Qayg'u (Asossiz reaksiya) 1-16
Sad ( Unjustifiable Reaction ) 1-16
Sod. Nasihatga to'la Qur'on bilan qasam. (1)
Şād. By the Qur’ān, full of admonition. (1)
Lekin kofirlar kibr-havo va adovatga botgandirlar.
But the unbelievers are steeped in arrogance and hostility. (2)
Biz ulardan oldin necha avlodlarni halok qildik! Ular esa (azob ko'rganlarida) faryod chekdilar, ammo qochib qutulish vaqti allaqachon o'tgan edi.
How many a generation have We destroyed before their time? They all cried out [for mercy], but it was too late to escape. (3)
Ular o'zlaridan birining ularni ogohlantirish uchun kelganini g'alati deb bilishadi. Kofirlar aytadilar:
They deem it strange that one from among them has come to warn them. The unbelievers say:
Bu sehrgar yolg‘on gapiryapti. (4)
‘This is a sorcerer telling lies. (4)
"U barcha xudolarni yagona Xudoga aylantiradimi? Bu, haqiqatan ham, eng g‘alati narsadir!" (5)
Does he make all the gods into one God? This is indeed most strange!’ (5)
Ularning yetakchilari yurib aytadilar: "Ketinglar va xudolaringizga mahkam yopishinglar: bu o'ylab qo'yilgan rejadir."
Their leaders go about saying: ‘Walk away, and hold steadfastly to your deities: this is an intended design. (6)
Hech qachon bu kabi da'voni oxirgi davr dinlarining hech birida eshitmaganmiz! Bu butunlay o'ylab topilgan gap. (7)
Never did we hear of a claim like this in any faith of latter days! It is all an invention. (7)
"Unga yolg'iz o'zigagina, bizning orasimizdan, vahiy berildimi?" Aslida ular Mening eslatmamga shubha ichida; ular hali Mening azobimni tatib ko'rmadilar. (8)
Was the message given to him alone out of all of us?’ In fact they are in doubt concerning My reminder; they have not yet tasted My punishment. (8)
Yoki ular Rabbingning rahmat xazinalariga egamilarmi, Qudratli, Bag'ishlovchi Zot? (9)
Or do they own the treasures of your Lord’s grace, the Almighty, the Munificent? (9)
Yoki ular osmonlar va yer hamda ular orasidagi narsalarning mulkiga egamidirlar? Unday bo'lsa, ular har qanday mumkin bo'lgan vositalar bilan ko'tarilib ko'rsinlar. (10)
Or do they have dominion over the heavens and the earth and all that is between them? Let them, then, try to ascend by all conceivable means. (10)
Har qanday mezbon, qaysi tashkilotga mansub bo‘lishidan qat’i nazar, mag‘lub bo‘lishi mumkin. (11)
Whatever hosts, of any affiliation, may be raised will suffer defeat. (11)
Ulardan oldin Nuh qavmi, Od qavmi va mixlar egasi Fir'avn ham haqiqatni yolg'on deb rad etgan edi, (12)
Before their time, the truth was rejected by Noah’s people, the `Ād, Pharaoh of the tent-pegs, (12)
Samud qavmi, Lut qavmi va Ayka ahli: bular turli guruhlar edi; (13)
the Thamūd, Lot’s people and the dwellers of the wooded dales: these were different groupings; (13)
Ularning har biri Xudoning elchilarini yolg‘onchilikda ayblagan edi. Shuning uchun Mening azobim ularga vojib bo‘ldi. (14)
yet each one of them accused God’s messengers of lying. Therefore, My retribution fell due. (14)
Bular ham faqat bir yagona qarsillashni kutishlari kerak; va u kechiktirilmaydi. (15)
These, too, have but to wait for one single blast; and it shall not be delayed. (15)
Ular deydilar: "Ey Rabbimiz! Hisob kuni kelishidan oldin, bizga bizning ulushimizdagi azobni tezlashtir!" (16)
They say: Our Lord! Hasten to us our share of punishment even before the Day of Reckoning.’ (16)
Kibr va adovat
Arrogance And Hostility
Sad. Qur'on bilan qasam, u eslatmalarga to'la. Ammo kofirlar kibr va adovatga botganlar. Ulardan oldin necha avlodlarni Biz halok qildik! Ular faryod chekdilar, ammo qochib qutulish uchun vaqt o'tib bo'lgan edi.
Şād. By the Qur’ān, full of admonition. The unbelievers are steeped in arrogance and hostility. How many a generation have We destroyed before their time? They all cried out [for mercy], but it was too late to escape. (Verses 1-3)
Alloh Ṣād harfi bilan, shuningdek, nasihatga to‘la deb ta’riflagan Qur’on bilan qasam ichadi.12 Bu harf Xudo tomonidan yaratilgan bo‘lib, odamlar uni talaffuz qilganda ovoz sifatida namoyon bo‘ladi. U Qur’on uslubi va murojaatini tashkil etuvchi alifbo harflaridan biridir. Alifboning barcha harflari odamlarga doim ma’lum bo‘lgan, ammo Qur’onga o‘xshash narsani yaratish ularning qo‘lidan kelmagan, chunki u Xudoning kitobi bo‘lib, Uning o‘zi yaratgan. Odamlar Xudo yaratgan narsaga o‘xshashini yarata olmaydilar, bu Qur’onga taalluqli bo‘lsin yoki boshqa narsaga. Ṣād harfi ifodalagan tovush odamlar tomonidan hech qanday zo‘riqishsiz talaffuz qilinadi, ammo bu ham Xudoning irodasi bilan bo‘ladi. Chunki hiqildoq yo‘lini va u chiqaradigan barcha tovushlarni yaratgan Aynan Uning O‘zidir. Agar odamlar o‘z yaratilishlarining shu kichik, ammo mo‘jizaviy jihatini mulohaza qilganlarida, Xudo ulardan birini O‘zining vahiylarini qabul qilish uchun tanlashida hech qanday g‘ayrioddiylik yo‘qligini anglagan bo‘lardilar. Yuqoridan xabar yetkazish, ularning o‘zlari ichida mavjud bo‘lgan mo‘jizalarni ato etishdan ko‘ra ajablanarli emas.
God states an oath by an Arabic letter of the alphabet, Şād,12 as well as by the Qur’ān, which He describes here as lull of admonition.’ This letter is made by God, who created it as a sound when it is spoken by people. It is also one letter of the alphabet that makes up the Qur’ānic style and address. The complete alphabet has always been available to people, but the Qur’ān has never been within their ability to produce, because it is God’s book, which He made. Humans are incapable of producing anything like that which God makes, be that with regard to the Qur’ān or to anything else. The sound symbolized by the letter Sād is vocalized by people without effort, but it is also by God’s will. For it is He who made the larynx tract and all the sounds it voices. If people only contemplated this one small but miraculous aspect of their own creation they would realize there is nothing unusual in God choosing one of their own number to receive His revelations. To reveal a message from on high is no more amazing than giving them such miracles as are contained within themselves.
"Sād. Qur’on bilan qasam, u pand-nasihatga to‘la." Qur’on pand-nasihatdan tashqari boshqa narsalarni ham o‘z ichiga oladi, masalan, huquqiy qoidalar, qissalar va xulq-odobni tarbiyalash yo‘riqlari. Pand-nasihat hamda insonlarni Allohga murojaat qilishga va Uning inoyatlarini talab qilishga undash Qur’onning asosiy maqsadlaridir. Darhaqiqat, qissalar va huquqiy qoidalar ham pand-nasihatning va Xudoni eslashning bir qismidir. Shuni aytish kerakki, arabcha matnda "dhikr" so‘zi ishlatilgan bo‘lib, tarjimada u "pand-nasihatga to‘la" deb berilgan. Biroq bu so‘z "mashhur bo‘lish" ma’nosini ham anglatadi. Shunda oyatni "Sād. Qur’on bilan qasam, keng tanilgan ilohiy Kitob" deb tarjima qilish mumkin. Bu ham Qur’onning to‘g‘ri ta’rifidir.
12 Bu harf "s" tovushining velyarizatsiyalangan (tilning orqa qismi ko‘tarilgan) varianti sifatida talaffuz qilinadi; u sirg‘aluvchanlik (friksiya) va jarangsizlik xususiyatlariga ega bo‘lib, artikulyatsiya o‘rni ham bir xil. — Muharrirning izohi.
12 This letter is pronounced as a velarized variation of ‘s’, sharing its other features of friction and voicelessness, and having the same place of articulation. — Editor’s note.
Ajoyib hayrat
A Strange Amazement
hayotlar.
lives.
Lekin eng tabiiy va mantiqiy bo‘lgan bu vaziyat doimo hayratlanish manbai bo‘lib kelgan va Alloh elchilariga qarshi ayblovlar qo‘yish uchun asos bo‘lgan. Kofirlar bunday tanlovning maqsadini shunchaki tushunmadilar, ilohiy xabarning mohiyatini ham anglamadilar. Ularning nazarida u Xudoga olib boradigan yo‘lda amaliy yo‘l-yo‘riq bermasligi, balki sirli, yashirin ma’nolarga to‘la, jumboq bo‘lishi kerak edi. Ular uni noaniqlik qa’riga g‘arq qilib, amaliy hayotdan uzib qo‘yishni xohlardilar. Shunda uni shunchaki bir afsona yoki xurofot sifatida qabul qilib, o‘zlarining asossiz e’tiqodlari uchun poydevor sifatida ishlatishlari mumkin edi.
Yet this most natural and logical situation was always the cause of amazement and the basis for levelling accusations at God’s messengers. The unbelievers simply did not appreciate the purpose behind such a choice, nor did they understand the nature of the divine message. To them, it should not provide practical leadership on the way to God; rather, it should be mysterious, full of secret, an enigma. They wanted it to be engulfed in obscurity, removed from practical life. Then they could treat it as just another legend or superstition that formed the basis of their unsound beliefs.
Biroq, Xudo insoniyat uchun boshqacha narsani istagan edi, ayniqsa Uning so‘nggi xabari bo‘lgan Islom holatida. U Islom insoniyat jamiyati uchun me’yor bo‘lishini xohlagan: u pok, toza va yuksak, amaliy, sirdan xoli hamda amalga oshirish oson bo‘lgan hayot tarzini taqdim etishi kerak edi.
God, however, wanted something different for humanity, especially in the case of His last message, Islam. He wanted it to be the norm for human society: for it to provide a clean, pure and sublime way of life that is practical, free of mystery as also one that is easy to implement.
"Kofirlar aytadilar: Bu yolg'on gapiradigan sehrgar." Ular shunday deb, Xudo O'zining vahiysini ulardan biriga yuborishi mumkinligini inkor etdilar. Shunday deyish orqali ular oddiy odamlarni Payg'ambardan qaytarmoqchi, chalkashlik keltirmoqchi va rostgo'ylik, halollik va sadoqati bilan tanilgan kishi aytayotgan aniq haqiqatni buzmoqchi edilar.
“The unbelievers say: This is a sorcerer telling lies.” They said this, discounting the possibility that God might have sent His revelations to one of them. In saying so, they hoped to turn ordinary people away from the Prophet, to cause confusion and mar the clear truth that was being stated by the man who was known for his honesty, integrity and truthfulness.
Haqiqatda, Quraysh oqsoqollari Muhammad ﷺ ni, ular uni juda yaxshi bilishgan, sehrgar yoki yolg'onchi deb hisoblamagan, garchi ular shunday da'vo qilishgan bo'lsa-da, bir lahza ham bunga ishonishmagan.
13 Muallifning keltirgan matnidan biroz farq qiladigan tarjima, chunki men ushbu noto‘g‘ri talqin qilish konferensiyasi hisobotidagi o‘z tarjimamdan keltirishni afzal ko‘rdim. Qarang: mening kitobim, Muĥammad: Man and Prophet, Leicester, 2002, 119–120-betlar. — Tahririyat izohi.
13 The translated text differs slightly from the one quoted by the author as I preferred to quote it from my own rendering of the report of this misrepresentation conference. See my book, Muĥammad: Man and Prophet, Leicester, 2002, pp. 119-120. — Editor’s Note.
14 Ahmad Zaki, Ma`a Allāh fī al-Samā’, Cairo, 1965
14 Ahmad Zaki, Ma`a Allāh fī al-Samā’, Cairo, 1965
15 Ushbu xabar Adil Salohiyning "Muhammad: Inson va Payg'ambar" nomli asarida keltirilgan, Leycester, 2002, 173-174-betlar. — Muharrirning izohi.
15 This report is quoted as in Adil Salahi, Muĥammad: Man and Prophet, Leicester, 2002, pp. 173-174. — Editor’s note.