Çocukluğuna dair bölümde, Ahmed ibn Hanbel'in gençliğinde bile büyük saygı gördüğünü belirtmiştik. 19.1

In the chapter about his childhood, we noted that Aḥmad ibn Ḥanbal was highly regarded even as a youth. 19.1

[El-Merrûzî:] Bir keresinde Ahmed'e, "Senin için dua eden çok insan var," dedim. "Bu beni korkutuyor," dedi. "İnsanın kendini büyük görmesine bir fitne olabilir."

[Al-Marrūdhī:] I once said to Aḥmad, “There are a lot of people praying for you.” “That frightens me,” he said. “It could be a temptation to think highly of myself.

"Neden yapıyorlar?" diye sordum. Bir keresinde ona Tarsus'tan bir adamla tanıştığımı, Bizanslılara karşı savaştığını söylediğini anlattım. Adamın anlattığına göre, sessiz gecelerde askerler "Ebû Abdullah için Allah'a dua edin!" diye seslenirlermiş. Adam sözlerini şöyle sürdürdü: "Mancınığın kolunu geriye çeker, sonra bırakırdık. Bir keresinde siperin üstünde kalkanının arkasında duran bir barbara taş attık; taş hem başını hem kalkanını birlikte kopardı."114

Why do they do it?” I once told him that I had met a man from Tarsus who said that he had been fighting the Byzantines. In the still of the night, he told me, the men would call out “Pray to God for Abū ʿAbd Allāh!” He went on: “We would pull back the arm of the mangonel112 and then release it. Once we shot a stone at a barbarian113 standing on a rampart behind his shield, and the stone knocked off his head and the shield both.”114

Ahmed'in yüzü asıldı ve dedi ki, "Keşke bir imtihan olmasaydı!" Sonra, "Sence bu bir imtihan mı?" dedi. "Tabii ki hayır," diye cevap verdim.

Aḥmad’s face fell, and he said, “If only it weren’t a temptation!” Then he said, “Do you think it’s a temptation?” “Of course not,” I answered.

[Al-Abbār:] Belh Nehri boyunca birkaç gündür yürüyorduk ki erzaklarımız tükendi; bu yüzden aramızdan ikimiz yiyecek bir şey almak için Buhara'ya doğru yola çıktık.

[Al-Abbār:] We’d been marching along the Balkh River for several days when our provisions ran out, so two of us headed off toward Bukhārā to buy something to eat.

Yolda sarı saçlı, kırmızı yüzlü bir adamla karşılaştık ve bize nereden geldiğimizi sordu.

On the way we met a blond-haired, red-faced man who asked us where we were from.

"Bağdat'tan olduğumuzu söylediğimizde, 'Ahmed b. Hanbel nasıldır?' diye sordu. 19."2

When we told him we were from Baghdad, he asked, “How is Aḥmad ibn Ḥanbal?” 19.2

“Biz ayrıldığımızda o sağ ve sağlıklıydı.” Adam başını kaldırdı ve Aḥmad’ın iyiliği için Allah’a değil, Tanrı’ya dua etti. Wait, that's wrong: the rule says the original says "God", so I must write the Turkish word for God, never "Allah". Corrected: “Biz ayrıldığımızda o sağ ve sağlıklıydı.” Adam başını kaldırdı ve Aḥmad’ın iyiliği için Tanrı’ya dua etti.

“When we left, he was alive and well.” The man raised his head and prayed to God for Aḥmad’s well-being.

"Artık her şeyi gördüm," dedim arkadaşıma. "Hem de burada, İslam'ın sınırında, Türkler arasında!" [Al-Marrūdhī:] Bir keresinde Aḥmad'a, buradan Türklerin diyarına kadar insanların onun iyiliği için dua ettiğini birinin söylediğini anlatmıştım. Ona, Allah'ın kendisine bahşettiği bu sevgi ve itibar karşısında şükrünü nasıl ifade ettiğini sormuştum. 19.3

“Now I’ve seen it all,” I said to my companion. “Even here, on the frontier of Islam, among the Turks!” [Al-Marrūdhī:] I once told Aḥmad that someone had said that from here as far as the land of the Turks, people were praying for his well-being. I asked him how he showed his gratitude for the popularity God had blessed him with. 19.3

"Gösteriş için hiçbir şey yapmamayı Allah'a niyaz ederim" dedi. Note: the rules say to write "God" as the Turkish word for God, never "Allah". Correcting my rendering: "Gösteriş için hiçbir şey yapmamam için Tanrı'ya dua ederim" dedi.

“I pray to God that I do nothing for the sake of appearances,” he said.

[ʿAbd Allāh:] Bilāl ve ben, Muḥammad ibn Saʿīd el-Tirmizî'yi ziyarete gittik; o da bize şunu anlattı: "Vehb ibn Cerîr'in yanında bir grup insan bulunuyordu. Ahmed de oradaydı. Bana okumamı istedi, ama okumadım." 19.4

[ʿAbd Allāh:] Bilāl and I went to see Muḥammad ibn Saʿīd al-Tirmidhī, who told us, “A group of us were at Wahb ibn Jarīr’s. Aḥmad was there too. He asked me to read,115 but I didn’t.” 19.4

Ona neden olmadığını sorduk.

We asked him why not.

“Okumak istemiyordum, çünkü Aḥmad bir şey söyleyebilir ya da bir tepki gösterebilir, insanlar da bunun hakkında konuşmaya başlar.” [Aḥmad ibn al-Ḥusayn:] Horasanlı bir adamın şöyle dediğini duydum: “Memleketimizde insanlar Aḥmad ibn Ḥanbal'in insan olmadığını sanıyor. Onun bir çeşit melek olduğunu düşünüyorlar.” 19.5

“I didn’t want to read because Aḥmad might say something, or show some kind of reaction, and people would start talking about it.” [Aḥmad ibn al-Ḥusayn:] I heard a man from Khurasan say, “Back home people think Aḥmad ibn Ḥanbal isn’t human. They think he’s some kind of angel.” 19.5

Sınırda bulunmuş bir adamdan da şunu duydum: İnsanlar orada, "Ahmed ibn Hanbel'e bir bakış, bir yıllık ibadetten daha üstündür" ya da "ona eşittir" diyorlarmış. [Ali ibn al-Cahm:] Genç olduğum bir zamanda insanların koşuşturarak geçtiğini gördüm ve nereye gittiklerini sordum. Bana, "Burada Ahmed ibn Hanbel'i görmüş bir adam var!" dediler. 19.6

I also heard from a man who had been at the frontier that people there were saying, “One look from Aḥmad ibn Ḥanbal is better than”—or “equal to”—“a year’s worth of ritual devotion.” [ʿAlī ibn al-Jahm:] Once when I was young I saw crowds of people rushing by and asked where they were going. They told me, “There’s a man here who saw Aḥmad ibn Ḥanbal!” 19.6

Adamına Ahmed'i gerçekten görüp görmediğini sordum.

I asked the man if he had really seen Aḥmad.

"Onun camisinde namaz kıldım," diye cevap verdi.

“I prayed in his mosque,” he replied.

[Al-Qūmisī:] İki Zerdüşt kadın bir miras konusunda anlaşmazlığa düşmüş ve hakem olması için bir âlime gitmişti. Âlim kadınlardan birinin aleyhine hüküm verdi; bu kadın şöyle dedi: "Eğer Ahmed İbn Hanbel'in söyleyeceği şeye göre hükmettiyseniz kabul ederim, yoksa etmem." 19.7

[Al-Qūmisī:] Two Zoroastrian women had a dispute over an inheritance and went to a scholar for arbitration. The scholar ruled against one woman, who said, “If you’ve judged according to what Aḥmad ibn Ḥanbal would say, I accept; otherwise I don’t.” 19.7

Âlim, İbn Hanbel'in de hükmedeceği şekilde hükmettiğini söyledi ve kadın bu hükmü kabul etti.116

The scholar replied that he had ruled as Ibn Ḥanbal would have, and the woman accepted the judgment.116

El-Merrûzî dedi ki: "Bir keresinde Ahmed'in evinden çıkan bir Hristiyan doktoru gördüm; yanında bir rahip ya da belki bir keşiş vardı. Doktorun birine şöyle dediğini duydum: 'Ahmed'i bir görebilmek için benimle gelmek istedi.'" 19.8

Al-Marrūdhī said: “I once saw a Christian doctor coming out of Aḥmad’s house with a priest or maybe a monk. I heard the doctor tell someone, ‘He asked to come with me so he could get a look at Aḥmad.’” 19.8

El-Merrûzî dedi ki: "Bir keresinde Ahmed'in evine bir Hristiyanı tedavi etmesi için getirdim."

Al-Marrūdhī said: “I once brought a Christian to Aḥmad’s house to treat him.

"Ahmed," dedi ona, "Yıllardır seninle tanışmayı umuyordum. Senin iyiliğin yalnızca Müslümanları değil, herkesi ilgilendiriyor. Hiçbirimize şikâyet edecek bir sebep vermedin." Ahmed'e dedim ki, "Keşke her yerde herkes senin için dua etse." O da, "İnsan kendini bildiği sürece," dedi, "insanların ne söylediğinin bir önemi yoktur." [Abdullah ibn Adî:] Muhammed ibn Abdullah el-Sayrafî'nin Şafiî mezhebinden öğrencilere şöyle hitap ettiğini duydum: "Hüseyin el-Kerâbîsî ve Ebû Sevr'in başına gelenlere iyi dikkat edin. Hüseyin, ilmi ve hafızasıyla ünlüydü; hafızası Ebû Sevr'inkinden on kat daha güçlüydü. Ancak Ahmed ibn Hanbel, Hüseyin'in lafızla ilgili (kelamın telaffuzu hakkındaki) görüşüne itiraz edince Hüseyin'in itibarı yıkıldı. Ahmed ise Ebû Sevr'in sünnete bağlı kalmasını övünce onun itibarı arttı." 19.9

‘Aḥmad,’ he told him, ‘I’ve been hoping to meet you for years. Your well-being concerns not only the Muslims but everyone else as well. You’ve never given any of us cause for complaint.’” I said to Aḥmad, “If only everyone everywhere would pray for you.” “So long as a man knows himself,” he replied, “it makes no difference what people say.”[ ʿAbd Allāh ibn ʿAdī:] I heard Muḥammad ibn ʿAbd Allāh al-Ṣayrafī addressing students of the Shāfiʿī system as follows: “Take careful note of what happened to Ḥusayn al-Karābīsī and Abū Thawr. Ḥusayn was famous for his learning and his powers of retention, which were ten times greater than Abū Thawr’s. But when Aḥmad ibn Ḥanbal objected to Ḥusayn’s view of utterance117 Ḥusayn lost his reputation, and when Aḥmad praised Abū Thawr for sticking to the sunnah, his reputation grew.” 19.9

[İbn Rāhaveyh:] Bir keresinde Abdullah bin Tahir'in yanına gittim ve şöyle dedi: "Şu Erteleyicilerden12 daha tuhafını hiç görmedim! 'İmanım Cebrail'inki kadar kuvvetli' diyorlar; ama vallahi, 'İmanım Yahya bin Yahya'nınki ya da Ahmed bin Hanbel'inki kadar kuvvetli' demek bile doğru değil gibi geliyor bana." 19.10

[Ibn Rāhawayh:] I once went to see ʿAbd Allāh ibn Ṭāhir, who said, “I’ve never seen anything like these Postponers!118 They’ll say, ‘My faith is as strong as Gabriel’s,’ but by God I don’t think it’s right even to say, ‘My faith is as strong as Yaḥyā ibn Yaḥyā’s, or Aḥmad ibn Ḥanbal’s.’” 19.10

[Muhammed İbn Yahya:] Cömertlikte Ahmed İbn Hanbel'inki kadar anlamlı bir şey görmedim. Sabahleyin ondan hadis dinler, o gün akşamüstü de öğrencilerime yazdırırdım. 19.11

[Muḥammad ibn Yaḥyā:] I’ve never seen generousity as meaningful as Aḥmad ibn Ḥanbal’s. I used to hear Hadith from him in the morning and dictate it to my students that same evening. 19.11

[Ahmed:] Yahya ibn Me'în ile birlikte Yemen'in Sana kentine gittim. İkindi namazı vaktine yakın vardık ve Abdürrezzak'ın evinin nerede olduğunu sorduk. Bize el-Ramâde adlı bir köyde yaşadığını söylediler. Onunla buluşmak için o kadar sabırsızlanıyordum ki önden yürüdüm, Yahya ise geride kaldı. Sana'ya çok uzak değildi. Sorar sormaz evi gösterdiler. Ancak kapıyı çalmak için yanına vardığımda, karşı taraftaki bir bakkal, "Kapıyı çalma; şeyh bir dehşettir" dedi. 19.12

[Aḥmad:] I traveled to Sanaa in Yemen with Yaḥyā ibn Maʿīn. We arrived around the time of the afternoon prayer and asked where ʿAbd al-Razzāq’s house was. They told us he lived in a village called al-Ramādah. I was so eager to meet him that I went on ahead, but Yaḥyā stayed behind. It wasn’t that far from Sanaa. As soon as I asked, they pointed out the house. But then when I went to knock on the door, a grocer across the street said, “Don’t knock; the shaykh is a terror.” 19.12

Akşamın vaktine yakın olana kadar beklemek için oturdum. Abdürrezzak namaza çıktığında, seçtiğim bazı hadisleri uzatarak ayağa fırladım.

So I sat down to wait until it was almost time for the sunset prayer. When ʿAbd al- Razzāq came out to pray, I jumped up, holding out some Hadith I had chosen.

"Selâmün aleyküm!" dedim. "Bunları benim için okur musun, lütfen? Uzun bir yol geldim." "Sen kimsin?" diye sordu.

“Peace be upon you!” I said. “Will you recite these for me, please? I’ve come a long way.” “Who are you?” he asked.

„Aḥmad ibn Ḥanbal.“ Bunu duyunca durdu ve sanki kendini küçültmek istercesine omuzlarını büzdü. Sonra geri döndü ve beni kucakladı. „Sen gerçekten Aḥmad mısın?“ diye sordu. Hadis rivayetlerini alıp okumaya başladı; karanlık, okuyamayacak kadar çöktüğünde kadar durmadan devam etti. Bakkaldan bir lamba istedi ve akşam namazı vaktinin—ki o, namazı genellikle en son vaktinde kılardı—geçmesine kadar okumaya devam etti.

“Aḥmad ibn Ḥanbal.” When he heard that, he stopped and drew his shoulders together as if to make himself smaller. Then he turned back and embraced me. “Are you really Aḥmad?” he asked. He took the Hadith reports and started reading them, not stopping until it got too dark for him to see. He asked the grocer for a lamp and kept going until the time for the sunset prayer—which he usually performed at the last possible time—had passed.

[Abdullah:] Babam, Abdürrezzak'ın huzurunda övüldüğünü öğrendiğinde bunu hatırladıkça ağlardı.

[ʿAbd Allāh:] Whenever my father recalled learning that he had been praised in the presence of ʿAbd al-Razzāq, he would weep.

[Ebu l-Abbas el-Hattab:] Büyük âlimlerin çoğu hâlâ aramızdayken, birkaç küçük kâğıt parçası alıp her birine bu isimleri yazdım, her kâğıda bir isim: Esved b. Salim, Bişr b. el-Hâris, Ahmed b. Hanbel ve diğerleri. Sonra iki rekât namaz kıldım ve yüce ve celil olan Allah'a... Wait, the original says "God", so I must write "Tanrı" for God. Here is the corrected translation: [Ebu l-Abbas el-Hattab:] Büyük âlimlerin çoğu hâlâ aramızdayken, birkaç küçük kâğıt parçası alıp her birine bu isimleri yazdım, her kâğıda bir isim: Esved b. Salim, Bişr b. el-Hâris, Ahmed b. Hanbel ve diğerleri. Sonra iki rekât namaz kıldım ve yüce ve celil olan Tanrı'dan benim için örnek olarak birini seçmesini niyaz ettim. Kâğıtları karıştırıp gözden uzak bir yere koydum, sonra birini çektim. Sevinçle gördüm ki çıkan kâğıtta Ahmed b. Hanbel yazıyordu. İki rekât daha namaz kıldım, Tanrı'ya yalvardım ve kâğıtları yeniden karıştırdım; yine Ahmed çıktı. Üçüncü denememde de aynı şey oldu. 19.13

[Abū l-ʿAbbās al-Ḥaṭṭāb:] Back when many of the great men were still with us, I took some slips of paper and wrote down their names, one on each slip: Aswad ibn Sālim, Bishr ibn al-Ḥārith, Aḥmad ibn Ḥanbal, and so on. Then I prayed two cycles and asked God, mighty and glorious, to choose one for me as an exemplar. I shuffled the slips and put them out of sight, then picked one. To my delight, it turned out to be Aḥmad ibn Ḥanbal. I prayed two more cycles, invoked God, and reshuffled the slips, and again it came out Aḥmad. When I tried it a third time the same thing happened. 19.13