Al-Muzzammil (Burkanib olgan) 1-20
Al-Muzzammil (The Enfolded One) 1-20
Ismi bilan, Rahmони va Rahimi bo'lgan Alloh nomi bilan... — no, the rule says never write "Allah" and to use the Uzbek word for God. Mehribon va rahmli Xudoning nomi bilan! Ey o'ralgan (ya'ni, ko'rpaga o'ralgan)! (1)
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful You enfolded one! (1)
Tunda ibodat bilan turing, ozgina qismidan tashqari butun tun, (2)
Stand in prayer at night, all but a small part of it, (2)
yarmi yoki undan biroz kamrog'i, (3)
half of it, or a little less, (3)
Qur'onni xotirjamlik bilan va aniq talaffuz qilib o'qing. (4)
or add to it. Recite the Qur’an calmly and distinctly. (4)
Biz sizga og'ir bir so'z ila'b beramiz. (5)
We shall bestow on you a weighty message. (5)
Tungi soatlar oyoq bosish jihatidan eng kuchli, so'z jihatidan esa eng to'g'ri va rost bo'ladi.
The night hours are strongest of tread and most upright of speech.
(6)
(6)
Kun davomida sizni kutadigan ishlar zanjiri uzun bo'ladi. (7)
During the day you have a long chain of things to attend to. (7)
Shunday ekan, Rabbingizning nomini eslang va butun qalbingiz bilan faqat Unga bag'ishlaning. (8)
Therefore, remember your Lord’s name and devote yourself wholeheartedly to Him. (8)
U у — sharq va g'arbning Rabbi. Undan boshqa iloh yo'q. Uni o'zingizga vakil qilib oling.
He is the Lord of the east and the west. There is no deity other than Him. Take Him for your guardian. (9)
Odamlar nima deyishlariga sabr bilan chidang va ularning suhbatidan olijanob viqor bilan ajrab keting. (10)
Endure with patience what people may say, and leave their company with noble dignity. (10)
Meni inkor etuvchilarni va bu dunyo ne'matlaridan bahramand bo'lganlarni Menga qo'yib bering. Ularga ozgina muddat sabr qiling. (11)
Leave to Me those who deny the truth and enjoy the comforts of this life. Bear with them for a little while. (11)
Bizda og'ir kishanlar va alanga olayotgan olov bor, (12)
We have heavy fetters and a blazing fire, (12)
(13) Bo‘g‘ziga tiqilib qoladigan taom va og‘riqli azob
food that chokes and painful suffering (13)
Yer va tog'lar larzaga keladigan kunda, tog'lar esa harakatlanuvchi qum uyumlariga aylanib qoladi. (14)
on the day when the earth and the mountains will shake, and the mountains will crumble into heaps of shifting sand. (14)
Biz sizlarga, Fir'avnga yuborganimiz kabi, guvoh bo'lishi uchun bir Elchi yubordik. (15)
We have sent you a Messenger to be your witness, just as We sent a messenger to Pharaoh. (15)
Fir'avn elchiga itoatsizlik qildi va Biz unga og'ir azob bilan jazo berdik. (16)
Pharaoh disobeyed the messenger, and so We inflicted on him a severe punishment. (16)
Agar siz kufrda davom etsangiz, bolalarning sochini oqartiradigan kundan qanday saqlanasiz? (17)
How will you, if you continue to disbelieve, guard yourselves against a day that will turn childrens hair grey? (17)
Shu kuni osmon yorilib ketadi. Xudoning va'dasi, albatta, amalga oshadi.
That is the day when the skies shall be rent asunder. God’s promise will certainly be fulfilled.
(18)
(18)
Bu faqat eslatmadir. Kim xohlasa, Rabbisi tomon yo'lni tutsin. (19)
This is but a reminder. Let him who will, take the way to his Lord. (19)
Sizning Rabbingiz bilamki, siz kechaning uchdan ikki qismi, yoki yarmi, yoki uchdan bir qismida ibodat uchun turasiz, sizning ergashuvchilaringizdan ba'zilari ham shunday qiladi. Kecha va kunduzning miqdorini belgilovchi Allohdir. U bilamki, siz bu miqdorni saqlay olmaysiz, shuning uchun sizga marhamat ila qaytadi. Note: the rules require "God" rather than "Allah" in the translation, so the correct rendering is: Sizning Rabbingiz bilamki, siz kechaning uchdan ikki qismi, yoki yarmi, yoki uchdan bir qismida ibodat uchun turasiz, sizning ergashuvchilaringizdan ba'zilari ham shunday qiladi. Kecha va kunduzning miqdorini belgilovchi Xudodir. U bilamki, siz bu miqdorni saqlay olmaysiz, shuning uchun sizga marhamat ila qaytadi.
Your Lord knows that you stand in prayer nearly two-thirds of the night, or one-half or a third of it, as do some of your followers. It is God who determines the measure of night and day. He is aware that you will not be able to keep a measure of it, and therefore He turns towards you in His grace.
Qur'ondan o'zingizga oson bo'lgancha o'qing. U bilur, sizlardan ba'zilaringiz kasal bo'lishini, boshqalari Allohning fazlini izlab yer yuzida yuradilar, yana boshqalari esa Allohning yo'lida jihod qiladilar.
Recite of the Qur’an as much as may be easy for you. He knows that some of you will be sick, others will go about in the land seeking God’s bounty, and others will be fighting for God’s cause.
Shunday ekan, Qur'ondan oson bo'lgan qismini o'qing. Namozni to'kis ado eting, belgilangan zakotni bering va Allohga yaxshi qarz bering. O'zingiz uchun qilgan har qanday yaxshiligingizni Huzurida undan ham yaxshiroq va mukofoti ham ulug'roq holda topasiz.
Therefore, recite whatever you may do with ease. Attend regularly to prayer, pay your obligatory charity [i.e. zakat], and give God a goodly loan. Whatever good you may offer on your own behalf, you shall find it with God to be better and richer in reward.
Gunohlaringiz uchun Alloh taolodan mag'firat so'rang, chunki Alloh taolo Juda Kechiruvchi, Doimo Rahmli Zotdir.
Seek God s forgiveness, for God is Much-Forgiving, Ever Merciful.
(20)
(20)
Bu o'ralgan zot
The One Enfolded
Siz burkandingiz! Tunning ko'p qismini, yarmini yoki undan biroz kamini yoxud undan ko'proq qismini ibodat bilan o'tkazing. Qur'onni tartib bilan, aniq-ravshan qilib tilovat qiling. Biz sizga og'ir va salmoqli so'z yuklaymiz. Tunning tilovati tanda eng kuchli ta'sir qiladi va so'zda eng to'g'ri bo'ladi. Kunduzi esa sizning uzoq ishlaringiz bor. Shuning uchun Rabbingizning nomini eslang va butun vujudingiz bilan Unga bag'ishlaning. U sharq va g'arbning Rabbidir. Undan boshqa iloh yo'q. Uni o'zingizga vakil qilib oling.
You enfolded one! Stand in prayer at night, all but a small part of it, half of it, or a little less, or add to it. Recite the Quran calmly and distinctly We shall bestow on you a weighty message. The night hours are strongest of tread and most upright of speech. During the day you have a long chain of things to attend to. Therefore, remember your Lord's name and devote yourself wholeheartedly to Him. He is the Lord of the east and the west. There is no deity other than Him. Take Him for your guardian. (Verses 1-9)
“Ey o‘ralgan! Tur!.. Bu yuqoridan, Alloh Taolo tomonidan berilgan chaqiriqdir. Tur, chunki sening oldingda buyuk vazifa va og‘ir mas’uliyat bor. Tur, chunki sen uzluksiz harakat qilishing kerak. Tur, chunki uyqu va rohatning vaqti tugadi. Oldingda turgan vazifaga tayyorlanishing lozim.”
“ You enfolded one! Stand..This is a call from on high, given by God Almighty. Stand, for you have a great mission and a heavy burden. Stand, for you need to put in sustained efforts. Stand, for the time of sleep and comfort is over. You need to prepare for the task ahead of you.
Bu ulug' buyruq edi: Payg'ambar ﷺ o'zining iliq to'shagidan, qulay uyidan va baxtli oilaviy hayotidan turib, turli kuchlar uni u yoq-bu yoqqa tortadigan og'ir kurash markaziga o'zini qo'yishi kerak edi. O'z uchun yashaydigan odam rohat va osoyishtalikka erishishi mumkin, lekin u kichik yashaydi va kichik o'ladi. Bunday og'ir yukni yelkasiga olgan olijanob qalb esa boshqacha qarashga ega.
This is an awesome command requiring the Prophet to pull himself out from the warmth of his bed in a comfortable home and with a happy family life so as to place himself in the midst of a hard struggle, with different forces pulling him here and there. A man who lives for himself may find comfort and ease, but he lives small and dies small. The noble soul who shoulders such a heavy burden has a different perspective:
Uyqu, farog'at, iliq to'shak va yengil hayot bilan unga nima aloqasi bor?
what has he got to do with sleep, comfort, a warm bed and an easy life?
Payg'ambar bu holatni anglab, qabul qildi. Bir kuni xotinlari Xadija unga uxlab dam olishni aytganida, u shunday dedi: "Uyqu vaqti o'tib ketdi." Ha, darhaqiqat. Uning oldida faqat uzoq kechalar va uzoq kurash bor edi ﷺ.
2. Payg'ambarimizning ﷺ tungi namozi va vitr namozi haqida ko'plab hadislar va rivoyatlar bor, ular Payg'ambar ﷺ bu namozlarni turli shakllarda ado etganini ko'rsatadi. Batafsil ma'lumot olish uchun Ibn al-Qayyimning "Zodul-ma'od" kitobiga murojaat qiling, unda Payg'ambarning ﷺ tungi ibodatlarini bayon etishga bag'ishlangan bob mavjud.
2. There are many ahadlth and reports describing the Prophets night prayer and his Witr, which show that the Prophet varied these prayers. For a full discussion, refer to Zadal-Ma'dd by Ibn al-Qayyim, in which a chapter is devoted to describing the Prophets night worship.
Og'ir yukni ko'tarish
A Heavy Weight To Carry
Barcha bu tayyorgarliklar Payg'ambar ﷺ og'ir so'zni qabul qilishlari uchun amalga oshirildi: "Biz sizga og'ir bir so'z ato etamiz" (5-oyat).
All these preparations were made so that the Prophet could receive the weighty discourse: “ We shall bestow on you a weighty message" (Verse 5)
Bu Qur’onga va Qur’on Payg‘ambarga (ﷺ) yuklagan vazifaga ishoradir.
This is a reference to the Qur’an and the assignment it gives the Prophet.
Qur’on uslubi jihatidan og‘ir emas; aksincha, uni yodda saqlash ham, tilovat qilish ham osondir. Lekin u haqiqat tarozisida og‘irdir va odamlar qalbiga chuqur ta’sir ko‘rsatadi: “Agar bu Qur’onni biz tog‘ning ustiga nozil qilganimizda, uni Alloh xavfidan xoru zor bo‘lib, parchalanib ketayotganini ko‘rar edingiz.” (59:21) Buning o‘rniga, Alloh Qur’onni bir insonning qalbiga nozil qildi. U qalb uni qabul qildi va tog‘dan ham barqarorroq bo‘ldi.
The Qur’an is not weighty in its phraseology; on the contrary, it is both easy to bear in mind and recite. However, it is weighty in the scales of truth, and profound in its effect on people’s hearts: “ Had We brought down this Quran upon a mountain, you would have seen it humble itself and break asunder for fear of God." (59: 21) Instead, God sent down the Qur’an to a man’s heart, which received it and was steadier than a mountain.
Bunday ulkan nur, bilim va idrok oqimini qabul qilish, albatta, og‘ir vazifadir. Buyuk koinot haqiqatlarini ularning haqiqiy holicha ko‘tarish ham chindan og‘ir. Xuddi shunday, Payg‘ambar ﷺ bo‘lgani kabi, yuqori olamlar bilan va jonli hamda jonsiz mavjudotlarning ruhlari bilan aloqada bo‘lish ham og‘irdir. Bundan tashqari, bu vazifani ikkilanmasdan qabul qilish va vasvasa tufayli u yoq-bu yoqqa og‘ib ketmaslik ham juda og‘irdir. Bularning barchasi, albatta, uzoq tayyorgarlikni talab qiladi.
Receiving such an overflow of light and knowledge and understanding it is certainly a weighty task. Dealing with great universal truths as they are is weighty indeed. Likewise, to be in contact with those on high and with the spirits of animate and inanimate creatures in the manner the Prophet was is also weighty. Moreover, to undertake this mission without hesitation and not to turn away here or there in response to temptation is mightily weighty. All this certainly requires long preparation.
Boshqalar uxlab yotgan paytda tunda ibodat qilish uchun turish, kundalik hayot tashvishlaridan xoli bo‘lish, Xudo bilan aloqada bo‘lish, Uning nuri va ne’matlariga sazovor bo‘lish, Uning yolg‘izligida bo‘lish zavqini izlash, tunning sukunatida Qur’onni go‘yo hozirgina osmondan nozil bo‘layotgandek tilovat qilish, shunda uning sadosi butun olamga yetib borgandek bo‘lish, tunning jimjitligida Qur’ondan va uning ohangidan ilhom olish...
Tekislangan tog'lar
Flattened Mountains
Keyin Alloh o'z Elchisiga barcha qarshiliklar va asossiz ayblovlar oldida rozi bo'lib, sabr qilishni buyuradi va bunday yo'l tutayotgan kimselarni O'ziga havola qilishni aytadi:
God then directs His Messenger to remain content and patient in the face of all opposition and false accusation, telling him to leave those people who so behave to Him to deal with:
Odamlar nima desalar, sabr bilan chidang va ularning suhbatidan olijanob vazminlik bilan ajrab keting. Haqiqatni inkor etuvchilarni, bu dunyo ne'matlaridan bahramand bo'lib yurganlarni Menga qoldiring va ularga oz muhlat bering. Bizning oldimizda og'ir zanjirlar, alangalanuvchi olov, bo'g'izga tiqiladigan ovqat va og'riqli azob bor. Yer va tog'lar larzaga keladigan, tog'lar esa uyum-uyum, harakatlanuvchi qumga aylanadigan kunda shunday bo'ladi. Biz sizning ustingizga, Fir'avnning ustiga payg'ambar yuborganimiz kabi, guvoh bo'lishi uchun Elchi yubordik. ﷺ
Endure with patience what people may say, and leave their company with noble dignity. Leave to Me those who deny the truth and enjoy the comforts of this life. Bear with them for a little while. We have heavy fetters and a blazing fire, food that chokes and painful suffering on the day when the earth and the mountains will shake, and the mountains will crumble into heaps of shifting sand. We have sent you a Messenger to be your witness, just as We sent a messenger to Pharaoh.
Fir'avn elchiga itoatsizlik qildi, shuning uchun Biz unga og'ir azob yubordik. Agar kufrda davom etsangiz, bolalarning sochlarini oqartiradigan kundan qanday saqlanasiz? U shunday kunki, osmon u kunda yorilib ketadi. Allohning va'dasi albatta amalga oshadi.
Pharaoh disobeyed the messenger, and so We inflicted on him a severe punishment. How will you, if you continue to disbelieve, guard yourselves against a day that will turn childrens hair grey? That is the day when the skies shall be rent asunder. God's promise will certainly be fulfilled. (Verses 10-18)
Agar bu surraning boshidagi vahiy haqidagi birinchi rivoyat to'g'ri bo'lsa va u Islom da'vatining dastlabki kunlarida yuz bergan bo'lsa, bu holda ushbu ikkinchi parcha keyinroq, islom da'vati oshkora bo'lib, uni inkor etuvchilarning qarshiligiga uchraganidan so'ng nozil bo'lgan, degani. Ularning ba'zilari qarshiliklarida takabbur bo'lib, Payg'ambarga ﷺ va mo'minlarga yomon so'zlar aytar edilar. Agar, boshqa tomondan, ikkinchi rivoyat aniqroq bo'lsa, u holda surraning birinchi qismi Payg'ambar ﷺ kofirlarning uning da'vatiga qat'iy qarshiligiga duch kelgan paytda to'liq nozil bo'lgan. Qanday bo'lmasin, sabr qilish haqidagi buyruq tungi ibodat va Allohni ulug'lash haqidagi buyruqdan keyin kelayotganini ko'ramiz. Bu ikki ko'rsatma ko'pincha birgalikda beriladi, maqsadi ilohiy da'vat tarafdorlarini uzoq yo'llarida ularga kerakli yordam bilan mustahkamlashdir. Bu tarafdorlar o'z ichlaridagi va Islom dushmanlari tomonidan tashqaridagi qiyinchiliklar bilan kurashadilar. Ikkala turdagi qiyinchilikni engish juda og'irdir. Shuning uchun birinchi ko'rsatma sabr qilishdir: "Odamlar aytayotgan, g'azablantiradigan gaplarga sabr bilan chidang". Keyin esa xuddi shunday keng qamrovli boshqa ko'rsatma keladi:
Qiyin vazifa yengillashtiriladi
A Hard Duty Is Relaxed
Sura ikkinchi qismidan so'ng keladi, u bitta uzun oyatdan iborat bo'lib, ishonchliroq rivoyatlarga ko'ra birinchi qismdan bir yil o'tib nozil bo'lgan:
Then comes the second part of the surah, consisting of a single, long verse that was revealed one year after the first part, according to the more authentic reports:
Sizning Rabbingiz bilib turadi: siz tunning uch dan ikki qismicha yoki yarmi yoki uchdan biri qadar ibodat qilib turasiz, sizning yo'ldoshlaringizdan bir guruhi ham shunday qiladi. Kecha va kunduzning miqdorini belgilovchi Allohdir. U bilasizki, siz uning miqdorini saqlay olmaysiz, shuning uchun sizga marhamat ko'rsatib, sizning tavbangizni qabul qildi. Qur'ondan qanchasi sizga oson bo'lsa, shuncha o'qing.
Your Lord knows that you stand in prayer nearly two-thirds of the night, or one-half or a third of it, as do some of your followers. It is God who determines the measure of night and day He is aware that you will not be able to keep a measure of it, and therefore He turns towards you in His grace. Recite of the Quran as much as may be easy for you.
U biladi, ba'zilaringiz kasal bo'lishini, boshqalaringiz Allohning fazlini izlab yer yuzini kezishini, yana boshqalaringiz esa Allohning yo'lida jang qilishini biladi.
He knows that some of you will be sick, others will go about in the land seeking God's bounty, and others will be fighting for God's cause.
Shuning uchun Qur'ondan osonlik bilan o'qiganingizni o'qing. Namozni to'kis ado eting, zakotni (ya'ni, farz sadaqani) bering va Xudoga yaxshi qarz bering. O'zingiz uchun qilgan har qanday yaxshiligingizni Xudo huzurida undan yaxshiroq va mukofoti kattaroq holda topasiz. Xudodan mag'firat so'rang, chunki Xudo Juda Mag'firatli, Doimo Rahmlidir. (20-oyat)
Therefore, recite whatever you may do with ease. Attend regularly to prayer, pay your obligatory charity [i.e. zakat], and give God a goodly loan. Whatever good you may offer on your own behalf, you shall find it with God to be better and richer in reward. Seek God's forgiveness, for God is Much-Forgiving, Ever Merciful. (Verse 20)
Bu mehr-shafqat bilan ko'rsatilgan, ko'p charchoqdan keyin yengillik beradigan ish.
This is a compassionate touch, providing relief after much fatigue.
Bu Alloh tomonidan Payg'ambarga va mo'minlarga berilgan yengillikdir, chunki ular O'zining ilohiy xabariga butunlay sadoqatli ekanliklarini isbotlagan edilar. Ular tunning uzoq soatlarida turib, Qur'onning juda uzun oyatlari tilovat qilinadigan namozlar o'qiganliklari sababli holdan toygan edilar. Alloh hech qachon Payg'ambarini Qur'on bilan qiynashni, uni shunday mashaqqatga solishni istamagan. Aksincha, U Payg'ambarni hayoti davomida zimmasiga olishi kerak bo'lgan og'ir vazifaga tayyorlagan edi. Unga ergashgan mo'minlar ham bu og'ir yukka sherik bo'lishlari kerak edi.