Al-Insan (Inson)
Al-Insan (Man)
Muqaddima
Prologue
Ba'zi rivoyatlarga ko'ra, bu sura Madinada nozil bo'lgan, lekin u Makkiy vahiydir. Uning Makkiy xarakteri mavzusi, ohangi va boshqa xususiyatlari hisobga olinganda juda aniq ko'rinib turadi. Shu sababli biz Makkada nozil bo'lganini bildiruvchi rivoyatlarga ko'proq ishonch beramiz.
Some reports suggest that this surah was revealed in Madinah, but it is a Makkan revelation. Its Makkan character is indeed very obvious considering its subject matter, its flow and other characteristics. Hence, we give more credence to those reports stating its revelation in Makkah.
Aslida, surada nozil bo'lish tartibi haqida ko'rsatkichlar bor, ular bu surani Makkada eng avval nozil bo'lgan suralar qatoriga kiritishga imkon beradi. Masalan, jannat va do'zax azoblari hamda ne'matlari haqidagi batafsil tasvirlar, Payg'ambar ﷺ ga Rabbining hukmini kutib sabr qilish, ulardan hech bir gunohkor yoki kofirga itoat etmaslik buyrug'i shular jumlasidandir. Bular Makka vahiylarida doim ta'kidlangan mavzular bo'lib, ayniqsa Islom da'vatchilariga zulm kuchayib borgan paytda shunday bo'lgan. Bundan tashqari, Payg'ambar ﷺ ga berilgan haqiqatga mahkam yopishib turish, kofirlarga muhlat berish-u, ularga moyil bo'lmaslik va ularning gaplariga quloq solmaslik buyurilgan. Bunday buyruqlar mazkur jildda 68, 73 va 74-suralarda uchraydi. Ular ushbu suradagi buyruqlarga o'xshaydi. Shuning uchun bu surani Madinada nozil bo'lgan deb hisoblash ehtimoli uzoq bo'lib, uni rad etish ma'qulroqdir.