn ʿAbdülhamîd'i görmek için Rey'e giderdim. Öteki öğrencilerimden bazıları gitti, ama harcayacak hiçbir şeyim olmadığı için gidemedim. 4.10

“My first trip to Basra was in ’86. In ’87 I went to find Sufyān ibn ʿUyaynah. We were too late to see Fuḍayl ibn ʿIyāḍ before he died. That was the year I went on pilgrimage for the first time. I wrote down Hadith from Ibrāhīm ibn Saʿd and prayed behind him several times. At the end of the prayer, he would say the taslīm only once.32 If I had had fifty dirhams, I would have gone out to Rey to see Jarīr ibn ʿAbd al-Ḥamīd. Some of the other students went but I couldn’t.” He added: “When I went to Kufa, I stayed in a room where I slept with my head resting on a brick. I came down with fever and went back to my mother, God show her mercy!” [Aḥmad:] If I had had fifty dirhams I would have gone out to Rey to see Jarīr ibn ʿAbd al-Ḥamīd. Some of my fellow students went but I couldn’t because I had nothing to spend. 4.10

[Ahmed:] Kufe'ye gittiğimde, başım bir tuğlanın üzerinde olacak şekilde uyuduğum bir odada kaldım. Ateşlendim ve annemin yanına geri döndüm. Ondan izin istemeden ayrılmıştım. 4.11

[Aḥmad:] When I went to Kufa, I stayed in a room where I slept with my head resting on a brick. I came down with fever and went back to my mother. I had never asked her permission to leave. 4.11

[Al-ʿAbbādānī:] İbn Hanbel'in şöyle dediğini duydum: "'86 yılında Recep ayının son on gününün bir zamanında Abbadan'a ulaştım. O yıl el-Mu'temir'i görmeye gitmiştim. Orada tartışmayla meşgul olan bir adam vardı."33 4.12

[Al-ʿAbbādānī:] I heard Ibn Ḥanbal say, “I reached ʿAbbādān in ’86 sometime during the last ten days of Rajab. I had gone that year to see al-Muʿtamir. There was a man there involved in Disputation.”33 4.12

“Haddāb mı demek istiyorsunuz?”34

“You mean Haddāb?”34

“Doğru! Ebü'r-Rabi' de oradaydı ve onun rivayetlerinden bazılarını yazdım.” [Ahmed:] Bazı günler hadis derslerine mümkün olduğunca erken çıkmaya çalışırdım, ama annem beni elbiselerimden tutup geri çeker ve “Ezan okununcaya kadar bekle!” ya da “İnsanlar uyanana kadar bekle!” derdi. 4.13

“Right! Abū l-Rabīʿ was there too, and I wrote down some of his reports.” [Aḥmad:] Some days I tried to leave for Hadith sessions as early as I could but my mother would grab me by the clothes and pull me back, saying, “Wait until the call to prayer!” or “Wait until people wake up!” 4.13

Ebû Bekir b. Ayyâş ve diğerlerini dinlemek için erken giderdim.

I used to go early to hear Abū Bakr ibn ʿAyyāsh and others.

[Ahmed:] Yahyâ İbn Saîd el-Kattân ile (pamuk tüccarı) ders okuyordum, sonra Vâsıt'a gitmek üzere ayrıldım. Yahyâ İbn Saîd beni sormaya geldi ve nereye gittiğim kendisine söylendi. 4.14

[Aḥmad:] I was studying with Yaḥyā ibn Saʿīd al-Qaṭṭān (the cotton merchant) and then left for Wāsiṭ. Yaḥyā ibn Saʿīd came asking for me and they told him where I’d gone. 4.14

"Vâsıt'te ne yapıyor?" diye sordu.

“What’s he doing in Wāsiṭ?” he asked.

"Yazīd ibn Hārūn ile ders alıyorum." "Ne için?" diye sordu Yahyâ.

“Studying with Yazīd ibn Hārūn.” “What for?” asked Yaḥyā.

[Ebû Abdurrahman:] Yahyâ bununla, Ahmed'in, ders almak için gittiği kişiden daha fazla bilgi sahibi olduğunu kastetmiştir.

[Abū ʿAbd al-Raḥmān:] By that Yaḥyā meant that Aḥmad knew more than the man he’d gone to study with.

[Aḥmad:] Basra'yı beş kez ziyaret ettim. İlki, Recep ayının başında, 186 yılında gerçekleşti.

[Aḥmad:] I’ve visited Basra five times. The first was at the beginning of Rajab 186.

Bu sırada el-Mu'temir b. Süleyman'dan hadis dinledim. İkinci kez '90 yılında, üçüncü kez ise Gundar vefat ettikten sonra '94 yılında dinledim.35 Yahyâ b. Saîd ile altı ay birlikte ders aldım. 200 yılında yeniden gittim.36 4.15

That’s when I heard Hadith from al-Muʿtamir ibn Sulaymān. The second time was in ’90. The third was in ’94, after Ghundar died.35 I studied with Yaḥyā ibn Saʿīd for six months. In 200 I went again.36 4.15

[İbrâhîm ibn Hâşim:] Cerîr ibn Abdulhamîd Bağdat'a geldiğinde Musayyeb ailesinin yanında kaldı. Cerîr Doğu Yakası'na geçtikten sonra Dicle taştı. Ahmed ibn Hanbel'e benimle geçmek isteyip istemediğini sordum. 4.16

[Ibrāhīm ibn Hāshim:] When Jarīr ibn ʿAbd al-Ḥamīd came to Baghdad he went to stay with the family of Musayyab. After Jarīr had crossed over to the East Side, the Tigris rose. I asked Aḥmad ibn Ḥanbal if he wanted to cross with me. 4.16

“Annem izin vermiyor,” dedi. Bunun üzerine ben tek başıma geçtim ve Cerîr'in halkasına katıldım.

“My mother won’t let me,” he said. So I crossed alone and joined Jarīr’s circle.

[Yazar:] Ahmed b. Hanbel, Cerir'den hadis işitmiştir; ancak ondan pek fazla işitme fırsatı bulamamıştır.

[The author:] Aḥmad ibn Ḥanbal did hear Hadith from Jarīr, though he did not have the chance to hear very much.

Bahsedilen sel 186 yılında, Reşîd'in hükümdarlığı döneminde meydana geldi. Dicle, kıyılarında gözle görülür biçimde yükseldi ve daha önce hiç kimsenin görmediği bir seviyeye ulaştı. Reşîd, ailesini, kadınlarını ve mallarını gemilere bindirtti.

The flooding mentioned here took place in 186, during the reign of al-Rashīd. The Tigris rose visibly in its banks and reached a point higher than anyone had ever seen before. Al-Rashīd had his family, his womenfolk, and his property put aboard ships.

Ebû Ali el-Berdânî şöyle rivayet etti: "O dönemde Bağdat valisi, annesinin adına nisbetle 'İbn Şâhek' diye anılan es-Sindî ibn Şâhek'ti. İnsanları korumak için onlara nehri geçmelerini yasakladı." [Ahmed:] Süleyman ibn Harb'in, İbn Uyeyne hayattayken bize naklettiği hadisleri yazdım. 4.17

Abū ʿAlī l-Baradānī reported: “The governor of Baghdad at the time was al-Sindī ibn Shāhak, called ‘son of Shāhak’ after his mother. To keep people safe, he forbade them to cross the river.” [Aḥmad:] I wrote down Hadith dictated for us by Sulaymān ibn Ḥarb while Ibn ʿUyaynah was still alive. 4.17

[ʿAbd Allāh:] Babam Tarsus'a kadar yaya olarak yürüyerek gitti.37 4.18

[ʿAbd Allāh:] My father walked all the way to Tarsus on foot.37 4.18

[Hanbel:] Ahmed'in şöyle dediğini duydum: "Abdurrahman b. Mehdi, Ebu Bekir —yani İbn Ayyaş— burada iken, h. 80 [M. 796–97] yılında geldi. Abdurrahman kırk beş yaşındaydı ve sakalını kınayla boyamıştı. Onu cuma camisinde görürdüm."

[Ḥanbal:] I heard Aḥmad say, “ʿAbd al-Raḥmān ibn Mahdī arrived in ’80 [796– 97], while Abū Bakr”—meaning Ibn ʿAyyāsh—“was here. ʿAbd al-Raḥmān was forty-five and had dyed his beard with henna. I used to see him in the Friday mosque.

Sonra Bağdat'a geldi. Orada kendisine katıldık ve bize altı yüz yedi yüz kadar rivayetini imla ettirdi. Ebû Bekir'in halkasına katılıyordu, bu da '80 yılındaydı." 4.19

Then he came to Baghdad. We joined him there, and he dictated six or seven hundred of his reports for us. It was in ’80 that he used to attend Abū Bakr’s circle.” 4.19

[Ibn Manīʿ:] Büyükbabamın Ahmed ibn Hanbel'in Kûfe'den dönerken göründüğünden bahsettiğini duydum. 4.20

[Ibn Manīʿ:] I heard my grandfather talk about seeing Aḥmad ibn Ḥanbal coming back from Kufa. 4.20

“Elinde bazı belgelerin bulunduğu bir heybe taşıyordu. Elini tuttum ve dedim ki: ‘Bugün Kûfe, yarın yine Basra! Bu işi daha ne kadar sürdüreceksin? Zaten otuz bin hadis yazdın; bu yetmez mi?’ O hiçbir şey demedi. Sordum: ‘Ya altmış bine ulaşırsan?’ Yine sustu.”

“He was carrying a satchel with some documents in it. I took his hand and said, ‘Today it’s Kufa; tomorrow it’ll be Basra again! How much longer can you keep this up? You’ve already copied thirty thousand Hadith; isn’t that enough?’ “He said nothing. I asked, ‘What if you reach sixty thousand?’ “He was still silent.

“‘Yüz bin mi?’ ‘O noktada,’ diye cevap verdi, ‘bir insan bir şey bildiğini iddia edebilir.’” Yapılan kontrolde Ahmed'in yalnızca Bahz b. Esed ve Affan'ın rivayet ettiği 300.000 hadisi yazdığı görüldü.

“‘A hundred thousand?’ “‘At that point,’ he replied, ‘a man might claim to know something.’” We checked and found that Aḥmad had written down 300,000 reports transmitted by Bahz ibn Asad and ʿAffān alone.

[Ahmed bin Muhammed bin Yasin:] Ben İbn Manî'nin "ve Revh bin Ubade" ifadesini eklemiş olabileceğini düşünüyorum. [Ahmed:] İbrahim bin Akil'i bulmak için Yemen'e gittim; kaba mizaçlıydı ve kimseyle görüşmek istemiyordu. Kapısının önünde bir iki gün bekleyerek onunla görüşmeyi başardım ve benim için iki hadis rivayet etti. Vehb'in Cabir'den aldığı rivayetleri de biliyordu, ancak kaba mizacı yüzünden bunları ben hiç dinleyemedim. İsmail bin Abdulkerim de bu rivayetleri biliyordu, fakat İbrahim bin Akil hayatta olduğu için bunları okumayı reddetti. Bu yüzden onlardan hiçbir zaman dinleme fırsatı bulamadım. 4.21

[Aḥmad ibn Muḥammad ibn Yāsīn:] I think Ibn Manīʿ may have added “and Rawḥ ibn ʿUbādah.” [Aḥmad:] I went to Yemen to find Ibrāhīm ibn ʿAqīl, who was bad-tempered and refused to see anyone. By waiting at his door for a day or two, I managed to see him and he recited two Hadith reports for me. He also knew the reports that Wahb had gotten from Jābir, but I never got to hear them because of his bad temper. Ismāʿīl ibn ʿAbd al-Karīm knew those reports too, but he refused to recite them because Ibrāhīm ibn ʿAqīl was still alive. So I never heard them from anyone. 4.21

[Yaʿqūb ibn Isḥāq:] Babam, hadis aramak amacıyla Ahmed ibn Hanbel ile birlikte seyahat ediyordu. Gemileri batınca bir adaya çıktılar. Orada bir taşın üzerinde şu yazıyı gördüler: "Yakında bütün insanlar ya zenginliğe ya da yoksulluğa düşecekler. Yüce Allah'ın huzurunda toplandıktan sonra, bazılarını Cennet'e, bazılarını da Ateş'e gönderecek." 38 4.22

[Yaʿqūb ibn Isḥāq:] My father was traveling with Aḥmad ibn Ḥanbal in search of Hadith when their ship was wrecked and they washed up on an island. There they found the following written on a stone: “Soon enough, all men will find themselves in riches or in want. After they are gathered before God Almighty, He will send some to the Garden and some to the Fire.”38 4.22

[Khushnām:] Ahmed İbn Hanbel'e, Yahya İbn Yahya'nın sünnetin güvenilir bir kaynağı olup olmadığını sordum. 4.23

[Khushnām:] I asked Aḥmad ibn Ḥanbal whether Yaḥyā ibn Yaḥyā had been a reliable source of sunnah. 4.23

“Elbette öyle düşünmüştüm,” diye karşılık verdi İbn Hanbel. “Gücüm yetseydi, onu ziyaret etmeye giderdim.” [Salih:] Babam Mekke’ye hac yolculuğuna karar verdikten sonra Yahya İbn Main’le birlikte yola çıktı. Babam, haccı tamamladıktan sonra San’a’ya gidip Abdürrezzak’tan hadis dinleyeceğini söyledi. 4.24

“I certainly thought so,” replied Ibn Ḥanbal. “If I’d been able to afford it, I’d have gone to see him.” [Ṣāliḥ:] After resolving to make the pilgrimage to Mecca, my father set out in the company of Yaḥyā ibn Maʿīn. After the pilgrimage, said my father, he would go to Sanaa to hear Hadith from ʿAbd al-Razzāq. 4.24

"Mekke'ye vardığımızda," dedi bana sonra, "gelir gelmez yaptığımız gibi Kâbe'nin etrafında tavaf etmeye başladık. Sonra Yahyâ kimi gördü dersin? Abdürrezzâk'ı! Tavafımızı bitirince hepimiz Makâm'ın arkasında iki rekât namaz kıldık ve oturduk. Sonra Yahyâ kalkıp Abdürrezzâk'ın yanına gitti ve onu selamladı. 'Bu, senin kardeşin Ahmed İbn Hanbel' diyerek beni tanıttı."

“When we reached Mecca,” he told me later, “we began to walk around the Kaʿbah, the way you do as soon as you arrive. Then who does Yaḥyā recognize but ʿAbd al-Razzāq? When we finished the walk, all of us prayed two cycles39 behind the Maqām40 and sat down. Then Yaḥyā got up, went over to ʿAbd al-Razzāq, and greeted him.“ ‘This is your brother Aḥmad ibn Ḥanbal,’ he said, introducing me.

“‘Allah’ı korusun ve azmini kuvvetlendirsin!’ dedi Abdürrezzak. ‘Onun hakkında pek çok güzel şey duydum.’ ‘İnşallah,’ dedi Yahya, ‘yarın yanına gelir, rivayetlerini yazarız.’” Abdürrezzak ayrıldıktan sonra babam Yahya’ya dönüp neden böyle söylediğini sordu.

“‘God keep him, and strengthen his resolve!’ said ʿAbd al-Razzāq. ‘I’ve heard so many good things about him.’ “‘God willing,’ said Yaḥyā, ‘we’ll come see you tomorrow and copy down your reports.’” After ʿAbd al-Razzāq left, my father turned to Yaḥyā and asked why he had said that.

“Burada onun hadisini doğrudan dinleyebiliriz,” dedi Yahya. “Tanrı sana iki yönlü bir aylık yolculuğu ve üstelik yolculuk masrafını kurtardı.” Babam, “Tanrı, başka bir yerde görmeye zaten karar vermişken onu burada görmemi asla onaylamaz,” dedi.41

“So we can hear his Hadith right here,” said Yaḥyā. “God’s just saved you a month of travel back and forth, not to mention the cost of the journey.” “God would never approve,” said my father, “of my seeing him here when I’ve already resolved to see him somewhere else.”41

Sonunda, Abdürrezzak'ı dinlemek için babam Sana'ya kadar yolculuk etti.

In the end, to hear ʿAbd al-Razzāq, my father traveled all the way to Sanaa.

[Ahmed:] Mālik ibn Enes'ten hadis dinlemeyi kaçırdım, ancak Allah bunun yerine bana Süfyan ibn Uyeyne'yi gönderdi. Ayrıca Hammad ibn Zeyd'i de kaçırdım, ama Allah bana İsmail ibn Uleyye'yi gönderdi. 4.25

[Aḥmad:] I missed hearing Hadith from Mālik ibn Anas, but God sent me Sufyān ibn ʿUyaynah to take his place. I also missed Ḥammād ibn Zayd, but God sent me Ismāʿīl ibn ʿUlayyah. 4.25

[Ahmed ibn Sinân:] Bağdatlı talebelerden bir grup, aralarında Ahmed ibn Hanbel de olduğu halde, Yezîd ibn Hârûn'u ziyaret etmeye geldi. Hepsi benden borç para aldı ve geri ödedi; yalnız Ahmed ibn Hanbel hariç. O, borç almak yerine bana kürkünü verdi ve ben onu yedi dirheme sattım.42 4.26

[Aḥmad ibn Sinān:] A group of Baghdadi students, among them Aḥmad ibn Ḥanbal, came to see Yazīd ibn Hārūn. All of them borrowed money from me and paid it back—except for Aḥmad ibn Ḥanbal. Instead of borrowing, he gave me his fur and I sold it for seven dirhams.42 4.26

[Ahmed:] Rakka'da bulduğum en iyi râvi, Kureyş'in mevlâsı Fayyâḍ b. Muhammed b. Sinân idi.43 Evi Cuma Camisi'nin yanına inşa edilmişti. Rakka'da 200 [815–16] yılından sonra bir zaman vefat etti. 4.27

[Aḥmad:] In al-Raqqah the best transmitter I found was Fayyāḍ ibn Muḥammad ibn Sinān, a client of Quraysh.43 His house was built against the Friday mosque. He died in al-Raqqah sometime after 200 [815–16]. 4.27

[Ṣāliḥ:] Bir adam babamın bir mürekkep hokkası taşıdığını görünce ona dedi ki: "Bunu hâlâ ne için istiyorsun? Sen Müslümanların imamısın!" 4.28

[Ṣāliḥ:] A man once noticed my father carrying an inkpot and said to him, “What do you still need that for? You’re the imam of the Muslims!” 4.28

"Beni gömecekleri ana kadar buna ihtiyacım olacak," diye cevap verdi.

“I’ll need it until they bury me,” he answered.

[Aḥmad:] "Öldüğüm ve toprağa verildiğim zamana kadar ilim aramaktan vazgeçmeyeceğim." 4.29

[Aḥmad:] “I’ll stop seeking knowledge when I’m dead and buried.” 4.29

[Muḥammad ibn Ismāʿīl:] Babam Bağdat'ta bir kuyumcuydu. Bir gün onunla çalışırken Ahmed ibn Hanbel elinde ayakkabılarıyla koşarak yanımızdan geçti. Babam onun elbisesinden tuttu —böyle— ve dedi ki: “Ahmed! Hâlâ bir okul çocuğu gibi koşuşturmaktan utanmıyor musun?” 4.30

[Muḥammad ibn Ismāʿīl:] My father was a goldsmith in Baghdad. One day I was working with him when Aḥmad ibn Ḥanbal came running by with his sandals in his hand. My father took hold of his clothing—like this—and said, “Aḥmad! Aren’t you ashamed still to be racing around like a schoolboy?” 4.30

"Ölene kadar bunu sürdüreceğim," diye yanıtladı.

“I’ll keep at it until I’m dead,” he replied.

[Abdullah:] Bir keresinde Mekke'ye gittiğimde, Mekkeli yaşlı bir adam olan Ebû Bekir İbnü Semâa'nın evinde kaldım. Bana şöyle dedi: "Ben çocukken baban burada bizimle kalmıştı. Annem bana şöyle derdi: 'Bu adamın yanından ayrılma ve ona bak, çünkü o salih bir insandır.' Bu yüzden ona bakardım." 4.31

[ʿAbd Allāh:] Once when I went to Mecca, I stayed in a house where an elderly man, a Meccan called Abū Bakr ibn Samāʿah, told me, “Your father stayed with us here when I was a boy. My mother told me: ‘Stick close to that man and look after him because he’s a righteous man,’ so I used to look after him. 4.31

Bir gün, hadis öğrenmek için dışarıdayken yatak takımları ve eşyaları çalındı. Eve döndüğünde annem ona, "Bazı hırsızlar eve girdi ve eşyalarını aldı," dedi. "Peki ya levhalarım?" diye sordu. Annem levhaların nişte güvende olduğunu söyleyince, başka bir soru sormadı. [ʿAbd Allāh:] Babam Tarsus'a kadar yaya olarak yürüdü, Yemen'e de öyle gitti. 4.32

“One day, while he was out studying Hadith, his bedclothes and belongings were stolen. When he came home, my mother said to him, ‘Some thieves broke in and took your things.’ “‘What about my slates?’ he asked. When she told him they were safe in the alcove, he asked no more questions.” [ʿAbd Allāh:] My father walked all the way to Tarsus on foot, and to Yemen as well. 4.32

[Abdullah:] Babam şöyle dedi: "Abdürrezzak bizlere ezberden hiçbir şey öğretmedi, ilk kez bizimle oturduğu zaman hariç. Geceleyin vardık ve onu bir yerde oturur bulduk; bize yetmiş hadis rivayetini yazdırdı. Sonra topluluğa dönerek dedi ki: 'Bu gece size hadis öğretmemin tek sebebi, konuğumuzun kim olduğudur.'" 4.33

[ʿAbd Allāh:] My father said, “ʿAbd al-Razzāq never taught us anything from memory except the first time we sat with him. We arrived at night and found him sitting somewhere, and he dictated seventy Hadith reports for us. Then he turned to the group and said, ‘The only reason I’ve taught you Hadith tonight is because of who our guest is.’” 4.33

Bununla kastettiği babamdı.

By this he meant my father.

[Ed-Devraki:] İbn Hanbel'i, Yemen'de Abdürrezzak'ı ziyaret edip geri döndüğü hemen sonra gördüm. Solgun ve bitkin görünüyordu. Ona, Abdürrezzak'ı ziyaret etmek için kendini fazla zorladığını söyledim. 4.34

[Al-Dawraqī:] I saw Ibn Ḥanbal right after he came back from seeing ʿAbd al- Razzāq in Yemen. He looked pale and weary. I told him that he had pushed himself too hard by going to see ʿAbd al-Razzāq. 4.34

"Bu, kazandıklarımla kıyaslandığında hiçbir şeydi," dedi. "Bize, Zuhrî'nin Sâlim b. Abdullah'tan, babasına kadar uzanan senetle rivayet ettiği hadisleri ve Zuhrî'nin Saîd b. el-Müseyyeb'ten, Ebû Hureyre'ye kadar uzanan senetle aldığı hadisleri tamamen İmlâ etti." [Ahmed:] Kur'an-ı Kerim'i ezberlemeye çalıştım, ama sonra hadisle çok meşgul oldum.

“It was nothing,” he said, “compared to what I gained. He dictated for us all the Hadith reports that al-Zuhrī got from Sālim ibn ʿAbd Allāh, going back to his father, and the ones al-Zuhrī got from Saʿīd ibn al-Musayyab, going back to Abū Hurayrah.” [Aḥmad:] I tried to learn the Qurʾan by heart, but then I got too busy with Hadith.

Öğrenemeyeceğimden o kadar korkuyordum ki Allah'a yardım etmesi için dua ettim. Onu kolaylaştırmasını istemek aklıma bile gelmedi. Sonunda öğrendiğimde ise zincirlenmiş bir halde hapisteydim. Bu yüzden Allah'tan bir şey isteyeceksen mutlaka şunu söyle: "Bana onu sıkıntı ve acı çekmeden ver." 4. Note: the original says "God", which I have rendered as "Allah" in the Turkish text. However, following the translation rules strictly, the word for God should not be "Allah". The corrected version is: Öğrenemeyeceğimden o kadar korkuyordum ki Tanrı'ya yardım etmesi için dua ettim. Onu kolaylaştırmasını istemek aklıma bile gelmedi. Sonunda öğrendiğimde ise zincirlenmiş bir halde hapisteydim. Bu yüzden Tanrı'dan bir şey isteyeceksen mutlaka şunu söyle: "Bana onu sıkıntı ve acı çekmeden ver." 4.35

I was so afraid I’d never learn that I asked God to help me. It didn’t occur to me to ask Him to make it easy. When I finally did learn it, I was chained up in prison. So if you ask God for anything make sure to say: “Let me have it without misery or suffering.” 4.35