Al-Humazah (Qolovchi)
Al-Humazah (The Slanderer)
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan.
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful.
Har bir ta'na qiluvchi, g'iybat qiluvchi, nuqson izlovchiga voy bo'lsin, (1)
Woe to every taunting, slandering backbiter, (1)
kim boylik to‘playdi va uni qayta-qayta sanab yuradi, (2)
who amasses wealth and keeps counting it again and again, (2)
uning boyligi uni abadiy qiladi, deb o'ylab.
thinking that his wealth will make him immortal. (3)
Yo'q, aslo unday emas! U albatta chaqnovchi o'tga tashlanadi. (4)
By no means! He will indeed be flung into the crushing one. (4)
Qanchalik bilsang edi, ezuvchi nima ekanligini! (5)
Would that you know what the crushing one is! (5)
Bu Xudoning o‘zi yoqqan olov, (6)
It is God’s own kindled fire, (6)
odamlarning qalblari ustida ko‘tariladigan. (7)
which will rise over people’s hearts. (7)
U ularni o‘rab oladi, (8)
It will close in upon them, (8)
baland ustunlar bo‘ylab. (9)
in towering columns. (9)
Pastkashlik xarakteri
Despicable Character
Bu sura Islom da'vatining dastlabki kunlaridagi haqiqiy bir voqeani aks ettiradi, lekin xuddi shu manzara har bir muhitda va har bir jamiyatda takrorlanadi. U shunday bir pastkash, past nafsli odamni tasvirlaydiki, unga boylik berilgan va u bu boylikdan boshqalarni zulm qilish uchun foydalanadi, to o'zini deyarli chidab bo'lmas darajada his qila boshlaguncha. U boylikni hayotdagi eng oliy qadriyat deb biladi, uning oldida boshqa barcha qadriyatlar va mezonlar ag'darilib tushadi. U o'zida boylik borligi uchun boshqa odamlarning taqdirini nazorat qilishini, o'z amallari uchun esa hech kimga javob bermasligini his qiladi. U o'z pulini va mol-mulkini xudo deb o'ylaydi, ya'ni hamma narsaga, hatto o'limga qarshi turishga, o'zini abadiy qilishga va Xudoning hukmi hamda jazosini to'xtatishga qodir deb tasavvur qiladi.
This sūrah portrays a real scene from the early days of the Islamic message, yet the same scene is repeated in every environment and society. It shows a vile, mean person who is given wealth and who uses it to tyrannize others, until he begins to feel himself almost unbearable. He thinks that wealth is the supreme value in life, before which all other values and standards come toppling down. He feels that since he possesses wealth, he controls other people’s destiny without being accountable for his own deeds. He imagines that his money and his wealth is a god, capable of everything without exception, even of resisting death, making him immortal and stopping God’s judgement and His retribution.
U boylik kuchi bilan aldangan holda, u uni sanaydi va uni qayta-qayta sanashdan zavqlanadi. Uning ichida yomon manmanlik qo'yib yuboriladi, u boshqa odamlarning mavqeini va izzatini masxara qilishga, ularni kinoya qilib, tuhmat qilishga undaydi. U boshqalarni og'zaki tanqid qiladi, ishora bilan masxara qiladi, yo ularning harakatlari va ovozlarini taqlid qilish yoki ularning qiyofasi va xususiyatlarini kulgiga aylantirish orqali, so'z va taqlid bilan, kinoya va tuhmat bilan.
Deluded as he is by the power of wealth, he counts it and takes pleasure in counting it again and again. A wicked vanity is let loose within him driving him to mock other people’s positions and dignity, to taunt and slander them. He criticizes others verbally, mocks them with his gestures, either by imitating their movements and voices or by ridiculing their looks and features, by words and mimicry, by taunt and slander.
Bu insoniy ideallar va saxiylikdan mahrum, iymondan yechilgan kishining past va buzuq qiyofasidir. Islom bunday kishilarni yomon ko'radi, chunki ularning xulq-atvori Islomning yuksak axloqiy me'yorlariga butunlay zid. Islom boshqa odamlarni masxara qilish va kulishni, shuningdek ataylab aybini qidirib topishni qat'iyan taqiqlaydi. Ammo bu holda Qur'on bunday xatti-harakatlarni iflos va xunuk deb ta'riflaydi hamda ularga berilgan kishilarni qattiq ogohlantiradi. Bu shuni anglatadiki, surada kofirlarning Payg'ambar ﷺ va mo'minlarni ta'na va bo'hton bilan ranjitgan haqiqiy holati nazarda tutilgan. Bu harakatlarga javob qat'iy taqiq va dahshatli ogohlantirish shaklida berilgan. Ayrim rivoyatlarda bu tuhmat qiluvchilar sifatida muayyan shaxslar nomi tilga olinadi, lekin bular sahih emas, shuning uchun ularni muhokama qilmaymiz, balki umumiy kuzatishlar bilan cheklanamiz.